{"id":4796,"date":"2020-08-24T18:10:33","date_gmt":"2020-08-24T16:10:33","guid":{"rendered":"http:\/\/joannacholuj.pl\/?page_id=4796"},"modified":"2020-08-24T18:10:33","modified_gmt":"2020-08-24T16:10:33","slug":"miejsce-na-ziemi-inna-wersja-powiesci-dom","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/miejsce-na-ziemi-inna-wersja-powiesci-dom\/","title":{"rendered":"Miejsce na ziemi – inna wersja powie\u015bci Dom"},"content":{"rendered":"

W\u0142asne miejsce na ziemi (Rocznik 74)<\/span><\/p>\n

Anna przyjecha\u0142a na kilka tygodni do domu rodzinnego w Polsce. Chcia\u0142a odwiedzi\u0107 rodzic\u00f3w, zajrze\u0107 po d\u0142ugich pi\u0119ciu latach nieobecno\u015bci do swojego dawnego pokoju. <\/span><\/p>\n

Dopiero po kilku godzinach uda\u0142o jej si\u0119 oswobodzi\u0107 z obj\u0119\u0107 babcinych pyta\u0144 i rodzicielskich radosnych dywagacji i plan\u00f3w ich podr\u00f3\u017cy i odwiedzin u niej w Dubaju. Uciek\u0142a chy\u0142kiem pod pretekstem zm\u0119czenia. Na g\u00f3r\u0119. Do zielonego pokoju. Rozejrza\u0142a si\u0119. Nic si\u0119 nie zmieni\u0142o. Nawet sterta papier\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 wyj\u0119\u0142a kiedy\u015b le\u017cy wci\u0105\u017c w k\u0105cie przyci\u015bni\u0119ta cio\u0119\u017ck\u0105 niebiesk\u0105 teczk\u0105. Matka nawet w momencie sprz\u0105tania tych pomieszcze\u0144 nie zmienia\u0142a taktownie miejsca po\u0142o\u017cenia okre\u015blonych przedmiot\u00f3w. Anna kocha\u0142a j\u0105 zawsze za ten niedomienny szacunek dla bli\u017aniego, cho\u0107by by\u0142 w\u0142asnym ba\u0142aganiarskim dzieckiem. Przerzuci\u0142a kilka stron tekstu kt\u00f3ry zamkni\u0119ty by\u0142 w teczce. To by\u0142 stary druk opowie\u015bci wspomnieniowej, kt\u00f3r\u0105 kiedy\u015b napisa\u0142a. Wspomnienia z 30 lat jej \u017cycia. Ot tak, hojnie, dobrodusznie, wylewnie opisane, ale z dystansem. Anna u\u015bmiecha\u0142a si\u0119 do siebie czytaj\u0105c. Wci\u0105ga\u0142o. Po kilkunastu minutach us\u0142ysza\u0142a jednak g\u0142os ojca, kt\u00f3ry prosi\u0142 j\u0105 o pomoc przy swoim pececie. odkrzykn\u0119\u0142a z g\u00f3ry do stoj\u0105cego u do\u0142u schod\u00f3w na znak zgody. Za pi\u0119\u0107 minut! Siedz\u0105c ju\u017c po chwili przy komputerze, Anna przypomina sobie, \u017ce zapisa\u0142a na tym dysku dawno temu ten w\u0142a\u015bnie plik. Plik wspomnie\u0144. Faktycznie. Mia\u0142 si\u0119 odle\u017ce\u0107 \u2013 przywo\u0142a\u0142a w pami\u0119ci tamt\u0105 intencj\u0119. Inna kopia tej samej opowie\u015bci, kt\u00f3rych przecie\u017c tworzy\u0142a zawsze co najmniej pi\u0119\u0107, zagin\u0105\u0142 wraz z danymi na jej starym laptopie. Ponadto sama w\u0142asnor\u0119cznie z pe\u0142n\u0105 premedytacj\u0105 wykasowa\u0142a go zewsz\u0105d z wyj\u0105tkiem komputera rodzic\u00f3w. Mia\u0142 si\u0119 odle\u017ce\u0107. Odpocz\u0105\u0107. Nabra\u0107 smaku, tak jak ona mia\u0142a nabra\u0107 dystansu. <\/span><\/p>\n

I odle\u017ca\u0142 si\u0119. Po ponad pi\u0119ciu laty Anna si\u0119gn\u0119\u0142a wreszcie po tekst. Jednocze\u015bnie jednak, zaj\u0119cie odgrzebywania wspomnie\u0144 wci\u0105gn\u0119\u0142o na tyle, \u017ce przejrza\u0142a r\u00f3wnie\u017c ca\u0142e nagromadzenie list\u00f3w kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142a starannie w specjalnym pude\u0142ku. Najstarsze si\u0119ga\u0142y jej dzieci\u0144stwa, lat podstaw\u00f3wki i jej przyja\u017ani korespondencyjnych mi\u0119dzynarodowych wedle w politycznie poprawnego schematu w\u00f3wczas, po rosyjsku. <\/span><\/p>\n

1986 Bulgaria<\/i><\/span><\/p>\n

Zdrawstwuj Ania<\/i><\/span><\/p>\n

S bolszim priwietom k tiebie \u017benia. Dosta\u0142am tw\u00f3j list i bardzo si\u0119 ciesz\u0119. Bardzo ci dzi\u0119kuj\u0119. Dzi\u015b jest 3 marca, Narodowe \u015awi\u0119to Bu\u0142garii. <\/i><\/span><\/p>\n

Pogod\u0119 mamy dobr\u0105, nie ma \u015bniegu. Ja jestem ju\u017c w si\u00f3dmej klasie, mam 13 lat. <\/i><\/span><\/p>\n

Gdy mam wolny czas czytam, ogl\u0105dam telewizj\u0119 i pomagam mamie w domu. <\/i><\/span><\/p>\n

wysy\u0142am ci jedn\u0105 poczt\u00f3wk\u0119,2 martieniczki i 2 telegramy. <\/i><\/span><\/p>\n

Do widzenia!<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Pisz!<\/i><\/span><\/p>\n

Czekam z niecierpliwo\u015bci\u0105!<\/i><\/span><\/p>\n

\u017benia<\/i><\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie nie zna\u0142am dziadka ze strony mamy. Widzia\u0142am jego zdj\u0119cia i gdzie\u015b tam mgli\u015bcie wyobra\u017ania odtwarza jakie\u015b niejasne obrazy i wra\u017cenia jego obecno\u015bci. Podobno mnie uwielbia\u0142. Podobno rozpieszcza\u0142 i psu\u0142 nosz\u0105c wci\u0105\u017c na r\u0119kach. Jedno z babcinych zdj\u0119\u0107 w albumie, kt\u00f3rego ju\u017c nigdy mo\u017ce nie obejrz\u0119 po raz kolejny, przedstawia portret dziadk\u00f3w w charakterze matki i ojca chrzestnego jakiego\u015b zawini\u0119tego w bet nieznanego mi berbecia. Dziadek – postawny wysoki m\u0119\u017cczyzna lekko ju\u017c \u0142ysiej\u0105cy – kto powiedzie\u0107 mi mo\u017ce ile mia\u0142 w\u00f3wczas lat, mo\u017ce 40? – spogl\u0105da\u0142 pustym wzrokiem w dal, gdzie\u015b przed siebie, ponad g\u0142owa fotografa, gdzie\u015b na wskro\u015b, na przestrza\u0142, gdzie\u015b w pustk\u0119 wpatrywa\u0142 si\u0119 poza obiektywem. Ciemne obramowanie oczu, ciemne brwi, ciemne w\u0142osy – by\u0142 z tego co pami\u0119tam z opowie\u015bci mamy i babci – brunetem – niewiele przecie\u017c mo\u017ce mi powiedzie\u0107 na ten temat czarno bia\u0142e zdj\u0119cie. Najbardziej uderzaj\u0105ce poza jego nieobecnym jakby nie z tego \u015bwiata spojrzeniem, by\u0142 wizerunek jego twarzy. Rysy bardzo ostre, wyd\u0142u\u017cona fizjonomia, wystaj\u0105ce ko\u015bci policzkowe, te, kt\u00f3re odziedziczy\u0142a po nim matka, kt\u00f3re odziedziczy\u0142am ja. I ta przera\u017caj\u0105ca blado\u015b\u0107 twarzy, kt\u00f3ra przypomina\u0142a mi blado\u015b\u0107 zgo\u0142a trupi\u0105. Tak, ta posta\u0107 zdawa\u0142a mi si\u0119 w swoim wygl\u0105dzie ca\u0142kowicie nieziemska tam na tym zdj\u0119ciu, nieobecna, trupia.. Mo\u017ce by\u0142 ju\u017c wtedy chory. Mo\u017ce ju\u017c wtedy dokucza\u0142a mu w\u0105troba. Jak wie\u015b\u0107 rodzinna niesie dziadek zmar\u0142 na marsko\u015b\u0107 w\u0105troby. Z w\u0142asnej winy i przyczyny. Pi\u0142. Du\u017co i bez umiaru. Co\u015b, czego nie toleruj\u0119 i nie rozumiem. Co staram si\u0119 jednak zrozumie\u0107. Ostatecznie jest to uzale\u017cnienie jak ka\u017cde inne. Ja jestem uzale\u017cniona od komputera, od pisania. To s\u0105 moje uzale\u017cnienia o ograniczonych stopniu szkodliwo\u015bci. \u015amiertelno\u015b\u0107 zerowa. Nie jestem wi\u0119c jednak nieodrodn\u0105 wnuczk\u0105 swojego dziadka. Kto powiedzia\u0142, ze uzale\u017cnienia i nawyki s\u0105 dziedziczne? Kto? Czy\u017cby chodzi\u0142o o podatno\u015b\u0107 na pewne uzale\u017cnienia? \u0141atwo\u015b\u0107 wpadania w okre\u015blone na\u0142ogi? Trzymajmy si\u0119 jednak pewnych \u017cyciowych zasad. Je\u015bli nie palili\u015bmy nigdy papieros\u00f3w – nie zaczynajmy ich pali\u0107 – z ciekawo\u015bci – droga Anno. Je\u015bli nie palili\u015bmy nigdy trawki, nie pr\u00f3bujmy si\u0119 amatorsko sztachn\u0105\u0107 i oczekiwa\u0107 nieoczekiwanych wra\u017ce\u0144. Przecie\u017c i tak wiadomo, \u017ce wobec braku wprawy palacza si\u0119-zaci\u0105gacza nie uda ci si\u0119 nawet poprawnie wci\u0105gn\u0105\u0107 odurzaj\u0105cego dymu do p\u0142uc. Trzymajmy si\u0119 zasad. Je\u015bli takowe s\u0105. Trzymajmy si\u0119 tematu w tej opowie\u015bci kt\u00f3r\u0105 m\u00f3j ojciec zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c uzurpatorsko ochrzci\u0107 – sag\u0105 rodzinn\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n

Tematu jednak niejako nie ma. Tematem jestem ja i to co wiruje lub wirowa\u0142o kiedy\u015b wok\u00f3\u0142 mnie. Ludzie, wydarzenia i uczucia. Pisanie jest przecie\u017c aktem codziennym, prostym, czasem natchnionym, czasem prozaicznym. Zgadzam si\u0119 ca\u0142kowicie ze s\u0142owami Julii Cameron, kt\u00f3rej ksi\u0105\u017ck\u0119 poch\u0142aniam dzi\u015b od rana pr\u00f3buj\u0105c zabi\u0107 \u017cmudne godziny oczekiwania na chwil\u0119 uwagi ze strony jegomo\u015bcia w\u0142a\u015bciciela ksi\u0119garni w Dubaju. Gentleman ten obieca\u0142 wczoraj rozpatrzy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zainwestowania w \u201epolish bookstore\u201d. Nie zna on jednak jeszcze wizji misses Ann, kt\u00f3ra nie chcia\u0142aby, aby jej k\u0105cik ksi\u0105\u017ckowo-internetowo-kafejkowy sta\u0142 si\u0119 miejscem tak niezorganizowanym i ba\u0142aganiarskim jak ksi\u0119garnia w Dubaju. Ksi\u0119garnia, w kt\u00f3rej pracuj\u0105 jednak szalenie mili ludzie, ksi\u0119garnia, w kt\u00f3rej wysy\u0142am faks do Polski za darmo, w kt\u00f3rej dostaj\u0119 lunch gratis z do\u0142\u0105czonym przepysznym deserem lodowo-owocowym, w kt\u00f3rej od czasu do czasu pracownicy ponawiaj\u0105 zapytanie o kaw\u0119 albo <\/span><\/p>\n

———————————————————————————————<\/span><\/span><\/p>\n

Zdrawstwuj nieznakomaja padruga Ania<\/i><\/span><\/p>\n

Tw\u00f3j adres da\u0142a mi moja przyjaci\u00f3\u0142ka, kt\u00f3rej na imi\u0119 \u017benia. Ona by\u0142a na koloniach w Polsce. Aniu, ja nazywam si\u0119 Jewgienija Asenowa Borisowa. jestem uczennic\u0105 7 klasy. Moja rodzina to mama, tata i brat. <\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Chcia\u0142abym z tob\u0105 korespondowa\u0107. Moja data urodzenia to 8 VIII. 76r. W jakiej ty jeste\u015b klasie i jaka jest twoja data urodzenia? <\/i><\/span><\/p>\n

Zaczniemy chodzi\u0107 do szko\u0142y od 15 wrze\u015bnia. <\/i><\/span><\/p>\n

Ko\u0144cz\u0119 ju\u017c ten list.<\/i><\/span><\/p>\n

Wy\u015blij mi prosz\u0119 1 poczt\u00f3wk\u0119. <\/i><\/span><\/p>\n

Doswidania. <\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Pisz, ja czekam z niecierpliwo\u015bci\u0105.<\/i><\/span><\/p>\n

Jewgienija<\/i><\/span><\/p>\n

————————————————————————————————<\/i><\/span><\/p>\n

herbat\u0119, w kt\u00f3rej internetowej kafejce surfuj\u0119 ju\u017c od kilku godzin ca\u0142kowicie bezp\u0142atnie. Jestem przecie\u017c przyjacielem i \u017con\u0105 przyjaciela w\u0142a\u015bciciela. <\/span><\/p>\n

Zgubi\u0142 mi si\u0119 gdzie\u015b dziadek. Odnajduje go zn\u00f3w we wspomnieniach mamy. Tych, kt\u00f3re mieszaj\u0105 mi si\u0119 jednak teraz i pl\u0105cz\u0105. Pozwol\u0119 sobie na przerw\u0119, kt\u00f3rej nikt z was nie zauwa\u017cy. Mo\u017ce jedynie za spraw\u0105 zmiany rytmu, drga\u0144 i nastroju prozy. Po przerwie. A przerwa dla matki. Niech to b\u0119dzie rozmowa z ni\u0105. Weryfikacja danych rodzinnych. Nazwijmy to zbieraniem materia\u0142\u00f3w dowodowych. Och, czy nie napisa\u0142am ju\u017c dalece wi\u0119cej n\u017c trzy zdania, tak jak sobie obiecywa\u0142am? Nie jestem w nastroju. Nie czuj\u0119 si\u0119 dobrze. Jestem znudzona i znu\u017cona. Taki bezowocny, a jednak ciekawy dzien. W Dubaju. Ot, takie wakacje, \u017ce i pisa\u0107 ci\u0119\u017cko i pi\u00f3ro chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107 – ci\u0119\u017ckie, a w istocie klawisze klawiatury peceta oporne, tak ze naciska\u0107 trzeba niedelikatnie, z si\u0142\u0105 i energia, kt\u00f3rej nie mam. Mam tylko \u015bwiadomo\u015b\u0107 potrzeby pisania oraz t\u0119 w\u0142a\u015bnie potrzeb\u0119 pisania. Do zobaczenia po przerwie.<\/span><\/p>\n

Drrrrr. Dzwonek starej podstaw\u00f3wki zawsze wywo\u0142ywa\u0142 u mnie efekt g\u0119siej skorki, ciarki alias mr\u00f3wki przechodzi\u0142y mi po plecach. To by\u0142 skuteczny dzwonek, g\u0142osz\u0105cy koniec przerwy – ten zawiadamiaj\u0105cy o jej pocz\u0105tku brzmia\u0142 zupe\u0142nie zupe\u0142nie inaczej. Koniec przerwy. Koniec leniuchowania, czytania, przysypiania, wylegiwania si\u0119 na niewygodnym krze\u015ble ksi\u0119garni w Dubaju. Kolejne dwie godziny min\u0119\u0142y. Ja wci\u0105\u017c tutaj. Ju\u017c si\u00f3dma i zmierzch, a uwi\u0119ziona w wie\u017cy d\u0142ugow\u0142osa ksi\u0119\u017cniczka zaczyna w\u0105tpi\u0107 w szybkie pojawienie si\u0119 ksi\u0119cia. W\u0142a\u015bciwie nigdzie nikt mnie nie zamkn\u0105\u0142. Dlaczego widz\u0119 zawsze negatywne strony sytuacji. Mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 pozna\u0107 idee i opinie pani Cameron. \u015awietnie. Pojawi\u0142a si\u0119 w mojej g\u0142owie nawet nag\u0142a bezczelna my\u015bl – powinnam stworzy\u0107 lub choc odnale\u017ac tego typu warsztaty w Polsce – creative writing albo tw\u00f3rcze pisanie. Ile os\u00f3b chcia\u0142oby pisa\u0107 a nie bardzo wie jak odblokowa\u0107 w sobie ten dar, t\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107, kt\u00f3rej faktycznie chyba ma\u0142o kto albo nikt nie jest pozbawiony. Czyta\u0142am z przyjemno\u015bci\u0105 – wci\u0105\u017c jednak tkwi\u0142o w umy\u015ble niem\u0105dre poczucie uwiezienia. Brak pieni\u0119dzy – posiada\u0142am tylko karty kredytowe, kt\u00f3re tu zda\u0142y si\u0119 na nic z dala od banku i bankomat\u00f3w, brak klucza do mieszkania, brak transportu, znaczne oddalenie i nieobecno\u015bc m\u0119\u017ca, kt\u00f3rego spotkania poza miastem przed\u0142u\u017ca\u0142y si\u0119 w niesko\u0144czono\u015bc. Wobec powy\u017cszych okoliczno\u015bci – ogarnia\u0142a mnie niem\u0105dra dzieci\u0119ca bezradno\u015b\u0107. Czu\u0142am si\u0119 paradoksalnie, jak dziecko zamkni\u0119te w domu. Podejrzewam, ze wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas w dzisiejszym \u015bwiecie zdominowanym przez obraz, widzia\u0142a film Home Alone. – Sam w domu, je\u015bli poprawnie przekazuj\u0119 polski tytu\u0142 tego filmu – historia chorego ch\u0142opca, kt\u00f3ry przez kilka godzin pozostaje bez opieki doros\u0142ych. Seria niewiarygodnych perypetii w walce z w\u0142amywaczami. Zabawny dialog, kt\u00f3ry zapada mi w pami\u0119\u0107: <\/span><\/p>\n

– A wiec co powinny\u015bmy zrobi\u0107 (skierowane do szczurka) – szczurek w odpowiedzi chowa si\u0119.<\/span><\/p>\n

– Nie, nie. Nie b\u0119dziemy si\u0119 chowa\u0107. B\u0119dziemy dzia\u0142a\u0107.<\/span><\/p>\n

To by\u0142a oczywi\u015bcie swobodna interpretacja mojej r\u0119ki. Przypomina mi ona jednak rodzinne opowie\u015bci o tym jak to zostawiono w domu u babci Danusi ma\u0142\u0105 Ani\u0119, w\u00f3wczas \u015bpi\u0105c\u0105. O tym jak ma\u0142a Ania obudzi\u0142a si\u0119. Zobaczy\u0142a, \u017ce nikogo nie ma w domu. Znudzona sama sob\u0105 i samotno\u015bci\u0105, otworzy\u0142a w ko\u0144cu okno z widokiem na piaszczysta wiejsk\u0105 ruchliw\u0105 drog\u0119 – i usiad\u0142a w oknie. I zacz\u0119\u0142a obserwowa\u0107 i czeka\u0107. <\/span><\/p>\n

—————————————————————————————-<\/span><\/span><\/p>\n

Darogaja Ania!<\/i><\/span><\/p>\n

Dosta\u0142am tw\u00f3j list i bardzo si\u0119 ciesz\u0119. Bardzo ci dzi\u0119kuj\u0119 za \u015bliczne poczt\u00f3wki. U mnie wszystko w porz\u0105dku. Nied\u0142ugo b\u0119dzie Nowy Rok. Ucz\u0119 si\u0119 wci\u0105\u017c w 7 klasie. Mam 13 lat. M\u00f3j ojciec, Asie\u0144, jest in\u017cynierem, mama Natasza pracuje na poczcie, a brat W\u0142adys\u0142aw uczy si\u0119 w 11 klasie. Aniu, dzi\u015b jest 21 grudnia, ja wys\u0142a\u0142am ci paczk\u0119. Czy dosz\u0142a? W paczce jest: poczt\u00f3wka, lalka pami\u0105tkowa w tradycyjnym stroju, jedna bia\u0142a salaterka, cukierki i ciastka. <\/i><\/p>\n

Aniu, je\u015bli chcesz to wy\u015blij mi wasze pami\u0105tki, cukierki i tak dalej. Czy s\u0105 u was matrioszki, kt\u00f3rych u nas w Bu\u0142garii nie ma?<\/i><\/span><\/p>\n

Wysy\u0142am ci teraz dwie poczt\u00f3wki i jeden kalendarzyk.<\/i><\/span><\/p>\n

Doswidania<\/i><\/span><\/p>\n

Pisz, ja czekam<\/i><\/span><\/p>\n

\u017benia<\/i><\/span><\/p>\n

———————————————————————————————<\/span><\/p>\n

Na rozw\u00f3j wydarze\u0144. Troch\u0119 jak ma\u0142y Alex z Home alone, z nieod\u0142\u0105czn\u0105 lornet\u0105 i kamerk\u0105, troch\u0119 jak ksi\u0119\u017cniczka oczekuj\u0105ca przybycia ksi\u0119cia. Mia\u0142am w\u00f3wczas zapewne nie wi\u0119cej ni\u017c 3 lub 4 lata. Dziadka Tadka na pewno ju\u017c nie by\u0142o. Zmar\u0142 bodaj w 1975 roku. Mia\u0142am rok. Wkr\u00f3tce potem pojawi\u0142 si\u0119 drugi m\u0105\u017c babci, kt\u00f3rego zacz\u0119\u0142am nazywa\u0107 wujkiem Sta\u015bkiem. W jaki\u015b spos\u00f3b by\u0142 spokrewniony z babci\u0105. Nigdy jednak nie zrozumia\u0142am zawi\u0142ej siatki powi\u0105za\u0144 rodzinnych ze strony mojej matki.<\/span><\/p>\n

Wujek zwyk\u0142 \u015bmia\u0107 si\u0119 du\u017co i jowialnie, zwyk\u0142 \u017cartowa\u0107. To dziwnie, ale w tej chwili, gdy pr\u00f3buj\u0119 przywo\u0142a\u0107 jego posta\u0107 w pami\u0119ci, jego rysy, jego zachowanie, sprawia mi to trudno\u015b\u0107. Twarde grube rysy twarzy, dobrze zbudowane cia\u0142o, zwinna i sprawna sylwetka. Zwyk\u0142 pracowa\u0107 w fabryce mebli, kt\u00f3ra zatrudnia\u0142a wielu mieszka\u0144c\u00f3w Wyszkowa i okolic. Jednoczesnie, wraz ze swoim bratem co tydzie\u0144 bi\u0142 \u015bwiniaka i produkowa\u0142 domowym sposobem domowe w\u0119dliny. Kie\u0142basa i kaszanka, kt\u00f3rej dzi\u015b nie zjem. (Buuuu.. te twoje zasady i przekonania..!) Wieprzowina. Tak oczywi\u015bcie. Staram si\u0119 unika\u0107 powtarzania i tworzenia zakl\u0119tych k\u00f3\u0142 w tej opowie\u015bci. Nie wrzuc\u0119 wi\u0119c tu dygresji nie na miejscu o tym jak to \u015bwietnie smakuj\u0105 w\u0119dliny produkowane na Bliskim Wschodzie – bez wieprzowiny, cho\u0107 nadal zdaje mi si\u0119 to niewiarygodne. Nic przecie\u017c nie mo\u017ce dor\u00f3wna\u0107 naszej, domowej roboty, w\u0119dlinie, polskiej kie\u0142basie! A z drugiej strony ju\u017c dawna przesta\u0142am by\u0107 smakoszem w\u0119dlin. Nie mnie laikowi ocenia\u0107.<\/span><\/p>\n

Stasiek by\u0142 osob\u0105 kreatywn\u0105 i aktywn\u0105. Zamkni\u0119to pa\u0144stwow\u0105 fabryk\u0119 mebli. Wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w. Na kilka lat. Wr\u00f3ci\u0142. I zn\u00f3w na kilka. Do Chicago. Jedynie tam znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka angielskiego jest niemal\u017ce zb\u0119dna. Z\u0142apa\u0142am ci\u0119 zn\u00f3w na ma\u0142ym k\u0142amstwie, Anno – znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka b y \u0142 a zb\u0119dna. W tej chwili, nawet je\u015bli Chicago w pewnych dzielnicach jest polskim gettem, pomy\u015blne przekroczenie granicy i przetrwanie odprawy celnej i przes\u0142ucha\u0144 bez znajomo\u015bci j\u0119zyka i wsparcia ziomk\u00f3w w USA w postaci list\u00f3w, zaprosze\u0144, pieni\u0119dzy jest rzeczywistym problemem. <\/span><\/p>\n

Czasy wujko-Sta\u015bkowe to s\u0105 jednak odlegle czasy. Sprzed 11 wrze\u015bnia 2001. Wuj wysy\u0142a\u0142 w\u00f3wczas prezenty w paczkach. Babcia mog\u0142a ustroi\u0107 choink\u0119 w jedyne w swoim rodzaju, a dzi\u015b popularne kolorowe koraliki i oryginalne wielkie bombki. Ja dosta\u0142am wielkiego \u017c\u00f3\u0142tego kr\u00f3lika i jaskrawor\u00f3\u017cow\u0105 we\u0142n\u0119, z kt\u00f3rej matka zrobi\u0142a mi na drutach sweter. W tej chwili wysy\u0142am paczki samej sobie r\u0119kami mojej przyjaci\u00f3\u0142ki na Florydzie. Po kilku latach pomieszkiwania w USA zebra\u0142a si\u0119 znaczna ilo\u015b\u0107 dobytku, kt\u00f3rego niestety nie by\u0142am w stanie zabra\u0107 ze sob\u0105 do Polski \u2013 a w\u0142a\u015bciwie w\u00f3wczas nie przypuszcza\u0142am nawet, \u017ce anulowana b\u0119dzie moja wiza turystyczna, \u017ce niemo\u017cliwe stanie si\u0119 uzyskanie wizy B1 pracowniczej. Droga powrotu na Floryd\u0119 zosta\u0142a odci\u0119ta. Historia paczek powtarza si\u0119 w moim przypadku jak przekle\u0144stwo. Przeprowadzka do Francji i ucieczka z Francji \u2013 paczki z Francji, wyjazd z USA i nie-przyjazd do USA \u2013 paczki z USA. <\/span><\/p>\n

Stasiek wr\u00f3ci\u0142 do Polski w dniu mojej rocznicy komunii, kt\u00f3ra odbywa\u0142a si\u0119 wedle zasad ko\u015bcio\u0142a katolickiego, uroczy\u015bcie i na wz\u00f3r pierwszej komunii \u015bwi\u0119tej. Szczeg\u00f3\u0142y szczeg\u00f3\u0142y. Zapewne jakie\u015b recytacje, bia\u0142e sukienki, psalmy hymny kazania <\/span><\/p>\n

—————————————————————————————-<\/span><\/span><\/p>\n

3.12.88r Grodno<\/i><\/span><\/p>\n

Zdrawstwuj Ania!<\/i><\/span><\/p>\n

Dzi\u015b dosta\u0142am tw\u00f3j list i od razu odpisuj\u0119. Pytasz mnie czy chc\u0119 by\u0107 twoj\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105. Oczywi\u015bcie \u017ce chc\u0119!!!<\/i><\/span><\/p>\n

Bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce podoba ci si\u0119 m\u00f3j prezent. <\/i><\/span><\/p>\n

Opowiem o sobie. Mieszkam w mie\u015bcie Grodno. Ucz\u0119 si\u0119 w klasie 8 \u201eB\u201d szko\u0142y \u015bredniej. Uprawiam sport. Wieczorem w sobot\u0119 chodz\u0119 na dyskotek\u0119. Mam wielu przyjaci\u00f3\u0142 i przyjaci\u00f3\u0142ek. Je\u015bli twoi przyjaciele chcieliby adresy moich przyjaci\u00f3\u0142, do korespondencji, napisz mi. Napisz czy mo\u017cesz bez problemu zrozumie\u0107 to co pisz\u0119. <\/i><\/span><\/p>\n

\u017beby\u015b wiedzia\u0142a jak wygl\u0105dam, wysy\u0142am ci fotografi\u0119. <\/i><\/span><\/p>\n

Tak, Ania, ty bardzo dobrze piszesz po rosyjsku! Zuch!<\/i><\/span><\/p>\n

Napisz mi czym ty si\u0119 zajmujesz. Co ty zbierasz. <\/i><\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce przyjedziemy do was na wakacje. Bardzo chcia\u0142abym ci\u0119 zobaczy\u0107. <\/i><\/span><\/p>\n

I nie pope\u0142ni\u0142a\u015b b\u0142\u0119du, ta lalka, kt\u00f3r\u0105 ci wys\u0142a\u0142am po rosyjsku nazywa si\u0119 klaun. <\/i><\/span><\/p>\n

Pozdrawiam ciebie i ca\u0142\u0105 twoj\u0105 rodzin\u0119 z okazji Nowego Roku i z okazji \u015bwi\u0105t.<\/i><\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da na to \u017ce to ju\u017c wszystko!<\/i><\/span><\/p>\n

Pisz. Czekam.<\/i><\/span><\/p>\n

Ca\u0142uj\u0119<\/i><\/span><\/p>\n

Lena<\/i><\/span><\/p>\n

I \u2665 you<\/i><\/span><\/p>\n

————————————————————————————————<\/span><\/p>\n

przyj\u0119cie op\u0142atka przy o\u0142tarzu na j\u0119zyk \u2013 tradycyjnie, co zawsze i do dzi\u015b zdaje mi si\u0119 nie lada sztuk\u0105 i nie lada udziwnieniem, zwyczajem ma\u0142o estetycznym i ma\u0142o higienicznym, popieram protestanckie przyjmowanie komunii \u201ena r\u0119k\u0119\u201d. A \u017ce to niby \u015bwi\u0119tokradcze dotkni\u0119cie sakramentu d\u0142oni\u0105 osoby spo\u017cywaj\u0105cej op\u0142atek \u2013 c\u00f3\u017c… nie znajduj\u0119 innej alternatywy dla chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie Chrystusa. Gdzie\u017c problem ? \u2013 czy \u015bwi\u0119ty Tomasz niedowiarek nie wk\u0142ada\u0142 palc\u00f3w w rany Jezusa? Czy nie dotyka\u0142a jego st\u00f3p Magdalena i jego twarzy Weronika? Gdzie\u017c problem? Nie zauwa\u017cy\u0142am, aby Chrystus mowi\u0142 gdziekolwiek o swojej nietykalno\u015bci. Przeciwnie. By\u0142 bliski i zawsze obecny.<\/span><\/p>\n

Tu\u017c po powt\u00f3rnym uroczystym przyj\u0119ciu komunii i po powt\u00f3rnym wyznaniu wiary w Boga i ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, ju\u017c w nowozbudowanym, nie\u0142adnym ko\u015bciele w Stasinie, jecha\u0142y\u015bmy z mam\u0105 same do Wyszkowa, maluszkiem, ma\u0142ym fiatem. Mama by\u0142a w\u00f3wczas nowo ochrzczonym kierowc\u0105. To by\u0142a jej pierwsza dalsza trasa. Tata do dzi\u015b opowiada przy wielu imieninowych okazjach jak to denerwowa\u0142 si\u0119 i dr\u017ca\u0142 o to, czy aby wszystko w porz\u0105dku, czy nic si\u0119 nie sta\u0142o, czy sobie jego \u017cona poradzi\u0142a w drodze. Kom\u00f3rek w\u00f3wczas jeszcze nikt nie mia\u0142, cho\u0107 istnia\u0142y ju\u017c wielkie niepor\u0119czne kom\u00f3ry, fatalnie drogie. A \u017cona poradzi\u0142a sobie jak najlepiej. Dotar\u0142y z c\u00f3rk\u0105 do Wyszkowa ca\u0142e i zdrowe. <\/span><\/p>\n

Wyszk\u00f3w to by\u0142 synonim wakacji, to by\u0142o leniuchowanie i zabawy nad stawami za domem babci, na \u0142\u0105kach, na wa\u0142ach przeciwpowodziowych, w wiklinie nad rzek\u0105, nad samym Bugiem. Lata by\u0142y tam zawsze pi\u0119kne. G\u0119sta soczysto zielona trwawa porasta\u0142a zawsze \u0142\u0105ki, miejscami bardzo wysoka. Zbiera\u0142am tam kwiaty, robi\u0142am wianki. Spacerowali\u015bmy wa\u0142ami godzinami. Po k\u0105pieli, przed k\u0105piel\u0105. Ale najpierw rano z domu babci, do furtki tu\u017c przy \u015bcianie zas\u0142oni\u0119tej pn\u0105cym, zielonym ma\u0142ym winogronem, tu\u017c przy ma\u0142ym ogrodzie pe\u0142nym malw i s\u0142onecznik\u00f3w i lilii z zadartym nosem, za furtk\u0105 przez piaszczyst\u0105 drog\u0119 na \u0142\u0105ki, z \u0142\u0105k na wa\u0142 i wiklinami wprost nad rzek\u0119. St\u0105d ju\u017c rzut kamieniem. Trawa ros\u0142a daleko, a\u017c tam nad rzek\u0105, dotyka\u0142a piaszczystego skrawka pla\u017cy, zagarnia\u0142a jej teren i zn\u00f3w cofa\u0142a si\u0119. Piach by\u0142 ciep\u0142y, woda poza obszarami p\u0142ycizn, lodowata, rw\u0105ca, rzeczna. To by\u0142a niebezpieczna rzeka \u2013 m\u00f3wili starsi i opowiadali rozmaite historie o tym kto kiedy, w kt\u00f3rym roku i jak uton\u0105\u0142. Ka\u017cdego lata zdarza\u0142y si\u0119 takie nieszcz\u0119\u015bliwe wypadki \u2013 a zw\u0142aszcza \u2013 m\u00f3wili \u2013 trzeba uwa\u017ca\u0107 gdy kto dobrze umie p\u0142ywa\u0107. Bo za du\u017co hardo\u015bci i pewno\u015bci siebie, a rzeka jest zdradliwa, kryje wiry w miejscach w kt\u00f3rych najmniej spodziewamy si\u0119 je spotka\u0107. I tata zn\u00f3w opowiada\u0142 histori\u0119 o tym jak pewnego wieczoru po wypiciu znacznej ilo\u015bci trunk\u00f3w uda\u0142 si\u0119 z kolegami nad rzek\u0119. I ot, zapragn\u0119li pop\u0142ywa\u0107, i ot kto\u015b rzuci\u0142 wyzwanie \u2013 przep\u0142yn\u0105\u0107 rzek\u0119 wp\u0142aw. I zgodzili si\u0119 wszyscy niewiele my\u015bl\u0105c \u2013 wszyscy \u015bwietni p\u0142ywacy, pewni siebie. Ci\u0119\u017cko si\u0119 p\u0142ynie w poprzek rzeki, nurt Bugu by\u0142 niezwykle silny. Znosi. P\u0142yn\u0119li wszyscy w okolicy mostu na Zim\u00f3wku, nie wszyscy jednak dop\u0142yn\u0119li. Jeden z przyjaci\u00f3\u0142 zgin\u0105\u0142, uton\u0105\u0142, nie da\u0142 rady, zbytnio zaufa\u0142 w swoje si\u0142y. W tej chwili ten m\u0142ody cz\u0142owiek jest tylko wspomnieniem dla mnie, u\u0142amkiem historii tatowej. Nie by\u0142o tak jednak w przypadku \u015bmierci jednego z moich kuzyn\u00f3w, czy wuj\u00f3w – jak wspomina\u0142am koligacje rodzinne s\u0105 zdecydowanie moj\u0105 s\u0142ab\u0105 stron\u0105 – kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zgin\u0105\u0142 w Bugu. <\/span><\/p>\n

——————————————————————————————–<\/span><\/span><\/p>\n

23.08.90 Grodno,<\/i><\/span><\/p>\n

Zdrawstwuj Ania!<\/i><\/span><\/p>\n

Piszet tiebie Lena. Za\u0142atwili\u015bmy wam zaproszenie. Przyje\u017cd\u017cajcie do nas. Ja tak bardzo chcia\u0142abym ci\u0119 ju\u017c zobaczy\u0107. Gdy przyjedziesz, nareszcie sobie pogadamy do woli. Je\u015bli mo\u017cesz, to przywie\u017a mi d\u017cinsy, ciemne, twojego rozmiaru. Czekamy na ciebie. Zwr\u00f3cimy ci pieni\u0105dze za te rzeczy. I jeszcze przywie\u017a jak mo\u017cesz, plakat SANDRA. <\/i><\/p>\n

Czekamy na was niecierpliwie<\/i><\/span><\/p>\n

Ca\u0142uj\u0119<\/i><\/span><\/p>\n

Lena<\/i><\/span><\/p>\n

—————————————————————————————————-<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Prig\u0142aszenije<\/h2>\n

na czasowy wjazd do ZSSR<\/i><\/span><\/p>\n

Wjazd dozwolony do dnia …………..15 czerwca 1991r<\/h3>\n

Obywatel…………………………….RP……………………<\/i><\/span><\/p>\n

Nazwisko……………………Holub<\/i><\/span><\/p>\n

Imi\u0119…………………………Anna Jewgeniszewna……………….<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Rok urodzenia………………….11.03.1974r……………<\/i><\/span><\/p>\n

Zaprasza si\u0119 do ZSSR na ………………30………….dni.<\/i><\/span><\/p>\n

Cel przyjazdu.<\/i><\/span><\/p>\n

1.odwiedziny rodziny (znajomych) na sta\u0142e lub czasowo zamieszkuj\u0105cych w ZSSR. (nie trzeba zakre\u015bla\u0107)<\/i><\/span><\/p>\n

2. Inny pow\u00f3d………………….<\/i><\/span><\/p>\n

Zaproszonemu b\u0119dzie zaoferowane pomoc i zakwaterowanie pod adresem ………..m.Grodno ul.Dombrowskowo 29-63……………..<\/i><\/span><\/p>\n

………………Ciudinowa Larisa Michailowna……………<\/i><\/span><\/p>\n

(nazwisko, imi\u0119, otciestwo zapraszaj\u0105cego).<\/i><\/span><\/p>\n

…………<\/i><\/span><\/p>\n

(podpis)<\/i><\/span><\/p>\n

Fakt zaproszenia potwierdza<\/h3>\n

……OWD Leninskowo raispolkoma gor.Grodno……….<\/i><\/span><\/p>\n

Numer rejestracyjny……..16987<\/i><\/span><\/p>\n

Op\u0142ata uiszczona w kwocie…..5……rub.<\/i><\/span><\/p>\n

————————————————————————————————<\/span><\/p>\n

Wy\u0142owiono po kilku dniach jego cia\u0142o. Zniekszta\u0142cone, nabrzmia\u0142a fizjonomia, odra\u017caj\u0105ca sino\u015b\u0107 cia\u0142a topielca. Okrutna i nieestetyczna \u015bmier\u0107. <\/span><\/p>\n

Historie topielc\u00f3w nie zmniejszy\u0142y jednak nigdy naszej dzieci\u0119cej ochoty na k\u0105piel w rzece. By\u0142am zawsze ostro\u017cn\u0105 dziewczynk\u0105, nie porywa\u0142am si\u0119 na wyczyny takie jak przep\u0142yni\u0119cie rzeki wp\u0142aw, do pierwszego, do drugiego s\u0142upa podtrzymuj\u0105cego most w okolicach Zim\u00f3wka, tam gdzie mieszka\u0142a moja babcia. Ba\u0142am si\u0119. Jednak nie podczas wyprawy pontonem z nurtem rzeki. Przecie\u017c by\u0142 tata. Tata p\u0142ywa\u0142 bardzo dobrze i z tat\u0105 nic nie mog\u0142o si\u0119 sta\u0107. Mama zdecydowanie odm\u00f3wi\u0142a udzia\u0142u w wyprawie, wi\u0119c jedynie nas troje ja, brat i tata stanowili\u015bmy za\u0142og\u0119 pontonu. To by\u0142 \u015bwietny uk\u0142ad. Po kilku godzinach w\u0142a\u015bnie mama czeka\u0142a na nas na brzegu rzeki, gdzie zako\u0144czyli\u015bmy sp\u0142yw \u2013 nasz\u0105 star\u0105 wielk\u0105 czarn\u0105 wo\u0142g\u0105, kt\u00f3r\u0105 sprezentowa\u0142 nam wujek Stasiek po wyje\u017adzie do Stan\u00f3w, wr\u00f3cili\u015bmy do Wyszkowa. <\/span><\/p>\n

