{"id":4210,"date":"2020-04-25T15:43:58","date_gmt":"2020-04-25T13:43:58","guid":{"rendered":"http:\/\/joannacholuj.pl\/?p=4210"},"modified":"2020-04-25T17:20:30","modified_gmt":"2020-04-25T15:20:30","slug":"gramatyka-porownawcza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/2020\/04\/25\/gramatyka-porownawcza\/","title":{"rendered":"Gramatyka por\u00f3wnawcza"},"content":{"rendered":"

GRAMATYKA POR\u00d3WNAWCZA<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rzy z Was wiedz\u0105, \u017ce jestem fank\u0105 j\u0119zyk\u00f3w. Lubi\u0119 si\u0119 ich uczy\u0107. Pr\u00f3bowa\u0142am si\u0119 uczy\u0107 oko\u0142o dziesi\u0119ciu r\u00f3\u017cnych. W tej chwili mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce znam dobrze sw\u00f3j wlasny j\u0119zyk polski, oraz biegle (co wcale nie wyklucza b\u0142\u0119d\u00f3w i ci\u0105g\u0142ej dalszej nauki) – angielski i francuski. Znam r\u00f3wnie\u017c w pewnym stopniu rosyjski i hiszpa\u0144ski i odrobin\u0119 podstaw \u0142aciny. Pr\u00f3bowa\u0142am si\u0119 uczy\u0107 : arabskiego, urdu, hindi, sanskrytu, arabskiego, portugalskiego, greki, niemieckiego i norweskiego.<\/p>\n

Poza tym jestem polonistk\u0105. Sko\u0144czy\u0142am Polonistyke na U.W. i prac\u0119 mgr pisa\u0142am z j\u0119zykowznawstwa po\u0142\u0105czonego z literatur\u0105 (analiza t\u0142umaczenia staropolskiego „Andromacha”) . By\u0142a to praca z literatury starpolskiej i starofrancuskiej. Ju\u017c wtedy mia\u0142am tendencje do syntetyzowania i analizowania, czyli holistyczne podej\u015bcie. I to mi pozosta\u0142o.<\/p>\n

Dzi\u015b jestem nauczycielem. Ucz\u0119 te\u017c swoje dzieci w edukacji domowej od 10 lat (starszego) kilku j\u0119zyk\u00f3w obcych. Ten czas da\u0142 mi wiele przemy\u015ble\u0144. Nieustaj\u0105co wraca do mnie temat gramatyki i podej\u015bcia do nauki j\u0119zyk\u00f3w.<\/p>\n

Mam coraz wi\u0119ksz\u0105 ochot\u0119 napisa\u0107 dwie gramatyki – Gramatyk\u0119 polsk\u0105 i Gramatyk\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105 kilku j\u0119zyk\u00f3w.<\/p>\n

Po co? PRzecie\u017c tego typu rzeczy tworz\u0105 ludzie na uniwersytetach.<\/p>\n

to prawda, tylko, \u017ce ich praca pomaga tylko w jakim\u015b stopniu student\u00f3w lingwistyk. Nie pomaga w \u017caden spos\u00f3b osobom po prostu ucz\u0105cym si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w obcych, zw\u0142aszcza samoukom.<\/p>\n

Chodzi mi o to, \u017ce PRZESZKADZA MI BRAK SP\u00d3JNO\u015aCI I PEWIEN CHAOS. Albo inaczej. Przeszkadza mi ten INDYWIDUALIZM\u00a0 w podej\u015bciu do podawania gramatyki ka\u017cdego j\u0119zyka. Rozumiem oczywi\u015bcie, \u017ce ka\u017cdy kraj i ka\u017cdy badacz j\u0119zyka ma prawo przedstawi\u0107 w\u0142a\u015bn\u0105 koncepcj\u0119 nauczania. Zgoda. Tak wi\u0119c i ja swoj\u0105 przedstawi\u0119 w moich dwu ksi\u0105\u017ckach. I nie b\u0119dzie to koncepcja neguj\u0105ca dotychczasowe. Mi chodzi o baz\u0119 i ca\u0142kiem PODSTAWOWE ZROZUMIENIE ISTOTY J\u0118ZYKA . J\u0118ZYK\u00d3W.<\/p>\n

I tak b\u0119dziecie musieli studiowa\u0107 j\u0119zyki i ich gramatyki niezale\u017cnie uzywaj\u0105c innych podr\u0119cznik\u00f3w, cho\u0107by podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych.<\/p>\n

A JEDNAK MO\u017bE PRZYDA SI\u0118 WAM SPOJRZENIE UOG\u00d3LNIAJ\u0104CE. SYNTETYZUJ\u0104CE.<\/p>\n

Chc\u0119 przyj\u0105\u0107 wsz\u0119dzie pewien podstawowy schemat wypracowany pod koniec 18 wieku, rozwijany w 19, i w pe\u0142ni ustalony w 20 wieku. \u015arodowisko badaczy j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego, francuskiego (klasycyzm) i badaczy j\u0119zyka polskiego (i pewnie innych s\u0142owia\u0144skich) stworzy\u0142o podstawy J\u0118ZYKOZNAWSTWA.<\/p>\n

