{"id":6723,"date":"2021-09-27T22:28:25","date_gmt":"2021-09-27T20:28:25","guid":{"rendered":"http:\/\/joannacholuj.pl\/?p=6723"},"modified":"2021-09-27T22:28:25","modified_gmt":"2021-09-27T20:28:25","slug":"aglutynacja-jezyki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/2021\/09\/27\/aglutynacja-jezyki\/","title":{"rendered":"Aglutynacja – j\u0119zyki"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n
Aglutynacja<\/h5>\n
<\/div>\n
A-<\/div>\n
GLUTY<\/div>\n
NACJA<\/div>\n<\/div>\n
\n
ps… \u0142 wskazuje nie tylko na przesz\u0142y czas ale i na rodzaj gramatyczny…<\/div>\n
ps 2 chyba powiem to jako\u015b ja\u015bniej w filmie, w ka\u017cdym razie spr\u00f3buj\u0119<\/div>\n
ps 3 i TAK NAJWA\u017bNIEJSZY JEST WNIOSEK KT\u00d3REGO NIKT NIGDZIE NIE WYCI\u0104GA. JEDNOCZE\u015aNIE NIE M\u00d3WI\u0104C \u017bE NP ANGIELSKI R\u00d3WNIE\u017b JEST BLI\u017bSZY AGLUTYNACJI NI\u017b FLEKSJI …<\/div>\n
ps w\u0142a\u015bnie… czyli … dlaczego aglutynacja w obecnym \u015bwiecie wypiera fleksyjno\u015b\u0107…<\/div>\n
i co do tego ma sztuczna inteligencja ….<\/div>\n<\/div>\n
\n
„Aglutynacja \u2013 w terminologii j\u0119zykoznawczej: jeden ze sposob\u00f3w, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych w j\u0119zykach naturalnych zachodzi tworzenie form gramatycznych. Polega on na do\u0142\u0105czaniu (doklejaniu czy te\u017c zestawianiu w zespo\u0142y) do rdzenia afiks\u00f3w (zobacz: afiks), z kt\u00f3rych ka\u017cdy pe\u0142ni tylko jedn\u0105, \u015bci\u015ble okre\u015blon\u0105 funkcj\u0119. R\u00f3\u017cni to aglutynacj\u0119 od fleksji (kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna uzna\u0107 te\u017c za pewien podtyp aglutynacji), gdy\u017c ko\u0144c\u00f3wki fleksyjne (afiksy fleksyjne) mog\u0105 pe\u0142ni\u0107 wiele r\u00f3\u017cnorodnych funkcji, podczas gdy w j\u0119zykach aglutynacyjnych w sensie \u015bcis\u0142ym tylko jedn\u0105 funkcj\u0119. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 odpowiednio j\u0119zyki aglutynacyjne (w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym sposobem tworzenia form gramatycznych jest aglutynacja) i j\u0119zyki fleksyjne (w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym sposobem tworzenia form gramatycznych jest fleksja). Wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce okre\u015blenia \u201caglutynacyjno\u015b\u0107\u201d i \u201caglutynacja j\u0119zykowa\u201d.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Przeciwie\u0144stwem aglutynacji jest fuzja, tj. \u015bcis\u0142e zespolenie mi\u0119dzy morfemami sk\u0142adaj\u0105cymi si\u0119 na form\u0119 wyrazow\u0105.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Etymologia: z \u0142aci\u0144skiego rzeczownika agglutinatio (tak\u017ce aglutinatio) \u2013 \u201cprzyklejenie\u201d, \u201cprzy\u0142\u0105czenie\u201d, \u201cspajanie\u201d. Od czasownika agglutino, agglutinare \u2013 \u201cprzylepiam\u201d.<\/div>\n
Afiksy aglutynacyjne w prepozycji i postpozycji<\/div>\n<\/div>\n
\n
Afiksy aglutynacyjne wyst\u0119powa\u0107 mog\u0105 tak przed rdzeniem (jako prepozycja), jak i po rdzeniu (jako postpozycja). Przyk\u0142adem j\u0119zyka aglutynacyjnego z aglutynacj\u0105 postpozycyjn\u0105 mo\u017ce by\u0107 j\u0119zyk turecki. Przyk\u0142adem j\u0119zyka aglutynacyjnego z aglutynacj\u0105 prepozycyjn\u0105 mo\u017ce by\u0107 j\u0119zyk suahili (j\u0119zyk Afryki wschodniej, z grupy bantu).<\/div>\n<\/div>\n
\n