Na Zim\u00f3wek wje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 z ka\u017cdej strony z g\u00f3rki, to by\u0142o osiedle po\u0142o\u017cone bardzo nisko, co roku niekt\u00f3rych s\u0105siad\u00f3w zalewa\u0142o, gdy wiosn\u0105 Bug wylewa\u0142, gdy woda przerwa\u0142a wa\u0142y. Dom babci, cz\u0119\u015b\u0107 bli\u017aniaka sta\u0142 tu\u017c przy piaszczystej drodze, po jej drugiej stronie ju\u017c tylko jak okiem si\u0119gn\u0105\u0107 \u0142\u0105ki i wa\u0142y. Przed domem ma\u0142y ogr\u00f3d kwiat\u00f3w, w\u0105ski wjazd na podw\u00f3rko, do\u015b\u0107 w\u0105ski dla samochodu tak wielkiego jak stara ruska wo\u0142ga. Podw\u00f3rze do\u015b\u0107 obszerne, dzielone z s\u0105siadami z drugiej po\u0142owy bli\u017aniaka, z kt\u00f3rymi, jako \u017ce by\u0142a to cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142\u00f3conej rodziny, nie zamienia\u0142o si\u0119 niemal nigdy ani s\u0142owa, nie utrzymywa\u0142o kontakt\u00f3w. Sytuacja groteskowa i paradoksalna, kt\u00f3ra trwa\u0142a przez wiele lat. Pani ciocia zza \u015bciany by\u0142a by\u0142\u0105 \u017con\u0105 wuja Sta\u015bka, babcia serdecznie jej nie znosi\u0142a. By\u0142 tam te\u017c i inny jaki\u015b pow\u00f3d zatargu, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142o dzi\u015b ju\u017c trudno zrozumie\u0107. Ka\u017cda z kobiet chodzi\u0142a uwa\u017cnie po w\u0142asnym w\u0105ziutkim chodniku, kt\u00f3ry po stronie babcinej prowadzi\u0142 od schodk\u00f3w szaroburych betonowych z barierk\u0105, zawsze ch\u0142odnych pod dotykiem bosych st\u00f3p, prosto w stron\u0119 parkanu i zacienionego przez wysok\u0105 wi\u015bni\u0119 ma\u0142ego kawa\u0142ka przestrzeni, gdzie stan\u0105\u0142 st\u00f3\u0142 i kilka krzese\u0142, potem w lewo wzd\u0142u\u017c letniego domu, jak nazywali\u015bmy szereg pomieszcze\u0144 w podw\u00f3rzu. Pierwsza z brzegu letnia kuchnia, kt\u00f3rej wn\u0119trza ju\u017c zupe\u0142nie nie mog\u0119 przywo\u0142a\u0107 w pami\u0119ci, dalej pokoje i pokoiki, z kt\u00f3rych dwa po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 wn\u0119trza uleg\u0142y pewnego zimnego dnia zaczadzeniu i opaleniu. Kto\u015b pozostawi\u0142 w\u0142\u0105czon\u0105 popularn\u0105 w\u00f3wczas \u201efarelk\u0119\u201d, czyli ma\u0142y grzejnik z rozpalonymi do czerwono\u015bci grza\u0142kami, dmuchaj\u0105cy ciep\u0142ym powietrzem. Mo\u017ce by\u0142o to zapr\u00f3szenie, mo\u017ce nieostro\u017cne dotkni\u0119cie zas\u0142on, mo\u017ce wina kota, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c by\u0142 mieszka\u0144cem babcinego Zim\u00f3wka, od czasu do czasu. <\/span><\/p>\n

Chodnik betonowy prowadzi\u0142 do ogrodu warzywnego, do kt\u00f3rego przylega\u0142 z drugiej strony, tu\u017c za ogrodzeniem, staw zaro\u015bni\u0119ty pa\u0142k\u0105 wodn\u0105, kacze\u0144cami i trzcin\u0105. Babcia uprawia\u0142a grz\u0105dki pe\u0142ne truskawek \u2013 m\u00f3wi\u0142am ogr\u00f3d warzywny? \u2013 Przej\u0119zyczenie. By\u0142 to wi\u0119c ogr\u00f3d warzywno \u2013 owocowy. Zaro\u015bni\u0119ty, pn\u0105cza truskawek trzeba by\u0142o wci\u0105\u017c przerywa\u0107 i usuwa\u0107, li\u015bcie przerzedza\u0107, aby nie przeszkadza\u0142y rosn\u0105\u0107 wielkim truskawkom. Pomidory na tyczkach, rzodkiewki, marchewka, kartofle. Mo\u017ce szczypiorek, mo\u017ce pietruszka. Ogr\u00f3d ten przypomina\u0142 podobny w Stasinie, u babci Mani, ten, kt\u00f3ry zlikwidowany zosta\u0142 wkr\u00f3tce po tym jak rodzice zdecydowali si\u0119 zasadzi\u0107 wsz\u0119dzie traw\u0119 i krzewy ozdobne, wkr\u00f3tce po tym, jak pojawi\u0142a si\u0119 szklarnia, <\/span><\/p>\n

————————————————————————————————<\/span><\/p>\n

Zdrawstwuj Ania!<\/h1>\n

<\/h1>\n

Przepraszam , \u017ce tak d\u0142ugo nie pisa\u0142am.<\/h1>\n

gdzie najpierw \u201eprodukowali\u201d rodzice w pocie czo\u0142a asparagus, potem pomidory, potem ju\u017c nic. Ogromna szklana przestrze\u0144 nigdy nie sta\u0142a si\u0119 basenem, jak to lubili\u015bmy sobie marzy\u0107. Sta\u0142a si\u0119 jedynie z\u0142omowiskiem, sk\u0142adowiskiem rzeczy ju\u017c niepotrzebnych, kt\u00f3re \u201eszkoda wyrzuci\u0107\u201d. A\u017c do momentu rozebrania kawa\u0142ka po kawa\u0142ku, jeszcze przed sprzedaniem nowego domu. Trzeba nam by\u0142o przestrzeni w Stasinie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce po\u0142owa terenu przestanie nale\u017ce\u0107 do naszej rodziny. Trzeba by\u0142o miejsca, w kt\u00f3re by przenie\u015b\u0107 altank\u0119, i trzepak i skalniak mamy ulubiony. Trzeba by\u0142o miejsca, w kt\u00f3rym usi\u0105\u015b\u0107 mo\u017cna by pod wiecz\u00f3r, przy grillu, przy gitarze i po\u015bpiewa\u0107, to co tak jeszcze uda\u0142o si\u0119 wyczyta\u0107 ze starego \u015bpiewnika, w kt\u00f3rym niepe\u0142ne zawsze mia\u0142am akordy gitarowe, niedopisane s\u0142owa piosenek.<\/span><\/p>\n

A jest taka piosenka, kt\u00f3ra szalenie zapada w pami\u0119\u0107, kt\u00f3rej nie zna\u0142am w\u00f3wczas w moich latach nastoletnich. Nie zna\u0142am wtedy w\u00f3wczas jeszcze ani s\u0142owa po hiszpa\u0144sku. Jeannette \u2013 Porque te vas? Dlaczego odje\u017cd\u017casz? Mi\u0142o\u015bnicy kina na pewno znaj\u0105 film Serry \u201cNakarmi\u0107 kruki\u201d, t\u0119 smutn\u0105 histori\u0119 smutnej dziewczynki, o \u201eniewinnie zbrodniczych\u201d sk\u0142onno\u015bciach i doros\u0142ym spojrzeniu, t\u0119, kt\u00f3ra ani razu nie u\u015bmiecha si\u0119 w pe\u0142ni, nawet w momencie zabawy i s\u0142uchania tej w\u0142a\u015bnie ulubionej piosenki. \u201eDlaczego odchodzisz? Na dworcu b\u0119d\u0119 sta\u0107 niby dziecko. Dlaczego odchodzisz. Wszystkie obietnice odejd\u0105 z tob\u0105. Zapomnisz mnie.\u201d \u2013 s\u0142ucham jej w\u0142a\u015bnie w tej chwili korzystaj\u0105c z dobrodziejstwa wynalazku laptopa i empetr\u00f3jek. Przed chwil\u0105 pok\u0142\u00f3ci\u0142am si\u0119 z moim m\u0119\u017cczyzn\u0105 i wybra\u0142am odosobnienie w drugim pokoju, rezygnuj\u0105c z jego towarzystwa. Troch\u0119 po kobiecemu chce mi si\u0119 p\u0142aka\u0107, troch\u0119 po dzieci\u0119cemu mam ochot\u0119 wskoczy\u0107 pod ko\u0142dr\u0119 i odespa\u0107 smutki. Nie robi\u0119 jednak \u017cadnej z tych rzeczy. Nadal pisz\u0119. O tym, jak to i ja by\u0142am ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105, jak to mia\u0142am do czynienia z babci\u0105 wcale nie-inwalidk\u0105 ale ca\u0142kowicie sprawn\u0105, do\u015b\u0107 pot\u0119\u017cn\u0105, zwinn\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra zabiera\u0142a mnie czasami z sob\u0105 do szpitala, gdzie pracowa\u0142a. Gdy nie by\u0142o mnie z kim zostawi\u0107, nauczeni do\u015bwiadczeniem rodzice przezorniej ju\u017c nie pozwalali abym kiedykolwiek zosta\u0142a w domu sama, bywa\u0142am w szpitalu, na nocnej zmianie. Sz\u0142o si\u0119 tam na piechot\u0119, na prze\u0142aj, przez most, d\u0142ugi i pe\u0142en dziur, most kolejowy. Nie ba\u0142am si\u0119. Babcia sz\u0142a obok pewnie trzymaj\u0105c mnie za r\u0119k\u0119. Sk\u0142onno\u015bci samob\u00f3jczych r\u00f3wnie\u017c u mnie nie wykryto, nie ujawni\u0142y si\u0119. <\/span><\/p>\n

Oddzia\u0142 po\u0142o\u017cniczy, gdzie pracowa\u0142a babcia by\u0142 zawsze bardzo ruchliwy. Mnie jednak kazano siedzie\u0107 w ma\u0142ej salce dla personelu. Inne salowe, kole\u017canki babci zagadywa\u0142y mnie i roz\u015bmiesza\u0142y. Nie nudzi\u0142am si\u0119. Szpital by\u0142 miejsce niecodziennym. Zastanawia\u0142am si\u0119, co dzieje si\u0119 tam za drzwiami, spoza kt\u00f3rych dobywa\u0142y si\u0119 st\u0142umione krzyki. Podoba\u0142y mi si\u0119 zielone stroje lekarzy. Lubi\u0142am chodzi\u0107 z babci\u0105 i ogl\u0105da\u0107 spoza szyby male\u0144kie zawini\u0119te w bety noworodki. Wszystkie le\u017ca\u0142y w podobnych do siebie \u0142\u00f3\u017ceczkach na wysokich nogach, w\u0142a\u015bciwie wszystkie dzieci by\u0142y troch\u0119 do siebie podobne, akurat wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych, kt\u00f3re ogl\u0105da\u0142am nie mia\u0142a wcale w\u0142os\u00f3w. Pami\u0119tam, \u017ce czu\u0142am wtedy, \u017ce jestem dumna z siebie, zupe\u0142nie niezas\u0142u\u017cenie \u2013 ja mia\u0142am w\u0142osy przy urodzeniu \u2013 nale\u017ca\u0142am do tych odmiennych, tych innych i oryginalnych. <\/span><\/p>\n

W drodze powrotnej ze szpitala, z mostu kolejowego niedaleko by\u0142o ju\u017c na Kazinowo. Wa\u0142em sz\u0142y tory kolejowe, t\u0119dy jecha\u0142 poci\u0105g, kt\u00f3ry zatrzymywa\u0142 si\u0119 na tej w\u0142a\u015bnie stacji, na przeciwko kt\u00f3rej mieszkali moi kuzyni, synowie brata wuja Sta\u015bka. By\u0142o ich trzech. Najbardziej lubi\u0142am najm\u0142odszego, kt\u00f3ry by\u0142 niemal moim r\u00f3wie\u015bnikiem, chrze\u015bniakiem mojej matki i najwi\u0119kszym na \u015bwiecie urwisem i zawadiak\u0105. Mia\u0142 jednak r\u00f3wnie\u017c du\u017co uroku, czarowa\u0142 i zaczepia\u0142, i flirtowa\u0142, o ile to w og\u00f3le by\u0142o mo\u017cliwe ju\u017c w tamtych latach wczesnego dzieci\u0144stwa. Podoba\u0142 mi si\u0119 jednak bardzo \u2013 jego blond czupryna i szczup\u0142a sylwetka. By\u0142am w nim troch\u0119 mo\u017ce ju\u017c zakochana. W pewnym momencie nasza rozmowa na trzepaku na podw\u00f3rzu rodziny D. uzmys\u0142owi\u0142a mi, \u017ce moje uczucia s\u0105 w pewnym stopniu odwzajemnione. A mo\u017ce po prostu jeszcze raz da\u0142am si\u0119 zwie\u015b\u0107 naiwno\u015bci, kt\u00f3ra do dzi\u015b p\u0142ata mi figle, i pytanie Jacka \u2013 Czy kuzyni mog\u0105 si\u0119 \u017ceni\u0107? \u2013 przyj\u0119\u0142am jak swego rodzaju deklaracj\u0119 i powa\u017cnie rozwa\u017cane zagadnienie. Figlarz. Dzieci\u0119ce mrzonki. Dzi\u015b kochany m\u00f3j kuzyn, kilka lat po \u015blubie, wni\u00f3s\u0142 ju\u017c pozew o rozw\u00f3d z \u015bliczn\u0105 brunetk\u0105 z Mazur, podczas gdy ja nawet jednego zwi\u0105zku nie jestem w stanie sprowadzi\u0107 na solidne tory, tak bym pewna mog\u0142a by\u0107 \u017ce mnie i mojemu m\u0119\u017cczy\u017anie z Pakistanu jest pisana jaka\u015b wsp\u00f3lna przysz\u0142o\u015b\u0107. <\/span><\/p>\n

Z trzepaka widoczna by\u0142a droga piaszczysta z jednej strony, za ni\u0105 wa\u0142 i stacja kolejowa, z drugiej strony podw\u00f3rza za\u015b wzg\u00f3rze i drewniany du\u017cy dom drugich w kolei s\u0105siad\u00f3w \u2013 kuzyn\u00f3w. To by\u0142a dziwaczna w\u00f3wczas rodzina, zastanawiam si\u0119 dzi\u015b, jak potoczy\u0142y si\u0119 ich losy, po tylu latach mojej niebytno\u015bci w Kazinowie. Para m\u0142odych w\u00f3wczas ludzi, oboje szczupli, bruneci, rodzice trojga dzieci \u2013 ju\u017c w\u00f3wczas zdawali mi si\u0119 podejrzanie niecodzienni i dziwni. Wn\u0119trze tego domu to du\u017cy obszar niezagospodarowanej lub zagraconej zaba\u0142aganionej przestrzeni. Niesprz\u0105tni\u0119te zabawki, niepozmywane statki, niebosi\u0119\u017cna g\u00f3ra nieuprasowanej bielizny w pokoju, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 za graciarnio-pralni\u0119 i w innych, kt\u00f3re mia\u0142y sobie wiadome przeznaczenie. Chaos. I tylko wie\u015bci dotar\u0142y do mnie du\u017co p\u00f3\u017aniej, o tym, \u017ce wujek pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. JAK to? – Powiesi\u0142 si\u0119. Tak po prostu. Nikt do ko\u0144ca nie wie – dlaczego. <\/span><\/p>\n

\u015amier\u0107 w rodzinie, je\u015bli oddalona, je\u015bli by\u0142a to \u015bmier\u0107 osoby niezbyt bliskiej, do kt\u00f3rej obecno\u015bci nie zd\u0105\u017cy\u0142am przywykn\u0105\u0107, nie wywiera\u0142a na mnie wi\u0119kszego w\u00f3wczas wra\u017cenia. Kto\u015b by\u0142 i znikn\u0105\u0142. M\u00f3wiono jeszcze chwil\u0119 o nim, potem m\u00f3wiono mniej. Te historie ciekawi\u0142y i s\u0142uchanie ich, jak s\u0142uchanie plotek \u2013 wci\u0105ga\u0142o i pasjonowa\u0142o. To by\u0142a jedyna interesuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 \u201eodwiedzin u rodziny.\u201d A wi\u0119c ten i tamten mieszkali w tym i tamtym domu, zwykli robi\u0107 to i owo, byli szcz\u0119\u015bliwi, nie byli szcz\u0119\u015bliwi, nie znosili si\u0119 nawzajem, mieli problemy, mieli dzieci, nie mieli dzieci, a\u017c tu nagle pewnego roku dnia miesi\u0105ca przydarzy\u0142o im si\u0119 to i owo, i ot pomarli. <\/span><\/p>\n

Ju\u017c jednak \u015bmier\u0107 tej kobiety, o tak matczynych zachowaniach, tej kt\u00f3ra nazywa\u0142a mnie pestk\u0105 i bra\u0142a do siebie wieczorem pod pierzyn\u0119 i pozwala\u0142a ogrza\u0107 ma\u0142e stopy obok jej ciep\u0142ego kobiecego cia\u0142a, to by\u0142o wydarzenie zupe\u0142nie inne, istotne, trudne, niezrozumia\u0142e. Nawet w\u00f3wczas, w wieku pi\u0119tnastu lat odczuwa\u0142am chorob\u0119 i \u015bmier\u0107 babci Danusi jako co\u015b gwa\u0142townie niesprawiedliwego i niezrozumia\u0142ego. Chorowa\u0142a kilka lat. Jaka\u015b niby poprawa, potem zn\u00f3w pogorszenie zdrowia, bardzo p\u00f3\u017ano zdecydowa\u0142a si\u0119 na operacj\u0119 woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego. To by\u0142y niekorzystne czasy, to by\u0142o nied\u0142ugo przed 89 rokiem. Operacja by\u0142a kosztowna, leczenie r\u00f3wnie\u017c. Lekarze jeszcze po jej \u015bmierci upominali si\u0119 u wuja o pieni\u0105dze. Lekarze.. lekarze nigdy nie powiedzieli nikomu co tak naprawd\u0119 by\u0142o przyczyn\u0105 \u015bmierci. Oczywi\u015bcie rak. Kiedy si\u0119 to jednak zacz\u0119\u0142o? Jak post\u0119powa\u0142a choroba i czy mo\u017cna by\u0142o j\u0105 zatrzyma\u0107, uchroni\u0107 babci\u0119 od \u015bmierci? Zawsze ju\u017c b\u0119d\u0119 mia\u0142a przed oczami te naprawd\u0119 ostatnie tygodnie \u017cycia babci. Niesamowicie schud\u0142a, by\u0142a cieniem samej siebie, nie mia\u0142a si\u0142y si\u0119 porusza\u0107, wsta\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka, odwiedzali\u015bmy j\u0105 w szpitalu. Zn\u00f3w te z wczesnych lat dzieci\u0144stwa zapami\u0119tane zielone kostiumy lekarzy i zielone fartuchy, kt\u00f3re wdziewa\u0107 trzeba by\u0142o go\u015bciom wchodz\u0105cym na oddzia\u0142. Widz\u0119 mam\u0119 pochylaj\u0105c\u0105 si\u0119 nad babci\u0105. Widz\u0119, \u017ce nie potrafi powstrzyma\u0107 \u0142ez, spogl\u0105daj\u0105c na swoj\u0105 matk\u0119, kt\u00f3ra nie ma ju\u017c nawet si\u0142y na u\u015bmiech i rozmow\u0119. <\/span><\/p>\n

Od tamtej chwili przestali\u015bmy je\u017adzi\u0107 do Wyszkowa. Wspomnienia moje zamazuj\u0105 si\u0119 powoli, zacieraj\u0105 kontury obrazu ma\u0142ego osiedla, jakim by\u0142 Zim\u00f3wek. Nie wiem jak wygl\u0105da teraz, nie wiem co si\u0119 zmieni\u0142o. Kto zbudowa\u0142 dom, kto umar\u0142 i kto si\u0119 narodzi\u0142. Dawno nie ma ju\u017c babci Danuty, zapewne nie ma ju\u017c \u017cadnych \u015blad\u00f3w jej obecno\u015bci. Wuj przeprowadzi\u0142 si\u0119, zbudowa\u0142 nowy dom, wiedzie zupe\u0142nie nowe \u017cycie. Czasami my\u015bl\u0119, \u017ce chcia\u0142abym go zn\u00f3w zobaczy\u0107, mimo \u017ce rodzice nie utrzymuj\u0105 z nim kontaktu. Zapewne nie poznaliby\u015bmy si\u0119 wzajemnie, zapewne nie mieliby\u015bmy sobie nic do powiedzenia. Przesz\u0142o\u015b\u0107 zamyka si\u0119 nieraz tak szczelnie, \u017ce nie spos\u00f3b do niej wr\u00f3ci\u0107, zbyt trudno wzbudzi\u0107 w sobie ch\u0119\u0107 rozmowy i spotkania, na nowo, przekona\u0107 \u017ce warto. Czasem jednak zdaje mi si\u0119, \u017ce to co przesz\u0142e nigdy w pe\u0142ni nie przemija. Zmru\u017cenie oczu niew\u0105tpliwie pomaga. Jakimowski i Zamachowski maj\u0105 racj\u0119. Takie wra\u017cenie towarzyszy mi czasem w naszym domu w \u015awidrze. Dziadek, kt\u00f3ry odszed\u0142 trzy lata temu wci\u0105\u017c zdaje si\u0119 by\u0107 obecny. Tyle jeszcze jest znak\u00f3w jego obecno\u015bci. Usun\u0119li\u015bmy z pokoju jego wielki st\u00f3\u0142 krawiecki i maszyn\u0119 czarn\u0105, klasyczn\u0105, na peda\u0142. Wci\u0105\u017c wisi jednak to wielkie krawieckie lustro. Stoi w przedpokoju starodawny wysoki wieszak z wywini\u0119tymi ku g\u00f3rze jak rogi bawole ramionami. Wisi jego wizerunek w du\u017cym pokoju, wci\u0105\u017c stoi w babcinej sypialni jego \u0142\u00f3\u017cko.<\/span><\/p>\n

Jak trudno jest jednak dzisiaj przywo\u0142a\u0107 posta\u0107 tego kochanego cz\u0142owieka z lat, gdy u\u015bmiecha\u0142 si\u0119 tak cz\u0119sto, z czas\u00f3w gdy jeszcze szy\u0142, siedz\u0105c bokiem na swoim wielkim drewnianym krawieckim stole. Odtworzy\u0107 w pami\u0119ci jego ruchy wprawnego krawca, jak fastrygowa\u0142 p\u0142aszcz, podk\u0142ada\u0142 podszewk\u0119, ale najpierw mierzy\u0142, zaznacza\u0142 myd\u0142em krawieckim, kroi\u0142 i poprawia\u0142, i prasowa\u0142. Wszystko na miar\u0119. Wszystko doprowadzone do perfekcji. Ci sami zawsze klienci od lat. Wierni starym fasonom i dawnej metodzie krawieckiej. Trudno przypomnie\u0107 sobie g\u0142ow\u0119 dziadka pochylon\u0105 nad \u201erobot\u0105\u201d inaczej jak pokryt\u0105 siwymi w\u0142osami, z du\u017cymi zakolami po bokach. Nie wiem jak by\u0142 pierwotny kolor jego w\u0142os\u00f3w. Lubi\u0142am my\u015ble\u0107, \u017ce by\u0142 blondynem \u2013 w ko\u0144cu na imi\u0119 dano mu Albin czyli z \u0142aci\u0144ska \u201eBia\u0142y\u201d. W moich wspomnieniach ten cz\u0142owiek na zawsze pozostanie szczup\u0142ym bia\u0142ow\u0142osym sprawnym \u015bredniego wzrostu staruszkiem, o \u017cylastych sprawnych ramionach, sprawnych nogach. Do dzi\u015b roz\u015bmiesza mnie to, w jaki spos\u00f3b przygotowywa\u0142 si\u0119 do jazdy rowerem, spinaj\u0105c szerokie nogawki spodni spinaczami do bielizny. Spinaczami starej daty, kt\u00f3ry w\u00f3wczas by\u0142y jedynie drewniane. Dziadek je\u017adzi\u0142 rowerem codziennie niemal. To by\u0142 jedyny pojazd jaki zdo\u0142a\u0142 ujarzmi\u0107. Nigdy nie nauczy\u0142 si\u0119 je\u017adzi\u0107 ani motorowerem ani samochodem. Do dzi\u015b pami\u0119tam histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 opowiada\u0142 ojciec \u2013 jak to dziadek wybieraj\u0105c si\u0119 do pobliskiego Jarz\u0119bina motorkiem dzielnie jecha\u0142 praw\u0105 stron\u0105 drogi, pewny siebie, przy najbli\u017cszym jednak skrzy\u017cowaniu zsiada\u0142 z motoroweru i na piechotk\u0119 przeprowadza\u0142 pojazd na drug\u0105 stron\u0119, po przej\u015bciu dla pieszych. Paradoksalnie jednak wsz\u0119dzie towarzyszy\u0142 mu rower \u2013 po prowiant dla kolonist\u00f3w w Stasinie, po materia\u0142, na targ do Jarz\u0119bina, do ko\u015bcio\u0142a na plac budowy. W wieku blisko 70 lat nie by\u0142 jeszcze zbyt stary i niedo\u0142\u0119\u017cny aby chodzi\u0107 \u015bmia\u0142o po rusztowaniach nowego ko\u015bcio\u0142a i pracowa\u0107 na wysoko\u015bci. Nie ba\u0142 si\u0119. Zawsze starcza\u0142o mu si\u0142 i energii. Dopiero choroba powstrzyma\u0142a go w biegu. Odebra\u0142a energi\u0119, ch\u0119\u0107 \u017cycia, rado\u015b\u0107, sprawno\u015b\u0107 cia\u0142a, a ostatecznie \u015bwiadomo\u015b\u0107. Alzheimer. Tak si\u0119 nazywa\u0142a dolegliwo\u015b\u0107, na kt\u00f3r\u0105 cierpia\u0142 na pewno od wielu lat. Nazywa\u0142 to skleroz\u0105. Zaniki pami\u0119ci stawa\u0142y si\u0119 jednak niebezpiecznie du\u017ce wraz z up\u0142ywem lat. Dopiero na kilka lat przed \u015bmierci\u0105 lekarze podali diagnoz\u0119. Wtedy w Polsce nie by\u0142a to ani znana ani popularna choroba. Nie istnieje jedyne i skuteczne na ni\u0105 lekarstwo. Po ustaleniu diagnozy dziadek zacz\u0105\u0142 bra\u0107 leki, kt\u00f3re wtedy ju\u017c nie mog\u0142y zatrzyma\u0107 procesu utraty pami\u0119ci i zniedo\u0142\u0119\u017cnienia. \u0141agodzi\u0142y jednak objawi choroby, uspokaja\u0142y, wprowadza\u0142y w stan bierno\u015bci i swego rodzaju anemii. <\/span><\/p>\n

Ile\u017c razy my\u015bla\u0142am w\u00f3wczas \u2013 jak male\u0144kimi jeste\u015bmy we wszech\u015bwiecie istotami, jak niewiele wiemy, przed tak wieloma wydarzeniami, chorobami potrafimy si\u0119 uchroni\u0107. Nie jeste\u015bmy w stanie zatrzyma\u0107 zwolni\u0107 ani odwr\u00f3ci\u0107 biegu czasu. Nie kontrolujemy nic poza, czasami, dat\u0105 swej \u015bmierci. W\u00f3wczas\u2026, w\u00f3wczas, gdy decydujemy si\u0119 j\u0105 przyspieszy\u0107. O, jak to niereligijnie, jak to wiaro\u0142omczo! C\u00f3\u017c za ateistyczne, \u201etolerancyjne\u201d podej\u015bcie do sprawy \u015bmierci! Samob\u00f3jstwo? Eutanazja? Popieram, nie popieram, jestem za, jestem przeciw. Nie popieram! Z zachwytem i podziwem obejrza\u0142am jednak niedawno \u201eNajazd barbarzy\u0144c\u00f3w\u201d ci\u0105g ruchomych obraz\u00f3w produkcji kanadyjskiej, kt\u00f3ry zdoby\u0142 w tym roku Oskara. Nie popieram! \u015awiadomie, powa\u017cnie, \u015bwiatopogl\u0105dowo n i e p o p i e r a m aktu odbierania sobie \u017cycia. Pod\u015bwiadomie, \u015bwiadomie, rzeczywi\u015bcie i realnie cierpi\u0119 jednak patrz\u0105c na cudze cierpienie. Buntuje si\u0119 we mnie ca\u0142a istota, ka\u017cdy kawa\u0142ek cia\u0142a i duszy \u2013 przeciwko bezradnemu spogl\u0105daniu na osob\u0119, kt\u00f3rej b\u00f3l \u0142agodz\u0105 ju\u017c tylko silne \u015brodki odurzaj\u0105ce, tej osoby, kt\u00f3ra cofa si\u0119 w rozwoju do stadium dziecka, niemowl\u0119cia, kt\u00f3r\u0105 opuszcza \u015bwiadomo\u015b\u0107 samej siebie, cho\u0107 duch na pewno jeszcze nie opu\u015bci\u0142. Mimo posiadania moich do\u015b\u0107 radykalnych przekona\u0144, mimo decyzji, kt\u00f3re podj\u0119\u0142am kilka lat temu co do wiary i sposobu \u017cycia, mimo wszystko wierz\u0119 w zmiany, w ewolucj\u0119 przekona\u0144 i wahania, ci\u0105g\u0142e nieustanne podejmowanie decyzji, wci\u0105\u017c na nowo, ci\u0105g\u0142e wybory, kt\u00f3re wiod\u0105 nas do celu, albo zwodz\u0105 nas na manowce. Wierz\u0119 jednocze\u015bnie w czarne i bia\u0142e, w zasady nienaruszalne i w p\u00f3\u0142cienie takowo\u017c, w szaro\u015bci i mniejsze z\u0142o. Mo\u017ce babcia by\u0142aby szcz\u0119\u015bliwsza, gdyby nie musia\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 m\u0119\u017cem jak dzieckiem w ostatnich latach jego \u017cycia, a mo\u017ce jednak nigdy nie pozwoli\u0142aby aby kto inny zajmowa\u0142 si\u0119 nim jak ona. Wiem, \u017ce m\u00f3j ojciec do dzi\u015b ma, i do ko\u0144ca zapewne \u017cycia b\u0119dzie mia\u0142 wyrzuty sumienia, \u017ce ojciec jego zmar\u0142 w szpitalu. Sam. Pami\u0119tam jak dzie\u0144 przed dziadka \u015bmierci\u0105 m\u00f3wi\u0142 \u2013 Zabierzmy go stamt\u0105d, powinni\u015bmy go zabra\u0107. Kto\u015b powiedzia\u0142 wtedy, zaraz po tym, jak dotar\u0142a do nas wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci, nazajutrz \u2013 on sam wybra\u0142. Mo\u017ce wybra\u0142 sam, mo\u017ce ju\u017c od kilku lat towarzyszy\u0142 samemu sobie, swojemu cia\u0142u, jakby obok, jak cie\u0144, jak sobowt\u00f3r. Jego duch \u015bwiadomy spogl\u0105da\u0142 na swoje cia\u0142o jak na niezale\u017cn\u0105 od siebie, obc\u0105 osob\u0119. Mo\u017ce od dawna ju\u017c pragn\u0105\u0142 odej\u015b\u0107. Te niekontrolowane ataki histerii, ataki gniewu. Powroty do przesz\u0142o\u015bci. On od dawna ju\u017c \u017cy\u0142 przesz\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a miejsce tera\u017aniejszo\u015bci. To co dawne by\u0142o realne i bliskie. To co obecne \u2013 nieistniej\u0105ce. Nie istnia\u0142y bliskie mu kiedy\u015b osoby. Nie poznawa\u0142 otoczenia i domownik\u00f3w. Jedynie do mojego ojca m\u00f3wi\u0142 jeszcze po imieniu \u2013 Jan. Tylko tata m\u00f3g\u0142 si\u0119 nim opiekowa\u0107, pomaga\u0107 mu. On nie wzbudza\u0142 gniewu i sprzeciwu. Ka\u017cdy z nas sta\u0142 si\u0119 ju\u017c dawno kim\u015b obcym, postaciami cieniami z przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3re wskrzesza\u0142 i nadawa\u0142 im imiona, wedle dyktanda w\u0142asnej wyobra\u017ani i popl\u0105tanej paj\u0119czyny pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

Zmar\u0142 w 2001. Chc\u0119 my\u015ble\u0107, \u017ce jest tam gdzie\u015b, w niebie, w za\u015bwiatach, kt\u00f3re wsp\u00f3lne s\u0105 dla rozmaicie wierz\u0105cych w Boga jednoosobowego. Chc\u0119 wierzy\u0107 w powt\u00f3rne spotkanie. Zapewne bardziej zale\u017cy mi na tym w tej chwili, bardziej to dla mnie istotne teraz, ni\u017c b\u0119dzie po mojej w\u0142asnej \u015bmierci. Zapewne nie maj\u0105 sensu moje tutaj i na ten temat rozwa\u017cania. Basta. I memento mori. Gdy spogl\u0105dam na ni\u0105 i s\u0142ucham s\u0142\u00f3w samotnej dzi\u015b babci Marianny \u2013 jak nazywa\u0142 j\u0105 m\u0105\u017c \u2013 my\u015bl\u0119 mimo wszystko o \u015bmierci. Gdy m\u00f3wi z sobie w\u0142a\u015bciw\u0105 troch\u0119 zabawn\u0105 i przewrotn\u0105 troch\u0119 smutn\u0105 nut\u0105 \u2013 \u201eNo, ja to ju\u017c nied\u0142ugo na tym \u015bwiecie pob\u0119d\u0119.\u201d Gdy wyje\u017cd\u017cam gdzie\u015b zn\u00f3w na d\u0142u\u017cej lub kr\u00f3cej, a tata stroi \u017carty i pr\u00f3buje j\u0105 oszuka\u0107 twierdz\u0105c, \u017ce po raz kolejny postanowi\u0142am si\u0119 wyprowadzi\u0107, gdy nak\u0142ania babci\u0119, by mnie uca\u0142owa\u0142a i u\u015bciska\u0142a, przecie\u017c nie wiadomo kiedy i tym razem wr\u00f3c\u0119. A babcia niedowierzaj\u0105cym i zdezorientowanym wzrokiem spogl\u0105da na wszystkich obecnych. Ja zaprzeczam, zaprzeczam i zaprzeczam ze \u015bmiechem. A gdy po kilku dniach dzwoni\u0119 z daleka s\u0142ysz\u0119 t\u0119 rado\u015b\u0107 w jej g\u0142osie, gdy mo\u017ce mi przekaza\u0107 \u017cyczenia, zapyta\u0107 o pogod\u0119 i odebra\u0107 \u017cyczenia zdrowia, i wprowadzi\u0107 mnie w stan zdumienia przekazuj\u0105c uca\u0142owania dla mojego m\u0119\u017cczyzny. I s\u0142ysz\u0119 prawdziw\u0105 rado\u015b\u0107 w jej g\u0142osie. Jest taka jak dawniej. Weso\u0142a a jednocze\u015bnie zrz\u0119dliwa. Beztroska i naiwna a jednocze\u015bnie podejrzliwa i ciekawska. Nie pami\u0119tam jej innej, nie zmieni\u0142a si\u0119 przez tyle lat. Moje pierwsze wspomnienia zwi\u0105zane z babci\u0105 Mari\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z najwcze\u015bniejszymi latami dzieci\u0144stwa. Dziadkowie prowadzili w\u00f3wczas kolonie domowe, swojego rodzaju letnisko. Domowe warunki, domowe jedzenie. Opieka domowej piel\u0119gniarki \u2013 mama przecie\u017c jeszcze jaki\u015b czas po \u015blubie z tat\u0105 pracowa\u0142a latem i pomaga\u0142a opiekowa\u0107 si\u0119 dzie\u0107mi z Warszawki. Ca\u0142y dom zastawiony by\u0142 w\u00f3wczas \u0142\u00f3\u017ckami w rodzaju szpitalnych, metalowymi \u0142\u00f3\u017ckami, pomalowanymi na bia\u0142o. Spr\u0119\u017cyny przykrywa\u0142 siennik. W nocy s\u0142ycha\u0107 by\u0142o ka\u017cde poruszenie dzieci, tych kt\u00f3re wierci\u0142y si\u0119, wstawa\u0142y, przekr\u0119ca\u0142y na drugi bok. Nad ranem wylegali\u015bmy wszyscy na zewn\u0105trz. Myli si\u0119 wszyscy w wielkich miedzianych miskach. Potem co\u015b na z\u0105b. \u015aniadanie do dzi\u015b jest najmilszym moim posi\u0142kiem. W\u00f3wczas pami\u0119tam, by\u0142 to pierwszy z czterech posi\u0142k\u00f3w jedzony na podw\u00f3rzu. Za domem w cieniu sosen naszych i s\u0105siad\u00f3w, w cieniu domu sta\u0142 bardzo d\u0142ugi w\u0105ski st\u00f3\u0142, zmontowany ze zbitych desek tworz\u0105cych blat i szeregu koby\u0142ek, jak nazywali\u015bmy zbite w tr\u00f3j\u015bciany stojaczki drewniane. Tam dzieci kolonijne, a cz\u0119sto i domownicy jedli codzienne posi\u0142ki. Jad\u0142ospis? Nie potrafi\u0119 go w tej chwili odtworzy\u0107. Za p\u00f3\u017ano, aby dzwoni\u0107 po pomoc do matki, kt\u00f3ra mimo trzech godzin r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy nami, z pewno\u015bci\u0105 ju\u017c \u015bpi. W Emiratach dwadzie\u015bcia po pierwszej. Niemo\u017cliwe jest jednak, abym zapomnia\u0142a kiedykolwiek smak jag\u00f3d z <\/span><\/p>\n

Celestyn\u00f3w, 1990 rok<\/h1>\n

Hej Aniu,<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Zaraz na pocz\u0105tku chcia\u0142am Ci gor\u0105co podzi\u0119kowa\u0107 za \u017cyczenia \u015bwi\u0105teczne. Ju\u017c od dawna zbieram si\u0119, \u017ceby do Ciebie napisa\u0107, ale nie mog\u0119 si\u0119 zebra\u0107. W ko\u0144cu zmobilizowa\u0142a mnie twoja kartka i pro\u015bba o adresy dziewczyn. Oczywi\u015bcie, to dla mnie \u017caden problem. Napisa\u0142am Ci je na tej ma\u0142ej karteczce. <\/i><\/p>\n

Jak ci idzie na studiach? Mi w szkole tak sobie. Zanim przystosowa\u0142am si\u0119 do otoczenia, troch\u0119 potrwa\u0142o. Mimo wszystko mam troch\u0119, czy nawet wi\u0119cej, fajnych os\u00f3b w klasie. Chocia\u017c nie potrafi\u0119 si\u0119 jeszcze ze wszystkimi dogada\u0107. Tak to by by\u0142o dobrze, gdyby nie nauka. A najbardziej \u0142acina. To nie jest z\u0142y czy trudny j\u0119zyk ale nasza nauczycielka, pani Siemiatycka, jest do niczego. Czasem zastanawiam si\u0119, czy nie lepiej by by\u0142o, gdybym posz\u0142a na profil og\u00f3lny a nie humanistyczny. Lecz w przysz\u0142o\u015bci chc\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 na psychologi\u0119, re\u017cyseri\u0119 lub polonistyk\u0119. wi\u0119c najlepszy jest profil humanistyczny. Ale to mnie nie martwi. Najgorsze jest to ,i\u017c nauka nie idzie mi najlepiej. Na koniec VIII klasy mia\u0142am 4.9 \u015bredni\u0105. Teraz na p\u00f3\u0142rocze nawet nie wiem czy mi wyjdzie 4.0 \u015brednia. Do tego moi rodzice z\u0142oszcz\u0105 si\u0119, \u017ce si\u0119 nie ucz\u0119, \u017ce mam s\u0142abe oceny. Ola m\u00f3wi, \u017ce mam bzika na punkcie tej \u015bredniej. M\u00f3wi, \u017ce \u015brednia 3.9 czy 3.8 to te\u017c dobrze. Ale mi to nie odpowiada, nie mog\u0119 pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce si\u0119 tak opu\u015bci\u0142am. Niby t\u0142umacz\u0119 sobie, \u017ce to nie jest szko\u0142a podstawowa, tylko \u015brednia, ale to nic nie daje. Niby nauka to nie wszystko w \u017cyciu cz\u0142owieka, ale, jak na razie, u mnie wszystko kr\u0105\u017cy wok\u00f3\u0142 szko\u0142y, to jest ca\u0142y m\u00f3j \u015bwiat. Nawet zaniedbuj\u0119 przyjaci\u00f3\u0142 przez to, nie mam czasu odwiedzi\u0107 Izy czy Oli, nie m\u00f3wi\u0105c o innych kole\u017cankach. Ale to nie jest jednostronne. Na szcz\u0119\u015bcie z Iz\u0105 widuj\u0119 si\u0119 w szkole na przerwach. Gdyby nie to, nie wiem, czy nasza przyja\u017a\u0144 by si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a. Ale ostatnio si\u0119 wzi\u0119\u0142am za siebie: cz\u0119\u015bciej odwiedzam ludzi i staram si\u0119 by i oni mnie cz\u0119\u015bciej odwiedzali. I jako\u015b ci\u0105gn\u0119 dalej. Ale i tak wszystko jest pozbawione wi\u0119kszego sensu. G\u0142upia gonitwa za rado\u015bciami \u017cycia i szcz\u0119\u015bciem. <\/i><\/p>\n

Na razie, trzymaj si\u0119, hej!<\/i><\/p>\n

Ewelina<\/i><\/p>\n

cukrem i ze \u015bmietan\u0105 albo bez \u015bmietany, z mlekiem, ale przede wszystkim z cukrem. Cukru musia\u0142o by\u0107 du\u017co, tak aby ciemnogranatowe kulki by\u0142y ca\u0142e ucukrzone, obtoczone w drobnych ziarenkach. Dostawa\u0142o si\u0119 zawsze du\u017cy kubek, du\u017cy dla ma\u0142ej dziewczynki – prosi\u0142am o ten ciemnozielony, z wygodnym uchem, z wyt\u0142aczanym wzorem w kratk\u0119. Do dzi\u015b babcia zachowa\u0142a kilka takich kubk\u00f3w. Gdy cz\u0119stuje zup\u0105, niech to b\u0119dzie zupa og\u00f3rkowa, zabielona \u015bmietan\u0105 \u2013 t\u0119 u niej uwielbiam \u2013 wyjmuj\u0119 z kredensu zielony kubek i nalewam sobie zupy, ignoruj\u0105c postawiony dla mnie obok talerz. Smakuje mi lepiej. Pozwala si\u0119 przemieszcza\u0107 i je\u015b\u0107 posi\u0142ek przy komputerze. Czasem jednak siadam z babci\u0105 przy stole i jemy spogl\u0105daj\u0105c na siebie z przeciwnych kra\u0144c\u00f3w ma\u0142ego sto\u0142u kuchennego, przy oknie z widokiem na podw\u00f3rze. J\u0105 wci\u0105\u017c bawi i roz\u015bmiesza m\u00f3j nawyk jedzenia zupy w kubku. Ledwie sko\u0144cz\u0119, podsuwa drugie danie. Nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107. Tak musia\u0142o by\u0107 zawsze – my\u015bl\u0119. Kolonie, nie kolonie. Swoje dzieci, czy nie swoje. Babcia i babcine nawyki pozosta\u0142y niezmienne. Babcia przypisana by\u0142a niejako do naszego domu rodzinnego. Nie umiem wyobrazi\u0107 jej sobie poza nim. Nigdy nie pracowa\u0142a poza domem. \u015awiat poza nim by\u0142 jej obcy. Jest obcy. Dom ko\u015bci\u00f3\u0142 sklep targ w Jarz\u0119binie – z rzadka, nawet o zakup but\u00f3w prosi\u0142a synow\u0105 albo syna \u2013 s\u0105siadki, kole\u017canki to ca\u0142y jej \u015bwiat. Prowadzenie kolonii musia\u0142o by\u0107 jednym z najbardziej anga\u017cuj\u0105cych jej energi\u0119 zaj\u0119\u0107. <\/span><\/p>\n