Wszystko sprowadza si\u0119 do spiralnej teorii j\u0119zyka, czy te\u017c inaczej – teorii j\u0119zykowych zbior\u00f3w i podzbior\u00f3w. Warto zna\u0107 takie nazwiska (jesli kto\u015b chce sprawdzi\u0107 g\u0142\u0119biej to, o czym m\u00f3wi\u0119) de Saussure, Jan Niecis\u0142aw Baudouin de Courtenay, Chomsky, Klemensiewicz, \u0141o\u015b, Grzegorczykowa\u00a0 i inni.<\/p>\n

Wedle tej koncepcji – I POLSKIE GRAMATYKI CO CIEKAWE, NADAL SI\u0118 JEJ TRZYMAJ\u0104 – PATRZ ZDJ\u0118CIA NAWET SKR\u00d3T\u00d3W I BRYK\u00d3W DO POLSKIEGO – gramatyki uczymy si\u0119 od najmniejszych element\u00f3w do najwi\u0119kszych. Jest porz\u0105dek. Nie ma chaosu.<\/p>\n

Nie ma skakania po cze\u015bciach mowy, nie ma mieszania fleksji ze s\u0142owotw\u00f3rstwem. Nie ma wrzucania etymologii i fonetyki po sk\u0142adni. Nie ma zaczynania gramatyki od koniugacji…TAK JAK TO WIDZICIE NA ZDJ\u0118CIACH Z R\u00d3\u017bNYCH NIE-POLSKICH GRAMATYK\/<\/p>\n

Uk\u0142ad zawsze jest taki:<\/p>\n

schodkowy – wznosz\u0105cy – powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 – wzrastaj\u0105cy<\/p>\n

GRAMATYKA<\/p>\n

1. fonologia: wymowa, alfabet, akcent, intonacja … (najmniejsze cz\u0119\u015bci j\u0119zyka)<\/p>\n

TU B\u0118D\u0104 ZASADY WYMOWY<\/p>\n

2. morfologia (nieco wi\u0119ksze cz\u0119\u015bci j\u0119zyka nios\u0105ce swoje znaczenie)<\/p>\n

2.1 s\u0142owotw\u00f3rstwo\u00a0 – jakie elementy tworz\u0105 s\u0142owo<\/p>\n

TU B\u0118DZIE O PRZEDIMKACH CZY RODZAJNIKACH<\/p>\n

2.2. fleksja – jakie elementy pozwalaj\u0105 s\u0142owom \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w wi\u0119ksze ca\u0142o\u015bci (wyra\u017cenia)<\/p>\n

TU B\u0118D\u0104 CZ\u0118\u015aCI MOWY, DEKLINACJE, KONIUGACJE ALBO TO CO JE ZASTEPUJE, A TAK\u017bE CZASY, ASPEKTY, TRYBY<\/p>\n

3. sk\u0142adnia – budowa wyra\u017ce\u0144, zda\u0144, tekst\u00f3w \u00a0 (jeszcze wi\u0119ksze cz\u0119\u015bci j\u0119zyka)<\/p>\n

TU B\u0118DZIE O SZYKU ZDANIA, o TWORZENIU R\u00d3\u017bNYCH TYP\u00d3W TEKST\u00d3W, O PRAKTYCZNYM WYKORZYSTANIU FLEKSJI (np czas\u00f3w) W R\u00d3\u017bNYCH TEKSTACH.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie w j\u0119zykoznawstwie zawsze mo\u017cna dzieli\u0107 w\u0142os na czworo, sa dzia\u0142y jak semantyka i fonetyka,<\/p>\n

s\u0105 to zbiory i podzbiory, one moga si\u0119 wyklucza\u0107 albo mie\u0107 cz\u0119\u015bci wsp\u00f3lne, ale wiedza o nich nie jest nam potrzebna na najprostszym poziomie znajomo\u015bci praktycznej j\u0119zyka.<\/p>\n

 <\/p>\n

Oczywi\u015bcie, problem b\u0119dzie BY\u0106 MO\u017bE\u00a0 w tym, \u017ce moje podej\u015bcie jest bardzo radykalne, i poszukuj\u0105ce \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n

Uwa\u017cam po prostu, \u017ce kiedy\u015b by\u0142 jeden j\u0119zyk \u017ar\u00f3d\u0142owy indoeuropejski a raczej j\u0119zyk Ari\u00f3w czy Scyt\u00f3w, potem Pras\u0142owia\u0144ski. J\u0119zyki indoeuropejskie podzieli\u0142y si\u0119 ju\u017c na poziomie Ari\u00f3w\/ Scyt\u00f3w. S\u0142owia\u0144skie s\u0105 bli\u017csze farsi i sanskrytowi ni\u017c j\u0119zykom zachodnioeuropejskim. Ale nadal jest to wszystko jedna rodzina indoeuropejska.<\/p>\n