Przyk\u0142adem j\u0119zyka aglutynacyjnego mo\u017ce by\u0107 j\u0119zyk turecki. W j\u0119zyku tureckim wyraz ev oznacza \u201cdom\u201d, wyraz evin oznacza \u201cdomu\u201d (-in to sufiks wprowadzaj\u0105cy dope\u0142niacz), wyraz evler oznacza \u201cdomy\u201d (sufiks \u2013ler wprowadza liczb\u0119 mnog\u0105), wyraz evlerin znaczy \u201cdom\u00f3w\u201d.<\/div>\n<\/div>\n
\n
W ostatnim przyk\u0142adzie trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na monofunkcyjno\u015b\u0107 afiks\u00f3w. W j\u0119zyku tureckim liczb\u0119 mnog\u0105 wprowadza si\u0119 za pomoc\u0105 sufiksu -ler:-lar, morfem dope\u0142niacza jest natomiast \u2013 tak w liczbie pojedynczej, jak i mnogiej \u2013 oddawany za pomoc\u0105 sufiksu -in. Kontrastuje to z j\u0119zykiem polskim (przyk\u0142adem j\u0119zyka fleksyjnego), w kt\u00f3rym np. ko\u0144c\u00f3wka -\u00f3w, nierozk\u0142adalna morfologicznie, kumuluje w sobie dwie funkcje, wyra\u017caj\u0105c jednocze\u015bnie dope\u0142niacz i liczb\u0119 mnog\u0105.<\/div>\n
J\u0119zyki aglutynacyjne<\/div>\n<\/div>\n
\n
W\u015br\u00f3d j\u0119zyk\u00f3w afiksalnych, w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym sposobem tworzenia form gramatycznych jest afiksacja, a wi\u0119c dodawanie afiks\u00f3w do rdzenia, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 j\u0119zyki aglutynacyjne i j\u0119zyki fleksyjne. W j\u0119zykach aglutynacyjnych wyrazy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z wyra\u017anie wyodr\u0119bnionych cz\u0119\u015bci realnoznaczeniowych (wskazuj\u0105cych na desygnaty wyraz\u00f3w) oraz z cz\u0119\u015bci funkcjonalnych, wskazuj\u0105cych na stosunki mi\u0119dzy wyrazami w zdaniu. Aglutynacja jest wi\u0119c w nich g\u0142\u00f3wnym \u015brodkiem tworzenia form gramatycznych.<\/div>\n<\/div>\n
\n
J\u0119zyki aglutynacyjne s\u0105 bardzo rozpowszechnione w\u015br\u00f3d j\u0119zyk\u00f3w \u015bwiata. Zalicza si\u0119 do nich m.in. j\u0119zyki ugrofi\u0144skie, j\u0119zyki azjanickie, j\u0119zyki tureckie, j\u0119zyki polinezyjskie, j\u0119zyki paleoazjatyckie, j\u0119zyki drawidyjskie, j\u0119zyki austronezyjskie, j\u0119zyki austroazjatyckie, j\u0119zyki australijskie, wiele j\u0119zyk\u00f3w afryka\u0144skich (w tym j\u0119zyki bantu), wi\u0119kszo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w india\u0144skich, j\u0119zyk korea\u0144ski i j\u0119zyk japo\u0144ski. Do typu aglutynacyjnego zbli\u017ca si\u0119 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesny j\u0119zyk chi\u0144ski (w odr\u00f3\u017cnieniu od klasycznego j\u0119zyka chi\u0144skiego).<\/div>\n<\/div>\n
\n
Cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zykoznawc\u00f3w wlicza do j\u0119zyk\u00f3w aglutynacyjnych tak\u017ce j\u0119zyki polisyntetyczne (j\u0119zyki inkorporacyjne). Za podtyp aglutynacji, o ile rozumie\u0107 j\u0105 szeroko, uznawana mo\u017ce by\u0107 w\u0142a\u015bciwie tak\u017ce fleksja.<\/div>\n
Aglutynacja w j\u0119zyku polskim<\/div>\n<\/div>\n
\n
Trudno o j\u0119zyk czystego typu, z aglutynacj\u0105 spotka\u0107 si\u0119 mo\u017cna tak\u017ce w wielu j\u0119zykach nieaglutynacyjnych. Wyst\u0119puje ona tak\u017ce w j\u0119zyku polskim, cho\u0107 nie jest ona w nim g\u0142\u00f3wnym sposobem tworzenia form gramatycznych (j\u0119zyk polski jest bowiem typowym j\u0119zykiem fleksyjnym). Obecna jest w nim np. w formach czasu przesz\u0142ego i trybu przypuszczaj\u0105cego.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Tworz\u0105c 3. osob\u0119 liczby pojedynczej trybu przypuszczaj\u0105cego w czasie przesz\u0142ym (pisa\u0142by) lub 3. osob\u0119 liczby mnogiej trybu przypuszczaj\u0105cego, w czasie przesz\u0142ym (pisaliby) niejako \u201cdoklejamy\u201d do rdzenia afiksy, kt\u00f3re s\u0105 wyra\u017anie jednofunkcyjne. Sufiks -l-:-\u0142- wskazuje na na czas przesz\u0142y (i \u017cadn\u0105 inn\u0105 kategori\u0119 gramatyczn\u0105), sufiks -i- wskazuje (tylko) na liczb\u0119 mnog\u0105, sufiks -by (tylko) na tryb przypuszczaj\u0105cy. Tak\u017ce w j\u0119zyku polskim wyst\u0119puj\u0105 wi\u0119c afiksy jednofunkcyjne.<\/div>\n