W wieku bodaj dziesi\u0119ciu lat rodzice pozwolili mi pozna\u0107 nieco inny rodzaj kolonii. Mia\u0142am sta\u0107 si\u0119 samodzielna. To by\u0142 m\u00f3j pierwszy wyjazd poza dom. Samotny. Brat by\u0142 zbyt ma\u0142y aby mi w\u00f3wczas towarzyszy\u0107. Celem podr\u00f3\u017cy by\u0142a Mszana Dolna. G\u00f3ry. Pami\u0119tam ziele\u0144 \u0142\u0105k, i drog\u0119 przez las, ku rzece. Niemo\u017cliwe zdaje mi si\u0119 w tej chwili rozwik\u0142anie popl\u0105tanych obraz\u00f3w i wspomnie\u0144. Siedem razy, rok po roku, je\u017adzi\u0142am na kolonie letnie. Siedem razy rodzicom udawa\u0142o si\u0119 je zorganizowa\u0107 we w\u0142asnej albo cudzej pracy. Kto nie zna systemu komunistycznego z charakterystyczn\u0105 zasad\u0105 przydzia\u0142\u00f3w? Odwiedza\u0142am wi\u0119c, najpierw sama, potem ju\u017c z bratem, r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci Polski. By\u0142 \u017bnin, gdzie\u015b w Wielkopolsce, i zabawna Wenecja z jej muzeum starych lokomotyw i kolejek. By\u0142a Stegna nad Ba\u0142tykiem \u2013 jako jedne z ostatnich kolonii. Wszystkie te miejsca dzi\u015b kojarz\u0105 mi si\u0119 z wakacjami. Widz\u0119 siebie \u2013 t\u0119 nie\u015bmia\u0142\u0105 zawsze dziewczynk\u0119, kt\u00f3ra wstydzi\u0142a si\u0119 w\u0142asnego cia\u0142a i mia\u0142a na tym tle kompleksy. T\u0119 dziewczynk\u0119, kt\u00f3ra dla wymienionych przed chwil\u0105 powod\u00f3w nie znosi\u0142a wuefu i ka\u017cdej okoliczno\u015bci, kt\u00f3ra zmusza\u0142a do obna\u017cania si\u0119. Nigdy nie lubi\u0142am zbiorowych wycieczek na pla\u017c\u0119 i nad jezioro. Cho\u0107 woda kusi\u0142a zawsze i przyci\u0105ga\u0142a. Gdy ju\u017c w ko\u0144cu by\u0142am w jej falach, czu\u0142am si\u0119 dobrze i swobodnie. Nawet je\u015bli by\u0142a to kamienista p\u0142ytka do\u015b\u0107 niesforna g\u00f3rska rzeka w Rabce, do kt\u00f3rej wchodzi\u0107 trzeba by\u0142o w sanda\u0142ach, aby nie pokaleczy\u0107 n\u00f3g.<\/p>\n

Kolonie w Stegnie to by\u0142 pierwszy etap wchodzenia w wiek nastoletni. Pierwsza mi\u0142o\u015b\u0107? Jeszcze nie. Cudza pierwsza mi\u0142o\u015b\u0107 \u2013 by\u0107 mo\u017ce tak. Jeszcze kilka lat potem, po zako\u0144czeniu tych nadmorskich kolonii utrzymywa\u0142am kontakt z ch\u0142opcem, kt\u00f3ry <\/span><\/p>\n

18.02.1990<\/i><\/span><\/p>\n

Cze\u015b\u0107 Aniu,<\/i><\/span><\/p>\n

Min\u0119\u0142o ju\u017c chyba z pi\u0119\u0107 tygodni jak nie pisa\u0142em do Ciebie, a dosta\u0142em list. Serdecznie przepraszam za przerw\u0119 i dzi\u0119kuj\u0119 za list. Wiesz, jak to jest z nauk\u0105 raz na wozie raz pod wozem. Ja ostatnio znalaz\u0142em si\u0119 w tej drugiej sytuacji, wszystko wali\u0142o mi si\u0119 na g\u0142ow\u0119 ale jako\u015b wyszed\u0142em, mog\u0142o by\u0107 zar\u00f3wno gorzej jak i lepiej. Na okres mia\u0142em osiem tr\u00f3j, dwie czw\u00f3rki i jedn\u0105 pi\u0105tk\u0119. Znacznie lepsze wyniki ma Jola Oko\u0144ska. Spotka\u0142em si\u0119 z ni\u0105 niedawno dwa razy, ale by\u0142y to kr\u00f3tkie spotkania, bo za ka\u017cdym razem gdzie\u015b mi si\u0119 spieszy\u0142o. Mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce z lekka si\u0119 zmieni\u0142a i to na t\u0119 lepsz\u0105 stron\u0119. Ca\u0142e ferie przesiedzia\u0142em w\u0142a\u015bciwie w domu. Kilka razy spotka\u0142em Piwiara, ale do niego wstyd si\u0119 przyznawa\u0107 na ulicy, zrobi\u0142 si\u0119 hamski i ordynarny. Wi\u0119c widzisz w\u0142a\u015bciwie utrzymuj\u0119 kontakt z Toba, z Jol\u0105, z lekka z Piwiarem oraz z Panem Andrzejem. W ostatnim li\u015bcie kaza\u0142 wszystkich znajomych serdecznie od niego pozdrowi\u0107 (Pozdrawiam). Ma on k\u0142opoty ze zdrowiem, w \u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia wyl\u0105dowa\u0142 w szpitalu. Teraz czuje si\u0119 ju\u017c lepiej (Je\u015bli znajdziesz chwilk\u0119 czasu i pieni\u0119dzy to napisz do niego, napewno si\u0119 ucieszy, by\u0107 mo\u017ce odpisze jak podasz mu sw\u00f3j adres.) Karnawa\u0142 tego roczny to nie karnawa\u0142, nie mam pieni\u0119dzy a na dodatek jestem w \u017ca\u0142obie po dziadku. Stwierdzam, \u017ce nie jestem stworzony do tego by by\u0107 na pogrzebach i w \u017ca\u0142obie i bez ta\u0144ca, uciechy i rado\u015bci. <\/i><\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cy\u0142em te\u017c \u017ce kole\u017canki i koledzy z mojej by\u0142ej klasy odtr\u0105caj\u0105 mnie, a w szkole co\u015b odwrotnego, ostatnio w pi\u0105tek przysz\u0142y do mnie trzy panienki z IV klas i zagadywa\u0142y. Poza tym jest dobrze. Gdybym mia\u0142 troch\u0119 pieni\u0119dzy by\u0142oby jeszcze lepiej. Chcieli\u015bmy z ch\u0142opakami ze szko\u0142y za\u0142o\u017cy\u0107 zesp\u00f3\u0142, ale ja nie mam pieni\u0119dzy by kupi\u0107 sobie sw\u00f3j instrument jaki jest syntezator, a beze mnie to oni nawet nie spr\u00f3buj\u0105 si\u0119 spotka\u0107. <\/i><\/span><\/p>\n

To na tyle. Serdecznie pozdrawiam i ca\u0142uj\u0119 mocno.<\/i><\/span><\/p>\n

Sta\u015b<\/i><\/span><\/p>\n

ps. Nie wiem co z Jurkiem. Prosz\u0119 odpisz jak najszybciej. Co u ciebie nowego?Je\u015bli mo\u017cesz to prosz\u0119 przy\u015blij mi swoje zdj\u0119cie. Prosz\u0119. <\/i><\/span><\/p>\n

zawzi\u0119cie swata\u0142 ze mn\u0105 swojego nie\u015bmia\u0142ego przyjaciela. Uda\u0142o si\u0119. W pewnym sensie \u2013 ten jeden taniec podczas zabawy w ostatnich dniach kolonii. Nic wi\u0119cej. Nie podoba\u0142 mi si\u0119. Nie podoba\u0142a mi si\u0119 jego nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Przecie\u017c tak bardzo nie znosi\u0142am jej u siebie, dlaczego mia\u0142abym tolerowa\u0107 cudz\u0105? Kolonie, tak jak harcerstwo, do kt\u00f3rego jedynie formalnie przynale\u017ca\u0142am \u2013 nigdy nie zdarzy\u0142o mi si\u0119 wyjecha\u0107 na \u017caden z oboz\u00f3w letnich \u2013 to by\u0142a wielka \u201eakcja wzajemnej pomocy\u201d, hartowania ducha i bratania si\u0119 z dzie\u0107mi obcych j\u0119zyk\u00f3w. Dlaczego nie potrafi\u0119 sobie przypomnie\u0107 nazwy tego miasta? Tam, gdzie ros\u0142y zabawne drzewka , niskie, strzy\u017cone na kszta\u0142t grzybk\u00f3w, tam, gdzie po\u015brodku przestronnego rynku sta\u0142a wie\u017ca, a mo\u017ce by\u0142 to ratusz. Tam spotka\u0142am po raz pierwszy Czech\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w i W\u0119gr\u00f3w, tam uczyli\u015bmy si\u0119 nawzajem w\u0142asnych wersji j\u0119zykowych popularnych piosenek kolonijnych. By\u0142 i konkurs \u015bpiewania, w kt\u00f3rym wyst\u0105pi\u0142am z przymusu. \u0141adny i delikatny g\u0142os zawsze niekontrolowanie dr\u017ca\u0142 pod wp\u0142ywem tremy. Oklaskiwano mnie jednak. Nieco p\u00f3\u017aniej nauczy\u0142am si\u0119 sztuki opanowywania tremy, mia\u0142am odwag\u0119 pojawia\u0107 si\u0119 przed t\u0142umem w ko\u015bciele spogl\u0105daj\u0105cym na \u015bpiewaj\u0105c\u0105 schol\u0119, mia\u0142am odwag\u0119 \u015bpiewa\u0107 i gra\u0107 Okud\u017caw\u0119 przed publiczno\u015bci\u0105 domu kultury, gdzie sympatyczny brodacz uczy\u0142 mnie gry na gitarze. Potem i tak nauk\u0119 porzuci\u0142am. Limitowane moje muzyczne uzdolnienia w z\u0142ym obr\u00f3ci\u0142am kierunku. Za \u015bpiewem dzi\u015b t\u0119skni\u0119. Nie mam na \u015bpiew czasu. W duchu marz\u0119, \u017ce jeszcze przy\u0142\u0105cz\u0119 si\u0119 do ch\u00f3ru akademickiego i b\u0119d\u0119 \u015bpiewa\u0107 motety i kantaty. Broni\u0119 muzyki przed atakiem ortodoksyjnych muzu\u0142man\u00f3w. T\u0119skni\u0119 za moj\u0105 gitar\u0105 klasyczn\u0105, kt\u00f3ra pozosta\u0142a na Florydzie. Kto\u015b na niej gra. Nie ja. <\/span><\/p>\n

25.10.1991<\/i><\/span><\/p>\n

Droga Aniu,<\/i><\/span><\/p>\n

Przepraszam, \u017ce tak d\u0142ugo nie pisa\u0142am, lecz by\u0142am za\u0142amana rozstaniem z Tob\u0105 i ko\u0144cem wakacji. U mnie wszystko wporz\u0105dku, pozatym, \u017ce zerwa\u0142am ze swoim ch\u0142opakiem z czego si\u0119 nawet ciesz\u0119. Aniu czy by\u0142a\u015b na spotkaniu kolonijnym. Ja niestety nie mog\u0142am przyjecha\u0107 bo by\u0142o akurat wesele brata.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Ale co u ciebie s\u0142ycha\u0107 jak si\u0119 czujesz? Czy masz du\u017co przyjaci\u00f3\u0142ek, lub przyjaci\u00f3\u0142.
\nU nas w szkole prawdopodobnie b\u0119dzie DYSCO 13 w pi\u0105tek. Chc\u0119 ci\u0119 prosi\u0107 \u017ceby\u015b mi przys\u0142a\u0142a piosenk\u0119 tz. s\u0142owa \u201eBim, bam, bam\u201d oraz \u201eCia\u0142 bambina\u201d. <\/i><\/span><\/p>\n

Ko\u0144cz\u0119 ten kr\u00f3tki list i gor\u0105co ca\u0142uj\u0119.<\/i><\/span><\/p>\n

Aneta<\/i><\/span><\/p>\n

ps. Pozdr\u00f3w rodzic\u00f3w i uca\u0142uj brata<\/i><\/span> <\/span><\/p>\n

rodzice<\/b><\/span><\/p>\n

Mama ma na imi\u0119 Teodozja. Tak jej dano tam gdzie\u015b, w Tudorowie. Dziwnie arystokratyczne i powa\u017cne imi\u0119 dla dziewczynki. Nie wiem nawet jak wo\u0142ano na ni\u0105 w dzieci\u0144stwie, nigdy nam o tym nie m\u00f3wi\u0142a, nie potrafi\u0119 w tej chwili przypomnie\u0107 sobie r\u00f3wnie\u017c jak zwraca\u0142a si\u0119 do niej babcia, jej matka. Nie uda mi si\u0119 ju\u017c nigdy o to zapyta\u0107 babci\u0119 Danusi\u0119, o ile nie zajm\u0119 si\u0119 seansami spirytualny. <\/span><\/p>\n

Teodozja pozna\u0142a przystojnego m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119 w 1970, a mo\u017ce by\u0142o to wcze\u015bniej? \u2013 haniebne s\u0105 moje braki w wiedzy o \u017cyciu mojej rodziny! pozna\u0142a wi\u0119c m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry spodoba\u0142 jej si\u0119 i kt\u00f3rego p\u00f3\u017aniej po\u015blubi\u0142a, kt\u00f3ry zapewne przedstawi\u0142 si\u0119 u\u017cywaj\u0105c drugiego imienia, Jan. W istocie jego pierwsze imi\u0119 brzmia\u0142o Teodor. Zabawne qui pro quo. Do dzi\u015b wszyscy \u015bmiej\u0105 si\u0119 \u2013 jak to mo\u017cliwe by spotka\u0142y si\u0119 i pobra\u0142y osoby o imionach takich samych a tak rzadko przecie\u017c spotykanych. <\/span><\/p>\n

Tata musia\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas pracowa\u0107 gdzie\u015b w swoim zawodzie technika mechanika, zak\u0142adam \u017ce mia\u0142 ju\u017c sko\u0144czone technikum, do kt\u00f3rego poszed\u0142 po sko\u0144czeniu zawod\u00f3wki. Mama sko\u0144czy\u0142a liceum piel\u0119gniarskie i szuka\u0142a pracy w szpitalach w Stasinie i okolicach. Ach, te opowie\u015bci o ostrych zimach i wyprawach na piechot\u0119 do oddalonego znacznie od domu szpitala na nocn\u0105 zmian\u0119. Spacery przymusowe przez las nie nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas do najbezpieczniejszych. A przecie\u017c nasza miejscowo\u015b\u0107 dzi\u015b jeszcze zdaje si\u0119 by\u0107 zanurzona g\u0142\u0119boko w lesie sosnowym i dzika, dzi\u015b, gdy tyle sosen ju\u017c wyci\u0119to i wci\u0105\u017c si\u0119 wycina i tylu nowych mieszka\u0144c\u00f3w pojawia z ka\u017cdym rokiem. W\u00f3wczas by\u0142o jeszcze bardziej dziko. <\/span><\/p>\n

Pami\u0119tam r\u00f3wnie\u017c opowiadania mamy o nied\u0142ugim, ale intensywnym do\u015bwiadczeniu pracy z dzie\u0107mi upo\u015bledzonymi, zn\u00f3w zapewne musia\u0142 to by\u0107 szpital imienia Dzaszy\u0144skiego. \u201eDzaszy\u0144ski\u201d jak nazywa si\u0119 go powszechnie do dzi\u015b. \u201eNawet piel\u0119gniarka musi mie\u0107 predyspozycje i powo\u0142anie do tego typu pracy\u201d \u2013 m\u00f3wiono. Nie ka\u017cdy jest zdolny patrze\u0107 na kalekie dzieci bez zbola\u0142ej i wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cej miny, nie ka\u017cdy potrafi zachowywa\u0107 si\u0119 normalnie wobec tych ma\u0142ych szkrab\u00f3w, kt\u00f3re w rzeczywisto\u015bci najbardziej potrzebuj\u0105 w\u0142a\u015bnie poczucia normalno\u015bci, nie za\u015b wsp\u00f3\u0142czucia. Pani Teosi wkr\u00f3tce uda\u0142o si\u0119 dosta\u0107 prac\u0119 w \u017c\u0142obku tygodniowym w Stasinie, niedaleko domu. Czy kto\u015b dzi\u015b mo\u017ce wyobrazi\u0107 sobie istnienie instytucji \u017c\u0142obk\u00f3w tygodniowych? A mo\u017ce wci\u0105\u017c istniej\u0105, o zgrozo. W przypadku niekt\u00f3rych dzieci to miejsce przypomina\u0142o raczej dom dziecka. Rzeczywi\u015bcie byli rodzice, kt\u00f3rzy odbierali dzieci jedynie na weekend. Byli i tacy, kt\u00f3rych zmusza\u0107 trzeba by\u0142o wizytami i telefonami do odebrania dzieci ze \u017c\u0142obka. Po tygodniu. <\/span><\/p>\n

Mama dosta\u0142a posad\u0119 piel\u0119gniarki i pozosta\u0142a tam przez szereg lat, a\u017c do momentu, gdy w\u0142a\u015bcicieli \u017c\u0142obka \u2013 Pa\u0144stwo komunistyczne wyw\u0142aszczono i przywr\u00f3cono teren pierwotnym, jak twierdzono, w\u0142a\u015bcicielom \u2013 zakonowi katolickiemu si\u00f3str <\/span><\/p>\n

Wa-wa 1 III 90<\/i><\/span><\/p>\n

Cze\u015b\u0107!<\/i><\/span><\/p>\n

Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce masz du\u017co czasu i promieniujesz rado\u015bci\u0105. Ja w\u0142a\u015bnie dzi\u015b te\u017c promieniuj\u0119, bo pierwszy raz od wielu dni pozwolono mi wyj\u015b\u0107 z pod po\u015bcieli. By\u0142em chory na gryp\u0119. Nazbiera\u0142o si\u0119 wi\u0119c materia\u0142u i trzeba b\u0119dzie si\u0119 wysila\u0107 jak ja nie lubi\u0119 chorowa\u0107, nawet po to by nie by\u0107 w szkole. Wydaje mi si\u0119 , \u017ce przez to traci si\u0119 czas. Przed zej\u015bciem po Tw\u00f3j list do skrzynki, wys\u0142a\u0142em dwa do Pana Andrzeja i Oli, dlatego przepraszam, nie mog\u0119 ju\u017c ich od Ciebie pozdrowi\u0107. Wbrew Twoim domys\u0142om ja z Ol\u0105 mamy do siebie d\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142ej Warszawy. Ona mieszka na Ursynowie, a ja na Br\u00f3dnie. Ale potrafimy si\u0119 zorganizowa\u0107, teraz szykujemy spotkanie na Wielkanoc. Na pewno b\u0119d\u0119 ja, mo\u017ce by\u0107 Ania K., Ania Nowak i Ania Holub. Ta ostatnia, je\u017celi znajdzie czas, ch\u0119ci i dobr\u0105 wol\u0119 (przepraszam za zwrot Ta). Przyjed\u017a, mi\u0142o b\u0119dzie by\u0107 przez chwil\u0119 z trzema Aniami. <\/i><\/p>\n

Do Doroty nie mam adresu, zwr\u00f3\u0107 si\u0119 z tym do Ani K. Ona mieszka blisko Czapli, jak nie ona to on mo\u017ce b\u0119dzie mia\u0142 adres. Mam nadziej\u0119, \u017ce nie zgubi\u0142a\u015b jeszcze mojego adresu. Czekam na odpis. Serdecznie pozdrawiam i ca\u0142uj\u0119. <\/i><\/span><\/p>\n

Wszystkiego najlepszego z okazji Dnia Kobiet.<\/i><\/span><\/p>\n

Sta\u015b<\/i><\/span><\/p>\n

franciszkanek. \u017b\u0142obek, do kt\u00f3rego chodzi\u0142am i ja i m\u00f3j brat, w kt\u00f3rym czuli\u015bmy si\u0119 jak w domu, bo przecie\u017c tu\u017c obok by\u0142a zawsze mama, piel\u0119gniarka, z kt\u00f3rej byli\u015bmy dumni i kt\u00f3r\u0105 chwalili\u015bmy si\u0119 przed innymi maluchami \u017c\u0142obkowymi, ten \u017c\u0142obek zburzono i powsta\u0142 szybko wysoki surowy budynek mieszkalny si\u00f3str. Mama straci\u0142a prac\u0119. Do dzi\u015b chowa uraz\u0119 do si\u00f3str i do kogo\u015b, kogo chcia\u0142aby wini\u0107 za to co si\u0119 sta\u0142o, nie wiadomo jednak do ko\u0144ca kim by\u0107 powinien ten ofiarny kozio\u0142. Strata pracy zaowocowa\u0142a w latach prze\u0142omowych \u2013 upada\u0142 przecie\u017c komunizm, by\u0142 rok 1989 – nowymi pomys\u0142ami na \u017cycie. Biznes. Dlaczego nie? Za\u0142\u00f3\u017cmy firm\u0119 \u2013 decyzja zapad\u0142a i w pewnym momencie zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce moi rodzice wykonuj\u0105 zaw\u00f3d poniek\u0105d cha\u0142upniczy, kt\u00f3ry do z\u0142udzenia przypomina\u0142 to, czym zajmowa\u0142 si\u0119 jeszcze kilka lat wcze\u015bniej dziadek Albin. Krawiectwem. <\/span><\/p>\n

Nie wiem jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce zaj\u0119li si\u0119 produkcj\u0105 plecak\u00f3w szkolnych, stworzyli zesp\u00f3\u0142. Ojciec przecie\u017c do niedawna jeszcze pracowa\u0142 w Zwarze, do niedawna w Sp\u00f3\u0142dzielni Ogrodniczej jako dyspozytor, do niedawna. Moje wspomnienia pomieszane s\u0105 i stanowi\u0105 jeden k\u0142ebek nie do rozwik\u0142ania. Nie chc\u0119 nawet pr\u00f3bowa\u0107 rozwik\u0142a\u0107 tego, co zdaje mi si\u0119 nieistotne. Niech\u017ce ka\u017cdy zapisuje histori\u0119 pami\u0119ci tak\u0105 jak\u0105 mu ona dyktuje, bez pomocy zdj\u0119\u0107 opowiada\u0144 i zapisk\u00f3w pami\u0119ci cudzej. Wedle mojego rozeznania oboje moich rodzic\u00f3w rozpocz\u0119\u0142o rozpruwanie modeli zakupionych gdzie\u015b w \u201edobrych\u201d sklepach i zszywanie na nowo ma\u0142ych, zabawnych, kolorowych plecak\u00f3w ortalionowych, saszetek i bezr\u0119kawnik\u00f3w dzieci\u0119cych, wsp\u00f3lnie. W 1989 roku. Zako\u0144czona procedura projektowania prucia szycia kombinowania pozwala\u0142a chwyci\u0107 wydie\u0142any produkt i zawie\u015b\u0107 do jednej z kilku naj\u0119tych szwaczek, kt\u00f3re w spos\u00f3b cha\u0142upniczy, czyli w zaciszu albo, w przypadku niekt\u00f3rych, w ha\u0142asie i po\u015br\u00f3d zawirowa\u0144 domowych, szy\u0142y szy\u0142y szy\u0142y. Na tak zwany \u201eakord\u201d. Na czas. Aby szybciej aby wi\u0119cej. Aby szybciej uszy\u0107 wi\u0119cej, sprzeda\u0107 wi\u0119cej, zarobi\u0107 wi\u0119cej. Bo przecie\u017c nie obowi\u0105zywa\u0142 ju\u017c dawny system pracy spowolnionej i oboj\u0119tnej, pracy bez wp\u0142ywu na efekt owej pracy i na ostateczny poziom wynagrodzenia. Obowi\u0105zywa\u0142 system nowy i nowoczesny. Kapitalistyczny. Im wiecej pracujesz tym wi\u0119cej zarobisz. <\/span><\/p>\n

A plecaki uszyte w pocie czo\u0142a, cz\u0119sto przygotowywanie nocami, sprzedawali moi rodzice, ich oboje, z pomoc\u0105 mojego brata kt\u00f3ry sprawy biznesu przyswaja\u0142 znacznie szybciej i mniej bole\u015bnie ni\u017c ja, sprzedawali ich znajomi i przyjaciele na stadionie dziesi\u0119ciolecia w Warszawie, kt\u00f3ry, co nieoczekiwanie dla samej siebie przed kilku laty dostrzeg\u0142am, dla nie znanych mi zupe\u0142nie i niezrozumia\u0142ych powod\u00f3w, nosi nazw\u0119 Jarmark Europejski. Rodzice sprzedawali dzie\u0144 w dzie\u0144. Zarabiali dzie\u0144 w dzie\u0144.Wi\u0119cej ni\u017c mama w \u017c\u0142obku, wi\u0119cej ni\u017c tata w sp\u00f3\u0142dzielni ogrodniczej. Pracowali przecie\u017c szybciej i lepiej. I pojawi\u0142y si\u0119 w domu pomara\u0144cze i banany i mandarynki kt\u00f3re zna\u0142am ju\u017c wcze\u015bniej – tata pracowa\u0142 przecie\u017c w sp\u00f3\u0142dzielni ogrodniczej kt\u00f3ra wsp\u00f3\u0142dzieli\u0142a si\u0119 z pracownikami owocami po\u0142udniowymi.<\/p>\n

Pozostaj\u0105 gdzie\u015b tam w zakamarkach m\u00f3zgu dziwne obrazy, kt\u00f3re trudno powi\u0105za\u0107 z dat\u0105 i sytuacj\u0105. Widz\u0119 siebie nieoczekiwanie na schodkach werandy naszego domu, werandy kt\u00f3ra by\u0142a ju\u017c nasza, musia\u0142o to by\u0107 wi\u0119c po tym, jak wujostwo kt\u00f3rych nazywali\u015bmy wszyscy pieszczotliwie Dzidolami – \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142ow <\/span><\/p>\n

6.06.1996<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Kochana Aniu!<\/h1>\n

Pisz\u0119 do Ciebie bardzo p\u00f3\u017ano, ale przeszkodzili mi Dzidole, bo akurat przyszli na grilla. Zanim wi\u0119c po nich posprz\u0105ta\u0142am to ju\u017c jest bardzo p\u00f3\u017ano. Dzisiaj jest \u201eBo\u017ce Cia\u0142o\u201d, wi\u0119c byli\u015bmy ma 10.00 w ko\u015bciele i na procesji. Upa\u0142 jest niesamowity 27 stopni. Babcia w ko\u015bciele zas\u0142ab\u0142a, na dworze troch\u0119 dosz\u0142a do siebie, ale nie dosz\u0142a nawet do I o\u0142tarza i Tata odprowadzi\u0142 Babci\u0119 z Dziadkiem do domu, a sam wr\u00f3ci\u0142 na procesj\u0119. <\/i><\/p>\n

A teraz o procesji, szli\u015bmy ulic\u0105 Poln\u0105 a\u017c do Kwiatowej i tu na rogu by\u0142 I o\u0142tarz, II za\u015b przy torach. Dalej poszli\u015bmy Miejsk\u0105 do Koszykowej. R\u00f3g Koszykowej (ko\u0142o \u017c\u0142obka) by\u0142 III o\u0142tarz. IV na ulicy Kili\u0144skiego naprzeciwko cioci Krysi i by\u0142 to o\u0142tarz m\u0142odziezowy i bardzo mi si\u0119 podoba\u0142 ale nie potrafi\u0119 Ci go opisa\u0107. Z procesji wracali\u015bmy z p.Karolakami i przyszli\u015bmy do nas do altany na piwo i kaw\u0119. Posiedzieli\u015bmy z godzink\u0119 (dlaczego jeszcze nie napisa\u0142a\u015b listu do Joli i Uli?) Potem, zrobi\u0142am obiad, zjedli\u015bmy, odpocz\u0119lismy i pojechali\u015bmy ogl\u0105da\u0107 o\u0142tarze w Karczewie. Z tamt\u0105d pojechali\u015bmy nad Wis\u0142\u0119 ale komary i muszki tn\u0105 ostro wi\u0119c wr\u00f3cili\u015bmy do domu, siedli\u015bmy w altanie \u017ceby wypi\u0107 kaw\u0119 no i zaraz przyjechali Dzidole i min\u0105\u0142 dzie\u0144. M to prawie w og\u00f3le nie ogl\u0105damy w domu, jak nie ognisko to dyskoteka lub Magda i tak codziennie od momentu zdania matury. Dzisiaj po procesji wyszed\u0142 i wr\u00f3ci\u0142 o 23, teraz prasuje, zak\u0142ada Tacie suwaki i jutro o 5 rano wyje\u017cd\u017caj\u0105 na Mazury na 3 dni z kolegami z og\u00f3lniaka. <\/i><\/span><\/p>\n

Chyba Ci pisa\u0142am, \u017ce byli\u015bmy na weselu w Stankach. By\u0142o ca\u0142kiem fajnie, Tata by\u0142 w porz\u0105dku bawili\u015bmy si\u0119 do 2 nad ranem potem poszli\u015bmy spa\u0107 i od 11 w niedziel\u0119 znowu bawili\u015bmy si\u0119 do 14tej. By\u0142a r\u00f3wnie\u017c z nami ciocia H sama. <\/i><\/span><\/p>\n

Aniu, a teraz co do Twoich spraw osobistych. Wy\u015bl\u0119 Ci paczk\u0119 z kasetami i w\u0142o\u017c\u0119 te leki o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142am telefonicznie. Wiesz c\u00f3rciu o tym, \u017ce ja nie nale\u017c\u0119 do zwariowanych matek i nie mog\u0119 i nie chc\u0119 Ci niczego zabrania\u0107. Zrobiszto, co b\u0119dziesz uwa\u017ca\u0142a za s\u0142uszne. Jak sama piszesz przespa\u0107 si\u0119 z facetem to \u017caden problem tylko co dalej? Wydaje mi si\u0119, \u017ce powinno si\u0119 ch\u0142opaka darzy\u0107 uczuciem, zaufaniem i chcie\u0107 tylko z nim prze\u017cy\u0107 co jest w \u017cyciu wa\u017cne. P\u00f3j\u015b\u0107 do \u0142\u00f3\u017cka to \u017cadna sprawa, ale pierwsza pora\u017cka, niezadowolenie pozostawia \u015blad w psychice kobiety. Pewnie sama czyta\u0142a\u015b w r\u00f3\u017cnych czasopismach listy dziewczyn i wiesz jak to jest. Napisz mi co\u015b wi\u0119cej o tym ch\u0142opcu. Aniu, a co z tym ch\u0142opakiem z Wawra? <\/i><\/span><\/p>\n

Aniu, pisz\u0119 do Ciebie ten list ju\u017c drugi dzie\u0144, siedz\u0119 teraz w altanie i czekam na swoje dziewczyny bo maj\u0105 do mnie przyj\u015b\u0107 na otwarcie sezonu w altanie. Trawka ro\u015bnie \u0142adnie w ko\u0142o budynku, musz\u0119 j\u0105 skosi\u0107 za kilka dni. Przed paroma dniami powi\u0119kszyli\u015bmy skalniak ale nadal jest za ma\u0142o kamieni i musz\u0119 dokupi\u0107 ro\u015blinek. <\/i><\/span><\/p>\n

Aniu ko\u0144cz\u0119 ju\u017c ten list. Ca\u0142ujemy Ci\u0119 wszyscy bardzo mocno. Czekam na list.<\/i><\/span><\/p>\n

Mama <\/i><\/span><\/p>\n

niepewny, Dzidolem zwano wuja Stefana, zapewne od \u201eDziecka\u201d, \u201eDzidka\u201d, jak nazywa\u0142a go w dzieci\u0144stwie jego siostra Henryka – wyprowadzili si\u0119 ju\u017c na swoje, do Kortynia, do blok\u00f3w, a nasz du\u017cy dom ze sko\u015bnym czerwonym dachem opustosza\u0142 w spos\u00f3b gwa\u0142towny cho\u0107 oczekiwany. Siedzia\u0142am na schodkach szarych, betonowych, nagrzanych s\u0142o\u0144cem, wci\u0105ga\u0142am zapach sosnowych szpilek, kt\u00f3rych nieopisane ilo\u015bci zalega\u0142y nasze podw\u00f3rze, z kt\u00f3rymi mama dzielnie walczy\u0142a i walczy do dzi\u015b. Zawsze mia\u0142a nieodparty poci\u0105g do syzyfowych prac, jak kwitowali\u015bmy z tat\u0105 porozumiewawczo jej wysi\u0142ki. Porz\u0105dki wiosenne, mycie okien, kt\u00f3re i tak stawa\u0142y si\u0119 szybko brudne od zacinaj\u0105cego wiatru z deszczem. To nie by\u0142a moja specjalno\u015b\u0107, nie by\u0142am czy\u015bcioszk\u0105, i mama gor\u0105co nad tym ubolewa\u0142a, cho\u0107 wiedzia\u0142a \u017ce nie wychowa\u0142a mnie przecie\u017c i na brudasa, a tata tylko porozumiewawczo do mnie mruga\u0142 i milcz\u0105co pozwala\u0142 przypomina\u0107, \u017ce ostatecznie to i tak jego najwi\u0119ksze zmartwienie nie moje. On dostaje po g\u0142owie za sprz\u0105tanie-nie sprz\u0105tanie. W naszych pokojach mama rzadziej przeprowadza\u0142a inspekcje. A w pewnym momencie, gdy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 m\u00f3j okres w\u0119dr\u00f3wek , podr\u00f3\u017cy i przeprowadzek, w og\u00f3le przesta\u0142a m\u00f3wi\u0107 o sprz\u0105taniu, cho\u0107 wiedzia\u0142am, \u017ce robi to gdy mnie nie ma w moich dwu w\u00f3wczas pustych pokojach. Robi to do dzi\u015b w przyp\u0142ywie weny i czasu. <\/span><\/p>\n

Mama zwyk\u0142a wi\u0119c pyta\u0107 ojca czy posprz\u0105ta\u0142 jak prosi\u0142a czy nie, czy odkurzy\u0142 czy nie, a wiedzieli\u015bmy wszyscy od razu \u017ce i tak chodzi\u0142o o sam fakt sprz\u0105tania. Zaistnia\u0142y lub nie. Mama zawsze pyta\u0142a w charakterystyczny spos\u00f3b \u2013 odkurza\u0142e\u015b w pokoju, Janku? <\/span><\/p>\n

Tata odpowiada\u0142 jak zwykle \u2013 A jak ci si\u0119 wydaje? Czysto jest?<\/span><\/p>\n

Mama dalej \u2013 Czysto. Rozumiem \u017ce odkurza\u0142e\u015b. <\/span><\/p>\n

Tata \u2013 Nie odkurza\u0142em, te\u017c stwierdzi\u0142em \u017ce jest czysto. <\/span><\/p>\n

Mama \u2013 Daj mi odkurzacz, sama odkurz\u0119. <\/span><\/p>\n

Tata \u2013 przecie\u017c jest czysto! <\/span><\/p>\n

Powr\u00f3t. Do omiecionych z igie\u0142 sosnowych schodk\u00f3w i siedzenia. I obierania rozkosznie upierdliwego dojrza\u0142ej brzoskwini, ze sk\u00f3rki – w j\u0119zyku Pakista\u0144czyk\u00f3w, urdu, sk\u00f3rka to \u201echilka\u201d, czyli czilka, czy to nie zabawne i s\u0142odkie s\u0142owko? – jednej z pierwszych mo\u017ce jakie uda\u0142o si\u0119 rodzicom kupi\u0107. By\u0142am ma\u0142a, mog\u0142am mie\u0107 osiem, czy dziesi\u0119\u0107 lat, ale wyra\u017anie czuj\u0119 do dzi\u015b przyjemno\u015b\u0107 tego leniwego siedzenia na rozgrzanych schodkach i zlizywania soku z brzoskwini sp\u0142ywaj\u0105cego mi po r\u0119kach i skapuj\u0105cego na sukienk\u0119 i go\u0142e nogi. Rozkosz lata. Ale by\u0142y te\u017c mandarynki. Takie dojrza\u0142e, s\u0142odkie, kt\u00f3rych sk\u00f3rka odchodzi\u0142a \u0142atwo od sczepionych tr\u00f3jk\u0105cik\u00f3w owocu, i pozwala\u0142a na obieranie palcami. Nie pami\u0119tam, \u017cebym jad\u0142a je latem, cho\u0107 zapewne gdzie\u015b tam musia\u0142o si\u0119 to zdarza\u0107. Mandarynki by\u0142y nieodmiennie zwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia. Kupowali je rodzice tu\u017c przed Wigili\u0105, dosta\u0107 mo\u017cna je by\u0142o w paczkach z pracy od mamy albo od taty, jeszcze w czasach gdy oboje pracowali na cudzy czyli nasz, czyli pa\u0144stwowy, komunistyczny rachunek. Mandarynki czeka\u0142y r\u00f3wnie\u017c pod choink\u0105 i obok choinki u babci Danusi w Wyszkowie, obok podrabianej czekolady, kt\u00f3ra w\u00f3wczas posiada\u0142a ten charakterystyczny ma\u0142o czekoladowy kartoflany smak. Czasami by\u0142y r\u00f3wnie\u017c delicje, te pierwsze i jedyne w swoim rodzaju, z owocow\u0105 galaretk\u0105 w \u015brodku, i by\u0142o ptasie mleczko, \u015bmietankowe jedynie, kt\u00f3re uwielbia\u0142am, kt\u00f3re zdawa\u0142o mi si\u0119 juz w\u00f3wczas synonimem polsko\u015bci i esencj\u0105 polskiego przemys\u0142u cukierniczego tamtych czas\u00f3w. A mo\u017ce i czas\u00f3w p\u00f3\u017aniejszych, do dzi\u015b mam do ptasiego mleczka nieskrywany sentyment, z uporem osio\u0142ka wmawiam wszystkim znajomym obcokrajowcom, \u017ce \u201eniebo w g\u0119bie\u201d i \u017ce nawet Francuzi i Szwajcarzy nie wyprodukowali kiedykolwiek nic smaczniejszego, jednocze\u015bnie pr\u00f3buj\u0119 by\u0107 zabawna i t\u0142umacz\u0119 dziwn\u0105 nazw\u0119 czekoladek w spos\u00f3b dos\u0142owny, wywo\u0142uj\u0105c jednak jedynie ironiczny lub zdezorientowany u\u015bmiech u interlokutora. <\/span><\/p>\n

W okresie po 89roku mandarynki delicje i ptasie mleczko, pojawia\u0142y si\u0119 w naszym domu o wiele cz\u0119sciej i nie by\u0142y ju\u017c tak wielkim rarytasem. Nie brakowa\u0142o niczego, pojawi\u0142a si\u0119 szynka, kt\u00f3rej nie trzeba by\u0142o juz \u201ezdobywa\u0107\u201d, jedlismy mi\u0119so i w\u0119dliny, kt\u00f3rych nie trzeba by\u0142o ju\u017c zwozi\u0107 hurtowo ze wsi od Dedziak\u00f3w, cho\u0107 te domowe podobno by\u0142y lepsze. Pomin\u0119 t\u0119 kwesti\u0119 bo nigdy nie by\u0142am smakoszem charcuterie ani mi\u0119so\u017cerc\u0105. Dzi\u015b dodatkowo jeszcze nie tkn\u0119 wieprzowiny z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych przyjdzie pora opowiedzie\u0107 nieco p\u00f3\u017aniej. <\/span><\/p>\n

Tymczasem wci\u0105\u017c niezale\u017cnie od przyj\u0119tej ideologii i przekona\u0144, w przyp\u0142ywie s\u0142abo\u015bci zdarza mi si\u0119 przywo\u0142ywa\u0107 w pami\u0119ci wspomnienie smaku kie\u0142basy zwanej swojsk\u0105, takiej jak\u0105 robi\u0142a moja rodzina ze strony mamy u siebie na granicy podw\u00f3rza i domu, w otwartych drzwiach gara\u017cu, z w\u0142asnego wyhodowanego t\u0142ustego \u015bwiniaka; tej kie\u0142basy, kt\u00f3ra najlepiej smakowa\u0142a prosto z lod\u00f3wki, oderwana z p\u0119ta, zagryzana \u015bwie\u017cym chlebem grubo krojonym, kt\u00f3ra smakowa\u0142a wy\u015bmienicie przypieczona na kiju nad ogniskiem na Mazurach lub na grillu w altance przed naszym domem. Trudno zapomnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c specyficzny i niecodzienny jak mi si\u0119 w\u00f3wczas zdawa\u0142o smak francuskiej kie\u0142basy z po\u0142udnia, z Langwedocji kt\u00f3ra podszywa\u0142a si\u0119 pod Prowansj\u0119, kie\u0142basy twardej suszonej, z kawa\u0142kami orzech\u00f3w laskowych i wyra\u017anymi pojedy\u0144czymi oczkami t\u0142uszczu po\u015br\u00f3d suchego wo\u0142owego najcz\u0119\u015bciej mi\u0119sa. Tym francuskim rarytasem obok paradoksalnie s\u0142odkiej kaszanki o smaku wi\u015bniowym, produkowanej z dodatkiem soku wi\u015bniowego, obok w\u0105tr\u00f3bki sma\u017conej z przes\u0142odkim sosem czy musem owocowym cz\u0119stowa\u0142 mnie Philippe w 1996 w Nimes. Ale dla niego nie by\u0142 to rarytas a codzienno\u015b\u0107, codzienna ma\u0142a przyjemno\u015bc spo\u017cywania rzeczy smakowitych, kt\u00f3rej niewielu Francuz\u00f3w potrafi sobie odm\u00f3wi\u0107. <\/span><\/p>\n