Radykalno\u015bc mojej tezy polega na tym \u017ce dziel\u0119 to tak (i przyporz\u0105dkuj\u0119 dok\u0142adnie do tego samego schematu ka\u017cdy j\u0119zyk : polski, sanskryt, farsi, grek\u0119, \u0142acin\u0119, rosyjski, angielski, francuski, hiszpa\u0144ski, niemiecki :<\/p>\n

    \n
  1. fonologia (wymowa, alfabet, pisownia, akcent, intonacja<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

      \n
    1. morfologia<\/li>\n<\/ol>\n

      2.1. budowa s\u0142\u00f3w s\u0142owotw\u00f3rstwo ( koncepcja liczby i rodzaju, przedimki, rodzajniki, rodzaj wbudowany, rdzenie, ko\u0144c\u00f3wki funcjonalne, etymologia pochodzenie, rodziny s\u0142\u00f3w )<\/p>\n

      2.2. fleksja ( cz\u0119\u015bci odmienne i nieodmienne, odmienne – jak si\u0119 odmieniaj\u0105, ko\u0144c\u00f3wki fleksyjne i\u00a0 analiza kazdej cze\u015bci mowy – rzecz czas przym przys\u0142 sp\u00f3jnik zaimek.<\/p>\n

      Tu b\u0119dzie mowa o deklinacjach\u00a0 i o koniugacjach. I o czasach. A czasy s\u0105 tylko trzy – przesz\u0142y, tera\u017aniejszy i przysz\u0142y. Reszta to aspekty :<\/p>\n

      dokonany – niedokonany<\/p>\n

      bierny – czynny<\/p>\n

      wielokrotny – jednokrotny czyli ci\u0105g\u0142y<\/p>\n

      zwrotny\u00a0 –\u00a0\u00a0\u00a0 nie-zwrotny<\/p>\n

      3. sk\u0142adnia<\/p>\n

      cz\u0119\u015bci zdania<\/p>\n

      zwi\u0105zki sk\u0142adniowe<\/p>\n

      zdania pojedyncze i z\u0142o\u017cone (rozbi\u00f3r zdania)<\/p>\n

      (tryby czyli cel albo intencja tekstu – orzekaj\u0105cy, przypuszczaj\u0105cy, rozkazuj\u0105cy, pytaj\u0105cy<\/p>\n

      rodzaje tekstu – liryka dramat epika , proza u\u017cytkowa, teksty zwi\u0105zane z funkcj\u0105 magiczn\u0105, sakraln\u0105 itd\u00a0 — jakie ich jest przeznaczenie , gdzie mia\u0142y by\u0107 u\u017cywane<\/p>\n

      \"\" \"\" \"\" \"\"<\/p>\n

       <\/p>\n

      \"\"\"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\"<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      GRAMATYKA POR\u00d3WNAWCZA By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rzy z Was wiedz\u0105, \u017ce jestem fank\u0105 j\u0119zyk\u00f3w. Lubi\u0119 si\u0119 ich uczy\u0107. Pr\u00f3bowa\u0142am si\u0119 uczy\u0107 oko\u0142o […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":4212,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[8,18],"tags":[],"class_list":["post-4210","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja-domowa","category-4-jezyki-obce"],"spectra_custom_meta":{"_edit_lock":["1587827897:2"],"_edit_last":["2"],"_thumbnail_id":["4212"],"_uag_page_assets":["a:9:{s:3:\"css\";s:0:\"\";s:2:\"js\";s:0:\"\";s:18:\"current_block_list\";a:0:{}s:8:\"uag_flag\";b:0;s:11:\"uag_version\";s:10:\"1775454065\";s:6:\"gfonts\";a:0:{}s:10:\"gfonts_url\";s:0:\"\";s:12:\"gfonts_files\";a:0:{}s:14:\"uag_faq_layout\";b:0;}"]},"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR.jpg",1440,1440,false],"thumbnail":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-300x300.jpg",300,300,true],"medium_large":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-768x768.jpg",640,640,true],"large":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-1024x1024.jpg",640,640,true],"1536x1536":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR.jpg",1440,1440,false],"2048x2048":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR.jpg",1440,1440,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR.jpg",12,12,false],"illdy-blog-list":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-750x500.jpg",750,500,true],"illdy-widget-recent-posts":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-70x70.jpg",70,70,true],"illdy-blog-post-related-articles":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-240x206.jpg",240,206,true],"illdy-front-page-latest-news":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-250x213.jpg",250,213,true],"illdy-front-page-testimonials":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-127x127.jpg",127,127,true],"illdy-front-page-projects":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-476x476.jpg",476,476,true],"illdy-front-page-person":["https:\/\/joannacholuj.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/20200425_142021_HDR-125x125.jpg",125,125,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"Joanna Choluj","author_link":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/author\/joannacholuj\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"GRAMATYKA POR\u00d3WNAWCZA By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rzy z Was wiedz\u0105, \u017ce jestem fank\u0105 j\u0119zyk\u00f3w. Lubi\u0119 si\u0119 ich uczy\u0107. Pr\u00f3bowa\u0142am si\u0119 uczy\u0107 oko\u0142o […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4210"}],"collection":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4210"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4242,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4210\/revisions\/4242"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}