https:\/\/encenc.pl\/aglutynacja\/<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\t<\/linearGradient><\/filter><\/defs><\/g><\/svg>” width=”18″ height=”18″ \/><\/div>
\t<\/linearGradient><\/filter><\/defs><\/g><\/svg>” width=”18″ height=”18″ \/>\"\"<\/div>\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aglutynacja A- GLUTY NACJA ps… \u0142 wskazuje nie tylko na przesz\u0142y czas ale i na rodzaj gramatyczny… ps 2 chyba […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":6455,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[18],"tags":[891],"class_list":["post-6723","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-4-jezyki-obce","tag-aglutynacja"],"spectra_custom_meta":{"_edit_lock":["1632774365:2"],"_edit_last":["2"],"_thumbnail_id":["6455"],"_uag_page_assets":["a:9:{s:3:\"css\";s:0:\"\";s:2:\"js\";s:0:\"\";s:18:\"current_block_list\";a:0:{}s:8:\"uag_flag\";b:0;s:11:\"uag_version\";s:10:\"1775454065\";s:6:\"gfonts\";a:0:{}s:10:\"gfonts_url\";s:0:\"\";s:12:\"gfonts_files\";a:0:{}s:14:\"uag_faq_layout\";b:0;}"]},"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n.jpg",296,592,false],"thumbnail":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-150x300.jpg",150,300,true],"medium_large":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n.jpg",296,592,false],"large":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n.jpg",296,592,false],"1536x1536":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n.jpg",296,592,false],"2048x2048":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n.jpg",296,592,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n.jpg",6,12,false],"illdy-blog-list":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-296x500.jpg",296,500,true],"illdy-widget-recent-posts":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-70x70.jpg",70,70,true],"illdy-blog-post-related-articles":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-240x206.jpg",240,206,true],"illdy-front-page-latest-news":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-250x213.jpg",250,213,true],"illdy-front-page-testimonials":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-127x127.jpg",127,127,true],"illdy-front-page-projects":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-296x476.jpg",296,476,true],"illdy-front-page-person":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/217605217_10161260322945299_1748545453215047459_n-125x125.jpg",125,125,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"Joanna Choluj","author_link":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/author\/joannacholuj\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Aglutynacja A- GLUTY NACJA ps… \u0142 wskazuje nie tylko na przesz\u0142y czas ale i na rodzaj gramatyczny… ps 2 chyba […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6723"}],"collection":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6723"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6724,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6723\/revisions\/6724"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}