Przez kolejnych kilka d\u0142ugich lat moi rodzice r\u00f3wnie\u017c wychodzili z za\u0142o\u017cenia, \u017ce nie musz\u0105 ani sobie ani swoim dzieciom ma\u0142ych i wi\u0119kszych przyjemno\u015bci odmawia\u0107. \u017by\u0142o nam si\u0119 wi\u0119c wtedy dobrze. Niczego nie brakowa\u0142o, na nic nie brakowa\u0142o. Moglam zapisa\u0107 si\u0119 na wymarzone lekcje gitary i angielskiego. Wyje\u017cdza\u0107 na wakacje. M\u00f3g\u0142 sobie m\u00f3j brat dorobi\u0107 u boku rodzic\u00f3w i uzbiera\u0107 na tak zwan\u0105 wie\u017c\u0119, sprz\u0119t muzyczny. Mogli rodzice rozpocz\u0105\u0107 budow\u0119 nowego domu w podw\u00f3rzu. \u017bylismy dobrze. \u017byli\u015bmy ponad stan. My\u015bl\u0119 dzi\u015b, \u017ce \u017cadne z nich nie kontrolowa\u0142o w pe\u0142ni wydatk\u00f3w. Przychody i rozchody aczkolwiek kontrolowane ksi\u0119gowo z pomoc\u0105 rodzinnej cioci ksi\u0119gowej, mimo wszystko przychodzi\u0142y i rozchodzi\u0142y si\u0119 nie w pe\u0142ni kontrolowanie. Po kilku latach odkryli\u015bmy przecie\u017c dopiero, \u017ce nie sta\u0107 rodzic\u00f3w ani na utrzymanie okre\u015blonego wymarzonego statusu materialnego, nie sta\u0107 na uko\u0144czenie budowy domu w podw\u00f3rzu i realizacj\u0119 wielu marze\u0144. Z przera\u017ceniem dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o zadawnionych d\u0142ugach, kt\u00f3rych sp\u0142acenie przekracza\u0142o nasze mo\u017cliwo\u015bci finansowe. Podj\u0119ta zosta\u0142a decyzja o sprzedaniu nowego domu. Ten, kt\u00f3ry r\u00f3s\u0142 w oczach z dnia na dzie\u0144, i zaczyna\u0142 zas\u0142ania\u0107 widoczno\u015b\u0107 z moich okien wychodz\u0105cych na taras i zaciemnia\u0142 m\u00f3j pok\u00f3j-kuchni\u0119 co mnie martwi\u0142o i moje kwiaty; ten kt\u00f3ry zaczyna\u0142 pozwala\u0107 mi na beztroskie paradowanie w bieli\u017anie przy odsuni\u0119tych zas\u0142onach a potem nawet i nagusie\u0144ko jak w momencie narodzin. Wiedzia\u0142am przecie\u017c, \u017ce nikt nie dostrze\u017ce mnie z ulicy, z podw\u00f3rza, ani z pustej polany. Okno zas\u0142oni\u0142a czerwono ceglana \u015bciana wyrastaj\u0105ca o jaki metr od brzegu tarasu. Dotrzymywa\u0142 mi wci\u0105\u017c towarzystwa widok kilku wy\u017cszych sosen, po prawej i lewej stronie tarasu. Och, dotrzymywali mi go i panowie kuzyni, kt\u00f3rzy od czasu do czasu pojawiali si\u0119 po drugiej stronie okna, na rusztowaniach nowego budynku. W\u00f3wczas nie pozostawa\u0142o mi nic innego jak w panice chowa\u0107 si\u0119 za zas\u0142onkami i w po\u015bpiechu wdziewa\u0107 na siebie, co b\u0105d\u017a i jak b\u0105d\u017a. <\/span><\/p>\n

Dom r\u00f3s\u0142, aczkolwiek r\u00f3s\u0142 nieco krzywo, jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o. Domoro\u015bli budowla\u0144cy i murarze niestety spokrewnieni z pracodawc\u0105 nie uzyskali stosownej kary obok zap\u0142aty a jedynie niech\u0119\u0107, niesmak i \u017cal pozosta\u0142y. I milczenie. Dobro wi\u0119zi rodzinnych jest przecie\u017c najwa\u017cniejsze i nie warto ich psu\u0107 tak ma\u0142o wa\u017cnymi incydentami. Dom r\u00f3s\u0142, ros\u0142y koszta, mala\u0142y fundusze. A na stadion trzeba by\u0142o je\u017adzi\u0107 codziennie o pi\u0105tej rano. Wstawa\u0107 przed \u015bwitem. Wsiada\u0107 do za\u0142adowanego poprzedniego dnia samochodu i rusza\u0107 w drog\u0119. P\u00f3\u0142 godziny i pojawia\u0142 si\u0119 przed oczami rodzic\u00f3w Jarmark europejski, azjatycki wielonarodowo\u015bciowy, ruski. I otacza\u0142y mr\u00f3wcze t\u0142umy, o tej porze jedynie jeszcze sprzedawc\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli sklepik\u00f3w, stragan\u00f3w i tak zwanych \u201eszcz\u0119k\u201d. Nie wiem do kt\u00f3rego obozu zaliczali si\u0119 moi rodzice. Pracowali najcz\u0119\u015bciej niezale\u017cnie, w dwu grupach, z kt\u00f3rych ka\u017cda wybi\u0142a si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Atak na klienta od frontu i zza w\u0119g\u0142a. G\u0142\u00f3wne stoisko znajdowa\u0142o si\u0119 gdzie\u015b niedaleko parkingu od strony teatru powszechnego i dworca autobus\u00f3w i cz\u0119\u015bci bazaru zmonopolizowanej przez Wietnamczyk\u00f3w. \u017belazna przyczepa w kt\u00f3rej gospodarzy\u0142a i handlowa\u0142a mama z jej dobrym koleg\u0105 stadionowym niejakim panem J\u00f3ziem, mie\u015bci\u0142a w sobie tony ciuszk\u00f3w i plecaczk\u00f3w, mie\u015bci\u0142a male\u0144k\u0105 kuchenk\u0119-zaplecze, i … nie mie\u015bci\u0142a toalety. Tej trzeba by\u0142o szuka\u0107 gdzie\u015b w plenerze. Ci, kt\u00f3rzy orientowali si\u0119 cho\u0107 odrobin\u0119 w topografii bazarzyska nie mieli problem\u00f3w z odnalezieniem male\u0144kich budek, oznakowa\u0144 dziewczynki i ch\u0142opczyka charakterystycznych kolejek przy wej\u015bciu, zw\u0142aszcza zim\u0105. Zimno w szczeg\u00f3lny moczop\u0119dny spos\u00f3b oddzia\u0142ywa\u0142o na p\u0119cherz handlarzy i handlarek. Z drugiej strony przy tak wielkiej ilo\u015bci wypijanej ciep\u0142ej na mrozie herbaty, w upale piwa i oran\u017cad, kto \u015bmie wyra\u017ca\u0107 zdziwienie. Ja \u015bmia\u0142am. Bywa\u0142am na bazarze go\u015bciem niecodziennym. Odwiedza\u0142am mam\u0119 i tat\u0119, brata je\u015bli by\u0142 to jeden z jego dni handlowych. Wizytowa\u0142am kolejno niezale\u017cne grupy sprzedaj\u0105cej rodziny. Piotr zwykle towarzyszy\u0142 ojcu na podje\u017adzie, stali lub siedzieli jak pla\u017cowicze na krzese\u0142kach turystycznych w czapkach w daszkiem maj\u0105c przed sob\u0105 dobra roz\u0142o\u017cone na roz\u0142o\u017conej szeroko pol\u00f3wce, zlokalizowani po prawej stronie szerokiej alei, kt\u00f3rej rw\u0105c\u0105 rzek\u0105 ci\u0105gn\u0119li zawsze niezgodnie z logik\u0105 strumienia, t\u0142umnie ku g\u00f3rze, mnodzy ludzie. Polacy. Cho\u0107 zdarza\u0142o mi si\u0119 s\u0142ysze\u0107 i obce j\u0119zyki. Uwaga, m\u00f3wi\u0119 o jezykach zdecydowanie obcych, j\u0119zyk rosyjski by\u0142 j\u0119zykiem jak najbardziej swojskim, to by\u0142 j\u0119zyk dyplomacji i biznesu, pierwszy niemal przed polskim, oficjalny j\u0119zyk bazaru. Wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci wobec wy\u017cej wspomnianego faktu rozwia\u0142a pewnego dnia mama, kt\u00f3r\u0105 us\u0142ysza\u0142am peroruj\u0105c\u0105 biegle, doprawdy biegle, po rusku w stron\u0119 Pana Rosjanina, towarzysza interes\u00f3w, mo\u017ce klienta, mo\u017ce dostawcy \u2013 myli\u0142y mi si\u0119 strony handlowe i zasady ca\u0142ej tej zabawy w targowanie. Ca\u0142a tajemnica dzia\u0142alno\u015bci handlowej by\u0142a wci\u0105\u017c dla mnie tajemnic\u0105, co zabawne jest dla mnie samej dzi\u015b, gdy upl\u0105t\u0105tuj\u0119 si\u0119 ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu, odrobin\u0119 wbrew sobie samej w rozmaite uk\u0142ady biznesowe z obcokrajowcami. Sprawy firmowe, urz\u0119dowe, bankowe, podatkowe, handlowe nie s\u0105 ju\u017c tajemnic\u0105. S\u0105 bliskie i klarowne, aczkolwiek m\u0119cz\u0105ce. Zmuszaj\u0105 do zadawania sobie \u015brednio raz na dzie\u0144, zawsze rano w \u0142\u00f3zku po pierwszym otwarciu oczu \u2013 co ja mianowicie z moim cennym \u017cyciem robi\u0119? Co ja wyrabiam? Zamiast pisa\u0107, rodzi\u0107 dzieci, \u0142apa\u0107 m\u0119\u017ca – logiczna zawsze zdawa\u0142a mi si\u0119 ta w\u0142a\u015bnie kolejno\u015b\u0107 – zamiast \u0142apa\u0107 szcz\u0119\u015bcie, pisa\u0107 o szcz\u0119sciu, kreowa\u0107 szcze\u015bcie, ja bawi\u0119 si\u0119 w biznes i wci\u0105\u017c, jak nie mia\u0142am tak i nie mam grosza przy duszy. Oczywi\u015bcie s\u0105 korzy\u015bci niewymierne, duchowe. S\u0105 znajomo\u015bci, wiedza, do\u015bwiadczenie. S\u0105 przyjaciele, na kt\u00f3rych \u2013 chc\u0119 wierzy\u0107 \u017ce tak b\u0119dzie \u2013 mog\u0119 zawsze liczy\u0107. S\u0105 pasjonuj\u0105ce rozmowy o niczym, o byle czym i o tym i tamtym , ale i o tym co istotne, o kulturze i o islamie. I o tym gdzie najtaniej kupi\u0107 ciuch i gdzie najtaniej naprawi\u0107 samoch\u00f3d. Najtaniej kupi\u0107? Obcokrajowcowi? Pakista\u0144czykowi? Wymieniam multum sklep\u00f3w markowych angielskich, wiem \u017ce Brytyjczyk\u00f3w ceni\u0105, cho\u0107 gdzie\u015b tam jest jeszcze niech\u0119\u0107 bodaj od czas\u00f3w kolonialnych. Tymczasem moi znajomi z pracy, dyplomaci Pakista\u0144czycy zapytuj\u0105 z niewinnym u\u015bmiechem o stadion. Where is the stadium? S\u0142yszeli, \u017ce to du\u017cy bazaar \u2013 kojarzy im si\u0119 zapewne z bliskowschodnimi, mo\u017ce arabskimi a mo\u017ce ich w\u0142asnymi w stylu pakista\u0144skimi targowiskami \u2013 s\u0142yszeli \u017ce du\u017cy wyb\u00f3r, \u017ce tanio. Oczywi\u015bcie, tanio, t\u0142umacz\u0119 wi\u0119c jak dotrze\u0107, czego si\u0119 wystrzega\u0107, na kogo uwa\u017ca\u0107, jakiego typu toreb i torebek zdecydowanie nie bra\u0107 na t\u0119 ekscytuj\u0105c\u0105 wypraw\u0119. <\/span><\/p>\n

Sama rzadko decydowa\u0142am si\u0119 na wypraw\u0119 na stadion, cho\u0107 je\u015bli ju\u017c znalaz\u0142am si\u0119 tam, po\u015br\u00f3d mrowiska ludzi, w t\u0142umie kupuj\u0105cych i sprzedaj\u0105cych, wci\u0105ga\u0142o. Akcja kupowania anga\u017cowa\u0142a i pasjonowa\u0142a. Chodzi\u0142o o to, by wypatrzy\u0107 po\u015br\u00f3d rzeczy byle jakich, n\u0119dznej jako\u015bci, to co\u015b, ten rodzynek, t\u0119 odrobin\u0119 bardziej oryginaln\u0105 rzecz, te spodnie o odmiennym kroju, t\u0119 sukienk\u0119 o niecodziennym kolorze. Do dzi\u015b mam \u015bliczn\u0105 bluzk\u0119 z dzianiny, o blado zielonym kolorze, z \u015blicznymi a\u017curowymi r\u0119kawami, kt\u00f3ra stylem nie odstaje od ubra\u0144, kt\u00f3re zdobywam na przecenach terra novy, promod czy jackpot, marek na moj\u0105 kiesze\u0144. <\/span><\/p>\n

Ob\u0142adowana ton\u0105 ubra\u0144 \u2013 nigdy nie udawa\u0142o mi si\u0119 poprzesta\u0107 na jednej rzeczy \u2013 przecie\u017c tak tanio! Czy\u017c nie by\u0142o to tanio? \u2013 wraca\u0142am do domu, zwykle z rodzicami samochodem. Stadion we wczesnych godzinach popo\u0142udniowych po prostu pustosza\u0142. Kilkugodzinny dzie\u0144 pracy tu zaczyna\u0142 si\u0119 i ko\u0144czy\u0142 wcze\u015bnie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprzedawc\u00f3w protekcjonalnie i pob\u0142a\u017cliwie traktowa\u0142a klient\u00f3w tak zwanych detalicznych, liczyli si\u0119 s\u0105siedzi, bracia i towarzysze biznesu zza wschodniej granicy, kt\u00f3rzy popularyzowali znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka rosyjskiego \u2013 si\u0142\u0105 rzeczy. To oni hurtowo kupowali towar liczony w dziesi\u0105tkach i setkach sztuk zapakowany tak \u015bcis\u0142o, \u017ce trudno by szpilk\u0119 wcisn\u0105\u0107, w wielkie a la mode popularne torby przepastne, plastikowe, sznurkowe, tkane.<\/span><\/p>\n

Do domu mama wraca\u0142a przygn\u0119biona i zm\u0119czona, stawia\u0142a zwykle na gaz przygotowan\u0105 wcze\u015bniej zup\u0119 \u2013 niech si\u0119 gotuje \u2013 i ucina\u0142a sobie nied\u0142ug\u0105 drzemk\u0119. Jej sen zaj\u0119czy nie pozwala\u0142 jednak na solidny odpoczynek. Najl\u017cejszy ha\u0142as budzi\u0142 i przeszkadza\u0142. Pogaduchy babci, kt\u00f3ra przysz\u0142a, aby wys\u0142ucha\u0107 codziennych, cyklicznych, darmowych wiadomo\u015bci z wielkiego \u015bwiata, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 poza granicami Stasina. Moje niepotrzebne pytania. \u017barty taty. A rozdra\u017cnienie nie mija\u0142o. I tak bywa\u0142o przez wiele dni. Wiele miesi\u0119cy, zw\u0142aszcza gdy sytuacja pogarsza\u0142a si\u0119 i wiadomo by\u0142o, \u017ce interesy nie id\u0105 najlepiej, a pieni\u0119dzy zawsze brak. S\u0142ysza\u0142am k\u0142\u00f3tnie rodzic\u00f3w. Bywa\u0142o dobrze, bywa\u0142o \u017ale. Bywa\u0142o i tak, \u017ce ojciec przygotowywa\u0142 samodzielnie ulubion\u0105 swoj\u0105 zup\u0119 pomidorow\u0105 wedle instrukcji z\u0142o\u017conej w \u0142\u00f3\u017cku chorob\u0105 mamy. Innym razem, zapewne latem, bywa\u0142o zn\u00f3w tak, \u017ce z\u0142y stan konta nie psu\u0142 humoru, s\u0142o\u0144ce rozgrzewa\u0142o a wi\u0119zy rodzinne kwit\u0142y i zacie\u015bnia\u0142y si\u0119. I wychodzili wszyscy na podw\u00f3rze, do altanki. I przyje\u017cdzali Dzidole, i Zdzi\u015bki i zasiadali wszyscy przy stole altankowym przykrytym poprawnie kocem, do tak zwanego beta albo do znanego wszystkim bryd\u017ca. Gra na pieni\u0105dze lub nie. \u015amiech i \u017carty. A wieczorem, gdy piek\u0105ce si\u0119 powoli obok na grillu kie\u0142baski by\u0142y gotowe, kolacja zakrapiana piwem albo w\u00f3dk\u0105. \u0141akocie wuja czyli p\u0119dzony na spos\u00f3b domowy wedle receptury wypracowanej przez lata, bimber o smaku lekko owocowym \u2013 zwykle \u015bliwkowym \u2013 ten smak zyskiwa\u0142 najwi\u0119cej zwolennik\u00f3w. Nawet babcia pr\u00f3bowa\u0142a \u0142akoci \u2013 jeden kieliszek, dla zdrowia \u2013 \u015bmia\u0142a si\u0119 jak zwykle robi\u0105c nie\u015bwiadomie zabawn\u0105 min\u0119 zawstydzonej panienki. Obok bimbru pojawia\u0142o si\u0119 czasami i wino tatowe, wi\u015bniowe gdy ros\u0142y sobie jeszcze i kar\u0142owacia\u0142y spokojnie drzewka wi\u015bniowe w ogrodzie, a ostatnio zdecydowanie szlachetne winogronowe. Bez francuskoj\u0119zycznych nalepek i wspominania rocznika, wci\u0105\u017c smakowa\u0142o \u015bwietnie, z ka\u017cdym rokiem ojciec produkowa\u0142 co\u015b zdecydowanie lepszego, tak \u017ce trudno by\u0142o si\u0119 oprze\u0107 kieliszkowi czerwonego nawet maj\u0105c w \u015bwiadomo\u015bci obietnice sk\u0142adane samej sobie co do abstynencji, w okresie wcze\u015bniejszym zasady oazowej krucjaty wyzwolenia cz\u0142owieka – czy kto\u015b dzi\u015b jeszcze wie o czym m\u00f3wi\u0119? laik\u00f3w odsy\u0142am do rozdzia\u0142\u00f3w p\u00f3\u017aniejszych – w okresie p\u00f3\u017aniejszym zasady islamu, zawsze i zawsze zasady zasady panny Anny, zasady kt\u00f3re czy\u017c nie s\u0105 po to by je z przyjemno\u015bci\u0105 \u0142ama\u0107 od czasu do czasu, kochanie ? Ale\u017c nie tato! \u015amiech. <\/span><\/p>\n

Tata. Tata by\u0142 zawsze tym, z kt\u00f3rym lubi\u0142am si\u0119 przekomarza\u0107 i \u017cartowa\u0107, prowadzi\u0107 dyskusje o \u017cyciu, o polityce, kt\u00f3rej nie lubi\u0142am, o kulturze, o religii. Z tat\u0105 najcz\u0119\u015bciej dochodzi\u0142o do k\u0142\u00f3tni. Traktowali\u015bmy siebie i swoje pogl\u0105dy serio. Od zawsze. Ceni\u0142am te rozmowy. Wci\u0105\u017c ceni\u0119. Tata potrafi\u0142 si\u0119 jednak zapala\u0107 i zacietrzewia\u0107. Zdecydowanie unika\u0142am rozm\u00f3w, kt\u00f3re nieoczekiwanie przeradza\u0142y si\u0119 w ostr\u0105 dyskusj\u0119 w momencie gdy sprawa wymyka\u0142a si\u0119 spod kontroli, gdy ja nie dawa\u0142am za wygran\u0105, on nie spuszcza\u0142 z tonu, gdy temat by\u0142 dra\u017cliwy, gdy on zd\u0105\u017cy\u0142 wypi\u0107 kilka kieliszk\u00f3w mocniejszego alkoholu. W\u00f3wczas zrezygnowana ucina\u0142am cz\u0119sto temat, nie widz\u0105c celu, nie widz\u0105c sensu dyskutowania, on zaperza\u0142 si\u0119 i gniewa\u0142 \u2013 \u017ce ja si\u0119 boj\u0119 z nim dyskutowa\u0107, \u017ce nie potrafi\u0119 udowodni\u0107 w\u0142asnych racji, \u017ce jestem zwyk\u0142\u0105 oportunistk\u0105. To prawda. Zdecydowanie cz\u0119sto by\u0142am. Wyobra\u017ca\u0142am sobie \u2013 to dla dobra tych cennych naszych wi\u0119zi, przecie\u017c najcenniejszych, rodzinnych, dla dobra i jako\u015bci naszych wspomnie\u0144. Aby nie zepsu\u0107 ich zbyt, nazbyt, tak \u017ce nie b\u0119dzie ju\u017c odwrotu i mo\u017cliwo\u015bci zamazania przesz\u0142o\u015bci i wybielenia plam. Wci\u0105z wystarczaj\u0105co g\u0142\u0119boko i silnie tkwi\u0142y ju\u017c we mnie zadawnione przysypane czasem urazy z pierwszych lat naszego wsp\u00f3lnego mieszkania na pi\u0119trze, na g\u00f3rze naszego domu rodzinnego. I te obrazy i wspomnienia ojca, kt\u00f3ry po powrocie z pracy podniesionym g\u0142osem perorowa\u0142 o tym, \u017ce nic sie nie sta\u0142o. \u017be spotkanie z kolegami. Musia\u0142 zosta\u0107 nieco d\u0142u\u017cej. Te wizje troch\u0119 ju\u017c przymglone jego sylwetki chwiejnie poruszaj\u0105cej si\u0119 w stron\u0119 naszej kuchni, wci\u0105\u017c podniesiony g\u0142os, jakie\u015b k\u0142\u00f3tnie. Jakie\u015b pro\u015bby kobiece o to by spa\u0142, by po prostu spa\u0142, przespa\u0142, odespa\u0142, uspokoi\u0142 si\u0119 \u015bpi\u0105c. By cicho by\u0142 bo dzieci.<\/span><\/p>\n

Mama posiada\u0142a cierpliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra zbli\u017ca\u0142a si\u0119 istotnie do anielskiej \u2013 my\u015bla\u0142am w\u00f3wczas, my\u015bl\u0119 i teraz. By\u0107 mo\u017ce ta jej cierpliwo\u015b\u0107 wrodzona, wspomagaj\u0105ca niew\u0105tpliwie jej uczucie do ojca, pomog\u0142a jej przetrwa\u0107 tamte lata. I ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce widz\u0119 ich dzi\u015b wci\u0105\u017c razem. Zawirowa\u0144 by\u0142o przecie\u017c wi\u0119cej, by\u0142o ich tyle. Nie zawsze punktem zapalnym by\u0142o zachowanie ojca, by\u0142y i mamine tajemnice, pomy\u0142ki, nadu\u017cycia zaufania. Tak chyba powinnam to okre\u015bli\u0107. Uk\u0142ad mi\u0119dzy nimi zawsze by\u0142 specyficzny. Uzupe\u0142niali si\u0119. Pod wzgl\u0119dem charakteru \u2013 on wybuchowy, ona spokojna i cierpliwa, on \u0142agodny i zgodliwy, bierny mimo wszystko w pewnych sytuacjach, wobec spraw finansowych, wobec nas, dzieci. Ona aktywna i kreatywna. Mo\u017ce zaufa\u0142a za bardzo swoim mo\u017cliwo\u015bciom, kompetencjom, znajomo\u015bciom. Do dzi\u015b nikt nie wie jak to si\u0119 sta\u0142o. Mo\u017ce nie wie ona sama. Tyle zawik\u0142a\u0144. Tyle problem\u00f3w. Tyle d\u0142ug\u00f3w. W pewnym momencie, ju\u017c po sprzeda\u017cy domu, ju\u017c po wp\u0142aceniu pieni\u0119dzy na konto \u2013 dowiedzia\u0142 si\u0119. Kto po raz pierwszy? my\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142 to m\u00f3j brat, kt\u00f3remu mama zawsze najbardziej ufa\u0142a, kt\u00f3rego zawsze wzywa w ka\u017cdych tarapatach w kt\u00f3re wpada. \u2013 m\u00f3j brat dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce konto gdzie spoczywa\u0142y tysi\u0105ce uzyskane ze sprzeda\u017cy domu, jest opr\u00f3\u017cnione, pr\u00f3\u017cne, jest puste; \u017ce zero zero ca\u0142kowity i zupe\u0142ny brak pieni\u0119dzy, co wi\u0119cej \u2013 debet. Ojciec tymczasem prosi\u0142, aby przela\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy i otworzy\u0107 konto w s\u0142awnym w\u00f3wczas popularnym nowym Mbanku. Co przela\u0107 i jak? Jak z pr\u00f3\u017cnego nala\u0107? Jak? Sytuacja, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 przez jaki\u015b czas utrzyma\u0107 w tajemnicy \u2013 znienawidzone przeze mnie wszystkie te rodzinne tajemnice, te sekrety i tabu \u2013 wysz\u0142a na jaw. Z hukiem. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo rodzic\u00f3w po raz kolejny zawis\u0142o na w\u0142osku. K\u0142\u00f3tnie, \u017cale, rozwa\u017cania, polemiki z dzie\u0107mi w charakterze rozjemc\u00f3w i mediator\u00f3w. Ile\u017c to lat temu? Mo\u017ce cztery? Mo\u017ce trzy? Mo\u017ce wi\u0119cej. Kilka przywo\u0142a\u0107 mog\u0119 w pami\u0119ci konflikt\u00f3w tego typu. Do dzi\u015b tkwi\u0105 urazy gdzie\u015b tam ukryte w m\u00f3zgu, w pami\u0119ci. Przy ka\u017cdej ujawniaj\u0105 si\u0119 sprzeczce. Uciekam wtedy. Chowam si\u0119 do innej, w\u0142asnej piaskownicy. Bawcie si\u0119 sami. Mam do\u015b\u0107 w\u0142asnych problem\u00f3w nie do rozwi\u0105zania. Tak egoistycznie. Czy nie dlatego od kilku lat wyprowadzam si\u0119? Wyprowadzi\u0142am si\u0119 \u2013 do pokoj\u00f3w na g\u00f3r\u0119 domu, do Francji, do Stan\u00f3w, na Jelonki. Nie dlatego. A mo\u017ce ciut ciut, odrobin\u0119 i dla tego. <\/span><\/p>\n

Ojciec stroi\u0142 \u017carty, jednak w g\u0142\u0119bi serca my\u015bl\u0119, \u017ce cierpia\u0142 z powodu moich wyjazd\u00f3w. Samotno\u015b\u0107. Wiem, \u017ce by\u0142am i jestem jego ukochan\u0105 c\u00f3reczk\u0105. Potrzebuje mojej obecno\u015bci. Kocham go tak jak on mnie. Pami\u0119tam, jak rozczula\u0142 mnie w momencie gdy wyje\u017cdza\u0142am do Stan\u00f3w z zamiarem pozostania na d\u0142u\u017cej. Pozostawi\u0142am sw\u00f3j komputer i sta\u0142e \u0142\u0105cze internetowe. Pozostawi\u0142am internetow\u0105 lini\u0119 telefoniczn\u0105. Mogli oboje w ka\u017cdej chwili ze mn\u0105 si\u0119 skontaktowa\u0107. Nie liczy\u0142am na wiele. Jednak ojciec zaskoczy\u0142 mnie, opanowuj\u0105c w szybkim tempie komputer, moje komputerowe messengery online, icq mimo \u017ce po angielsku nie sta\u0142o si\u0119 przeszkod\u0105 nie do pokonania, email i skrzynka emailowa, super phone \u2013 telefon internetowy. Cieszy\u0142am si\u0119 zawsze gdy pojawia\u0142 si\u0119 online, mimo \u017ce zwykle s\u0142ysza\u0142am narzekania. Gdzie jestem, gdzie si\u0119 ukrywam, gdy w rzeczywisto\u015bci wszystkiemu winna by\u0142a najcz\u0119\u015bciej r\u00f3\u017cnica czasu. Siedmiogodzinna, jak na z\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Mama. Mama zwykle nie m\u00f3wi\u0142a nic, zawsze skryta, rozumiej\u0105ca, spokojna, od czasu do czasu jednak skumulowane uczucia wybucha\u0142y w postaci \u017calu czy wyrzut\u00f3w. Wys\u0142uchiwa\u0142am. Sama \u017cali\u0142am si\u0119 nie raz. W\u0142a\u015bnie jej. To ona by\u0142a kobiet\u0105. To ona mog\u0142a zrozumie\u0107 kobiece sprawy i problemy i b\u00f3le serca i za\u0142amania nerwowe. To ona wys\u0142ucha\u0142a \u017cal\u00f3w na temat ukochanego m\u0119\u017cczyzny, z kt\u00f3rym blisko dwa lata mieszka\u0142am na Florydzie. <\/span><\/p>\n

Mama mniej wi\u0119cej od mojego wieku lat 19 objawi\u0142a si\u0119 dla mnie nieoczekiwanie jako kobieta, przede wszystkim jako kobieta, niezale\u017cnie od swojego statusu matki. Mia\u0142am mo\u017ce trzyna\u015bcie lat gdy pojawi\u0142a si\u0119 moja pierwsza miesi\u0105czka. Pierwsza krew. Pierwsza i ostatnia. Musia\u0142o min\u0105\u0107 kilka lat, aby matka i c\u00f3rka zda\u0142y sobie spraw\u0119, \u017ce cykl rozwoju kobieco\u015bci szwankuje. W wieku osiemnastu lat, a mo\u017ce by\u0142o to jednak odrobin\u0119 wcze\u015bniej, pojawi\u0142am si\u0119 z wizyt\u0105 u ginekologa. Nie pojawi\u0142abym si\u0119 mo\u017ce sama, przy mojej nie\u015bmia\u0142o\u015bci w\u00f3wczas i nie\u015bwiadomo\u015bci. Zaprowadzi\u0142a mnie tam mama. Czasy przychodni, gdzie trzeba by\u0142o si\u0119 stara\u0107 o numerki, gdzie nie mo\u017cna by\u0142o zadecydowa\u0107 o wyborze lekarza. Sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce trafi\u0142am w r\u0119ce doktora rodzaju m\u0119skiego. Przychodnia nie dysponowa\u0142a niestety innym egzemplarzem. Starszy pan doktor, staruch – powiedzmy otwarcie bo i tak go do dzi\u015b w my\u015blach wspominam, by\u0142 najgorsz\u0105 rzecz\u0105 jaka spotka\u0107 mog\u0142a m\u0142od\u0105 nie\u015bmia\u0142\u0105 dziewczyn\u0119 z problemami hormonalnymi przy pierwszej wizycie u lekarza. Fotel ginekologiczny, kt\u00f3ry przera\u017ca\u0142 i szokowa\u0142, spojrzenie lekarza i konieczno\u015b\u0107 obna\u017cenia. Dzi\u015b nie potrafi\u0119 dok\u0142adnie przypomnie\u0107 sobie ca\u0142ego wydarzenia, strz\u0119pki wspomnie\u0144 pozosta\u0142y gdzie\u015b w pami\u0119ci. A mo\u017ce pami\u0119\u0107 usilnie stara\u0142a si\u0119 wyprze\u0107 je na mod\u0142\u0119 freudowsk\u0105 gdzie\u015b tam hen na sp\u00f3d, na dno worka pe\u0142nego niemi\u0142ych wspomnie\u0144. <\/span><\/p>\n

Mama jednak by\u0142a ze mn\u0105. W\u00f3wczas i potem, gdy szybko zdecydowa\u0142y\u015bmy, \u017ce konieczne jest mi leczenie, \u017ce konieczne jest znalezienie skutecznego i co wa\u017cniejsze mi\u0142ego lekarza w postaci kobiecej, kt\u00f3ry nie przera\u017ca\u0142by tak bardzo i nie peszy\u0142. Jest taki szpital w Mi\u0119dzylesiu, taki o\u015brodek dla dzieci z r\u00f3\u017cnymi typami schorze\u0144 znany jak s\u0105dz\u0119 w ca\u0142ej Polsce \u2013 Centrum Zdrowia Dziecka. Nie by\u0142am ju\u017c w\u00f3wczas dzieckiem. Za kilka miesi\u0119cy mia\u0142am ko\u0144czy\u0107 osiemna\u015bcie lat i wedle kalendarza mo\u017cna by\u0142o mnie uzna\u0107 za doros\u0142\u0105. Mia\u0142am nied\u0142ugo ju\u017c trzyma\u0107 w r\u0119ku sw\u00f3j pierwszy dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ry potem zaginie gdzie\u015b w Meksyku, ten dow\u00f3d z naj\u0142adniejszym zdj\u0119ciem jakie kiedykolwiek mi zrobiono, mnie osobie absolutnie niefotogenicznej. <\/span><\/p>\n

Jednak psychicznie i fizycznie wci\u0105\u017c czu\u0142am dobrze, \u017ce wszystko op\u00f3\u017ania si\u0119 we mnie o kilka lat. Tak bardzo chcia\u0142am dorosn\u0105\u0107. Tak bardzo wstydzi\u0142am si\u0119 wi\u0119c momentu, gdy oficjalnie przyznano mi prawo wizyt u ginekologa dzieci\u0119cego w Centrum Zdrowia Dziecka. W wieku osiemnastu lat powr\u00f3ci\u0142o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo krwi co miesi\u0119cznej. Mog\u0142am poczu\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni kobiet\u0105. Ale tak si\u0119 nie sta\u0142o. Wci\u0105\u017c by\u0142am dzieckiem, wtedy osiemnastoletnim, wci\u0105\u017c odczuwa\u0142am wstydliwie nieustaj\u0105cy nigdy nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 tr\u0105dzik \u201elat dojrzewania\u201d, narzeka\u0142am na konieczno\u015b\u0107 brania hormon\u00f3w aby podtrzyma\u0107 t\u0119 fa\u0142szyw\u0105 sztucznie wzbudzan\u0105 kobieco\u015b\u0107, wci\u0105\u017c m\u0119czy\u0142a mnie psychicznie chorobliwa nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 i wstydliwo\u015b\u0107, wci\u0105\u017c gn\u0119bi\u0142y obok starych i nowe problemy ze zdrowiem jakie pojawi\u0142y si\u0119 niejaki rok wcze\u015bniej. Tym razem ko\u015bci. Kr\u0119gos\u0142up. Powiem wi\u0119c tylko jedno, domowa tradycja \u201eopijania\u201d nowonarodzonych na nic, i nic nie warta. Ot tak, tato. C\u00f3\u017c to za bajki s\u0105 o tym, jakobym ja, dziecko pierwsze by\u0142a chroniona przez los przed wszelkimi chorobami i z\u0142em dzieki ogromnej jak niesie wie\u015b\u0107 rodzinna wylanej na moj\u0105 cze\u015b\u0107 ilo\u015bci alkoholu. Na nic. Rzeczywi\u015bcie okres dzieci\u0119cy min\u0105\u0142 bezbole\u015bnie i spokojnie – czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o moim chorowitym bracie – jednak o tym co dzia\u0142o si\u0119 i dzieje p\u00f3\u017aniej nikt nie wspomina. Piotrek za\u015b, braciszek, pono\u0107 zakrapiany by\u0142 racjonalnie i delikatnie, w towarzystwie te\u015bciowej, kt\u00f3rej ojciec nie mia\u0142 wyra\u017anie \u015bmia\u0142o\u015bci zach\u0119ci\u0107 do m\u0119skiego typu \u201eopijania potomka\u201d. Brat wi\u0119c, jak niesie tradycja ustna, sta\u0142 si\u0119 w wy\u017cej wspomnianych okoliczno\u015bciach dzieckiem chorowitym, chuchrem, kt\u00f3re cierpia\u0142o i na astm\u0119 i na zapalenie oskrzeli i p\u0142uc. Po\u0142ow\u0119 dzieci\u0144stwa sp\u0119dzi\u0142 w szpitalach i sanatoriach gru\u017aliczych. Wszyscy dr\u017celi o jego zdrowie. Uchowa\u0142 si\u0119 jednak. I dzi\u015b nie cierpi na powa\u017cniejsze choroby, Alhamdulilah. Omijaj\u0105 go wypadki przy pracy i zabawie, w jakie obfitowa\u0142o jego p\u00f3\u017aniejsze dzieci\u0144stwo. By\u0142 ch\u0142opcem z rodzaju dobrze znanego \u2013 urwis\u00f3w, nie potrafi\u0142 sta\u0107, siedzie\u0107, le\u017ce\u0107, bawi\u0107 si\u0119 spokojnie. <\/span><\/p>\n

Te zabawy musia\u0142y by\u0107 niecodzienne i ekscytuj\u0105ce. I niebezpieczne. Nic dziwnego wi\u0119c, \u017ce wiele z nich ko\u0144czy\u0142o si\u0119 rozcieciami, b\u0105blami, siniakami, guzami, bliznami. Dlaczego powiedzia\u0142am, \u017ce omijaj\u0105 go wypadki? To nie tak. Do dzi\u015b przecie\u017c miewa wypadki drogowe, cho\u0107 je\u017adzi du\u017co ostro\u017cniej ni\u017c wcze\u015bniej. Nie spami\u0119tam ile jego samochod\u00f3w mia\u0142o st\u0142uczki, myli\u0142y mi si\u0119 jednak i myl\u0105 do dzi\u015b kolejne jego pojazdy, kt\u00f3re zmienia\u0142 jak r\u0119kawiczki. Nie pod wp\u0142ywem kaprysu, jak s\u0105dz\u0119, lecz konieczno\u015bci, zawsze by\u0142y to stare cztery k\u00f3\u0142ka, przywr\u00f3cone do \u017cycia, albo ulubione drogocenne, bliskie sercu stare du\u017ce mercedesy, z kt\u00f3rych dwa \u2013 dwa wraki, rzec by nale\u017ca\u0142o aby zado\u015b\u0107uczyni\u0107 prawdzie, do dzi\u015b stoj\u0105 na podw\u00f3rzu u rodzic\u00f3w i s\u0105 co kilka tygodni powodem do star\u0107 mi\u0119dzy ojcem a synem. Samochody, a mo\u017ce raczej sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia samochodu, sama przyjemno\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cy samochodem to wsp\u00f3lna ni\u0107 porozumienia mi\u0119dzy nimi. Obaj uwielbiaj\u0105 wsiada\u0107 do samochodu i stawa\u0107 si\u0119 na kilka albo kilkana\u015bcie godzin kierowc\u0105. Tylko i wy\u0142\u0105cznie. Ojciec w momencie utraty jakiegokolwiek zaj\u0119cia zarobkowego uczyni\u0142 z umiej\u0119tno\u015bci prowadzenia istotne \u017ar\u00f3d\u0142o dochodu. Etap kuriera warszawskiego, kierowcy tira ma za sob\u0105. W momencie mojego bazgrolenia sta\u0142 si\u0119 kierowc\u0105 ma\u0142ej ci\u0119\u017car\u00f3wki i instruktorem nauki jazdy. \u017badnemu niestraszne kilkana\u015bcie godzin za k\u00f3\u0142kiem. Bez przerwy. Zrozumia\u0142am jednak, jak przyjemne mo\u017ce by\u0107 prowadzenie samochodu dopiero w Stanach, gdy siada\u0142am za k\u00f3\u0142kiem w\u0142asnej starutkiej toyoty camry, otwiera\u0142am wszystkie okna na o\u015bcie\u017c \u2013 nie funkcjonowa\u0142a klimatyzacja \u2013 i mkn\u0119\u0142am 100 mil na godzin\u0119 autostradami Florydy, mostami, \u0142\u0105cz\u0105cymi wyspy Pensacoli i okolic, z jednej pla\u017cy na drug\u0105. Dopiero w Stanach zrozumia\u0142am te\u017c, jak trudno jest opanowa\u0107 senno\u015b\u0107, kt\u00f3ra po wielu godzinach jazdy i braku snu przychodzi znienacka zdradliwie niespodziewanie. I spada na powieki sen i \u015bni si\u0119 co\u015b przez kilka sekund. Tak, \u017ce na opanowanie kierownicy ju\u017c tylko mgnienie powieki. Na szcz\u0119scie jecha\u0142am w\u00f3wczas du\u017cym fordem zwanym van, automatykiem, kt\u00f3ry znacznie \u0142atwiej by\u0142o kontrolowa\u0107, dzi\u0119ki typowo dla mnie w\u00f3wczas ameryka\u0144skich gad\u017cet\u00f3w takich jak wspomaganie kierownicy, blokowanie jej w pewnej pozycji oraz blokowanie peda\u0142u gazu tak by samoch\u00f3d utrzymywa\u0142 sta\u0142\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107. Floryda jednak nie zaskakiwa\u0142a nigdy nikogo nag\u0142ym mrozem i \u015bniegiem, nie zmusza\u0142a niedzielnych – letnich kierowc\u00f3w do wycofania si\u0119 na dalsze bezpieczne pozycje gara\u017cowe i przeczekiwania, do kolejnej wiosny. Na Florydzie nie zdarzy\u0142by si\u0119 wypadek, jaki przytrafi\u0142 si\u0119 moim rodzicom. By\u0142 w\u00f3wczas rok 93. Zdradliwy pocz\u0105tek zimy i nie posypana sol\u0105 ani piaskiem, oblodzona jezdnia w okolicach Stasina. Sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wygodna i sucha jezdnia obszaru warszawskiego i w zupe\u0142nie nieoczekiwanie w momencie wchodzenia w stref\u0119 stasinowsk\u0105 maluch, nasz stary ma\u0142y fiat wpad\u0142 w po\u015blizg i jedyne co ojciec by\u0142 w stanie zrobi\u0107 to skierowa\u0107 si\u0119 z dala od jezdni i mog\u0105cych nadjecha\u0107 z naprzeciwka samochod\u00f3w. Spotkanie pierwszego stopnia z drzewem obok drogi; uderzenie tak silne, \u017ce mikrosamoch\u00f3d sta\u0142 si\u0119 w u\u0142amkach sekund sp\u0142aszczon\u0105 i pokiereszowan\u0105 kup\u0105 metalu z przeznaczeniem do kasacji. Nic nie da\u0142o si\u0119 uratowa\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie Ten na g\u00f3rze pozwoli\u0142 uratowa\u0107 ich dwoje. Cudem prze\u017cyli ten wypadek. Tak twierdzili wszyscy, taki wniosek mo\u017cna by\u0142o wysnu\u0107 po obejrzeniu szcz\u0105tk\u00f3w samochodu. Prze\u017cyli. Z po\u0142amanymi \u017cebrami, odm\u0105 p\u0142uc i licznymi si\u0144cami wyl\u0105dowali oboje w szpitalu w Stasinie. Po\u0142amanego tat\u0119 odwieziono od razu do szpitala na ostry dy\u017cur, mam\u0119 znajomi przywie\u017ali najpierw do domu. Pobie\u017cna obdukcja nie wykaza\u0142a powa\u017cniejszych obra\u017ce\u0144, dopiero kilka dni p\u00f3\u017aniej odkryto, \u017ce ostry b\u00f3l w klatce piersiowej to efekt z\u0142amanych \u017ceber. Mama. Gdy pojawi\u0142a si\u0119 w domu, z jej bladej i przera\u017conej twarzy wyczyta\u0107 mo\u017cna by\u0142o najgorsze. Pami\u0119tam, \u017ce nie by\u0142am w stanie o nic j\u0105 zapyta\u0107, czekaj\u0105c a\u017c sama wszystko opowie. \u2013 Mieli\u015bmy wypadek. Tata jest w szpitalu. \u2013 pami\u0119tam tylko te dwa zdania. Nie wiem, czy uda\u0142o jej si\u0119 powiedzie\u0107 co\u015b wi\u0119cej, wiem, \u017ce nie mog\u0142am wtedy powstrzyma\u0107 d\u0142u\u017cej \u0142ez, prawdopodobnie podobnie by\u0142o w jej przypadku. Potrafi\u0142a si\u0119 jednak szybko opanowa\u0107 i trze\u017awo przekaza\u0107 wiadomo\u015b\u0107 wchodz\u0105cej do pokoju babci, osobie jeszcze bardziej ni\u017c ja sk\u0142onnej do paniki i p\u0142aczu. Dlaczego tak si\u0119 oceniam? W rzeczywisto\u015bci w wi\u0119kszo\u015bci sytuacji potrafi\u0119 zachowa\u0107 siln\u0105 wol\u0119 i trze\u017awo\u015b\u0107, mimo \u017ce nie potrafi\u0119 powstrzyma\u0107 \u0142ez. Ale to by\u0142a sytuacja wyj\u0105tkowa. Wyj\u0105tkiem jest tak\u017ce PMS. Nie znosz\u0119 w\u00f3wczas siebie, kompleksy urastaj\u0105 do nieoczekiwanych rozmiar\u00f3w, \u015bwiat staje si\u0119 czarny i nie mog\u0119 si\u0119 doczeka\u0107 ko\u0144ca ka\u017cdego dnia ju\u017c u jego pocz\u0105tku, i nie mog\u0119 si\u0119 doczeka\u0107 pocz\u0105tku krwawienia \u2013 wtedy humory ustaj\u0105 jak za dotkni\u0119ciem delikatnym dobrej wr\u00f3\u017cki. Zn\u00f3w jestem t\u0105 drug\u0105 sob\u0105. Zastanawiam si\u0119 w tej chwili, czy moja nag\u0142a nerwowo\u015b\u0107 i utrata kontroli nad sob\u0105 i samochodem nie by\u0142a spowodowana w\u00f3wczas w\u0142a\u015bnie PMS. W\u00f3wczas, na Florydzie, w Pensacola, w ulewie deszczu tak szale\u0144czej, \u017ce wycieraczki nie nad\u0105\u017ca\u0142y z usuwaniem wody z szyb samochodu. Widoczno\u015b\u0107 by\u0142a bliska zerowej. Nie wpadam \u0142atwo w panik\u0119 w takich sytuacjach. Jednak to by\u0142o tu\u017c po k\u0142\u00f3tni z nim, wsiad\u0142am do toyoty z zamiarem przeja\u017cdzki dla relaksu cia\u0142a i ducha. To zawsze pomaga\u0142o. Tu\u017c za progiem z\u0142apa\u0142a mnie jednak ta niespodziewanie silna ulewa. Jakie\u015b zakupy. Jakie\u015b puste skrzy\u017cowania i ronda. Wyjazd z ciemnej uliczki na o\u015bwietlone a jednak s\u0142abo widoczne skrzy\u017cowanie. Z trudno\u015bci\u0105 mo\u017cna by\u0142o dostrzec zmieniaj\u0105ce si\u0119 \u015bwiat\u0142a i rzeczywisty ich kolor, nie wspominaj\u0105c o liniach na jezdni wielopasmowej. Wjecha\u0142am na z\u0142y pas. Kto\u015b zatr\u0105bi\u0142 obok. Nie by\u0142am w stanie sprawdzi\u0107 kto to, ani nie zorientowa\u0142am si\u0119 co w\u0142a\u015bciwie uczyni\u0142am \u017ale. Spanikowa\u0142am. Zatrzyma\u0142am si\u0119 i stan\u0119\u0142am, mimo, \u017ce \u015bwiat\u0142a w\u0142a\u015bnie zmieni\u0142y si\u0119 na zielone. By\u0142am zdezorientowana i zdawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce kto\u015b podchodzi do samochodu od mojej strony, poniewa\u017c jednak samoch\u00f3d za\u0142adowany by\u0142 po brzegi i nie pozwala\u0142 na dostrze\u017cenie czegokolwiek z boku i ty\u0142u przez okna \u2013 by\u0142am w\u00f3wczas w trakcie przeprowadzki naszego firmowego biura i nie zd\u0105\u017cy\u0142am rozpakowa\u0107 pude\u0142 \u2013 dopiero tu\u017c przy moim oknie spostrzeg\u0142am posta\u0107 policjantki. Otworzy\u0142am szyb\u0119. Wys\u0142ucha\u0142am mi\u0142ej uwagi, \u017ce je\u015bli ulewa zdaje mi si\u0119 zbyt wielka i nie jestem w stanie prowadzi\u0107, powinnam si\u0119 zatrzyma\u0107 gdzie\u015b i przeczeka\u0107. Serce bi\u0142o jak op\u0119tane. Nie pad\u0142o jednak ani jedno pytanie o dokumenty. Ani jeden komentarz co do pude\u0142 zas\u0142aniaj\u0105cych mi widoczno\u015b\u0107. Policjantka prawdopodobnie sama szybko chcia\u0142a si\u0119 schroni\u0107 w samochodzie i uciec przed deszczem, przed kt\u00f3rym nie m\u00f3g\u0142 jej chroni\u0107 do\u015b\u0107 dobrze p\u0142aszcz \u201enieprzemakalny\u201d. Odetchn\u0119\u0142am g\u0142\u0119boko i ruszy\u0142am do domu. – Co za wspania\u0142y dzie\u0144 moich urodzin! To by\u0142 taki podarunek urodzinowy od Ciebie? \u2013 u\u015bmiechn\u0119\u0142am si\u0119 tylko w duchu. <\/span><\/p>\n

dzieci<\/b><\/span><\/p>\n

Urodzi\u0142am si\u0119. Nie jestem jednak pewna, jaki by\u0142 pocz\u0105tek mnie samej, pocz\u0105tek mojego \u017cycia. Nie mog\u0119 by\u0107 pewna prawdziwo\u015bci opowie\u015bci, kt\u00f3rymi dzieli\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 matka nie tak dawno jeszcze, gdy ja, w wieku niemal lat trzydziestu zdoby\u0142am si\u0119 wreszcie na odwag\u0119, aby zada\u0107 jej te zabawne, nieprzyzwoite pytania o seks i o sam akt narodzin dziecka. Czy te\u017c mo\u017ce chodzi\u0142o mi po prostu o prozaiczne fizjologiczne szczeg\u00f3\u0142y porodu? Sk\u0142onna jestem wierzy\u0107 matce, je\u015bli chodzi o uczucia i sprawy cia\u0142a. Czy\u017c nie jest ostatecznie wykwalifikowan\u0105 piel\u0119gniark\u0105, nawet, je\u015bli daleka jest od praktykowana wyuczonego zawodu? Rzeczywi\u015bcie, wi\u0119c ufam jej opisom i opowiadaniom o tym jak wygl\u0105da\u0142am zaraz po opuszczeniu \u0142o\u017cyska, jak zaraz po umyciu z krwi i \u015bluzu i widz\u0119 siebie jako male\u0144kiego oseska o ow\u0142osionej ciemnej g\u0142\u00f3wce, zadartym nosie, sk\u00f3rze pokrytej niegro\u017an\u0105, ale nieestetyczn\u0105 wysypk\u0105. <\/span><\/p>\n

Do\u015b\u0107 szybko z ciasteczka brownie sta\u0142am si\u0119 antyciasteczkiem biszpoptowym blondie. Moje w\u0142osy pozosta\u0142y jasne przez d\u0142u\u017cszy czas, obcinane regularnie na pazia z czasem \u015bciemnia\u0142y a\u017c do postaci ciemnej blond. Przesta\u0142o mi si\u0119 to podoba\u0107. Moja pulchna zawsze odrobin\u0119 i okr\u0105g\u0142a w obramowaniu kr\u00f3tko przyci\u0119tych w\u0142os\u00f3w twarz wydawa\u0142a si\u0119 mi\u0142a i s\u0142odka ciociom i wujkom, ja jednak serdecznie jej nie znosi\u0142am. Od wczesnego dzieci\u0144stwa? Tego nie pami\u0119tam, niew\u0105tpliwie jednak w latach dorastania i dojrzewania, w moich latach nastoletnich widoku swojego odbicia w lustrze nie cierpia\u0142am i unika\u0142am. Ukradkiem i wstydliwie zagl\u0105da\u0142am do lustra, nigdy w obecno\u015bci os\u00f3b trzecich. Zmor\u0105 by\u0142y p\u00f3\u017aniej \u2013 w latach gdy mama zrezygnowa\u0142a z postrzy\u017cyn c\u00f3rki ze wzgl\u0119du na niesforne i ju\u017c do\u015b\u0107 grube w\u0142osy – wizyty u fryzjera, gdzie nie pozostawiano mi wyboru, musia\u0142am spogl\u0105da\u0107 wprost na siebie, dostrzega\u0107 taksuj\u0105cy zdawa\u0142o mi si\u0119 a w istocie niewinny wzrok fryzjerki – fryzjer\u00f3w unika\u0142am jak ognia, podobnie jak wszelkiej ma\u015bci lekarzy p\u0142ci m\u0119skiej – analizowa\u0107 niedostatki w\u0142asnej urody i t\u0119 okr\u0105g\u0142o\u015b\u0107 policzk\u00f3w, i te si\u0144ce pod oczami, kt\u00f3re nie zawsze by\u0142y sine ale zawsze widoczne w postaci opuchlizny jak w momentach ca\u0142kowitego wyspania i odpoczynku. Sprawa dziedziczna, dowiedzia\u0142am si\u0119 wkr\u00f3tce po kr\u00f3tkiej analizie wygl\u0105du zewntrznego cz\u0142onk\u00f3w rodziny a zw\u0142aszcza babci ojcowej, matki mojego taty, oraz po powa\u017cnej rozmowie z wsp\u00f3\u0142czuj\u0105c\u0105 moim troskom mamie.<\/span><\/p>\n

Wysokiej szatynki o d\u0142ugich nogach i ma\u0142ej czarnulki w becie wypatrywa\u0142 przed szpitalem 14 marca 1974 m\u00f3j ojciec, przystojny \u015bredniego wzrostu szczup\u0142y brunet o prostych g\u0119stych w\u0142osach, kt\u00f3re wprost chcia\u0142o si\u0119 przeczesa\u0107 i zmierzwi\u0107 r\u0119k\u0105. Mama zm\u0119czona po dwudziestoczterogodzinnym porodzie ledwie trzyma\u0142a sie na nogach, podobno jednak u\u015bmiecha\u0142a si\u0119 dzielnie i ucieszy\u0142a na widok kwiat\u00f3w. Co by\u0142o dalej? Nie wiem. Nie pyta\u0142am, zapewne jednak samo \u017cycie. Krzyk p\u0142acz, pieluchy prane bezustannie, nie istnia\u0142y bowiem jak dobrze wiemy pampersy, nieustaj\u0105cy przenikliwy zapach dzieci\u0119cych ciuszk\u00f3w pudr\u00f3w sik\u00f3w kremik\u00f3w. Na szcz\u0119scie dla mamy uros\u0142am, na szcz\u0119\u015bcie by\u0142am niechorowita, cicha, spokojna grzeczna i pozwoli\u0142am si\u0119 dobrze wychowa\u0107 na nie\u015bmia\u0142\u0105 dziewczynk\u0119 z manierami kt\u00f3r\u0105 w kt\u00f3rym\u015b momencie, <\/span><\/p>\n

Stasinowo, 20.08.86<\/i><\/span><\/p>\n

Kochana Aniu,<\/i><\/span><\/p>\n

Bardzo dzi\u0119kujemy Ci za listy, kt\u00f3re do nas przys\u0142a\u0142a\u015b. Przysz\u0142y te\u017c karty dla ca\u0142ej rodziny. W domu nic nowego si\u0119 nie dzieje. J. ju\u017c pojecha\u0142 na Jelonki wi\u0119c jeste\u015bmy tylko my i Babcia z Dziadkiem. <\/i><\/span><\/p>\n

Podr\u00f3\u017c od Was do domu mieli\u015bmy dobr\u0105. Od Was wyjechali\u015bmy o 18 a w Stasinowie byli\u015bmy o 24. <\/i><\/span><\/p>\n

W Stasinowie zepsu\u0142 nam si\u0119 maluch i Tata je\u017adzi do pracy autobusem, my\u015bl\u0119, \u017ce zd\u0105\u017cy go naprawi\u0107 do Waszego powrotu, a je\u017celi nie to przyjedziemy po Was poci\u0105giem. Poza tym nic nowego si\u0119 nie dzieje. Ani Kosak chyba nie ma bo jej nie widz\u0119. <\/i><\/span><\/p>\n

Na tym ko\u0144cz\u0119. <\/i><\/span><\/p>\n

Ca\u0142ujemy ci\u0119 z Tat\u0105 mocno. <\/i><\/span><\/p>\n

Do ko\u0144ca kolonii ju\u017c blisko.<\/i><\/span><\/p>\n

Pa<\/i><\/span><\/p>\n

Mama<\/i><\/span><\/p>\n

podczas wyjazd\u00f3w du\u017co po\u017aniejszych na rekolekcje ko\u015bcio\u0142a katolickiego nazywane oazowymi wo\u0142ano \u2013 ma\u0142a lady. <\/span><\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie i nieszcz\u0119\u015bcie wkr\u00f3tce pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie m\u00f3j chorowity krzykliwy, niegrzeczny i uparty braciszek. To sta\u0142o si\u0119 w 1977 roku. Podoba\u0142 mi si\u0119 bardzo, kocha\u0142am go na sw\u00f3j spos\u00f3b, by\u0142am przecie\u017c dobrze wychowanym dzieckiem a ponadto nareszcie mia\u0142am sie z kim bawi\u0107 w dom pod przykrytymi kocem sto\u0142ami mojej tapczan p\u00f3\u0142ki. To wszystko nie pozwoli\u0142o nam jednak unikn\u0105\u0107 k\u0142\u00f3tni i ostrych b\u00f3jek kt\u00f3re matka gasi\u0142a krzykiem, a ojciec gro\u017ab\u0105 pasa i karami. W powy\u017cszych okoliczno\u015bciach szybko na przek\u00f3r sobie sta\u0142am si\u0119 z\u0142o\u015bnic\u0105 i j\u0119dz\u0105. Jest gdzie\u015b w naszym rodzinnym albumie to zdj\u0119cie nas obojga robione r\u0119k\u0105 taty. Rzecz dzieje sie na tarasie, na kt\u00f3ry wchodzi\u0142o si\u0119 z dawnej naszej kuchni. Ja stoj\u0119 skrzywiona, z potarganymi nieco, puszczonymi lu\u017ano w\u0142osami d\u0142ugimi ciemnymi jednak wci\u0105\u017c blond, po prawej stronie tarasu. Czarno bia\u0142e zdj\u0119cie niewiele m\u00f3wi o kolorach, widoczne s\u0105 jedynie moje opadaj\u0105ce troch\u0119 podkolan\u00f3wki na wyra\u017anie pa\u0142\u0105kowatych nogach, odziedziczonych po mamie, kt\u00f3rych wstydzi\u0142am si\u0119, nienawidzi\u0142am i z powodu kt\u00f3rych mia\u0142am kompleksy jakich nie mia\u0142a nigdy moja mama, jak pochopnie s\u0105dzi\u0142am. Skrzywiony pod wp\u0142ywem ra\u017c\u0105cego w oczy s\u0142o\u0144ca u\u015bmiech obna\u017cy\u0142 przypadkowo natur\u0119 j\u0119dzy. Ca\u0142o\u015bci dope\u0142nia\u0142a kr\u00f3tka sp\u00f3dniczka – dziesi\u0119ciolatce nie wypada\u0142o w tamtych czasach nosi\u0107 zbyt d\u0142ugich sp\u00f3dnic, a nie nosi\u0142am dzins\u00f3w, kt\u00f3rych kr\u00f3j zdawa\u0142o mi si\u0119 jedynie uwidocznia\u0142 krzywizn\u0119 n\u00f3g, i bluzka z kr\u00f3tkim r\u0119kawem, pod kt\u00f3r\u0105 rysowa\u0142y si\u0119 zacz\u0105tki piersi? Nie, nie rysowa\u0142o si\u0119 jeszcze zupe\u0142nie nic. Brat w momencie pstrykni\u0119cia zdj\u0119cia wchodzi\u0142 w\u0142a\u015bnie na taras krokiem zb\u00f3jecko zawadiackim. Typowy urwis \u2013 kwitowa\u0142 ze \u015bmiechem ma\u0142\u0105 posta\u0107 ch\u0142opca ka\u017cdy kto ogl\u0105da\u0142 to zdj\u0119cie. Jego pewna mina, u\u015bmiech, wytarte dzinsy i koszulka budzi\u0142y sympati\u0119. <\/span><\/p>\n

Mieszkali\u015bmy z bratem w jednym wystaczaj\u0105co du\u017cym dla nas jednak pokoju. Pok\u00f3j znajdowa\u0142 si\u0119 w domu pi\u0119trowym, do\u015bc obszernym, z pespektywy ma\u0142ej dziewczynki, w domu tym mieszka\u0142o kilka naszych ma\u0142ych rodzin, z kt\u00f3rych sk\u0142ada\u0142a si\u0119 nasza du\u017ca rodzina. Dom sta\u0142 na prowincji, na wsi bez kr\u00f3w, jak m\u00f3wi\u0142am znajomym. Mieszka\u0142am z rodzin\u0105 w Stasinie, dzielnicy Jarz\u0119bina, kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w od Warszawy, w uroczej miejscowo\u015bci nazywanej wypoczynkow\u0105 ze wzgl\u0119du na las sosnowy, mikroklimat, jaki si\u0119 tam wytworzy\u0142, blisko\u015b\u0107 rzeki i kilku jeziorek, kilku szpitali dla gru\u017alik\u00f3w i kilku sanatori\u00f3w dla tych\u017ce oraz dla pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na schorzenia kostne. Dom sta\u0142 na \u015brodku du\u017cego placu, kt\u00f3rego nier\u00f3wno\u015bci uwielbiali\u015bmy ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 taplaniny w jeziorkach stworzonych przez wod\u0119 deszczow\u0105. Nie lubili ich, jak si\u0119 okaza\u0142o p\u00f3\u017aniej, rodzice, zasypali bowiem p\u00f3\u017aniej ziemi\u0105 nasze ulubione miejsce zabawy. Po\u0142o\u017cyli dwa rz\u0119dy p\u0142yt chodnikowyck dla wje\u017cdzaj\u0105cego samochodu, kt\u00f3ry mia\u0142 nie niszczy\u0107 rosn\u0105cej trawy. A trwa ros\u0142a wysoko. Tam, gdzie nie zasypano jej ziemi\u0105, ros\u0142a dziko, wysoko i bujnie. Chowali\u015bmy si\u0119 w niej jako dzieci, wylegiwali\u015bmy i robilismy pikniki w otoczeniu krzak\u00f3w bia\u0142ych i czerwonych porzeczek, w niedalekiej odleglo\u015bci od drzewek wi\u015bniowych. <\/span><\/p>\n

Stasinowo, 14.07.87<\/i><\/span><\/p>\n

Kochana Aniu i M.<\/i><\/span><\/p>\n

Drugi list od ciebie otrzymali\u015bmy, ju\u017c czeka\u0142 na nas jak wr\u00f3cili\u015bmy od Was. Podr\u00f3\u017c mieli\u015bmy do\u015b\u0107 dobr\u0105. chocia\u017c ca\u0142\u0105 drog\u0119 pada\u0142 deszcz, a w Warszawie to nawet la\u0142o. Ewy tat\u0119 odwie\u017ali\u015bmy do Piaseczna pod sam blok i do domu wr\u00f3cili\u015bmy na 24.30.<\/i><\/span><\/p>\n

W Stasinowie byli H. na sobot\u0119 i niedziel\u0119. J.k teraz zosta\u0142 w Stasinowie ale bardzo mu si\u0119 nudzi i nie ma co robi\u0107. Pogoda jest u nas s\u0142aba, rano jest troch\u0119 s\u0142o\u0144ca, a potem ca\u0142y dzie\u0144 pochmurnie ale nie pada. Wo\u0142g\u0119 po\u017cyczyli\u015bmy K. i pojechali na Mazury do Cioci Ani. <\/i><\/span><\/p>\n

W sobot\u0119 jedziemy do Wyszkowa na imieniny Wujka He\u0144ka. Dostali\u015bmy od cioci Katarzyny kart\u0119 z nad morza bo oni s\u0105 tam na wczasach. <\/i><\/span><\/p>\n

Poza tym u nas wszystko po staremu. Dziadkowie s\u0105 zdrowi, a w domu jest bardzo pusto i cicho. Na tym ko\u0144cz\u0119. Przesy\u0142am Wam du\u017co buziak\u00f3w. <\/i><\/span><\/p>\n

Do zobaczenia<\/i><\/span><\/p>\n

Mama<\/i><\/span><\/p>\n

ps. Aniu, sprawd\u017a M. uszy, niech je porz\u0105dnie umyje. <\/i><\/span><\/p>\n

Drugim ulubionym miejscem zabaw by\u0142 stary kurnik. Stary kurnik, kt\u00f3ry po likwidacji kurzej zagrody w jednym z rog\u00f3w podw\u00f3rza obok kom\u00f3rki gdzie potem stane\u0142a szklarnia, postawiony zosta\u0142 z niewiadomych do dzi\u015b powod\u00f3w obok drugiej kom\u00f3rki z w\u0119glem. Po przeciwnej stronie podw\u00f3rza, nieopodal krzak\u00f3w czarnych porzeczek , szamba kt\u00f3re nieustannie wylewa\u0142o i starego czerwonego trzepaka, na kt\u00f3rym kilka razy dziennie fikali\u015bmy w prz\u00f3d i w ty\u0142, robili\u015bmy obroty na g\u00f3rnej i dolnej do\u015b cienkiej dla naszych r\u0105k rurce. Kurnikiem jaki\u015b czas nikt si\u0119 nie interesowa\u0142. Planowano jego rozebranie, nikt z m\u0119\u017cczyzn, ani tata ani dziadek ani wujkowie nie mieli ani czasu ani ochoty. Zainteresowa\u0142y si\u0119 wi\u0119c nieoczekiwan\u0105 now\u0105 miejsc\u00f3wk\u0105 wspania\u0142\u0105 do zabawy w dom, dzieci. Codziennie znosili\u015bmy z podw\u00f3rza, strychu przer\u00f3\u017cne akcesoria, wynosili\u015bmy ukradkiem z domu koce i stare dwa materace. Przytaskalismy stary zielony kufer o zepsutych zawiasach, kt\u00f3ry slu\u017cy\u0142 nam za kanap\u0119 i \u0142\u00f3\u017cko. Na nim wyl\u0105dowa\u0142 jeden z niemowl\u0119cych siennik\u00f3w, kt\u00f3re w czasie kolonii letnich, kt\u00f3re urz\u0105dzali dziadkowie s\u0142u\u017cy\u0142y przyjezdnym dzieciom w ich metalowych wysokich niby szpitalnych \u0142\u00f3zkach. Ekwipunek kurnika by\u0142 pe\u0142ny. Uda\u0142o si\u0119 nawet zawiesi\u0107 du\u017cy koc i cerat\u0119, kt\u00f3re mia\u0142y chroni\u0107 przed deszczem od strony nieistniej\u0105cej drewnianej \u015bciany. Od tej strony kurnik onegdaj przylepiony by\u0142 sprytnie do \u015bciany starej drewnianej kom\u00f3rki na szparga\u0142y graty i rowery, tak \u017ce sam w sobie zadowala\u0142 si\u0119 trzema \u015bcianami. Potem odsuni\u0119ty, oderwany od kom\u00f3rki sta\u0142 si\u0119 dziurawy i kaleki. My narzekalismy bardzo na brak tej czwartej \u015bciany.<\/span><\/p>\n

Zabawa by\u0142a zawsze przednia. Nawet w dni s\u0142otne gdy deszcz zacina\u0142 i pozwala\u0142 ca\u0142emu wn\u0119trzu przesi\u0105kn\u0105\u0107 wilgoci\u0105 i st\u0119chlizn\u0105. Zawsze lubi\u0142am jako dziewczynka bawi\u0107 si\u0119 w dom, moje zachowanie nie odbiega\u0142o wi\u0119c od normy, wiedzia\u0142am jednak \u017ce i bratu ten rodzaj zabaw sprawia\u0142 przyjemno\u015b\u0107, niestety szybko go r\u00f3wnie\u017c nudzi\u0142. Ucieka\u0142 do koleg\u00f3w, kt\u00f3rych zabawy polega\u0142y raczej na uganianiu si\u0119 za pi\u0142k\u0105 – to te\u017c jednak lubi\u0142am. Cz\u0119sto grali\u015bmy w nog\u0119 na przestrzeni ca\u0142ego podw\u00f3rza wraz z trzema kuzynkami i jednym kuzynem. By\u0142y te\u017c i inne, ciekawsze jego zdaniem, zabawy w kt\u00f3rych ze strachu nie bra\u0142am udzia\u0142u, lub o kt\u00f3rych mi nie m\u00f3wi\u0142 z obawy przed moim gadulstwem, a mo\u017ce po prostu z obawy przed reakcj\u0105 moj\u0105 i rodzic\u00f3w. By\u0142am ju\u017c na tyle \u015bwiadoma, by uzna\u0107 skakanie z dachu kom\u00f3rki i podpalanie drew i drzewek owocowych za kom\u00f3rk\u0105 z w\u0119glem za wysoce ryzykowne. <\/span><\/p>\n

Piotrek mia\u0142 swoich koleg\u00f3w i sw\u00f3j \u015bwiat, o kt\u00f3rym ja coraz mniej wiedzia\u0142am. Byli\u015bmy od siebie tak odmienni, \u017ce z ka\u017cdym dniem oddalali\u015bmy si\u0119 od siebie coraz bardziej. Ja jego nie rozumia\u0142am. On nie rozumia\u0142 mnie. Wci\u0105\u017c jednak pomaga\u0142am mu pisa\u0107 albo wr\u0119cz pisa\u0142am wypracowania z polskiego. On mi pomaga\u0142? Na pewno, cho\u0107 pami\u0119\u0107 oczywi\u015bcie egoistycznie zachowuje jedynie to, co naszemu ego wygodnie jest zachowa\u0107. Nie tyle pami\u0119tam w szczeg\u00f3\u0142ach ile wiem, \u017ce wielokrotnie korzysta\u0142am z jego szerokich znajomo\u015bci i do dzi\u015b to robie, korzystam z jego rad i pomocy w dziedzinach, w kt\u00f3rych jestem laikiem. Ale wr\u00f3\u0107my do przesz\u0142o\u015bci. <\/span><\/p>\n

M\u00f3j m\u0142odszy o trzy lata brat nie by\u0142 jedynym bratem jakiego posiada\u0142am. Bratem nazywa\u0142am r\u00f3wnie\u017c kuzyna Kamila, starszego ode mnie o trzy lata, kt\u00f3ry wraz z rodzicami r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0142 w naszym du\u017cym domu, jeszcze jaki\u015b czas, dop\u00f3ki nie przeprowadzili si\u0119 wszyscy na Jelonki, tej dzielnicy Warszawy, kt\u00f3r\u0105 zawsze pami\u0119ta\u0142am jako ma\u0142o przyjemn\u0105 i odleg\u0142\u0105 od znanych mi stron, a kt\u00f3ra teraz jest mi bli\u017csza i znana. Tu nieoczekiwanie dla samej siebie uda\u0142o mi si\u0119 przed kilkoma miesi\u0105cami zamieszka\u0107 z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych opowiem du\u017co du\u017co p\u00f3\u017aniej. B\u0105d\u017acie cierpliwi, bo tymczasem zn\u00f3w powracam do przesz\u0142o\u015bci. Podobno w momencie gdy moj dziadek Albin kupi\u0142 nasz dom ze spadzistym dachem o \u017c\u00f3\u0142tych \u015bcianach -takie zapami\u0119ta\u0142am, kryte barankiem, cho\u0107 ani dzi\u015b nie s\u0105 ani w momencie zakupu takie nie by\u0142y, lecz bia\u0142e i g\u0142adkie – zamieszkiwa\u0142a tam jeszcze jedna ma\u0142a rodzina. Na pi\u0119trze. Ludzie ci, kt\u00f3rym zaoferowano pi\u0119ni\u0105dze wkr\u00f3tce si\u0119 wyprowadzili a zasiedlili\u015bmy lokal my. Hmm. Mo\u017ce jest to istotny przeskok czasowy, mo\u017ce powinnam opowiedzie\u0107 o historii taty, jego brata i jego siostry w wieku dzieci\u0119cym, kiedy to rzeczywi\u015bcie mia\u0142a miejsce przeprowadzka z Radomia do Stasina. Mo\u017ce powinnam powiedzie\u0107 \u017ce tata wtedy chodzi\u0142 do klasy pi\u0105tej podstaw\u00f3wki, \u017ce gra\u0142 w krykieta na pustej polanie obok domu za ogrodzeniem, \u017ce by\u0142 wielkim urwisem, \u017ce ulica przed domem, Ja\u015bminowa by\u0142a nieasfaltowa i dawa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 jazdy na \u0142y\u017cwach w porze zimy. A \u0142y\u017cwy\u2026, \u0142y\u017cwy by\u0142y przyczepiane do but\u00f3w, co trudno mi w tej chwili sobie wyobrazi\u0107, a niestety \u017cadne z moich rodzic\u00f3w i wujk\u00f3w takich \u0142y\u017cew nie zachowa\u0142o na pami\u0105tk\u0119. To wszystko mog\u0142abym w sumie opowiedzie\u0107, mimo \u017ce nie by\u0142am \u015bwiadkiem tych wydarze\u0144, jest tojednak historia czas\u00f3w mojego taty. Mo\u017ce innym razem, mo\u017ce napiszemy j\u0105 wsp\u00f3lnie kiedy\u015b, tatku, pozw\u00f3l, \u017ce teraz egoistycznie skupi\u0119 si\u0119 na sobie i zapisz\u0119 w\u0142asne wspomnienia niewiasty nied\u0142ugo trzydziestoletniej. Bo tak\u0105 czuj\u0119 potrzeb\u0119.<\/span><\/p>\n

Przeskocz\u0119 wi\u0119c w czasie do momentu gdy pojawi\u0142am si\u0119 na \u015bwiecie, gdy dziadek upolowa\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej \u015bliczn\u0105 mam\u0119 dla taty w tej s\u0142awetnej szkole piel\u0119gniarek w Jarz\u0119binie – pod pretekstem poszukiwania opiekunek dla dzieci kt\u00f3re wypoczywa\u0142y na domowych koloniach u nas w domu. W\u00f3wczas zamieszka\u0142 tata z mam\u0105 w jednym pokoju, tym od strony wielkiego tarasu krytego pap\u0105, kt\u00f3rego nigdy nie da\u0142o si\u0119 sensownie wykorzysta\u0107. Papa dziurawi\u0142a si\u0119, nawet gdy kryli\u015bmy j\u0105 linoleum. Nie pozwalano nam chodzi\u0107 po niej zbyt d\u0142ugo, zw\u0142aszcza latem, nie mo\u017cna by\u0142o st\u0105pa\u0107 po purchlach, bo si\u0119 dziurawi\u0142y, co sk\u0105din\u0105d sprawia\u0142o nam przecie\u017c szalon\u0105 uciech\u0119. Wydawa\u0142y taki \u015bmieszny d\u017awi\u0119k. S\u0142owem, marnotrawstwo przestrzeni. Udawa\u0142o mi si\u0119 tylko czasem wynie\u015b\u0107 le\u017cak na taras albo koc i opala\u0107 si\u0119. S\u0142o\u0144ce dopieka\u0142o upiornie, nie chroni\u0142y przed nim wysokie sosny, kt\u00f3re z wysoko\u015bci tarasu nie zdawa\u0142y si\u0119 by\u0107 ju\u017c tak strzeliste i nieziemsko wysokie. I wsz\u0119dzie wnika\u0142 ten szczeg\u00f3lny zapach rozgrzanej papy, smo\u0142y, sosen, upa\u0142u i piasku. Lato bywa\u0142o cudowne. I czas wakacji. Cieszy\u0142am si\u0119 wtedy, \u017ce mieszkam w\u0142a\u015bnie tu, nie za\u015b gdzie\u015b tam, w Warszawie. <\/span><\/p>\n

Taras mo\u017ce i da\u0142oby si\u0119 przebudowa\u0107. Pokry\u0107 betonem, zrobi\u0107 oranzeri\u0119, altank\u0119 na wysoko\u015bci, kr\u00f3lestwo kaktus\u00f3w, ale by\u0142o to, jak twierdzi\u0142 tata, trudne, a wr\u0119cz niemo\u017cliwe, bo mieszkania na parterze tworz\u0105ce taras, doklejone do starego domu pobudowano byle jak, krzywo i za wysoko. Mury trzeba by obni\u017cy\u0107 dachy zerwa\u0107, przebudowa\u0107. To takie koszta. Kt\u00f3\u017c przejmowa\u0107 si\u0119 wi\u0119c mia\u0142 marnotrawion\u0105 przestrzeni\u0105 tarasu – na kt\u00f3rej, gdyby dobrze by\u0142a zaplanowana kolejne dwa pomieszczenia mo\u017cna by wygospodarowa\u0107, lecz c\u00f3\u017c\u2026<\/span><\/p>\n

Nasza pok\u00f3j-kuchnia by\u0142a ciasna, nie pami\u0119tam zupe\u0142nie jak wygl\u0105dala, nie znalaz\u0142am zdj\u0119\u0107, pomieszczenie to pami\u0119tam dopiero z czas\u00f3w, gdy ciocia Antosia i wujek Pawe\u0142 wyprowadzili si\u0119 wraz z Kamilem na Jelonki, i zwolnili pok\u00f3j z widokiem na du\u017c\u0105 posesj\u0119 i \u0142adny ogr\u00f3d mieszanej rodziny polsko rosyjskiej \u2013 naszych s\u0105siad\u00f3w. W\u00f3wczas sta\u0142 si\u0119 to nasz pok\u00f3j, m\u00f3j i brata. W kuchni sta\u0142 po prawej za drzwiami zlew dalej kuchenka gazowa , tu\u017c obok miesci\u0142y sie drzwi do toalety. Zawsze \u015bmieszne wydawa\u0142o mi si\u0119 male\u0144ko\u015bc tego miejsca i jego blisko\u015b\u0107. To by\u0142a male\u0144ka ubikacja, ciemna o spadzistym dachu, przylegaj\u0105ca do strychu gdzie wej\u015b\u0107 mo\u017cna bylo jedynie od strony tarasu. Zawsze wstydzi\u0142am si\u0119 korzysta\u0107 z tej ubikacyjki, wol\u0105c zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142 do du\u017cej \u0142azienki, gdzie wiedzia\u0142am, nikt nie us\u0142yszy odg\u0142os\u00f3w mojego siusiania, nikt nie zwr\u00f3ci uwagi na ha\u0142as sp\u0142uczki, nikt nie zainteresuje si\u0119 tym jak d\u0142u\u017co czasu zajmuje mi taka wstydliwa czynno\u015b\u0107. Zawsze by\u0142am nie\u015bmia\u0142a, unika\u0142am sytuacji kt\u00f3re stawia\u0142y mnie w centrum uwagi, nie lubi\u0142am gdy obcy o mnie m\u00f3wili, cho\u0107 oczywi\u015bcie lubi\u0142am s\u0142ucha\u0107 komplement\u00f3w rodziny i nauczycieli. By\u0142am przecie\u017c bardzo dobr\u0105 uczennica, piln\u0105 i inteligentn\u0105. Braki inteligencji i pami\u0119ci potrafi\u0142am nadrobi\u0107 prac\u0105. Nigdy nie uwa\u017ca\u0142am si\u0119 za geniusza. Posiada\u0142am sporo talent\u00f3w, kt\u00f3re jednak trudno by\u0142o mi rozwin\u0105\u0107, mo\u017ce talenty to by\u0142y przeci\u0119tne, mo\u017ce to jedynie niesmia\u0142o\u015b\u0107 i brak wytrwa\u0142o\u015bci i wiary w siebie nie pozwala\u0142y mi niczego doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca, do perfekcji i uczyni\u0107 to istot\u0105 mojego \u017cycia. Zawsze lubi\u0142am jednak pisa\u0107.<\/span><\/p>\n

Dalej o kuchni ? Niech b\u0119dzie, nawet je\u015bli zabrzmi to w tej chwili trywialnie. Na wprost drzwi znajdowa\u0142y si\u0119 drzwi na taras, kt\u00f3re jednocze\u015bnie stanowi\u0142y okno dla naszej kuchni. Przeszklone, z mn\u00f3stwem okienek kt\u00f3rych mycia nie znosi\u0142a moja matka. Podw\u00f3jne drewniane stare drzwi, przez kt\u00f3re nawet uszczelnione por\u0105 zimow\u0105 wat\u0105 dostawa\u0142 si\u0119 wiatr i ch\u0142odzi\u0142 zawsze zbyt ciep\u0142e dzi\u0119ki ciep\u0142u kuchenki i gotowaniu pomieszczenie. Na prawo za drzwiami do toalety postawili rodzice kredens br\u0105zowy a na dolnej jego p\u00f3\u0142ce sta\u0142 nowy wowczas czarno bia\u0142y telewizor. Jedyne meble, jakie uda\u0142o im si\u0119 jeszcze wstawi\u0107 do tej niewielkiej trzy na dwa pod\u0142\u00f3\u017cnej klitki, to by\u0142a wersalka na wprost telewizora, dwie szafki na szparga\u0142y kuchenne po lewej od strony wej\u015bcia i ma\u0142y st\u00f3\u0142 pomi\u0119dzy telewizorem a wersalk\u0105. By\u0142o ciasno, a jednak dla nas by\u0142o to normalne. Mia\u0142am z bratem pok\u00f3j po przeciwnej stronie korytarza. Pami\u0119tam jednak \u017ce od zawsze marzy\u0142am o posiadaniu w\u0142asnego pokoju, a zi\u015bci\u0142o si\u0119 to dopiero wiele lat p\u00f3\u017aniej, gdy sko\u0144czy\u0142am dziewi\u0119tna\u015bcie lat a rodzice przeprowadzili si\u0119 na d\u00f3\u0142 zostawiaj\u0105c nam dzieciom ca\u0142e pi\u0119tro. To sta\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas, gdy wujkowie z trojgiem dzieci dostali przydzia\u0142 na mieszkanie w Kortyniu, niedaleko Stasina. Mieszkaj\u0105 tam wszyscy do dzi\u015b. <\/span><\/p>\n

W naszym pokoju od strony wschodnio-p\u00f3\u0142nocnej zawsze bylo odrobin\u0119 ch\u0142odniej a w mieszkaniach takich jak nasze polskie drewniane obmurowywane i tynkowane wewn\u0105trz cieszy\u0142a odrobina cienia jaki dawa\u0142o usytuowanie oraz obecno\u015b\u0107 wysokich sosen za oknem strzelaj\u0105cych smukle i g\u0119sto w ogrodzie s\u0105siad\u00f3w. Od tych dzieli\u0142o nas, bowiem mo\u017ce dwa metry asfaltowego chodnika, kt\u00f3ry otacza\u0142 ca\u0142y nasz dom. To zabawne, ale nie potrafi\u0119 dok\u0142adnie przypomnie\u0107 sobie jak wygl\u0105da\u0142 w szczeg\u00f3\u0142ach ten nasz \u201edu\u017cy pok\u00f3j\u201d. Zmienia\u0142 wygl\u0105d i spos\u00f3b umeblowania do\u015b\u0107 cz\u0119sto. My dorastali\u015bmy, zmienia\u0142y si\u0119 nasze potrzeby. Gdy sta\u0142am si\u0119 nastolatk\u0105 sama mia\u0142am mani\u0119 przemeblowywania i urz\u0105dzania wszystkiego na nowo przy lada okazji lub nadchodz\u0105cej chandrze. To zosta\u0142o mi do dzi\u015b. Moj\u0105 ulubion\u0105 rozrywk\u0105 w okresach depresji jest przemeblowywanie i urz\u0105dzanie na nowo, zmiana kolor\u00f3w i nastroj\u00f3w. W pewnym okresie mojego nastoletniego \u017cycia marzy\u0142am o zawodzie architekta i specjalisty od wystroju wn\u0119trz. Wiedzia\u0142am, \u017ce by\u0142abym w tym dobra. Jak zwykle zabrak\u0142o mi jednak wytrwa\u0142o\u015bci. Przerazi\u0142y mnie egzaminy z matematyki i rysunku. Nie pr\u00f3bowa\u0142am nawet zdawa\u0107 na wymarzony kierunek. <\/span><\/p>\n

Nasz du\u017cy pok\u00f3j przechodzi\u0142 wi\u0119c r\u00f3znorodne zmiany. W przeciwie\u0144stwie do kuchni, kt\u00f3ra zachowywa\u0142a swoje odwiecznie niezmienne, optymalne jak twierdzi\u0142a mama, umeblowanie. Du\u017cy pok\u00f3j zawsze kojarzy mi si\u0119 z zacienieniem i czerwieni\u0105. Mama uwielbia\u0142a odcienie czerwieni. \u0141\u0105czy\u0142a je czasem z br\u0105zem mebli. W\u0142a\u015bciwie meble nasze to by\u0142a zbieranina r\u00f3znych odcieni br\u0105zu i be\u017cu. Tapczan p\u00f3\u0142ka, jak pami\u0119tam, by\u0142a jasno be\u017cowa. Czy w og\u00f3le kto\u015b pami\u0119ta obecnie jeszcze jak wygl\u0105da\u0142 przemy\u015blny mebel nazywany tapczanem p\u00f3\u0142k\u0105? Rega\u0142, kt\u00f3ry posiada\u0142 rozmaite p\u00f3\u0142ki, przeszklone r\u00f3wnie\u017c w cz\u0119sci g\u00f3rnej, podczas gdy w dolnej mie\u015bci\u0142o si\u0119 rozk\u0142adane \u0142\u00f3\u017cko. Bardzo ci\u0119\u017ckie \u2013 pami\u0119tam, \u017ce poczatkowo ba\u0142am si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 je sama \u2013 zamkni\u0119te za\u015b \u2013 dawa\u0142o mozliwo\u015b\u0107 roz\u0142o\u017cenia dwu sto\u0142\u00f3w, na kt\u00f3rych oboje z bratem odrabialismy lekcje, pod kt\u00f3rimy bawili\u015bmy si\u0119 w dom. Nie pami\u0119tam, kiedy ten tampczan znikn\u0105\u0142 z naszego pokoju. D\u0142ugo na nim spa\u0142am. Pami\u0119tam ten twardy, ale wygodny materac nieruchomo przytwierdzony do drewnianej cz\u0119sci tampczanu, te metalowe nogi, i te zabawne pasy z gumy kt\u00f3re w teorii przytrzymywa\u0107 mia\u0142y po\u015bciel w momencie zamykania \u0142\u00f3\u017cka, w praktyce za\u015b przytrzymywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c mnie i moj\u0105 po\u015bciel podczas spania w pozycji poziomej. Czesto budzi\u0142am si\u0119 w nocy zzi\u0119bni\u0119ta i dostrzega\u0142am, \u017ce ca\u0142a ko\u0142dra lub jej cz\u0119\u015b\u0107 wyl\u0105dowa\u0142a w dziurze za \u0142\u00f3\u017ckiem, jaka tworzy\u0142a si\u0119 po jego roz\u0142o\u017ceniu. Czasem mama k\u0142ad\u0142a tam dodatkowe wielkie poduchy i koce, \u017cebym nie spad\u0142a tam, bro\u0144 Bo\u017ce. Przecie\u017c bylam jeszcze zupe\u0142nie ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105, gdy zacz\u0119\u0142am spa\u0107 na tym dziwacznym \u0142\u00f3\u017cku, wynalazku epoki komunizmu i mieszkaniowej ciasnoty. Od kiedy pami\u0119tam, m\u00f3j brat spa\u0142 na rozk\u0142adanej wersalce, wcze\u015bniej zapewne posiada\u0142 jaki\u015b mniej doros\u0142y typ \u0142\u00f3\u017cka, jednak nie przypominam sobie jego wygl\u0105du. Mogli\u015bmy spogl\u0105da\u0107 na siebie w nocy z dwu przeciwleg\u0142ych stron pokoju, ja spa\u0142am po prawej od drzwi, on po lewej. W pewnym momencie pojawi\u0142o si\u0119 biurko i komputer. To by\u0142 prosty atari. Wiem \u017ce ba\u0142am si\u0119 tego wynalazku. W\u0142a\u015bciwie chodzi\u0142o o to, \u017ce ba\u0142am si\u0119 co\u015b zepsu\u0107. To by\u0142o skomplikowane i nie czu\u0142am si\u0119 swobodnie u\u017cywaj\u0105c tego wysublimowanego, wydawa\u0142o mi si\u0119, sprz\u0119tu, co oczywi\u015bcie dziwi\u0107 mo\u017ce dzi\u015b, bior\u0105c pod uwag\u0119 moje przywi\u0105zanie, nie m\u00f3wi\u0105c o uzale\u017cnieniu, od laptopa i wiedz\u0119, jak\u0105 dzi\u015b posiadam o komputerach, kt\u00f3ra jest spora jak na laika, kt\u00f3ry pracowa\u0142 przez dwa lata w dziale komputerowym pewnej firmy i sko\u0144czy\u0142 jedynie roczne studia podyplomowe informatyczne, i ma ukochanego m\u0119\u017cczyzn\u0119 zwi\u0105zanego z informatyk\u0105. <\/span><\/p>\n

Nie do ko\u0144ca wiedzia\u0142am do czego s\u0142u\u017cy\u0142 sprz\u0119t atari. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 ze skrzynki, kt\u00f3ra by\u0142a w\u0142a\u015bciwym komputerem oraz z monitora i zabawnego joistika. Podejrzewa\u0142am \u017ce jest to jakby taka zabawka, kt\u00f3rej m\u00f3j brat nami\u0119tnie u\u017cywa\u0142 do gry w gry. R\u00f3\u017cnego rodzaju. Mnie odpowiada\u0142a jedynie ta, w kt\u00f3rej lata\u0107 mo\u017cna by\u0142o samolotem ponad rzek\u0105. Przeszkody, mosty, l\u0105dowanie, tankowanie. To by\u0142o ekscytuj\u0105ce, aczkolwiek martwi\u0142 mnie fakt, \u017ce nie posiadam takiej sprawno\u015bci manualnej jak Piotrek. Zawsze by\u0142am wolniejsza, s\u0142abszy refleks dawa\u0142 mi poczucie winy i zawstydzenia. To prawda, \u017ce nie sp\u0119dza\u0142am wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci godzin przed komputerem, aby wy\u0107wiczy\u0107 ten\u017ce refleks, pogardza\u0142am te\u017c gierkami, w kt\u00f3rych chodzi\u0142o jedynie o jak najszybsze zjedzenie okre\u015blonej ilo\u015bci szlachetnych kamieni, jakie\u015b w\u0119dr\u00f3wki przez labirynty i unikanie pu\u0142apek. Nudzi\u0142a mnie powtarzalno\u015b\u0107. W pewnym momencie utraci\u0142am zupe\u0142nie zainteresowanie naszym atari. Nie jestem w stanie wi\u0119c teraz przypomnie\u0107 sobie kiedy i jak znikn\u0105\u0142 z naszego \u017cycia i pokoju. Kolejny, \u201eprawdziwy\u201d ju\u017c komputer dostali\u015bmy du\u017co p\u00f3\u017aniej, na kredyt, kt\u00f3ry przekracza\u0142 wielokrotnie warto\u015b\u0107 sprz\u0119tu, kredyt kt\u00f3rego sp\u0142acanie ci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 latami i by\u0142o wielk\u0105 zmor\u0105 dla moich rodzic\u00f3w. Do dzi\u015b zachowali chyba poniek\u0105d \u017cal do wujka Paw\u0142a, kt\u00f3rego ja jednak ogromnie lubi\u0142am dla jego gaw\u0119dziarstwa i wiedzy na przer\u00f3\u017cne tematy i pokrewne nam zainteresowania, rodzice mieli \u017cal za z\u0142\u0105 rad\u0119 komputerow\u0105 i polecenie firmy, kt\u00f3ra przygotowa\u0142a zbyt wyg\u00f3rowany kosztorys, za nak\u0142onienie ich do inwestycji, kt\u00f3ra przekracza\u0142a ich mo\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a z gruntu chybiona. <\/span><\/span><\/p>\n

Zostawmy jednak t\u0119 ma\u0142o przyjemn\u0105 histori\u0119 niesnasek rodzinnych, nieprzyjemno\u015bci, \u017cal\u00f3w. B\u0119dzie ich jeszcze wiele i nie zamierzam unika\u0107 ich opisu, zafa\u0142szowa\u0142oby to bowiem t\u0119 histori\u0119 i odebra\u0142o jej posmak rzeczywisto\u015bci. Niech b\u0119dzie tak jak by\u0142o, tak jak obserwowa\u0142am to wszystko oczami ma\u0142ej dorastaj\u0105cej dziewczynki. Dzieci, jak wiadomo, s\u0105 okrutnymi i dok\u0142adnymi obserwatorami \u017cycia doros\u0142ych. Nie umkn\u0105 im szczeg\u00f3\u0142y, kt\u00f3re doro\u015bli za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieliby ukry\u0107. <\/span><\/p>\n

Nie znosi\u0142am koloru czerwonego. Za wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3bowa\u0142am wyeliminowa\u0107 czerwie\u0144 z naszego du\u017cego pokoju, w momencie gdy mia\u0142am ju\u017c cokolwiek o wystroju wn\u0119trza do powiedzienia, gdy troch\u0119 podros\u0142am. Jak jednak wyeliminowa\u0107 dywan, kt\u00f3ry otwarcie i bezczelnie pokrywa\u0142 nier\u00f3wn\u0105 pod\u0142og\u0119 drewnian\u0105, jak\u0105 zobaczy\u0107 mo\u017cna dzi\u015b w starych drewnianych domach, zamiast r\u00f3wnie u\u0142o\u017conej klepki. Deski trzeszcza\u0142y zawsze w tych samych miejscach, kt\u00f3rych lokalizacj\u0119 my znali\u015bmy ju\u017c na pami\u0119\u0107, kt\u00f3re potrafili\u015bmy omija\u0107 w nocy, wychodz\u0105c na siusiu, tak by nie obudzi\u0107 \u015bpi\u0105cej obok osoby. Pr\u00f3bowa\u0142am przekona\u0107 mam\u0119, aby przykrywa\u0142a czerwie\u0144 kr\u00f3lewsk\u0105 innymi kolorami. Na nic. Pojawi\u0142y si\u0119 wkr\u00f3tce nawet krwi\u015bcie bordowe zas\u0142onki, kt\u00f3re podoba\u0142y si\u0119 mamie, a kt\u00f3re moim zdaniem zupe\u0142nie nie pasowa\u0142y do pokoju dzieci\u0119cego. Nastraja\u0142y nas powa\u017cnie i dostojnie. Nie o to zdawa\u0142o mi si\u0119 chodzi\u0142o. Jak ta mama nic nie chcia\u0142a zrozumie\u0107 \u2013 my\u015bla\u0142am. Ten i tak ciemny i czasami zim\u0105 przygn\u0119biaj\u0105cy pok\u00f3j powinien by\u0107 roz\u015bwietlony jasnymi kolorami, biel\u0105, \u017c\u00f3\u0142ci\u0105. Ale nigdy tak si\u0119 nie sta\u0142o. Moje marzenie kolorystyczne zrealizowa\u0142am dopiero du\u017co p\u00f3\u017cniej gdy rodzice przenie\u015bli si\u0119 na d\u00f3\u0142, gdy mi dosta\u0142 si\u0119 pokoj z tarasem zwany wcze\u015bniej kuchni\u0105. Pokoj ten przekszta\u0142ci\u0142am potem ca\u0142kowicie wedle moich wyobra\u017ce\u0144. Sta\u0142 si\u0119 jeszszcze bardziej s\u0142oneczny i upalny nawet wizualnie. Kr\u00f3lowa\u0142a \u017c\u00f3\u0142\u0107 i ziele\u0144. Ziele\u0144 stanowi\u0142a ukojenie dla oczu i ch\u0142\u00f3d, dobrze wtapia\u0142a si\u0119 w obecno\u015b\u0107 mojego multum kwiat\u00f3w i kaktus\u00f3w. Ziele\u0144 i \u017c\u00f3\u0142\u0107 doprowadzi\u0142am do skrajno\u015bci i oczopl\u0105s by\u0142 najsilniejszym wra\u017ceniem jakie mie\u0107 musia\u0142a osoba wchodz\u0105ca do mojego pokoju. Wszystko wkr\u00f3tce sta\u0142o si\u0119 zielone. Zielone zas\u0142ony, zielono bia\u0142y dywan, zielone fragmenty mebli, kt\u00f3re pokrywa\u0142am specjaln\u0105 oklein\u0105, zielone narzuty i poduszki i nawet nowy w\u00f3wczas made in Korea magnetofon-cd przemalowany zosta\u0142 plakat\u00f3wkami na zielono. To by\u0142a ju\u017c przesada \u2013 skwitowa\u0142 ten akt ojciec ze \u015bmiechem. Nie by\u0142o mi jednak wkr\u00f3tce do \u015bmiechu, gdy okaza\u0142o si\u0119 \u017ce schn\u0105ce fragmenty farby plakat\u00f3wkowej wnika\u0142y do odbiornika cd, zanieczyszcza\u0142y go i uszkadza\u0142y. Musia\u0142am zanie\u015b\u0107 magnetofon do specjalist\u00f3w, do oczyszczenia i naprawienia. Pocz\u0105tkowo wyruszy\u0142 tam w pe\u0142nym kolorze. Dawno nie najad\u0142am si\u0119 takiego wstydu. Ogarn\u0105\u0142 ich tam pusty \u015bmiech. Jak mo\u017cna pomalowa\u0107 radio na zielono? Plakat\u00f3wkami! Ano mo\u017cna. <\/span><\/p>\n

Podobno w pewnym momencie by\u0142am zmuszona opu\u015bci\u0107 nasz du\u017cy pok\u00f3j na g\u00f3rze, podobno zosta\u0142am eksmitowana z ca\u0142\u0105 tapczan p\u00f3\u0142k\u0105 na d\u00f3\u0142, do pokoju du\u017cego dziadk\u00f3w, do salonu, gdzie zawsze odbywa\u0142y si\u0119 wszelkie posiedzenia przy stole, gdzie zasiadalismy na pocz\u0105tku w czterna\u015bcie os\u00f3b do \u015bwiatecznego sto\u0142u. Pok\u00f3j dziadk\u00f3w na dole, du\u017cy pok\u00f3j, to by\u0142a dla mnie od zawsze pracownia dziadka krawca. Sta\u0142y tam niezb\u0119dne meble, w istocie to dawno ju\u017c usun\u0119li\u015bmy wielki drewniany dziadkowy st\u00f3\u0142 krawiecki, na kt\u00f3ry wdrapywa\u0142am si\u0119 zawsze i przygl\u0105da\u0142am dziadkowi jak szy\u0142. Usun\u0119li\u015bmy jaki\u015b czas temu maszyn\u0119 dziadka, starego \u0142ucznika, t\u0119 klasyczn\u0105 standardow\u0105 maszyn\u0119 na peda\u0142, czarn\u0105, z klas\u0105. \u017ba\u0142uje, \u017ce jej ju\u017c nie ma. Mo\u017cnaby j\u0105 przerobi\u0107 na ma\u0142y stolik, mo\u017cnaby zachowa\u0107. Nigdy nie lubi\u0142am pozbywania si\u0119 starych sprz\u0119t\u00f3w, starych mebli. To by\u0142o tak jakby \u017cywcem grzeba\u0107 wspomnienia. Wynie\u015bli\u015bmy jaki\u015b czas temu du\u017cy klasyczny drewniany wieszak dziadka na przedpok\u00f3j, wynie\u015bli\u015bmy na strych tapczan, na kt\u00f3rym spa\u0142 jeszcze m\u00f3j kuzyn Kamil, podczas swoich wizyt u dziadk\u00f3w. Nawet stara nietypowa wersalka, jakiej ju\u017c dzi\u015b nikt nie produkuje, zosta\u0142a gdzie\u015b usuni\u0119ta. Zast\u0105pi\u0142a j\u0105 nowoczesna kanapo wersalka rodzic\u00f3w i stoi sobie pod oknem. Pok\u00f3j pracownia dziadka przesta\u0142a by\u0107 ju\u017c dawno jego pracowni\u0105. Jest naszym pokojem go\u015bcinnym. Pozosta\u0142y wisz\u0105ce na \u015bcianach obrazy dziadk\u00f3w \u2013 ostatnia wieczerza Da Vinci i portret dziadka rysowany za m\u0142odu z jego zdj\u0119cia. Maniera lat czterdziestych. Dziadek wygl\u0105da jednak na tym portecie wyj\u0105tkowo przystojnie, zawsze lubi\u0142am to uj\u0119cie. W\u0142a\u015bciwie lubi\u0142am r\u00f3wnie\u017c portret dziadka i babci, \u015blubny ich portret, r\u00f3wnie\u017c klasycznie wedle \u00f3wczesnej mody podretuszowany. Babcia nigdy portretu tego nie powiesi\u0142a. Nie lubi\u0142a siebie na tym zdj\u0119ciu. Dziadek wygl\u0105da nie\u017ale, babcia jest do siebie niepodobna. Portret ten wci\u0105\u017c stoi zakurzony na strychu. I czeka na odnalezienie go przez prawnuk\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Pami\u0119tam, \u017ce pokoje na g\u00f3rze by\u0142y co najmniej raz odnawiane. Pocz\u0105tkowo malowane jedynie na \u017c\u00f3\u0142to i kremowo, w pewnym momencie przybra\u0142y radykalnie nowy wygl\u0105d dzi\u0119ki tapetom. To by\u0142y wakacj\u0119. To by\u0142a zabawa i niecodzienno\u015b\u0107. Nie pami\u0119tam obecno\u015bci mojego brata. Pami\u0119tam w\u0142asn\u0105 obecno\u015b\u0107 i meble przesuni\u0119te wszystkie na \u015brodek. W pokoju i w kuchni. I pami\u0119tam przykrywanie ich kocami i ceratami, i st\u00f3\u0142 w przedpokoju albo w kuchni na kt\u00f3rym mama z tat\u0105 rozk\u0142adali ka\u017cd\u0105 tapet\u0119 , smarowali klejem i uwa\u017cnie przyklejali do \u015bcian. A potem trzeba by\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 spa\u0107 i wsta\u0107 rano i sprawdzi\u0107 czy \u017cadna tapeta nie zwin\u0119\u0142a si\u0119, nie odpad\u0142a i nie le\u017ca\u0142a na pod\u0142odze. I nie wymaga\u0142a aby rozpocz\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 akcj\u0119 przyklejania od nowa. Je\u015bli nie to sukces. Zwykle moim rodzicom udawa\u0142o si\u0119 wszystko przyklei\u0107 porz\u0105dnie i z sukcesem. Nie pami\u0119tam szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Pami\u0119tam to uczucie podniecenia, nowo\u015bci, ekscytacji. Zawsze uwielbia\u0142am gdy dzia\u0142o si\u0119 w domu co\u015b nowego, kto\u015b si\u0119 przeprowadza\u0142, kupowano co\u015b nowego, przenoszone stare w inne miejsca, odnawiano przestrze\u0144, przestawiano przemeblowywano. Lubi\u0142am ruch w przestrzeni. Lubi\u0142am gdy pojawiali si\u0119 nowi ludzie. A pojawiali si\u0119 przecie\u017c cz\u0119sto na pocz\u0105tku mojego dzieci\u0144stwa. Gdy mia\u0142am siedem lat urodzi\u0142y si\u0119 bli\u017aniaczki mojej cioci i wujka, brata mojego ojca. Ciocia mia\u0142a na imi\u0119 tak jak ja. Anna. Jej c\u00f3rki urodzi\u0142y si\u0119 zupe\u0142nie do siebie podobne. Nazwano je Iza i Ola. Dla odr\u00f3\u017cnienia ubierano je w odmienne kolory. Pami\u0119tam czerwone i niebieskie \u015bpioszki. Iza mia\u0142a niebieskie Ola czerwone. A mo\u017ce by\u0142o odwrotnie. Eh, niech\u017ce ciocia Ania mi wybaczy, ale naprawd\u0119 nie jest pewna tego fragmentu wspomnie\u0144. Bli\u017aniaczki urodzi\u0142y si\u0119 na dole. Zamieszka\u0142y z rodzicami w pomieszczeniach pod naszym tarasem, w dwu pokojach z kt\u00f3rych jeden by\u0142 kuchni\u0105. By\u0142a tam jeszcze weranda przeszklona i zimna zim\u0105 a latem gor\u0105ca. Ogromnym wyczynem w czasach gdy wszystko trzeba by\u0142o zdobywa\u0107 spod lady, by\u0142o zakupienie w\u00f3zka dla bli\u017aniaczek. Ale uda\u0142o si\u0119 i wkr\u00f3tce podziwiali\u015bmy wielki g\u0142\u0119boki granatowy w\u00f3zek z daszkiem, w kt\u00f3rym le\u017ca\u0142y obok siebie dwie opatulone w bety dziewczynki. Po roku pojawi\u0142a si\u0119 ku mo\u017ce nieznacznemu zmartwieniu wujka Stefana kolejna dziewczynka, kt\u00f3r\u0105 nazwano Jol\u0105. Trzy dziewczynki, trzy potencjalne towarzyszki zabawy. Byli\u015bmy z bratem szcz\u0119sliwi. Nareszcie prawdziwa banda, mogli\u015bmy gra\u0107 w pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105! Niech\u017ce tylko dziewczynki podrosn\u0105. Cho\u0107 troch\u0119. P\u00f3ki co jednak dom i podw\u00f3rko wype\u0142nia\u0142y ich p\u0142acz i krzyki a my z zainteresowaniem podgl\u0105dali\u015bmy zabiegan\u0105 cioci\u0119. By\u0142o weso\u0142o i gwarno. Wkr\u00f3tce na podw\u00f3rku pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c nasze w\u0142asne hu\u015btawki metalowe, pomalowane na zielono. Zrobi\u0142o si\u0119 mi\u0142o i ogrodowo. Hustawki robi\u0142y furor\u0119. Mia\u0142y trzy siedzenia, w sam raz dla trzech ma\u0142ych dziewczynek, cho\u0107 i my z bratem korzystali\u015bmy z nich do upad\u0142ego. Ostro\u017cno\u015bci nigdy za wiele. Nie wiem czy by\u0142am jedyn\u0105 gap\u0105, wiem jednak \u017ce ja w\u0142a\u015bnie jedna z pierwszych dosta\u0142am siedzeniem rozbujanej hu\u015btawki w g\u0142ow\u0119 w pobli\u017cu oka. Wstrz\u0105s m\u00f3zgu? Chyba nie. Jednak nauczka dla rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 teoretycznie nieco bardziej ostro\u017cni i przewiduj\u0105cy. Wci\u0105\u017c jednak, nawet w obecno\u015bci rodzic\u00f3w hu\u015btali\u015bmy si\u0119 z rozmachem, a\u017c do zawrotu g\u0142owy, z g\u0142ow\u0105 odchylon\u0105 do ty\u0142u, z nogami w powietrz u i ca\u0142e hu\u015btanie z entuzjazmem ko\u0144czyli\u015bmy dalekim skokiem z rozp\u0119dzonej hu\u015btawki. Wkr\u00f3tce pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c hu\u015btawka dla dzieci starszych, kt\u00f3r\u0105 tata i wujkowie powiesili pomi\u0119dzy sosnami. By\u0142a wspania\u0142a. Dawa\u0142a rozmach, hu\u015btanie by\u0142o ju\u017c wtedy frajd\u0105 nie do opisania.. Od dawna nie korzysta\u0142am ju\u017c wtedy ze starego trzepaka kt\u00f3ry by\u0142 dla mnie za ma\u0142y jak twierdzi\u0142am. Nie potrafi\u0142am natomiast podci\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 i wspi\u0105\u0107 na dr\u0105\u017cek \u201edla doros\u0142ych\u201d, ten stary , pomi\u0119dzy sosnami, kt\u00f3ry bodaj tkwi tam od tylu lat do dzi\u015b i wydaje charakterystyczne po\u015bwistywania przekr\u0119caj\u0105c si\u0119 nieznacznie gdy wiatr si\u0119 zerwie. Na tym dr\u0105\u017cku wszyscy wysportowani m\u0119\u017cczyzni w mojej rodzinie robili klasyczny wymyk czyli przekr\u0119t i przerzut n\u00f3g i przeniesienie ich ponad dr\u0105\u017ckiem tak by ca\u0142e cia\u0142o znalaz\u0142o si\u0119 ponad nim. Wymaga\u0142o to sprawno\u015bci mi\u0119\u015bni nielada jakiej. Tata i jego brat byli mistrzami wymyku. Nie pami\u0119tam zupe\u0142nie jednak tych pradawnych czas\u00f3w, gdy ojciec \u0107wicz\u0105c na dr\u017c\u0105\u017cku bra\u0142 mnie tam na wysoko\u015bci sobie na kolana i siedzia\u0142 tak chwil\u0119, a ja nie ba\u0142am si\u0119 zupe\u0142nie. Podobnie jak w\u00f3wczas gdy male\u0144k\u0105 mnie podnosi\u0142 w g\u00f3r\u0119 na wyprostowanej r\u0119ce, wysoko w g\u00f3r\u0119. Nie ba\u0142am si\u0119. Mo\u017ce nie wiedzia\u0142am czego ba\u0107 si\u0119 powinnam. Tacie przecie\u017c po prostu si\u0119 ufa\u0142o. Z tat\u0105 by\u0142o bezpiecznie i okay. Tylko zdj\u0119cia dzi\u015b przypominaj\u0105 mi, \u017ce opowie\u015bci rodzic\u00f3w i rodziny o tych tatowych wyczynach gimnastycznych i \u017cartach s\u0105 prawdziwe. <\/span><\/p>\n

Tata lubi\u0142 \u017cartowa\u0107. By\u0142 \u017cartownisiem. Umia\u0142 nas roz\u015bmieszy\u0107 i rozbawi\u0107. Z tat\u0105 uprawiali\u015bmy sporty, je\u017cdzili\u015bmy na \u0142y\u017cwach gdy zamarz\u0142a nasza ma\u0142a kr\u0119ta rzeczka Zakolin, z nim wybierali\u015bmy si\u0119 niejednokrotnie na du\u017ce lodowisko w Warszawie. Pami\u0119tam \u015bwiat\u0142a, t\u0142um ludzi, ostrzenie \u0142y\u017cew i mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich wypo\u017cyczenia. My jednak od dawna posiadali\u015bmy ju\u017c w\u0142asne figur\u00f3wki, na kt\u00f3rych wcze\u015bnie zacz\u0119li\u015bmy \u0107wiczy\u0107 w Stasinie i jego okolicach. Lubili\u015bmy r\u00f3wnie\u017c wyprawia\u0107 si\u0119 na poblisk\u0105 \u0141ach\u0119, czyli zamarzni\u0119te zim\u0105 ma\u0142e jeziorko, dawniej cz\u0119\u015b\u0107 Wis\u0142y. \u0141y\u017cwy i sanki zim\u0105. Kuligi urz\u0105dzane w tamte zimy, jaki\u015b ju\u017c dzi\u015b mimo wszystko jednak nie ma. Jako\u015b mniej tego \u015bniegu, jako\u015b cieplej zim\u0105. A je\u017cdzili\u015bmy bez strachu rz\u0119dem sanek przywi\u0105zanych jedne za drugimi do samochodu, kt\u00f3ry powoli wszystkich ci\u0105gn\u0105\u0142 i dawa\u0142 niesamowit\u0105 frajd\u0119 i uczucie podniecenia jakiego dzi\u015b nic ju\u017c chyba we mnie nie wskrzesi. Taka beztroska i takie cudowne zach\u0142ystywanie si\u0119 zabaw\u0105 i sam\u0105 rado\u015bci\u0105 \u017cycia. Samochodem kuligowym je\u017adzi\u0142o si\u0119 op\u0142otkami, le\u015bnymi drogami Stasina, jakich nie braknie i dzi\u015b. Wci\u0105\u017c stoi przecie\u017c m\u00f3j stary dom w Stasinie. Wci\u0105\u017c mieszkaj\u0105 tam moi rodzice i babcia. Wci\u0105\u017c zachowuj\u0119 moje wspomnienia z dzieci\u0144stwa mimo zmian i up\u0142ywaj\u0105cego czasu. Wci\u0105\u017c s\u0105 dla mnie wyrazem mojej to\u017csamo\u015bci i przynale\u017cno\u015bci. <\/span><\/p>\n

Lato to by\u0142a rado\u015b\u0107 p\u0142ywania w pobliskich jeziorkach. Rzeka by\u0142a dla nas wyzwaniem jedynie w pierwszych latach dzieci\u0144stwa. P\u0142ytka dzi\u015b zdaje mi si\u0119 i dzika. W\u00f3wczas wi\u0119cej turyst\u00f3w i miejscowych \u015bci\u0105ga\u0142o nad Zakolin. Gwarnie by\u0142o tam i weso\u0142o. Pod mostem zw\u0142aszcza lubili\u015bmy sp\u0142ywa\u0107 z nurtem rzeki, tam pomi\u0119dzy kamieniami, w falach ma\u0142ego wodospadu kt\u00f3ry tworzy\u0142 si\u0119 ponad tam\u0105 naturalnie stworzon\u0105, podwy\u017cszon\u0105 przez dzieciarni\u0119. Przednia zabawa. Nie mia\u0142am jednak odwagi ryzykowa\u0107 utrat\u0105 zdrowia skacz\u0105c z mostu kolejowego ponad wodospadem. Podejrzewam, \u017ce Piotrek robi\u0142 to nie raz, podobnie jak jego koledzy, nie zna\u0142am jednak w\u00f3wczas r\u00f3wnie odwa\u017cnych dziewcz\u0105t. A sama by\u0142am przecie\u017c boj\u0105ca i nie\u015bmia\u0142a. Z tat\u0105 chodzili\u015bmy cz\u0119sto nad Zakolin, jako dzieci. To ojciec mnie jako ma\u0142\u0105, mo\u017ce dziewi\u0119cioletni\u0105 dziewczynk\u0119 nauczy\u0142 p\u0142ywa\u0107. Zabiera\u0142 nas oboje na basen. Klasyczna nauka p\u0142ywania. Instruktor. Nie potrafi\u0142am nauczy\u0107 si\u0119 p\u0142ywa\u0107 kraulem. Oswoi\u0142am si\u0119 z wod\u0105 szybko. Najlepiej czu\u0142am si\u0119 jednak w towarzystwie taty, po drugiej stronie basenu, na g\u0142\u0119bszej wodzie, tam gdzie po\u015bwi\u0119ca\u0142 mi swoj\u0105 ca\u0142kowit\u0105 uwag\u0119 i uczy\u0142 mnie p\u0142ywa\u0107 \u017cabk\u0105. Ja si\u0119 z\u0142o\u015bci\u0142am. Z\u0142o\u015bnic\u0105 by\u0142am bowiem od jakiego\u015b ju\u017c czasu, jak wspomnia\u0142am wcze\u015bniej. Nie lubi\u0142am tego uczucia rozczarowania \u2013 jak to! ja nie mog\u0119 si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107! czego\u015b osi\u0105gn\u0105\u0107, czego\u015b dopi\u0105\u0107! \u2013 Perfekcjonizm i kapry\u015bno\u015b\u0107. To pozosta\u0142o mi do dzi\u015b. Szkoda, \u017ce w pewnych chwilach jednak spoczywa\u0142am na laurach albo rezygnowa\u0142am ca\u0142kowicie obra\u017cona na sam\u0105 siebie i ca\u0142y \u015bwiat zamiast zacisn\u0105\u0107 jeszcze z\u0119by i dopi\u0105\u0107 swego. Zawsze potrzebowa\u0142am dopingu, gdy mi go nie starcza\u0142o, \u201etopi\u0142am si\u0119\u201d i rezygnowa\u0142am. Ale \u017cabk\u0105 nauczy\u0142am si\u0119 p\u0142ywa\u0107 doskonale i do\u015b\u0107 szybko. Tata jest dumny do dzi\u015b. Nauczy\u0142 p\u0142ywa\u0107 tak\u017ce Piotrka. Niestety fiasko poni\u00f3s\u0142 w przypadku mamy. Za du\u017cy stawia\u0142a niestety op\u00f3r. A ja, dziewczynka spod znaku ryb po prostu nie mog\u0142am zrozumie\u0107 jak mo\u017cna mie\u0107 tak\u0105 awersj\u0119 to wody. Woda to m\u00f3j \u017cywio\u0142. Uwielbiam p\u0142ywa\u0107. To jedyny sport, jaki rzeczywi\u015bcie, tak od serca lubi\u0119. Jedyny jaki mnie relaksuje. <\/span><\/span><\/p>\n

Sporty uprawiali\u015bmy rodzinnie w tym okresie rozwoju naszej du\u017cej rodziny gdy dziewczynki w liczbie trzech naszego wujostwa nieco podros\u0142y. Pi\u0142ka, badbington siatka, ping pong i bilard. St\u00f3\u0142 pingpongowy pojawi\u0142 si\u0119 nagle, sk\u0105di\u015b przytaska\u0142 go wuj Stefan i zosta\u0142. Zimami stawiany by\u0142 gdzie\u015b w kom\u00f3rce albo w du\u017cym pokoju na dole. Grali\u015bmy cz\u0119sto i z upodobaniem. Lubi\u0142am pingponga. W pewnym momencie mog\u0142am z dum\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142am dobrym graczem. Potem to przesz\u0142o i min\u0119\u0142a fascynacja. Zastanawiam si\u0119, czy potrafi\u0142abym w tej chwili poprawnie odbi\u0107 pi\u0142k\u0119 paletk\u0105. Do zabaw zbiorowych zalicza\u0142am r\u00f3wnie\u017c t\u0119, w kt\u00f3rej jedynie ja i brat byli\u015bmy aktywnymi osobami. Wszystkie inne za\u015b biernie i z rozdziawionymi buziami obserwowa\u0142y spektakl. Lubi\u0142am urz\u0105dza\u0107 pokazy teatrzyku lalek. Powsta\u0142y specjalne dwie lalki kt\u00f3re uszy\u0142am sama i powi\u0105za\u0142am nitkami jakie wiedzia\u0142am mia\u0142y kukie\u0142ki. Tak aby porusza\u0107 mog\u0142y r\u0119koma nogami i g\u0142ow\u0105. By\u0142 ch\u0142opiec i dziewczynka. By\u0142 i stru\u015b kt\u00f3ry potem bezpowrotnie gdzie\u015b zagin\u0105\u0142. Tak jak kot, czy kotka, kt\u00f3re chwilowymi by\u0142y tylko domownikami. Nie przywi\u0105zywa\u0142am si\u0119 nigdy do zwierz\u0105t. Nie lubi\u0142am ich te\u017c nadmiernie. Koty i papu\u017cka to by\u0142y znaleziska. Same si\u0119 pojawi\u0142y i r\u00f3wnie tajemniczo pewnego dnia uciek\u0142y. Jedno po drugim. By\u0142am zdecydowanie bardziej przyjacielska dla moich kwiat\u00f3w i lalek. I rodze\u0144stwa. Teatrzyk trwa\u0142 przez jaki\u015b czas. Cykliczne przedstawienia, przebieranki, zabawy. Dzi\u015b pozosta\u0142y ju\u017c tylko zdj\u0119cia jako dow\u00f3d ich minionej obecno\u015bci i klatka dla wspomnie\u0144. <\/span><\/p>\n

szko\u0142a<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Dziesi\u0119\u0107 minut na piechot\u0119 drobnym krokiem pierwszoklasisty. Taka odleg\u0142o\u015b\u0107 dzieli\u0142a m\u00f3j dom od szko\u0142y. Przemierza\u0142am t\u0119 tras\u0119 pocz\u0105tkowo z matk\u0105, potem sama. Paskudne fartuszki zak\u0142ada\u0142o si\u0119 ju\u017c w domu, zim\u0105 przykrywa\u0142o je wierzchnie okrycie, latem by\u0142o wstyd. Nylonowe nieprzepuszczaj\u0105ce odzienie z d\u0142ugim r\u0119kawem, grzecznym bia\u0142ym ko\u0142nierzykiem typu bebe, po kolana, koniecznie zapinane szczelnie na guziki, by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em ci\u0105g\u0142ego utrapienia. Tak bardzo chcia\u0142am nosi\u0107 krzy\u017caczek \u2013 fartuszek, z plisowank\u0105 na obrze\u017cu, z zapinanymi na krzy\u017c na plecach szelkami. R\u00f3wnie\u017c szyty z nylonu, w kolorze podobnym \u2013 granatowym lub czarnym \u2013 by\u0142 mimo wszystko obiektem po\u017c\u0105dania \u2013 zgrabny dziewcz\u0119cy, latem przewiewny. Krzy\u017caczek otrzyma\u0142am do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano, z niewiadomych mi teraz powod\u00f3w. Ilekro\u0107 przypominam sobie szko\u0142\u0119 \u2013 pierwsze jej lata, pierwsze klasy podstaw\u00f3wki \u2013 widz\u0119 siebie w dziwnym ponurym zgrzebnym fartuszku, w otoczeniu kole\u017canek w podobnych fartuszkach, i koleg\u00f3w w podobnych, jedynie kr\u00f3tszych, do pasa. Stroju pierwszoklasisty tamtego pami\u0119tnego dnia dope\u0142nia\u0142 worek z kapciami zwanymi \u201ejuniorki\u201d i tornister z sztucznej sk\u00f3ry, prostok\u0105tny. Worek najweselej s\u0142u\u017cy\u0142 dziewcz\u0119tom do swobodnego machania nim w takt marszowego albo tanecznego kroku w drodze do szko\u0142y, ch\u0142opcy woleli bardziej aktywne wykorzystanie swoich work\u00f3w \u2013 w drodze do szko\u0142y, tam i z powrotem, na dziedzi\u0144cu szko\u0142y trwa\u0142y wojny i potyczki \u2013 bro\u0144 ostra \u2013 brudne worki na buty. <\/span><\/p>\n

Pierwszego wrze\u015bnia 81 roku sta\u0142am jednak wci\u0105\u017c grzecznie przed szko\u0142\u0105, w drugiej parze, jako jedna z wielu dzieci z klasy pierwszej c, oczekuj\u0105c na pojawienie si\u0119 wychowawczyni. Mama sta\u0142a tu\u017c obok. Ca\u0142y czas jeszcze czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie. Ba\u0142am si\u0119 jednak, co b\u0119dzie w\u00f3wczas, gdy b\u0119dzie musia\u0142a odej\u015b\u0107 i zostan\u0119 sama, zdana sama na siebie. Co b\u0119dzie, je\u015bli wychowawczyni oka\u017ce si\u0119 osob\u0105 niemi\u0142\u0105, a dzieci b\u0119d\u0105 si\u0119 ze mnie na\u015bmiewa\u0107? I w og\u00f3le nikt mnie nie polubi. Z nikim si\u0119 nie zaprzyja\u017ani\u0119. Tu\u017c obok sta\u0142a jednak przyjaci\u00f3\u0142ka o tym samym imieniu, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142am jeszcze z przedszkola, kt\u00f3ra mieszka\u0142a niedaleko mnie, jedn\u0105 ulic\u0119 dalej. Spogl\u0105da\u0142am wci\u0105\u017c jednak na szko\u0142\u0119. Wysoki pi\u0119trowy szaro malowany budynek w kszta\u0142cie sze\u015bcianu. Po kilku minutach, gdy weszli\u015bmy wszyscy do \u015brodka, gdy niska mi\u0142a energiczna pani zaprowadzi\u0142a nas do podziemi budynku gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 szatnia, oddzielna dla ka\u017cdej klasy, zakratowana i zamykana na k\u0142\u00f3dk\u0119 po ka\u017cdym dzwonku na lekcj\u0119, gdy przedostali\u015bmy si\u0119 w jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej z trudem po\u015br\u00f3d t\u0142umu starszych dzieci na g\u00f3r\u0119, i dalej korytarzem do naszej w\u0142asnej sali, ca\u0142a szko\u0142a zda\u0142a mi si\u0119 labiryntem, miejscem obcym i nieprzyjaznym. <\/span><\/p>\n

G\u0142os nauczycielki zdawa\u0142 mi si\u0119 pocz\u0105tkowo ostry i nieprzyjemny. Up\u0142yn\u0119\u0142o sporo czasu zanim zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce \u201emoja pani od wuefu\u201d jest w istocie osob\u0105 \u0142agodn\u0105 i ciep\u0142\u0105. Nigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 jednak polubi\u0107 lekcji sportu. Pani Eliza towarzyszy\u0142a mi a\u017c do ostatniej klasy podstaw\u00f3wki. Po przej\u015bciu pomy\u015blnym trzech pierwszych klas straci\u0142a ona wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 jako nauczycielka. Pojawi\u0142y si\u0119 nowe osoby. Niezapomniany m\u00f3j matematyk i nudna historyczka. Niska wysportowana pani o dono\u015bnym gromkim g\u0142osie wci\u0105\u017c dwa razy w tygodniu prowadzi\u0142a nas latem na boisko za szko\u0142\u0105 i w obliczu obibok\u00f3w na \u0142awkach pod p\u0142otem oraz oboj\u0119tnych widz\u00f3w przechodni\u00f3w od strony ulicy Ja\u015bminowej, pr\u00f3bowa\u0142a nauczy\u0107 nas trudnej sztuki gry w pi\u0142k\u0119 r\u0119czn\u0105 lub koszyk\u00f3wk\u0119. B\u0142ogos\u0142awi\u0142am te dnie, gdy lekcje odbywa\u0142y si\u0119 nie koedukacyjnie, ale oddzielnie. Mog\u0142am spokojnie spogl\u0105da\u0107 na niepowodzenia kole\u017canek, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie celowa\u0142o nadmiernie w rzucie ma\u0142\u0105 pi\u0142eczk\u0105, czy w skoku w dal. Ja nale\u017ca\u0142am do owej wi\u0119kszo\u015bci. Ka\u017cdy wyrzut by\u0142 ju\u017c od momentu ustawienia r\u0119ki fiaskiem. Nie potrafi\u0142am zrozumie\u0107 istoty techniki tego \u0107wiczenia ani jego celu. Dla poprawienia humoru lubi\u0142am za to, oczekuj\u0105c na swoj\u0105 kolejno\u015b\u0107 na \u0142awkach przy p\u0142ocie, popatrywa\u0107 w kierunku ulicy Ja\u015bminowej, szuka\u0107 znajomych twarzy, obserwowa\u0107 kolejk\u0119 pod sklepem mi\u0119snym, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 tu\u017c po drugiej stronie ulicy, w jej za\u0142amaniu, na zakr\u0119cie. To by\u0142 budynek szarawy, zawsze w cieniu, ponury nieco, o niskim wej\u015bciu, i drzwiach blaszanych zamykanych szczelnie po po\u0142udniu za pomoc\u0105 sztab metalowych. \u017beby cho\u0107 by\u0142o czego strzec we wn\u0119trzu! N\u0119dza i rozpacz. Puste p\u00f3\u0142ki, i pe\u0142na \u201epodlada\u201d o kt\u00f3rych tak cz\u0119sto wspominali w\u00f3wczas wszyscy doro\u015bli. Do tego sklepu mi\u0119snego jeszcze kilka lat temu, jako mniejsza dziewczynka, lubi\u0142am chodzi\u0107 z babci\u0105. Zajmowa\u0142am kolejk\u0119, siada\u0142am na murku, albo na sto\u0142eczku, albo na kraw\u0119\u017cniku, a babcia mog\u0142a sprawdzi\u0107 okoliczne sklepy. P\u00f3j\u015b\u0107 \u201eza tory\u201d, albo \u201epo sprawunki\u201d. Gdy wraca\u0142a, kolejka wci\u0105\u017c d\u0142uga bez ko\u0144ca, a sklep wci\u0105\u017c zamkni\u0119ty. Gdy \u201erzucali\u201d cokolwiek, t\u0142umek nagle drgn\u0105\u0142 i w\u00f3wczas nie by\u0142o zbyt bezpiecznie dla dziecka, aby pozostawa\u0142o w tym zam\u0119cie i k\u0142\u0119bowisku. Babcia za to sprawia\u0142a si\u0119 dzielnie. <\/span><\/span><\/p>\n

Tymczasem jednak wci\u0105\u017c siedzia\u0142am na \u0142awkach nieopodal boiska, czekaj\u0105c na sw\u0105 kolejk\u0119 do rzutu pi\u0142eczk\u0105. Spogl\u0105daj\u0105c w lewo, mog\u0142abym, w czasie przerwy jedynie, dostrzec sylwetki popalaj\u0105cych pety palaczy. Chowali si\u0119 zwykle w cieniu \u015bmietnik\u00f3w. Kub\u0142y chronione by\u0142y murowank\u0105 z bia\u0142ych cegie\u0142 z prze\u015bwitami, tak \u017ce nikt nie m\u00f3g\u0142 rzeczywi\u015bcie tam w\u0142a\u015bnie si\u0119 schroni\u0107. Tu\u017c obok sta\u0142a jednak \u0142awka, stara zielona drewniana wygodna \u0142awka ogrodowa, ku kt\u00f3rej przyci\u0105gni\u0119to dla towarzystwa drug\u0105 bli\u017aniacz\u0105 odrapan\u0105 z farby i ustawiono na wprost, tak aby siedz\u0105ce na kt\u00f3rej b\u0105d\u017a \u0142awce osoby mog\u0142y opiera\u0107 nogi na przeciwleg\u0142ym siedzeniu, u\u015bmiecha\u0107 si\u0119 do siebie g\u0142upkowato i wdmuchiwa\u0107 sobie w nos wzajemnie dymek szlug\u00f3w. Nieoczekiwanie wyrwa\u0142o mnie z zamy\u015blenia pojawienie si\u0119 palaczy na \u0142awkach. Za wcze\u015bnie! Czy\u017cby przerwa? Po kilku sekundach zabrzmia\u0142 d\u017awi\u0119k dzwonka. Nauczycielka prawdopodobnie zwolni\u0142a klas\u0119 nieco wcze\u015bniej, w po\u015bpiechu pakuj\u0105c swoje tobo\u0142ki i licz\u0105c na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wizyty u lekarza, na kt\u00f3r\u0105 oczekiwa\u0142a prawdopodobnie ju\u017c od miesi\u0105ca. <\/span><\/p>\n

Szybko do\u0142\u0105czy\u0142am do schodz\u0105cej z boiska grupy dziewcz\u0105t prowadzonej przez nauczycielk\u0119 wuefu. Oh, jak ja nie lubi\u0142am, gdy ko\u0144czy\u0142a ona zaj\u0119cia z dzwonkiem! Bieg na ostatnie pi\u0119tro do przebieralni, pobie\u017cne umycie d\u0142oni i twarzy \u2013 nikt nie \u015bni\u0142 o prysznicu, cho\u0107 szko\u0142a dawa\u0142a tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u2013 jednak prysznice nieu\u017cywane by\u0142y \u201eod zawsze\u201d, czasu na prysznic nie by\u0142o nigdy. Wybiega\u0142y\u015bmy zgrzane z przebieralni, ubranie klei\u0142o si\u0119 do cia\u0142a. Lato by\u0142o zwykle upalne. Ma\u0142o kt\u00f3ra z nas wiedzia\u0142a czym jest dezodorant, zw\u0142aszcza w m\u0142odszych klasach nikt nie u\u017cywa\u0142 kosmetyk\u00f3w, kt\u00f3re drogie by\u0142y i trudne do zdobycia. Potem bieg w d\u00f3\u0142 schod\u00f3w, do klasy geograficznej lub historycznej, gdy trzeba by\u0142o jeszcze przepisa\u0107 albo w przypadku, co solidniejszych, napisa\u0107 \u0107wiczenie, odrobi\u0107 zadane, powt\u00f3rzy\u0107 materia\u0142. Tak zwana d\u0142uga przerwa, nam zdawa\u0142a si\u0119 zawsze zbyt kr\u00f3tka w starszych klasach. Rzeczywi\u015bcie d\u0142u\u017cy\u0142a mi si\u0119 ona jedynie w pocz\u0105tkowych klasach podstaw\u00f3wki, gdy ubrana w niezno\u015bny fartuszek, kr\u0105\u017cy\u0142am zgodnie wedle zalece\u0144 dyrektora i pilnuj\u0105cych nauczycielek w kr\u0105g spacerowy po korytarzu. Nie mo\u017cna by\u0142o usi\u0105\u015b\u0107 ani rozmawia\u0107. Nale\u017ca\u0142o sp\u0119dza\u0107 wolny czas przerwy kr\u0105\u017c\u0105c w ko\u0142o jeszcze raz i jeszcze raz, a\u017c do znudzenia, a\u017c do dzwonka. Zbawieniem by\u0142y dni ciep\u0142e, gdy mo\u017cna by\u0142o si\u0119 wyrwa\u0107 z zakl\u0119tego kr\u0119gu i odetchn\u0105\u0107 \u015bwie\u017cym powietrzem na wybiegu przed szko\u0142\u0105, po\u015br\u00f3d wysokich sosen, kt\u00f3re nadawa\u0142y milszy wygl\u0105d tej ponurej sk\u0105din\u0105d szkole. Niez\u0142ym wyj\u015bciem z sytuacji by\u0142o r\u00f3wnie\u017c odwiedzenie sto\u0142\u00f3wki, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 na parterze i przylega\u0142a bezpo\u015brednio do \u015bwietlicy szkolnej. Tu ci, kt\u00f3rzy posiadali wykupione roczne obiady mogli sto\u0142owa\u0107 si\u0119 codziennie. Mo\u017cna by\u0142o jednak po prostu przemkn\u0105\u0107 si\u0119 do stolika kole\u017canek czy koleg\u00f3w i dosi\u0105\u015b\u0107, pogada\u0107, posiedzie\u0107. <\/span><\/p>\n

Zawsze jad\u0142am obiady w sto\u0142\u00f3wce szkolnej. Nieszczeg\u00f3lnie dobre zape\u0142nia\u0142y jednak \u017co\u0142\u0105dek o odpowiedniej \u201ezdrowej\u201d po\u0142udniowej porze dnia. M\u00f3j \u017co\u0142\u0105dek tolerowa\u0142 \u017cylaste mi\u0119so wo\u0142owe w sosie szarym, jajko na twardo i listek sa\u0142aty pod beszamelem lub polany sosem musztardowym; kluski leniwe, pierogi i nale\u015bniki by\u0142y daniami wy\u015bmienitymi, dostawa\u0142am jednak g\u0119siej sk\u00f3rki na widok \u017cylastego i ko\u015bcistego kotleta schabowego oraz niewyra\u017anej papki ciemnozielonego szpinaku. Tego ostatniego smako\u0142yku dotkn\u0119\u0142am na sto\u0142\u00f3wce szkolnej tylko raz, organizm zareagowa\u0142 gwa\u0142town\u0105 negacj\u0105 i ca\u0142a zawarto\u015b\u0107 \u017co\u0142\u0105dka zwr\u00f3cona zosta\u0142a na talerz. Przez wiele lat nie chcia\u0142am spogl\u0105da\u0107 \u017cyczliwie na szalenie zdrowe warzywo jakim by\u0142 pono\u0107 szpinak. Nie dalej jak dwa lata temu ca\u0142kiem nowe jego objawienie w postaci do\u015b\u0107 ostrego pakista\u0144skiego dania z dodatkiem kartofli dokona\u0142o przemiany moich gust\u00f3w kulinarnych. Nawet w\u0105tr\u00f3bka, i m\u00f3\u017cd\u017cek, czyli podroby na kt\u00f3re spogl\u0105da\u0142am z nieopisan\u0105 odraz\u0105 sta\u0142y si\u0119 potrawami do zaakceptowania przyprawione odpowiednio wedle zasad kuchni indusko-pakista\u0144skiej. <\/span><\/p>\n

Po obiedzie biegli\u015bmy na wy\u017csze pi\u0119tra do sal chemii geografii albo muzyki. Szko\u0142a podstawowa ceni\u0142a muzyk\u0119 i plastyk\u0119, kt\u00f3re znik\u0142y z planu lekcji w szkole \u015bredniej. Elementy historii sztuki realizowa\u0142a anemicznie historia i zaj\u0119cia j\u0119zyka polskiego. Muzyka by\u0142a jednak nieobecna. Pozostawa\u0142y wi\u0119c ju\u017c tylko wspomnienia z zaj\u0119\u0107 pani Joni\u0144skiej czyli Jo\u0144skiej jak wymawiali\u015bmy wszyscy jej nazwisko. Ekscentryczna m\u0142oda kobieta w epoce komunizmu potrafi\u0142a da\u0107 upust fantazji i poczuciu humoru ubieraj\u0105c si\u0119 zawsze w rzucaj\u0105ce si\u0119 w oczy barwne niebanalne ciuszki. Getry t\u0119czowo kolorowe, falbaniasta zielona czy \u017c\u00f3\u0142ta sp\u00f3dnica, koszule i kamizelki, narzutki i chustki, fryzura w kolorach rudym i ciemno rudym, wszystko to deklarowa\u0142o zgodnie zasady niepodleg\u0142o\u015bci i niezale\u017cno\u015bci od szaro\u015bci komunizmu, i prost\u0105 rado\u015b\u0107 \u017cycia, swobod\u0119 i artystyczne gusta. Lubi\u0142am nasz\u0105 muzyczk\u0119 i jej dziwne zaj\u0119cia. Uczy\u0142a gry na flecie \u2013 obowi\u0105zkowej, uczy\u0142a taktu i rytmu, rozdawa\u0142a b\u0119bny tamburyny cymba\u0142y tr\u00f3jk\u0105ty. Akompaniowa\u0142a nam na pianinie i gitarze. \u015amiertelnie obrazi\u0142am si\u0119 na ni\u0105 jednak w momencie, gdy odm\u00f3wi\u0142a mi udzia\u0142u w wyst\u0119pach ch\u00f3ru szkolnego \u2013 zbyt s\u0142aby g\u0142os \u2013 brzmia\u0142 werdykt. Jak to? Tak lubi\u0142am \u015bpiewa\u0107 i tak wielkie wi\u0105za\u0142am z ch\u00f3rem nadzieje. Wkr\u00f3tce jednak pojawi\u0142 si\u0119 ruch ko\u015bcielny oazowy i mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyj\u0119cia do scholi. Zapomnia\u0142am o ekscentrycznej muzyczce, by\u0142 to ju\u017c w\u00f3wczas ostatni m\u00f3j rok w szkole podstawowej. Nerw\u00f3wka egzamin\u00f3w do szko\u0142y \u015bredniej. Olimpiada z j\u0119zyka polskiego. Umocni\u0142am si\u0119 w przekonaniu, \u017ce moim faworytem sta\u0107 powinny si\u0119 lekcje j\u0119zyka polskiego i umiej\u0119tno\u015bci pisarskie. Zawsze chcia\u0142am pisa\u0107. Wiersze powstawa\u0142y w ci\u0105gu kilku lat podstaw\u00f3wki, te wiersze zapisane w zielonym zeszycie, kt\u00f3rego nie potrafi\u0119 dzi\u015b odnale\u017a\u0107. Pisanie stawa\u0142o si\u0119 pasj\u0105 i przyjemno\u015bci\u0105, cho\u0107 ogranicza\u0142am je cz\u0119sto do d\u0142ugich i fantazyjnych wypracowa\u0144 szkolnych. Nie do\u015b\u0107 mia\u0142am jeszcze odwagi, aby si\u0119gn\u0105\u0107 po pi\u00f3ro i co\u015b ot tak, dla przyjemno\u015bci \u2013 na papierze stworzy\u0107. Humanistyczne mam zdolno\u015bci \u2013 twierdzili cz\u0142onkowie rodziny coraz pewniej i g\u0142o\u015bniej, powinnam zdawa\u0107 do liceum, to miejsce dla dziewcz\u0105t, klasa humanistyczna. Tak si\u0119 i sta\u0142o. Dzi\u015b jednak \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce na marne posz\u0142o moje zami\u0142owanie do \u0142amig\u0142\u00f3wek matematycznych i fizycznych, kt\u00f3re z pasj\u0105 rozwi\u0105zywa\u0142am w podstaw\u00f3wce, pod okiem ulubionego matematyka z brzuszkiem, \u0142ysin\u0105 i rudym w\u0105sikiem. Moje kilka \u201eluf\u201d w trzeciej klasie zmotywowa\u0142o mnie do wysi\u0142ku do tego stopnia, \u017ce nie pozwoli\u0142am, abym cho\u0107 na chwil\u0119 utraci\u0142a miano \u201e\u015bwietnej uczennicy\u201d w klasach p\u00f3\u017aniejszych. Fizyka, cho\u0107 pasjonowa\u0142a przez pierwszy rok nauki przede wszystkim dzi\u0119ki osobie szalonego i roztargnionego nauczyciela, kt\u00f3ry dzi\u015b ju\u017c nie \u017cyje, kt\u00f3rego c\u00f3rki by\u0142y moimi przyjaci\u00f3\u0142kami, sta\u0142a si\u0119 nudnym i niezno\u015bnym przedmiotem w ci\u0105gu lat p\u00f3\u017aniejszych. Przede wszystkim za spraw\u0105 nowego nauczyciela i dyrektora szko\u0142y w jednej osobie. Ten sam pan o czarnej g\u0119stej czuprynie , ma\u0142ym brzuszku i zawsze surowym spojrzeniu bez cienia u\u015bmiechu by\u0142 onegdaj nauczycielem matematyki mojego ojca. Odleg\u0142e to czasy \u2013 lata sze\u015bdziesi\u0105te zapewne i ostatnie tatowe lata podstaw\u00f3wki. Surowe podej\u015bcie tego nauczyciela wzrasta\u0142o jednak wraz z up\u0142ywem lat, tak, \u017ce moje wspomnienia niezupe\u0142nie pokrywaj\u0105 si\u0119 z tymi, kt\u00f3re przywo\u0142ywa\u0142 tata. Zaj\u0119cia fizyki r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 dla mnie jednak od zaj\u0119\u0107 matematyki przede wszystkim obecno\u015bci\u0105 do\u015bwiadcze\u0144, specyficznych warsztat\u00f3w. Demonstracje dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnorakich substancji, przyci\u0105gania i odpychania element\u00f3w magnetycznych, obiegi zamkni\u0119te i otwarte, pr\u0105d przemienny, wszystkie te elementy my\u015blenia \u015bcis\u0142ego i pojmowania \u015bwiata metod\u0105 naukow\u0105 sta\u0142y si\u0119 dla mnie dzi\u015b szalenie i smutno odleg\u0142e. Klasy licealne ubogie w elementy my\u015blenia \u015bcis\u0142ego i naukowego zag\u0142uszy\u0142y poci\u0105g do nauki. I do dzi\u015b wol\u0119 wierzy\u0107, \u017ce niezdolna by\u0142am do wszelkich dziedzin pokrewnych matematyce – liczby wywo\u0142uj\u0105 u mnie dzi\u015b zam\u0119t i zmieszanie \u2013 ni\u017c, \u017ce zaprzepa\u015bci\u0142am szans\u0119 rozwoju umiej\u0119tno\u015bci \u015bcis\u0142ych i naukowych. Dlatego sta\u0142e moje motto \u017cyciowe – Nie mam pami\u0119ci do cyfr – towarzyszy mi ju\u017c od wielu lat. Cyfry niezapisane przestaj\u0105 istnie\u0107. Pami\u0119ci do dat i dni urodzin nie posiadam ani nie stara\u0142am si\u0119 jej efektywnie wy\u0107wiczy\u0107. Zaj\u0119cia matematyki z lubianym nauczycielem z podstaw\u00f3wki przywo\u0142uj\u0105 wi\u0119c ju\u017c jedynie na my\u015bl przyjemno\u015b\u0107 w momencie odnalezienia prawid\u0142owej odpowiedzi zadania, za\u015b zaj\u0119cia fizyki z nie lubianym nauczycielem stawiaj\u0105 przed oczyma obraz szerokiego wielkiego sto\u0142u tu\u017c przed dwucz\u0119\u015bciow\u0105 zielon\u0105 suwan\u0105 tablic\u0105 oraz skomplikowane eksplikacje po\u0142\u0105czone z gestykulacj\u0105 o tym jak to ebonitowe laski zyskuj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci elektryzuj\u0105ce. Pocieranie futerkiem laski ebonitowej \u2013 by\u0142o w\u00f3wczas typow\u0105 formu\u0142\u0105 s\u0142own\u0105, z kt\u00f3r\u0105 kojarzono fizyka, z kt\u00f3rej wy\u015bmiewano si\u0119 i \u017carty nieprzystojne strojono, przywo\u0142ywa\u0142y przecie\u017c skojarzenia przer\u00f3\u017cne w nastoletnich wtedy ju\u017c g\u0142owach. <\/span><\/p>\n

Fizyki na szcz\u0119\u015bcie nie by\u0142o na egzaminach do szko\u0142y \u015bredniej. By\u0142a jednak matematyka, z kt\u00f3rej pami\u0119tam dosta\u0142am tr\u00f3jk\u0119, i jedynie moja pi\u0105tka z polskiego uratowa\u0142a sytuacj\u0119 i pozwoli\u0142a mi dosta\u0107 si\u0119 do klasy humanistycznej. W klasie tej wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142y dziewcz\u0119ta, a pi\u0119ciu ch\u0142opc\u00f3w zawsze zdawa\u0142o mi si\u0119 odrobin\u0119 zbyt zniewie\u015bcia\u0142ych. Mimo wszystko lubi\u0142am dwu spo\u015br\u00f3d nich, tych, kt\u00f3rzy przejawiali szczeg\u00f3lne uzdolnienia artystyczne, kt\u00f3rych wysublimowane gusta artystyczne zaprowadzi\u0142y w ko\u0144cu do szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych o profilu humanistycznym oraz do szko\u0142y aktorskiej. Pozostali znale\u017ali si\u0119 w mojej klasie jakby przypadkiem. Niezamierzenie. <\/span><\/p>\n

Jedyn\u0105 bli\u017csz\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 i kole\u017cank\u0105 z jednej \u0142awki by\u0142a Ada. Wiele lat p\u00f3\u017aniej utrzymywa\u0142y\u015bmy znajomo\u015b\u0107. Dzieli\u0142y nas przecie\u017c tylko tory kolejowe w Stasinie. W momencie jednak gdy wysz\u0142a ona za m\u0105\u017c i wyprowadzi\u0142a si\u0119 do Mi\u0144ska, nasz kontakt urwa\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie. Miewam wyrzuty sumienia. Pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u017cal. Tak \u017cal tych przyja\u017ani, kt\u00f3re po latach trac\u0105 znaczenie i staj\u0105 si\u0119 ma\u0142o wa\u017cne. Nigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 utrzyma\u0107 d\u0142ugoletnich przyjaci\u00f3\u0142. Pojawiali si\u0119 wci\u0105\u017c nowi, nowe znajomo\u015bci nowe kontakty. Nie potrafi\u0142am jednak nigdy utrzyma\u0107 i piel\u0119gnowa\u0107 tych najwarto\u015bciowszych przyja\u017ani. Czy\u017cby potwierdza\u0142o to regu\u0142\u0119 kobiecych nietrwa\u0142ych zwi\u0105zk\u00f3w kole\u017ce\u0144skich? Teori\u0119, kt\u00f3ra zawsze tchn\u0119\u0142a dla mnie seksizmem. Czy\u017cby by\u0142o tak, \u017ce przyja\u017anie m\u0119skie s\u0105 potrzeb\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105, niezale\u017cn\u0105 od czasu chwili, aktualnej potrzeby uczu\u0107, podczas gdy przyja\u017anie kobiece s\u0105…? Dlaczego snuj\u0119 tu dywagacje, za kt\u00f3re czytelniczki b\u0119d\u0105 pragn\u0119\u0142y czym pr\u0119dzej mnie zlinczowa\u0107, rozwa\u017cania przeciwko sobie samej, masochistyczne? W istocie m\u00f3j nastr\u00f3j melancholijny pojawia si\u0119 wyrazi\u015bcie w moim dzisiejszym pisaniu. Chod\u017amy do kuchni. Blisko\u015b\u0107 okna i widok z trzeciego pi\u0119tra poprawi by\u0107 mo\u017ce nastroje autorki. <\/span><\/p>\n

Ju\u017c jestem. I nie wiem, o czym chcia\u0142am opowiedzie\u0107. By\u0142a mowa o przyjacio\u0142ach, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciwie nazwa\u0107 by nale\u017ca\u0142o znajomymi, kolegami. Wielu z nich nie przetrwa\u0142o pr\u00f3by czasu, tracili\u015bmy p\u0142aszczyzn\u0119 porozumienia w miar\u0119 jak zmienia\u0142y si\u0119 nasze pogl\u0105dy i tryb \u017cycia. Oddalenie r\u00f3wnie\u017c gra\u0142o wa\u017cn\u0105 rol\u0119, a trzeba przecie\u017c powiedzie\u0107, \u017ce od dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego sz\u00f3stego roku nieustannie gdzie\u015b wyje\u017cd\u017ca\u0142am, na d\u0142u\u017cej lub kr\u00f3cej. Wiele przyja\u017ani zgubi\u0142am wi\u0119c gdzie\u015b p\u0119dz\u0105c do przodu, ku przysz\u0142o\u015bci. Niekt\u00f3re z nich w zabawny, dziwaczny spos\u00f3b nagle si\u0119 odnalaz\u0142y po latach i nabra\u0142y znaczenia. Tak by\u0142o w przypadku Basi. Kole\u017canka z jednego miasteczka, z jednej podstaw\u00f3wki. Zawsze szalenie doro\u015ble i powa\u017cnie wygl\u0105da\u0142a jak na sw\u00f3j wiek. Wysoka brunetka o kr\u00f3tkich w\u0142osach, kt\u00f3re szybko zacz\u0119\u0142a farbowa\u0107. Nasze drogi schodzi\u0142y si\u0119 i rozchodzi\u0142y w momencie przynale\u017cno\u015bci do wszelkich organizacji m\u0142odzie\u017cowych i ruch\u00f3w ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Znik\u0142a mi nagle na kilka lat z oczu. A pojawi\u0142a si\u0119 po moim powrocie z Francji. To ona sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z wierniejszych czytelniczek moich powie\u015bci dziwnej tre\u015bci for women only jak deklarowa\u0142am; ona obok Darii p\u00f3\u0142 Bia\u0142orusinki by\u0142a t\u0105, kt\u00f3ra przeczyta\u0142a ka\u017cdy fragmencik i zawsze z ciekawo\u015bci\u0105 pyta\u0142a o \u201eci\u0105gi dalsze\u201d. Te wierne czytelniczki, kt\u00f3re nazywa\u0142am w duchu friendly readers \u2013 \u201emoimi przyjaznymi czytaczami\u201d by\u0142y dla mnie cz\u0119sto jedyn\u0105 motywacj\u0105 do pisania, w chwilach, gdy zupe\u0142nie traci\u0142am wiar\u0119, \u017ce to, co pisz\u0119 kogokolwiek interesuje i obchodzi. <\/span><\/p>\n

Basia jednak mia\u0142a swoj\u0105 odr\u0119bn\u0105 histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142am w pe\u0142ni niedawno. Losy jej zwi\u0105zku z \u017conatym m\u0119\u017cczyzn\u0105, jego rozw\u00f3d i szcz\u0119\u015bliwe ich obecne ma\u0142\u017ce\u0144stwo i narodziny ch\u0142opczyka by\u0142y dla mnie rewelacj\u0105 i inspiracj\u0105. Jak podobna by\u0142a jej historia do mojej. Jak dobrze rozumia\u0142y\u015bmy si\u0119 nawet w\u00f3wczas, gdy opowiada\u0142am jej o swojej konwersji, o islamie i o tym \u017ce rozw\u00f3d jest spraw\u0105 dozwolon\u0105 i mo\u017cliw\u0105 w religii, kt\u00f3r\u0105 przyj\u0119\u0142am. Widywa\u0142y\u015bmy si\u0119 w pewnym okresie do\u015b\u0107 cz\u0119sto. W\u00f3wczas, gdy mieszka\u0142am w Stasinie, w domu rodzic\u00f3w. Potem nasze drogi zn\u00f3w si\u0119 rozesz\u0142y. Chwilami zazdroszcz\u0119 jej pouk\u0142adanego \u017cycia, spokoju, dziecka, m\u0119\u017ca i pewnej pracy. Tak jak ona zapewne z westchnieniem my\u015bli o moich wyjazdach, podr\u00f3\u017cach i \u201eciekawym \u017cyciu\u201d. W istocie wszystko ma swoj\u0105 cen\u0119. Zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0142am. Zn\u00f3w rozpad\u0142 si\u0119 kolejny zwi\u0105zek i straci\u0142am kolejn\u0105 prac\u0119. I zaczyna\u0107 trzeba od pocz\u0105tku, od dna. O ile \u0142atwiej by\u0142o by\u0107 dzieckiem, kt\u00f3re nie martwi si\u0119 o przysz\u0142o\u015b\u0107, a raczej wygl\u0105da jej z niecierpliwo\u015bci\u0105. Jak wielkie nadzieje wi\u0105za\u0142am z pomy\u015blnie i bezproblemowo zdan\u0105 matur\u0105, egzaminami na studia, potem z egzaminem magisterskim. Egzaminy, kt\u00f3re w czasie studi\u00f3w by\u0142y zmor\u0105, sta\u0142y si\u0119 obecnie swojego rodzaju nami\u0119tno\u015bci\u0105. Wpad\u0142am w wir egzamin\u00f3w j\u0119zykowych, kurs\u00f3w i studi\u00f3w podyplomowych. Czy\u017cbym pragn\u0119\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do szko\u0142y po pi\u0119ciu niechcianych latach studi\u00f3w na Polonistyce? Och, jeszcze jak. Dowodem s\u0105 na to tak\u017ce moje dwukrotne podej\u015bcia do egzamin\u00f3w wst\u0119pnych na Romanistyk\u0119. Obie udane. Szybko jednak okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce braknie mi zapa\u0142u, \u017ce strach przed biedowaniem i niech\u0119\u0107 do \u017cycia byle jakiego pi\u0119cioletniego, do trud\u00f3w \u201e\u0142\u0105czenia ko\u0144ca z ko\u0144cem\u201d wobec braku sta\u0142ej pracy by\u0142y zbyt wielkie. Nie potrafi\u0142am wyrzec si\u0119 sta\u0142ych dochod\u00f3w jakie daje praca na etacie. I kt\u00f3\u017cby mia\u0142 mnie utrzymywa\u0107 w czasie owych dziennych studi\u00f3w. Ch\u0142opak? M\u0105\u017c ju\u017c nie m\u0105\u017c zza granicy? Wkr\u00f3tce po otrzymaniu indeksu orientowa\u0142am si\u0119 jak lekkomy\u015blna to by\u0142a decyzja. Moje marzenie o dyplomie romanistki i mo\u017cliwo\u015bciach pracy legalnego dyplomowanego t\u0142umacza by\u0107 mo\u017ce nigdy si\u0119 nie ziszcz\u0105. Z jakiego\u015b tajemniczego powodu nigdy nie starcza mi zapa\u0142u by doprowadzi\u0107 rzeczy do ko\u0144ca, by zrealizowa\u0107 rozpocz\u0119te plany, pomys\u0142y w po\u0142owie drogi do celu. Nie starcza determinacji, odwagi i wiary w siebie. Czyje\u015b gorzkie ostre s\u0142owo, czyj\u015b negatywny komentarz sprawia, \u017ce osiadam na laurach, we \u0142zach i w depresji. By\u0107 mo\u017ce dlatego i ta ksi\u0105\u017cka nie znajdzie nigdy odbiorc\u00f3w i wydawc\u00f3w? Jak dot\u0105d pisanie jest jednak pasj\u0105 najsilniejsz\u0105 i realizowan\u0105 najwytrwalej. Potrzebuj\u0119 was jednak, hello! wszyscy ci, kt\u00f3rzy czytacie mnie w tej chwili. Potrzebuj\u0119 wsparcia i akceptacji. Czy zdajecie sobie spraw\u0119 jak wielu ludzi milczy tylko dlatego \u017ce brak im odwagi aby otworzy\u0107 usta, brak determinacji aby przekaza\u0107 dalej to co od lat sk\u0142adaj\u0105 do szuflady. What a shame! Z pewno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0119 si\u0119 powtarza\u0107 i prochu odkrywa\u0107 nie b\u0119d\u0119, gdy stwierdz\u0119 raz jeszcze, \u017ce ksi\u0105\u017cki kt\u00f3re widzimy w ksi\u0119garniach, filmy kt\u00f3re ogl\u0105damy nie s\u0105 dowodem, \u017ce ci najbardziej utalentowani arty\u015bci zdo\u0142ali podbi\u0107 publiczno\u015b\u0107 i przebi\u0107 si\u0119, wyj\u015b\u0107 na swoje, zainteresowa\u0107 sob\u0105 i swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105. To oznacza jedynie, \u017ce im si\u0119 uda\u0142o. Mieli szcz\u0119\u015bcie, kto\u015b im pom\u00f3g\u0142, mieli do\u015b\u0107 determinacji i silne wsparcie przyjaznych ludzi. Mo\u017ce ci, kt\u00f3rzy publikuj\u0105 s\u0105 tymi, kt\u00f3rzy najwi\u0119cej maj\u0105 wiary w siebie. Co z pozosta\u0142ymi? Zapewne odkryjemy ich dzie\u0142a po ich \u015bmierci. Je\u015bli nie ulegn\u0105 wcze\u015bniej zniszczeniu. Inni \u2013 w og\u00f3le nic nie napisz\u0105 i nie stworz\u0105 \u2013 \u201ezablokuj\u0105 si\u0119\u201d, zra\u017ceni przez niem\u0105dry komentarz, zbyt delikatni by si\u0119 przed nim skutecznie obroni\u0107. <\/span><\/p>\n

ko\u015bci\u00f3\u0142<\/b><\/span><\/p>\n

Oaza to \u017ar\u00f3d\u0142o wody na pustyni, to zielono\u015b\u0107. To rozmowa i ludzie. To \u017cycie. To by\u0142o miejsce gdzie spotka\u0142am moich pierwszych przyjaci\u00f3\u0142. Tam scementowaniu uleg\u0142y moje przyja\u017anie szkolne. Oaza w Polsce to ruch \u015awiat\u0142o-\u017bycie za\u0142o\u017cony przez ks. Franciszka Blachnickiego. Idea\u0142y ksi\u0119dza Blachnickiego zawsze zdawa\u0142y mi si\u0119 s\u0142uszne i szczytne. Celem jego by\u0142o przyci\u0105gniecie m\u0142odych ku Ko\u015bcio\u0142owi. Sob\u00f3r watyka\u0144ski II promowa\u0142 tego typu ruchy, w swoim charakterze podobne do tego typu dzia\u0142alno\u015bci w ko\u015bciele protestanckim. Zreszt\u0105 odnale\u017a\u0107 mo\u017cna tu wiele podobie\u0144stw. Katolicki ko\u015bci\u00f3\u0142 po tym w\u0142a\u015bnie soborze zaakceptowa\u0142 muzyk\u0119 popularna, d\u017awi\u0119ki gitary podczas mszy i nabo\u017ce\u0144stw ko\u015bcielnych. W ten spos\u00f3b msze katolickie przypomina\u0107 zacz\u0119\u0142y podobne nabo\u017ce\u0144stwa w ko\u015bciele protestanckim. Wiele tekst\u00f3w piosenek polskich \u015bpiewanych podczas mszy powsta\u0142o zreszt\u0105 dzi\u0119ki inspiracji protestant\u00f3w. Ale o tym do\u015b\u0107. Nie w\u0105tpi\u0119 ze wielu z was kt\u00f3rzy w ko\u015bciele katolickim od dawna aktywnie dzia\u0142aj\u0105, wiedza o czym mowie. Ci natomiast, kt\u00f3rych aktywno\u015b\u0107 religijna ogranicza si\u0119 do cotygodniowej wizyty w niedziele w ko\u015bciele niech zajrz\u0105 do Internetu. Niech zapytaj\u0105 znajomego ksi\u0119dza. – Tak pisa\u0142am p\u00f3\u0142 roku temu. Kilkakrotnie przymierza\u0142am si\u0119 do nowych projekt\u00f3w prozatorskich, kt\u00f3re uwzgl\u0119dnia\u0142yby moje ko\u015bcielne-religijne do\u015bwiadczenia. Nigdy jednak nie wysz\u0142am poza sfer\u0119 plan\u00f3w, poza elementy pami\u0119tnika i te kilkana\u015bcie stron, kt\u00f3re zdecydowa\u0142am si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 do tej ksi\u0105\u017cki. <\/span><\/p>\n

Moje wspomnienia si\u0119gaj\u0105 daleko. Zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 w ruch oazowy jeszcze w ostatniej klasie podstaw\u00f3wki. Kto\u015b wspomnia\u0142 o ko\u015bciele, o spotkaniach, o mi\u0142ej atmosferze i piosenkach przy akompaniamencie gitary. Zawsze chcia\u0142am uczy\u0107 si\u0119 gry na gitarze! <\/span><\/p>\n

To prawda. W ko\u015bciele odbywa\u0142y si\u0119 spotkania. W ka\u017cdy pi\u0105tek. Pojawi\u0142am si\u0119 tam pewnego tygodnia, wraz z kilkoma moimi przyjaci\u00f3\u0142kami. By\u0142o rado\u015bnie. G\u0142o\u015bno. Male\u0144ka sala w pomieszczeniach ko\u015bcielnych, kt\u00f3re niedawno pobudowano. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nowy by\u0142 w trakcie budowy, tymczasem msze odbywa\u0142y si\u0119 jeszcze w male\u0144kim drewnianym, zielonym. W sali miejsca niemal\u017ce nie starcza\u0142o dla wszystkich, niekt\u00f3rzy siedzieli na sto\u0142ach, inny porz\u0105dnie na krzese\u0142kach, niekt\u00f3rzy stali z braku miejsca. Gdy nasta\u0142a cisza dowiedzieli\u015bmy si\u0119 wreszcie, co oznacza owo \u015bwiat\u0142o i \u017cycie. Dostali\u015bmy male\u0144kie znaczki-nalepki ze znakiem po grecku w postaci krzy\u017ca. \u201e\u015awiat\u0142o\u201d w pionie i \u201e\u017cycie\u201d w poziomie. Chrystus by\u0142 \u015bwiat\u0142em, i Chrystus by\u0142 \u017cyciem. To by\u0142 grecki krzy\u017c r\u00f3wnoramienny. Po powrocie naklei\u0142am znaczek na moja nowiute\u0144ka gitar\u0119 niemiecka, klasyczna i z duma pokazywa\u0142am to przyjacio\u0142om. Nale\u017ca\u0142am do ruchu \u015awiat\u0142o-\u017bycie. <\/span><\/p>\n

Wkr\u00f3tce wszystko przyj\u0119\u0142o bardziej zorganizowany kszta\u0142t. Podzielono nas na grupy, m\u0119skie i \u017ce\u0144skie, spotkania odbywa\u0142y si\u0119 co tydzie\u0144, w grupach, dodatkowo ka\u017cdy <\/span><\/p>\n

Droga Aniu<\/i><\/span><\/p>\n

Na wst\u0119pie mojego listu pragn\u0119 Ci\u0119 serdecznie pozdrowi\u0107. Przepraszam za zbyt d\u0142ugie milczenie, kt\u00f3re spowodowane by\u0142o brakiem wolnego czasu a poza tym dopiero kilka dni temu Iwonka da\u0142a mi tw\u00f3j adres i postanowi\u0142am do Ciebie napisa\u0107. Chodz\u0119 do szko\u0142y zasadniczo ogrodniczej w Serocku. Jednego dnia mam praktyki a w pozosta\u0142e dni lekcje. Bardzo cz\u0119sto dostaj\u0119 listy, kt\u00f3re poprawiaj\u0105 mi humor. Kiedy dostaj\u0119 listy to staram si\u0119 na nie zaraz odpisywa\u0107 ale nie zawsze mi si\u0119 to udaje. Od czasu kiedy jeste\u015bmy po oazie moje \u017cycie uk\u0142ada si\u0119 na dobrej drodze. W ka\u017cdy wtorek spotykamy si\u0119 z nasz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105. Na ka\u017cdym spotkaniu jest z nami nasz opiekun. Na spotkaniach mamy modlitw\u0119 dzi\u0119kczynn\u0105, b\u0142agaln\u0105 a potem z przeprosinami. Wsp\u00f3lnota nasza zaczyna si\u0119 rozszerza\u0107 bo przychodzi coraz wi\u0119cej os\u00f3b. Teraz liczymy sobie oko\u0142o 500os\u00f3b. Niedawno byli\u015bmy na czterodniowej oazie modlitwy w W\u0119growie. By\u0142o to prze\u017cyte nale\u017cycie z Chrystusem. W czasie tych czterodniowych oaz niekt\u00f3rzy wr\u00f3cili pe\u0142ni Ducha i umocnieni Chrystusem. <\/i><\/span><\/p>\n

Ostatnio by\u0142am na Dniu Wsp\u00f3lnoty na Br\u00f3dnie w Warszawie. To spotkanie by\u0142o 12 grudnia. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 tym \u017ce by\u0142o og\u00f3lne zapoznanie z lud\u017ami ,kt\u00f3rych jeszcze nie znali\u015bmy a potem by\u0142o nabo\u017ce\u0144stwo tych kandydat\u00f3w, kt\u00f3rzy wst\u0119powali do Neo Katechumenatu. Po tym nabo\u017ce\u0144stwie by\u0142a Eucharystia a potem na zako\u0144czenie Agapa. Jeden z muzycznych kt\u00f3ry gra\u0142 na dniu wsp\u00f3lnoty to przyje\u017cd\u017ca\u0142 do nas do parafii gra\u0107 w czasie Rekolekcji dla m\u0142odzie\u017cy. Mimo mojej choroby systematycznie chodzi\u0142am na Rekolekcje. <\/i><\/span><\/p>\n

W pi\u0105tki mam spotkania grupowe. Raz by\u0142o u mnie, a teraz chodzimy do naszej Animatorki. <\/i><\/span><\/p>\n

Ko\u0144cz\u0105c sw\u00f3j list prosz\u0119 odpisz mi sw\u00f3j list z twoim zaanga\u017cowaniem w to co b\u0119dziesz pisa\u0142a oraz pozdrawiam Wojtka, kt\u00f3ry by\u0142 z nami na oazie. Aniu, gdyby\u015b go spotka\u0142a prosz\u0119 ci\u0119 w mojej sprawie aby napisa\u0142 co u niego s\u0142ycha\u0107.<\/i><\/span><\/p>\n

Pami\u0119taj\u0105ca o tobie Dorotka<\/i><\/span><\/p>\n

uczestniczka Oazy<\/i><\/span><\/p>\n

zobowi\u0105zywa\u0142 si\u0119 przyj\u015b\u0107 na spotkanie pi\u0105tkowe, dla wszystkich. Podoba\u0142o mi si\u0119. W\u0142a\u015bciwie wszyscy moi przyjaciele byli zaciekawieni dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ruchu. Wielu nowych pojawia\u0142o si\u0119 co tydzie\u0144. R\u00f3wnie wielu si\u0119 jednak, wykrusza\u0142o. Znikali ka\u017cdego tygodnia, pytano, dlaczego. Potem zapominano. Wiele os\u00f3b przychodzi\u0142o i po kilku tygodniach stwierdza\u0142o, \u017ce tego typu organizacje i ich idea\u0142y zdecydowanie nie odpowiadaj\u0105 ich stylowi \u017cycia i \u015bwiatopogl\u0105dowi. Mnie jednak fascynowa\u0142o \u017cycie tego ruchu, jego energia i dynamika. By\u0142am nie\u015bmia\u0142\u0105, naiwn\u0105 dziewczyn\u0105, lubi\u0142am organizacje i stowarzyszenia, pewniej czu\u0142am si\u0119 w grupie. Nie chcia\u0142am nigdy przodowa\u0107, wybija\u0107 si\u0119 czy ujawnia\u0107. Zawsze by\u0142am szar\u0105 myszk\u0105. Tak mi si\u0119 w\u00f3wczas zdawa\u0142o. W\u0142a\u015bnie ten ruch ukszta\u0142towa\u0142 w pewien spos\u00f3b moja osobowo\u015b\u0107. Wci\u0105\u017c by\u0142am szar\u0105 myszk\u0105, niew\u0105tpliwie odrobin\u0119 pozosta\u0142am do dzi\u015b t\u0105 nie\u015bmia\u0142\u0105 dziewczyn\u0105 sprzed lat, mimo tak wielu r\u00f3\u017cnych do\u015bwiadcze\u0144, podro\u017cy, zdobytej wiedzy i \u015bwiatopogl\u0105du, kt\u00f3ry wielu uwa\u017ca za dziwny i niecodzienny. By\u0142am szar\u0105 myszk\u0105 tam, w oazie, mimo \u017ce w miar\u0119 up\u0142ywu lat uczy\u0142am si\u0119 coraz wi\u0119cej, wst\u0119powa\u0142am na kolejne stopnie wtajemniczenia. W pewnym momencie zaproponowano mi nawet prowadzenie grupy. Mia\u0142am moj\u0105 w\u0142asn\u0105 grup\u0119 m\u0142odych ludzi spragnionych wiedzy o religii ko\u015bciele i wierze. Szalenie mozolne by\u0142o dla mnie zadanie przekazywania wiedzy. Tak trudno by\u0142o przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 niesfornych dziewcz\u0105t, trudno by\u0142o odpowiada\u0107 na ich pytania, na kt\u00f3re sama wci\u0105\u017c jeszcze poszukiwa\u0142am odpowiedzi. W Biblii napisane jest! Ale dlaczego? Dlaczego Maria by\u0142a niepokalanie pocz\u0119ta? Dlaczego tr\u00f3jca \u015bwi\u0119ta jest tajemnic\u0105? Prosz\u0119 wyt\u0142umacz, dlaczego nie? dlaczego tak? Po kilku latach wci\u0105\u017c powraca\u0142y do mnie te same pytania. Niew\u0105tpliwe faktem jest, ze moja nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 przeszkadza\u0142a mi pracy animatorki. Nie umia\u0142am nigdy wypowiada\u0107 w\u0142asnych ci\u0119\u017cko wypracowanych pogl\u0105d\u00f3w z odpowiedni\u0105 doz\u0105 pewno\u015bci siebie. To, w co wierzy\u0142am zdawa\u0142o si\u0119 w\u0105tpliwe. Dlaczego? Wierzy\u0142am przecie\u017c w tr\u00f3jc\u0119 ca\u0142\u0105 dusz\u0105 i umys\u0142em. A jednak prawd\u0105 by\u0142o to, \u017ce i ja nigdy nie mog\u0142am jej sobie logicznie wyt\u0142umaczy\u0107. Wci\u0105\u017c jednak je\u017adzi\u0142am na spotkania oazowe, zbywa\u0142am siebie sam\u0105 i w\u0142asne w\u0105tpliwo\u015bci byle czym. \u2013 Eh to tak ma\u0142o wa\u017cne! \u2013 M\u00f3wi\u0142am w my\u015blach do siebie. W modlitwie przeprasza\u0142am Boga za tak cz\u0119ste utraty wiary, za w\u0105tpliwo\u015bci. Przecie\u017c sprawdza\u0142am si\u0119. By\u0142am wci\u0105\u017c jednak szar\u0105 myszk\u0105, tak\u0105 jednak, kt\u00f3r\u0105 wszyscy ju\u017c znali i lubili. By\u0142am t\u0105 \u0142adn\u0105, mi\u0142\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra tak \u0142adnie gra na gitarze, tak \u0142adnie \u015bpiewa, tak oryginalnie si\u0119 ubiera. Kto nie lubi s\u0142ucha\u0107 komplement\u00f3w na w\u0142asny temat? To prawda, \u017ce zasady tego ruchu by\u0142y zgodne w\u00f3wczas z moimi, z moj\u0105 natur\u0105 i charakterem, nigdy nie stanowi\u0142o dla mnie problemu noszenie wyci\u0105gni\u0119tych d\u0142ugich swetr\u00f3w i d\u0142ugich sp\u00f3dnic. Ten styl, kt\u00f3ry wielu myli\u0142o z hipisowskim. Rezygnacja z picia i palenia r\u00f3wnie\u017c by\u0142a drobiazgiem. Sama przecie\u017c rezygnowa\u0142am dodatkowo z mi\u0119sa i s\u0142odyczy. Ot jedno wyrzeczenie wi\u0119cej. A wegetarianizm by\u0142 przecie\u017c tak modny. Ruch oazowy by\u0142 dla mnie pomoc\u0105. Moje \u017cycie rzeczywi\u015bcie sta\u0142o si\u0119 bogatsze dzi\u0119ki temu do\u015bwiadczeniu. Moja wiedza o ko\u015bciele wi\u0119ksza, moja wiara g\u0142\u0119bsza. Dzi\u015b jednak wiem, \u017ce ten ruch by\u0142 jedynie etapem. To nie by\u0142 koniec drogi, to by\u0142 jej pocz\u0105tek. Wiele rzeczy, z kt\u00f3rymi zetkn\u0119\u0142am si\u0119 w ko\u015bciele katolickim, nad kt\u00f3rymi mo\u017ce nie zastanawia\u0142abym si\u0119 gdyby nie oaza, nie akceptowa\u0142am. Przymyka\u0142am oczy. Udawa\u0142am ze wszystko jest do przyj\u0119cia. I tr\u00f3jca, kt\u00f3ra jednocze\u015bnie jest Bogiem Jedynym i hostia i spowied\u017a. Pojawia\u0142o si\u0119 jednak zbyt wiele natr\u0119tnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

6.06.1991 Mi\u0144sk<\/i><\/span><\/p>\n

Cze\u015b\u0107!<\/i><\/span><\/p>\n

Mo\u017ce mnie jeszcze pami\u0119tasz. Te zdj\u0119cia, kt\u00f3re dosta\u0142a\u015b s\u0105 z Omuz z G\u00f3rek. Kiedy\u015b m\u00f3wi\u0142a\u015b, \u017ce by\u0142a\u015b na pielgrzymce. Czy idziesz mo\u017ce w tym roku? Bo ja jeszcze nie wiem,ale chyba p\u00f3jd\u0119. A je\u017celi tak, to nie wiem w jakiej grupie. Chcia\u0142abym, p\u00f3j\u015b\u0107 w jakiej\u015b grupie, w kt\u00f3rej kogo\u015b znam. Je\u017celi mo\u017cesz, a my\u015bl\u0119 \u017ce tak, to odpisz mi w jakiej grupie Ty idziesz, je\u017celi w og\u00f3le idziesz. Napisz oczywi\u015bcie te\u017c co u Ciebie s\u0142ycha\u0107. Bo u mnie to r\u00f3\u017cnie. Ale najwa\u017cniejsze to, \u017ce ju\u017c nied\u0142ugo wakacje (nareszcie). Niestety pewnie nie pojad\u0119 na rekolekcje. Tak jako\u015b wysz\u0142o. Chocia\u017c chcia\u0142abym pojecha\u0107. Poza tym to jeszcze nie wiem co b\u0119d\u0119 robi\u0142a w wakacje. <\/i><\/span><\/p>\n

Ewa<\/i><\/span><\/p>\n

Du\u017co czyta\u0142am. By\u0142a to jednak literatura katolicka. Wielu ludzi spotyka\u0142am, Byli to jednak Polacy i katolicy. Sk\u0105d mog\u0142am wiedzie\u0107 cokolwiek o tym, co g\u0142osz\u0105 inne religie? Z ksi\u0105\u017cek pisanych przez nie-katolik\u00f3w. Ale ja nie chcia\u0142am ich w\u00f3wczas czyta\u0107. Wystarcza\u0142 mi kontakt z moimi przyjaci\u00f3\u0142mi z ko\u015bcio\u0142a, moje wyjazdy na letnie rekolekcje , moja grupa, moja schola, \u015bpiew podczas mszy i gra na gitarze. Dopiero wyjazd do Francji sprawi\u0142, ze nie musia\u0142am czyta\u0107 ksi\u0105\u017cek o innych religiach. S\u0142owa pojawi\u0142y si\u0119 same. Pojawili si\u0119 przyjaciele protestanci, kalwini i luteranie, pojawi\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3rego pokocha\u0142am, protestant. Pojawili si\u0119 muzu\u0142manie \u2013 Maroka\u0144czycy. I liberalni Francuzi. I dylematy mi\u0142o\u015bci. Pigu\u0142ka antykoncepcyjna nied\u0142ugo po pierwszym zbli\u017ceniu z m\u0119\u017cczyzn\u0105, rzadsze odwiedziny w ko\u015bciele, bo protestantyzm szturmowa\u0142 moje szare kom\u00f3rki i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma odwrotu. Katolicyzm przesta\u0142 by\u0107 jedynym znanym \u015bwiatopogl\u0105dem naiwnej Polki. Idea\u0142y ojca Blachnickiego, w kt\u00f3re wci\u0105\u017c wierzy\u0142am przecie\u017c, okaza\u0142y si\u0119 trudne do zrealizowane w \u015bwiecie liberalizmu, kt\u00f3ry pozna\u0142am. Zobowi\u0105zanie do abstynencji ca\u0142kowitej od alkoholu, czysto\u015b\u0107, msze cotygodniowe, spowied\u017a. Spowied\u017a nie by\u0142a ju\u017c \u0142atwa prosta i przyjemna, rutynowa. Je\u015bli zdoby\u0142am si\u0119 na odwag\u0119 by do niej przyst\u0105pi\u0107, do\u015bwiadczenie to by\u0142o m\u0119k\u0105 nie do opisania ze wzgl\u0119du na towarzysz\u0105ce jej odczucie wstydu, rozpaczy i w\u0105tpliwo\u015bci. I tak mia\u0142o pozosta\u0107 przez d\u0142ugi czas.<\/span><\/p>\n

Mimo wszystko jednak wspania\u0142e wspomnienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym okresem w moim \u017cyciu, gdy przynale\u017ca\u0142am do ruchu oazowego. Czeka\u0142am z t\u0119sknot\u0105 na ka\u017cde wakacje i nowy wyjazd gdzie\u015b w Polsk\u0119. Koszta wyjazdu by\u0142y niewielkie, pokrywali je w\u00f3wczas moi rodzice. Dopiero w momencie rozpocz\u0119cia studi\u00f3w by\u0142am w stanie zarobi\u0107 na swoje potrzeby daj\u0105c lekcje polskiego i francuskiego. Wcze\u015bniej zdana by\u0142am na dobr\u0105 wol\u0119 rodzicieli. Pami\u0119tam jednak, \u017ce matka cieszy\u0142a si\u0119, \u017ce tak wielu mam przyjaci\u00f3\u0142 i tak aktywnie dzia\u0142am w ko\u015bciele. Z pewno\u015bci\u0105 wszyscy dumni byli mog\u0105c s\u0142ysze\u0107 m\u00f3j g\u0142os podczas \u015bpiewania psalm\u00f3w na ch\u00f3rze. Pami\u0119tam jak dumna by\u0142am ja sama. To uczucie zadowolenia jest wspania\u0142ym dowodem jak wiele we mnie zarozumia\u0142o\u015bci i pr\u00f3\u017cno\u015bci. Oczywi\u015bcie, niczym z\u0142ym nie jest zadowolenie z dobrze wykonywanej pracy czy dobrze spe\u0142nionego obowi\u0105zku. Ja jednak po kilku latach przynale\u017cno\u015bci do oazy zaczyna\u0142am uwa\u017cnie przypatrywa\u0107 si\u0119 swoim zachowaniom, uwa\u017cnie sam\u0105 siebie kontrolowa\u0107 i analizowa\u0107. Nast\u0105pi\u0142o to jeszcze przed wyjazdem do Francji. Nie ukrywam, \u017ce wyjazd ten, w 96 roku by\u0142 ju\u017c swojego rodzaju rejterad\u0105, tch\u00f3rzostwem, ucieczk\u0105. Po wielu pr\u00f3bach odej\u015bcia z ruchu, nieudanych, zdecydowa\u0142am, \u017ce jedynie m\u00f3j wyjazd pozwoli na zerwanie zwi\u0105zku z t\u0105 organizacj\u0105 i tymi lud\u017ami. Jak \u017ale si\u0119 w\u00f3wczas czu\u0142am psychicznie. Gryz\u0142o sumienie. Dokucza\u0142y wyrzuty sumienia, w\u0105tpliwo\u015bci. Czu\u0142am jednak, \u017ce moja tam rola sko\u0144czy\u0142a si\u0119 ju\u017c dawno. Ruch starza\u0142 si\u0119, a ja nie mia\u0142am ju\u017c ani wiary w dawne idea\u0142y tak czystej, ani zapa\u0142u dla kontynuacji dzia\u0142alno\u015bci. Nieustannie chwyta\u0142am w locie negatywne i krytyczne my\u015bli kt\u00f3re przebiega\u0142y przez moj\u0105 zdezorientowan\u0105 g\u0142ow\u0119 \u2013 wszystko to nie jest ju\u017c czyste, wielu z nas popad\u0142o ju\u017c w rutyn\u0119, niczego nie uczymy i nikogo do niczego nie przekonujemy. Dra\u017cni\u0142a mnie uczuciowo\u015b\u0107 i nadwra\u017cliwo\u015b\u0107, denerwowa\u0142o sentymentalne podej\u015bcie do spraw wiary. Rozedrgane modlitwy i wezwania do Ducha \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry zdawa\u0142 mi si\u0119 najbardziej nieprawdziw\u0105 i abstrakcyjn\u0105 z postaci tr\u00f3jcy. Ruch \u015bwiat\u0142o-\u017cycie niebezpiecznie zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do odnowy w duchu \u015bwi\u0119tym, zgromadzenia katolickiego na mod\u0142\u0119 protestanck\u0105, kt\u00f3rego zasad nie akceptowa\u0142am. Gdzie by\u0142 w ca\u0142ym tym rozgardiaszu jeden B\u00f3g , ten gro\u017any i surowy, B\u00f3g ojciec. B\u00f3g, co do kt\u00f3rego nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jest wszechw\u0142adny i niepodzielny. Kt\u00f3ry nie potrzebowa\u0142 naszej chwa\u0142y i naszych p\u0142aczliwych piosenek. Ogromn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 sprawia\u0142o mi jednak wykonywanie tych\u017ce, zn\u00f3w jednak by\u0142a to niejako grzeszna przyjemno\u015b\u0107. Do kogo skierowane by\u0142y te pie\u015bni? Czy w istocie chodzi\u0142o o to, aby ich wykonanie mnie wbija\u0142o w pych\u0119, mi sprawia\u0142o przyjemno\u015b\u0107, mnie wprowadza\u0142o w stan euforii i ekstazy? Na tym etapie rozwa\u017ca\u0144 zna\u0142am ju\u017c zasady filozofii realistycznej Tomasza z Akwinu, zna\u0142am r\u00f3wnie\u017c twierdzenia i idee \u015bw. Augustyna i os\u00f3b takich jak Jan od Krzy\u017ca i \u015bw. Teresa hiszpanka. Nie obce by\u0142y mi ich opowiadania o mo\u017cliwo\u015bci zbli\u017cenia si\u0119 do Boga przez ekstaz\u0119 i d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 pe\u0142n\u0105 zaanga\u017cowania modlitw\u0119 , przez posty i wyrzeczenia. Ich idee w tej chwili przywodz\u0105 na my\u015bl za\u0142o\u017cenia sufizmu w islamie. Ja jednak innej szuka\u0142am ju\u017c w\u00f3wczas drogi. Niezale\u017cnie od tego jak poci\u0105gaj\u0105ce i wspania\u0142e zdawa\u0142y mi si\u0119 rozwa\u017canie \u015bw. Teresy, niezale\u017cnie od tego jak dobrze potrafi\u0142am si\u0119 modli\u0107 przez \u015bpiew i g\u0142o\u015bn\u0105 spontaniczn\u0105 modliw\u0119 oazow\u0105, ja szuka\u0107 chcia\u0142am w\u0142asnej drogi, kt\u00f3ra prowadzi\u0142aby mnie prawdziwie do Boga nie na obraz i podobie\u0144stwo ludzi. Chcia\u0142am zrozumie\u0107 jakim Bogiem rzeczywi\u015bcie by\u0142 zanim namalowano pierwsze jego wizerunki, zanim zacz\u0119to przypisywa\u0107 mu r\u00f3\u017cnorakie formy, zachowania, w\u0142a\u015bciwo\u015bci i cechy, kt\u00f3rych zdawa\u0142o mi si\u0119 w istocie posiada\u0107 nie m\u00f3g\u0142. <\/span><\/p>\n

A by\u0142 taki cz\u0142owiek, taki ksi\u0105dz, dzi\u0119ki wiedzy kt\u00f3rego uda\u0142o mi si\u0119 niemal uwierzy\u0107, \u017ce miejscem moim i przeznaczeniem jest mimo wszystko oaza. On naucza\u0142 m\u0105drze, jego kazania wychodzi\u0142y poza nud\u0119 i rutyn\u0119. Jego s\u0142owa by\u0142y przekonuj\u0105ce i uczciwe. M\u00f3wi\u0142 o swojej wierze bez uniesienia i ekstazy, m\u00f3wi\u0142 o Bogu z czci\u0105 ale i konkretnie, jasno. Ten ksi\u0105dz brodaty prowadzi\u0142 kilkakrotnie moje rekolekcje czyli wyjazdy letnie oazowe, po dwu latach jednak znik\u0142 z naszej parafii, przeniesiony do jednej z warszawskich. Straci\u0142am z nim kontakt i zn\u00f3w sta\u0142am si\u0119 bezradna w swoich poszukiwaniach niedoko\u0144czonych, przerwanych w po\u0142owie drogi. Zdecydowa\u0142am si\u0119 na ostatni ju\u017c, jak postanowi\u0142am, wyjazd na letni\u0105 oaz\u0119. M\u00f3j tak zwany trzeci stopie\u0144 oazowy, miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona niedaleko puszczy kampinoskiej, w zalesionej okolicy. Wyjazd ten organizowa\u0142 oraz by\u0142 naszym opiekunem pewien ksi\u0105dz z Warszawy, kt\u00f3rego nie zna\u0142am wcze\u015bniej, a kt\u00f3ry jak si\u0119 okaza\u0142o potrafi\u0142 nawi\u0105zywa\u0107 bardzo \u0142atwo i szybko kontakty z m\u0142odzie\u017c\u0105. Wzbudza\u0142 zaufanie. Podoba\u0142 mi si\u0119 jego styl \u017cycia, spos\u00f3b w jaki m\u00f3wi\u0142 o wierze i do\u015bwiadczeniu poszukiwania Boga. Wzbudza\u0142 zaufanie. Jego wypowiedzi by\u0142y niejednokrotnie jednak ostre, twarde i trudne do zaakceptowania. Wiara wymaga\u0142a po\u015bwi\u0119ce\u0144 \u2013 m\u00f3wi\u0142. Oczywi\u015bcie, to prawda. Nieco p\u00f3\u017aniej jednak w zupe\u0142nie innym kontek\u015bcie spojrza\u0142am na t\u0119 wypowied\u017a z przesz\u0142o\u015bci. <\/span><\/p>\n

Lubi\u0142 wyprawy po okolicy. Wyprawy do lasu. Odwiedzili\u015bmy le\u015bnicz\u00f3wk\u0119, odprawi\u0142 msz\u0119 polow\u0105. Wspania\u0142e do\u015bwiadczenie, zgo\u0142a franciszka\u0144skie. By\u0142 jednak ten dzie\u0144, gdy odwa\u017cy\u0142am si\u0119 powa\u017cnie z nim porozmawia\u0107, o sobie, swoich problemach z wiar\u0105 i pragnieniem odej\u015bcia z oazy, o poszukiwaniach i w\u0105tpliwo\u015bciach. Pami\u0119tam, \u017ce zabra\u0142 mnie w\u00f3wczas na spacer. By\u0142 wiecz\u00f3r. Jechali\u015bmy nieo\u015bwietlon\u0105 drog\u0105, gdzie\u015b w poprzek puszczy. W pewnym momencie wyskoczy\u0142o pod ko\u0142a male\u0144kie zwierze. \u015awist opon i nasze przera\u017cenie. Uda\u0142o mu si\u0119 jednak opanowa\u0107 kierownic\u0119 i unikn\u0105\u0107 uderzenia. Nie sta\u0142o si\u0119 nic z\u0142ego. Zatrzymali\u015bmy si\u0119 jednak po chwili przy drodze, aby och\u0142on\u0105\u0107. Rozmawiali\u015bmy dalej. On wci\u0105\u017c powraca\u0142 do tematu po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Bogu. B\u00f3g by\u0142 wi\u0119c istot\u0105 szalenie wymagaj\u0105c\u0105, my\u015bla\u0142am, spogl\u0105daj\u0105c jednocze\u015bnie na siedz\u0105cego obok ksi\u0119dza, kt\u00f3ry by\u0142 przecie\u017c takim samym m\u0119\u017cczyzn\u0105 jak ka\u017cdy inny, jedynie bardziej samotnym i emocjonalnie ubo\u017cszym. Czy\u017c nie mia\u0142 i tych samych potrzeb jak inni m\u0119\u017cczy\u017ani. Cho\u0107by uczuciowych, je\u015bli pominiemy sprawy fizyczno fizjologiczne. Zdawa\u0142 mi si\u0119 szalenie samotny i mimo wszystko bezradny czy zagubiony niezale\u017cnie od tego jak surowe by\u0142y jego s\u0142owa, jak pewnie wypowiada\u0142 si\u0119 o swoich wyborach i przekonaniach. Dlaczego B\u00f3g chcia\u0142by, aby\u015bmy my ludzie wybierali \u017cycie przeciwne naszej naturze. Przywo\u0142a\u0142am w\u00f3wczas uczucie jakie mnie nagle ogarn\u0119\u0142o gdy tu\u017c przed nasz\u0105 nocn\u0105 wypraw\u0105 przytuli\u0142 mnie na chwil\u0119 do siebie, przyjacielsko. Odczu\u0142am jednak dziwnego rodzaju zmieszanie i co\u015b jeszcze. Mo\u017ce by\u0142o to podniecenie, do kt\u00f3rego nie chcia\u0142am si\u0119 w\u00f3wczas przyzna\u0107 nawet przed sob\u0105 sam\u0105. By\u0142am przecie\u017c wci\u0105\u017c jeszcze dziewic\u0105, w wieku 23 lat, wci\u0105\u017c jeszcze ni\u0105 by\u0142am. Nie jestem pewna jak zareagowa\u0142 jego organizm na ten akt czu\u0142o\u015bci czy nazwijmy to mimo wszystko \u2013 przyja\u017ani. Wierz\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rych zna\u0142am by\u0142o uczciwych i rzeczywi\u015bcie starali si\u0119 realizowa\u0107 zasady ustalone przez kosci\u00f3l. Jedn\u0105 z nich, jedn\u0105 z istotniejszych dla nich by\u0142 celibat. A jednak moje odczucia nienaturalnego zmieszania sprawi\u0142y jedynie \u017ce jeszcze szybciej pojawi\u0142y si\u0119 w mojej g\u0142owie w\u0105tpliwo\u015bci. Jeszcze szybciej postanowi\u0142am odej\u015b\u0107 z oazy, w og\u00f3le wyjecha\u0107 z Polski, spojrze\u0107 na ni\u0105 z dala, z perspektywy kraju laickiego, kraju, kt\u00f3ry nie deklarowa\u0142 przynale\u017cno\u015bci nijakiej, nie zobowi\u0105zywa\u0142 i nie obligowa\u0142. Jednocze\u015bnie nie zmusza\u0142 wi\u0119c do hipokryzji, kt\u00f3ra w\u0105sk\u0105 jedynie lini\u0105 oddziela si\u0119 od gorliwo\u015bci i prawdziwego zaanga\u017cowania. <\/span><\/p>\n

Wraz z wyjazdem urwa\u0142 mi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kontakt z przyjaci\u00f3\u0142mi, kt\u00f3rych pozna\u0142am w oazie, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3lnie przezywa\u0142am wzloty i upadki wiary. Wielu z nich r\u00f3wnie\u017c odesz\u0142o z ruchu na podobnym etapie. By\u0142a w\u015br\u00f3d tych kt\u00f3rzy odeszli tak\u017ce bliska w\u00f3wczas przyjaci\u00f3\u0142ka, kt\u00f3ra do dzi\u015b jednak jest katoliczk\u0105 i twardo broni swoich przekona\u0144. Od kilku lat jest m\u0119\u017catk\u0105, on wyznaje te same przekonania, wiem \u017ce s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi. Nie potrafimy ju\u017c jednak pozosta\u0107 na tym samym poziomie porozumienia. Znik\u0142a \u0142atwo\u015b\u0107 konwersacji, wci\u0105\u017c s\u0105 pomi\u0119dzy nami niedom\u00f3wienia i \u017cale. Nie potrafimy wyeliminowa\u0107 z rozmowy element\u00f3w tak dla nas istotnych jakimi s\u0105 wiara i zasady wedle kt\u00f3rych zdecydowali\u015bmy si\u0119 \u017cy\u0107. Unikamy si\u0119. A mo\u017ce to ja ich unikam, przyjaci\u00f3\u0142ka za wszelk\u0105 cen\u0119 stara si\u0119 utrzyma\u0107 nasze kontakty. Temperuje zap\u0119dy m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry \u017cartami sypie nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce mog\u0105 mnie one razi\u0107. Wsp\u00f3lna powinna by\u0107 nam by\u0107 mo\u017ce niech\u0119\u0107 do \u017byd\u00f3w, ja jednak w sobie samej wzbudzi\u0107 nie potrafi\u0119 nienawi\u015bci czy niech\u0119ci do nikogo. Czy jestem naiwna? Zale\u017cy mi na kontaktach nawet z lud\u017ami, kt\u00f3rzy mnie zranili, je\u015bli dojdzie do przebaczenia przeprosin i nawi\u0105zania dialogu. Nie potrafi\u0119 jednak zachowa\u0107 istotnej wi\u0119zi z tymi, kt\u00f3rzy nie odbieraj\u0105 na tej samej fali. Nasze drogi zbyt drastycznie si\u0119 rozmijaj\u0105. Mimo wszystko Ania i Kacper s\u0105 jedn\u0105 z par, kt\u00f3re odwiedzam w tych dniach, gdy obchodz\u0105 oni \u015bwi\u0119ta katolickie, gdy odwiedzam rodzic\u00f3w w moim mie\u015bcie rodzinnym, gdzie i oni wci\u0105\u017c mieszkaj\u0105. Nie pozosta\u0142o za\u015b ju\u017c nic poza wspomnieniami po przyja\u017aniach, jakie zawiera\u0142am podczas pobyt\u00f3w na pielgrzymkach ko\u015bcielnych do Cz\u0119stochowy oraz podczas wyjazd\u00f3w Taize, na zgromadzenia modlitewne do r\u00f3\u017cnych stolic Europy. <\/span><\/p>\n

Wiele os\u00f3b uczestniczy\u0142o jednocze\u015bnie, tak jak ja, w kilku formach aktywno\u015bci religijnej. Dzi\u0119ki ruchowi \u015bwiat\u0142o-\u017cycie pozna\u0142am pierwszego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry sprawi\u0142, \u017ce czerwieni\u0142am si\u0119 bez powodu a serce bi\u0142o mi mocniej. I cho\u0107 nasza znajomo\u015b\u0107 ju\u017c dawno si\u0119 urwa\u0142a, cho\u0107 wiem, \u017ce w tej chwili jest ju\u017c \u017conaty i ma nie tak zapewne ma\u0142\u0105 ju\u017c jak przed cztery laty c\u00f3reczk\u0119, zachowa\u0142am bardzo mi\u0142e wspomnienia z okresu naszego kr\u00f3tkiego zwi\u0105zku. On w\u0142a\u015bnie, wraz ze swoim przyjacielem Marcinem w lipcu przeznacza\u0142 czas na wyjazdy oazowe, w sierpniu za\u015b wyrusza\u0142 na pielgrzymk\u0119, zim\u0105 za\u015b je\u017adzi\u0142 na spotkania Taize. Pielgrzymki by\u0142y naszym wsp\u00f3lnym do\u015bwiadczeniem. <\/span><\/p>\n

Po raz pierwszy zdecydowa\u0142am si\u0119 na dziesi\u0119ciodniow\u0105 piesz\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 na po\u0142udnie w towarzystwie kole\u017canki, kt\u00f3rej matk\u0119 nazywa\u0142am cioci\u0105. To by\u0142a jedna z tych przyszywanych cio\u0107, kole\u017canek maminych, o kt\u00f3rych niesprawiedliwie nie napisa\u0142am ani s\u0142owa w jednym z pocz\u0105tkowych rozdzia\u0142\u00f3w tej ksi\u0105\u017cki. Z Julk\u0105 zna\u0142y\u015bmy si\u0119 od dzieci\u0144stwa, pojawia si\u0119 na wielu moich fotkach jeszcze czarno-bia\u0142ych robionych r\u0119k\u0105 taty. Jej oraz moi rodzice odprowadzili swoje pociechy do najbli\u017cszej wioski, przez kt\u00f3r\u0105 pod\u0105\u017ca\u0107 mia\u0142a cz\u0119\u015bc pielgrzymki akademickiej, nazywana grup\u0105 pomara\u0144czow\u0105. Z niewiadomych powod\u00f3w rodzice stwierdzili, \u017ce znacznie \u0142atwiej b\u0119dzie nam rozpocz\u0105\u0107 pielgrzymowanie od tamtej wsi Babice zamiast od ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Anny w centrum Warszawy. <\/span><\/p>\n

Julka nie towarzyszy\u0142a mi zbyt d\u0142ugo. Os\u0142ab\u0142a i wycofa\u0142a si\u0119 z pielgrzymowania. Ja jednak postanowi\u0142am za wszelk\u0105 cen\u0119 dotrze\u0107 do Czestochowy, niezale\u017cnie od kurzu, brudu, zm\u0119czenia, upa\u0142u i niezliczonej ilo\u015bci zropia\u0142ych bol\u0105cych nieopisanie b\u0105bli na stopach. Nie by\u0142o najlepszych i najwygodniejszych but\u00f3w. Ka\u017cdy but sprawia\u0142 b\u00f3l po kilku godzinach marszu. Nawet najstarsze sprawdzone zawodzi\u0142y w\u0142a\u015bciciela. Zwieszona ze zm\u0119czenia i unikaj\u0105ca s\u0142o\u0144ca g\u0142owa dostrzega\u0142a stopy obute w sanda\u0142y obok tych wiernych trampkom, adidasom, bucikom w stylu piel\u0119gniarek i salowych jakie nosi\u0142a jeszcze i moja babcia, jakie nosi\u0142y panie w \u017c\u0142obku w kt\u00f3rym pracowa\u0142a kiedy\u015b mama. Oczy dostrzega\u0142y nawet ci\u0119zkie czarne sk\u00f3rzane buty zwane pospolicie glanami. Ich w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 w\u0142a\u015bnie Antek, kt\u00f3ry jednak po kilku dniach postanowi\u0142 si\u0119 z nimi po\u017cegna\u0107 i wdzia\u0107 l\u017cejsze zdarte adidasy. <\/span><\/p>\n

Znali\u015bmy si\u0119 z oazy. By\u0142 rok starszy, wiedzia\u0142am, \u017ce mieszka w mojej miejscowo\u015bci niedaleko tor\u00f3w, w okolicy jeszcze bardziej zalesionej ni\u017c moja. Widywali\u015bmy si\u0119 podczas spotka\u0144 oazowych, jednak zar\u00f3wno moja jak i jego niesmia\u0142o\u015b\u0107 nie pozwoli\u0142a nam wcze\u015bniej na zawarcie znajomo\u015bci. Zreszt\u0105 i w\u00f3wczas nie by\u0142 to ten moment, gdy ujrzeli\u015bmy w sobie dwie po\u0142\u00f3wki pary, kt\u00f3ra pozostawa\u0142a razem przez kolejne dwa lata. Dopiero po moim powrocie z sanatorium, gdy zbli\u017ca\u0142am si\u0119 do wieku lat osiemnastu ponownie zbi\u017cylismy si\u0119 do siebie, ju\u017c powa\u017cniej, i zdecydowali\u015bmy pozosta\u0107 razem. Nie by\u0142o b\u0142yskawic, nie by\u0142o sztucznych ogni, a jednak by\u0142a mi\u0119dzy nami ni\u0107 porozumienia bardzo dla nas obojga cenna. By\u0142o iskrzenie. I te dni, te wspomnienia s\u0105 dla mnie dzi\u015b wa\u017cne. Pami\u0119tam to w\u0119drowanie do Cz\u0119stochowy, kt\u00f3re odbyli\u015bmy razem podczas kolejnej pielgrzymki trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce, tak d\u0142ugo jak by\u0142o to mo\u017cliwe w upale, w\u00f3wczas gdy cia\u0142o p\u0142yn\u0119\u0142o potem i ka\u017cdy dotyk bli\u017aniego zdawa\u0142 si\u0119 niemi\u0142y i niezno\u015bny. W\u0119drowali\u015bmy razem, a wieczorami, gdy dochodzili\u015bmy ju\u017c jak co dzie\u0144 spo\u015br\u00f3d tych dziesi\u0119ciu dni, do kolejnej wioski, w kt\u00f3rej przeznaczano nam miejsca na nocleg, lubi\u0142am zamyka\u0107 ze zm\u0119czenia i z ulg\u0105 oczy i i\u015b\u0107 przed siebie ufaj\u0105c trzymaj\u0105cemu mnie za r\u0119k\u0119 przewodnikowi. \u017ba\u0142uj\u0119 w tej chwili, \u017ce tak du\u017ca odleg\u0142o\u015b\u0107 dzieli Jelonki od Stasina, gdzie pozosta\u0142y wszystkie moje zdj\u0119cia, tak\u017ce te czarno-bia\u0142e, kt\u00f3re robi\u0142 jeden z ch\u0142opc\u00f3w z naszej paczki oazowo stasi\u0144skiej, kt\u00f3ra zawsze rusza\u0142\u0105 do Czestochowy w grupie pomara\u0144czowej. \u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce nie mam przy sobie je\u015bli nie mojej ukochanej doros\u0142ej gitary niemieckiej, to cho\u0107 tej ma\u0142ej, z pekni\u0119tym pud\u0142em-sercem i d\u017awi\u0119kiem, gitary mojej pierwszej, tej kupionej na bazarze r\u00f3\u017cyckiego za 50 zlotych, a mo\u017ce by\u0142 to ju\u017c nawet stadion dziesi\u0119ciolecia, korona i kr\u00f3lestwo rosyjskich imigrant\u00f3w handlarzy. \u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce nie nauczy\u0142am si\u0119 na pami\u0119\u0107 \u017cadnej z piosenek i potrzebowa\u0142am zawsze pomocy \u015bpiewnika aby odtworzy\u0107 s\u0142owa i akordy. Jest takie zdj\u0119cie, kt\u00f3re przywo\u0142uje tamte pielgrzymkowe wspomnienia szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie. Post\u00f3j gdzie\u015b niedaleko ju\u017c Cz\u0119stochowy. Ogromne zm\u0119czenie \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszej grupy bezsilnie rozk\u0142ada si\u0119 na trawie tu\u017c po doj\u015bciu do miejsca odpoczynku. Widz\u0119 siebie, bardzo chud\u0105 nisk\u0105 panienk\u0119 w czarnym zbyt d\u0142ugim wyci\u0105gni\u0119tym t-shircie i przykr\u00f3tkich spodniach odrobin\u0119 bufiastych, kt\u00f3re wyci\u0105gn\u0119\u0142am kiedy\u015b z dar\u00f3w ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re uwielbia\u0142am tak jak ten ser dziwacznie pomara\u0144czowy kt\u00f3ry pochodzi\u0142 z tego samego \u017ar\u00f3d\u0142a. Te spodnie zapinane na jeden guzik i suwak, cienkie i w dotyku mi\u0142e by\u0142y i idealne na pielgrzymk\u0119. Towarzyszy\u0142y mi przez szereg lat, na zmian\u0119 z obci\u0119tymi d\u017cinsami z naszywkami, a\u017c do momentu gdy przyty\u0142am i uzyska\u0142am nieco bardziej kobiec\u0105 sylwetk\u0119 i nie by\u0142am zdolna zmie\u015bci\u0107 si\u0119 w \u017cadne z tych ubra\u0144. S\u0142u\u017cy\u0142y mi jedynie d\u0142ugo te szalenie modne w\u00f3wczas zamszowe buty do kostki, na niziutkim obcasie \u2013 buty, kt\u00f3re kiedy\u015b nazwano by by\u0107 mo\u017ce trzewikami. M\u0119skie i damskie nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 niemal niczym, nosili\u015bmy podobne oboje, ja i Antek. By\u0142y to jednak buty \u201ewyj\u015bciowe\u201d, lepsze od trampek i adidas\u00f3w. W nich wkroczyli\u015bmy do Cz\u0119stochowy, ostatniego bowiem dnia, na ostatnim postoju mia\u0142a miejsce zawsze gor\u0105czkowa przebieranka i zamieszanie. Dziewcz\u0119ta wdziewa\u0142y d\u0142ugie sp\u00f3dnice na kr\u00f3tkie spodenki, niektorzy ch\u0142opcy decydowali si\u0119 na d\u0142ugie spodnie, ksi\u0119\u017ca poprawnie zak\u0142adali grubsze sutanny i zapinali od do\u0142u do g\u00f3ry. Mia\u0142o by\u0107 i by\u0142o od\u015bwi\u0119tnie. Atmosfera uroczysto\u015bci co delikatniejszym wyciska\u0142a \u0142zy z oczu. Dopiero jednak wej\u015bcie do miasta i ruszenie do \u015bwi\u0105tyni by\u0142o chwil\u0105 prawdziwie podnios\u0142\u0105. Ja jednak, kt\u00f3ra wzrusza\u0142am si\u0119 zawsze nawet w naszej ko\u015bcielnej parafii podczas wszelkiego rodzaju procesji i bicia dzwon\u00f3w, czu\u0142am fal\u0119 wzruszenia i niemo\u017cno\u015b\u0107 opanowania \u0142ez ju\u017c w momencie zobaczenia wzg\u00f3rza jasnej g\u00f3ry i t\u0142um\u00f3w ludzi kt\u00f3rzy witali zwykle pielgrzym\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Kt\u00f3rego\u015b jednak roku pielgrzymowanie odrobin\u0119 nam si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0142o. Odm\u00f3wi\u0107 musia\u0142am powrotu do Warszawy samochodem z rodzicami, kt\u00f3rzy zawsze przyje\u017cdzali do Czestochowy w ten dzie\u0144 pi\u0119tnastego sierpnia na \u015bwi\u0119to Maryjne. Chcia\u0142am zosta\u0107 kilka dni w Czestochowie, rozbi\u0107 namioty na terenie jednego z przyjaznych mieszka\u0144c\u00f3w, mo\u017ce by\u0142 to zreszt\u0105 jeden z klasztor\u00f3w. Stamt\u0105d ruszylismy ca\u0142\u0105 paczk\u0105 nad jezioro, gdzie\u015b w Polsk\u0119, do rodziny mojego, jak go ju\u017c w\u00f3wczas nazywa\u0142am dumnie, ch\u0142opaka. Rozbite namioty, lato, wakacje i s\u0142o\u0144ce. Pami\u0119tam jednak, \u017ce spa\u0142am w namiocie z dziewcz\u0119tami. Romansowali\u015bmy w dzie\u0144. W nocy grzecznie ka\u017cdy udawa\u0142 si\u0119 do w\u0142asnego namiotu. Jedyn\u0105 par\u0105, kt\u00f3ra w\u00f3wczas by\u0142a na tyle odwa\u017cna i \u201edojrza\u0142a\u201d, aby mieszka\u0107 w jednym namiocie, by\u0142 przyjaciel Antka i jego dziewczyna. Pami\u0119tam, \u017ce zastanawia\u0142am si\u0119 w\u00f3wczas, co mog\u0105 te\u017c tam robi\u0107 tak d\u0142ugo sami, w namiocie \u2013 zamykali si\u0119 bowiem r\u00f3wnie\u017c w ciagu dnia. \u015amia\u0142e przypuszczenie, \u017ce chodzi\u0142o o pieszczoty i seks, nie chcia\u0142o doj\u015b\u0107 do g\u0142osu. Je\u015bli dochodzi\u0142o, odsuwa\u0142am je szybko z niech\u0119ci\u0105. Czy\u017cbym nie by\u0142a w\u00f3wczas jeszcze gotowa? Z pewno\u015bci\u0105. Ponadto rzeczywiscie szalenie powa\u017cnie traktowa\u0142am przykazania ko\u015bcio\u0142a, zakazy nakazy i dogmaty. Czysto\u015b\u0107 przedma\u0142\u017ce\u0144ska i dziewictwo zdawa\u0142o mi si\u0119 spraw\u0105 oczywist\u0105 i nie do podwa\u017cenia. Wiedzia\u0142am, ze m\u00f3j ch\u0142opak my\u015bli podobnie, skoro nigdy nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na nic wi\u0119cej poza poca\u0142unkiem. A mo\u017ce by\u0142a to nasza wzajemna nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Zmys\u0142y jednak budzi\u0142y si\u0119 powoli. Ja za\u015b po rozstaniu z Antkiem wci\u0105\u017c nie mog\u0142am spotka\u0107 nikogo kto, jak ocenia\u0142am, by\u0142by odpowiednim materia\u0142em na m\u0119\u017ca, kto podbi\u0142by moje serce. Niewielu te\u017c ch\u0142opc\u00f3w interesowa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas nie\u015bmia\u0142\u0105 panienk\u0105, kt\u00f3ra nieoczekiwanie z chudzielca zamieni\u0142a si\u0119 w nieco za t\u0142usty p\u0105czek. Pojawi\u0142 si\u0119 jednak m\u0119\u017cczyzna, gdzie tam w po\u0142owie drugiego roku moich studi\u00f3w. Poznali\u015bmy si\u0119 na Mazurach. Pochodzi\u0142 z Mi\u0144ska, mia\u0142 samoch\u00f3d, by\u0142 mi\u0142y i zdolny do wielkich po\u015bwi\u0119ce\u0144, jak my\u015bla\u0142am po cichu \u2013 z mi\u0142o\u015bci. Ma\u0142omiasteczkowa kultura, ni\u017csze od mojego wykszta\u0142cenie i bezpo\u015brednie zachowanie dra\u017cni\u0142y mnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce ten zwi\u0105zek nie ma przysz\u0142o\u015bci. Nie kocha\u0142am go, nie potrafi\u0142am jednak zrozumie\u0107 dlaczego wci\u0105\u017c jeste\u015bmy razem. Brak\u0142o mi odwagi i determinacji, aby zerwa\u0107, a mo\u017ce i pochlebia\u0142 fakt, \u017ce jest m\u0119\u017cczyzn\u0105 kt\u00f3remu mog\u0119 si\u0119 podoba\u0107, kt\u00f3ry p\u00f3jdzie z panienk\u0105 na bardzo drogi koncert jazzowy cho\u0107 jazzu ani nie lubi ani nie ma o nim poj\u0119cia. Istotnym elementem tej gry by\u0142 r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce zmys\u0142y moje obudzi\u0142y si\u0119 ju\u017c dawno i dawa\u0142y o sobie zna\u0107. Ju\u017c pierwszej nocy po pierwszym dniu w kt\u00f3rym si\u0119 poznali\u015bmy \u2013 ch\u0142opak z Mi\u0144ska liczy\u0142 na szybki seks. Czeka\u0107 na to mia\u0142 jednak jeszcze d\u0142ugo, a w\u0142a\u015bciwie nigdy nie spe\u0142ni\u0142y si\u0119 jego marzenia. Uparcie postanowi\u0142am pozosta\u0107 dziewic\u0105 a\u017c do momentu poznania osoby \u201ew\u0142a\u015bciwej\u201d, a\u017c do wyjazdu do Francji. Tam dziewic\u0105 by\u0107 przesta\u0142am, stosunkowo szybko, jednocze\u015bnie zapominaj\u0105c o konieczno\u015bci wsp\u00f3\u0142\u017cycia i zwi\u0105zku z osob\u0105 \u201ew\u0142a\u015bciw\u0105\u201d. <\/span><\/p>\n

Ciekawym jest jednak fakt, \u017ce m\u00f3j pierwszy prawdziwy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3rego pozna\u0142am dok\u0142adniej od strony jego zewn\u0119trznie m\u0119skiej, by\u0142 obcokrajowcem. Co wi\u0119cej \u2013 nie by\u0142 katolikiem. Okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce przekroczenie jednej granicy z \u0142atwo\u015bci\u0105 pozwala przekroczy\u0107 kolejne nast\u0119pne, ze znacznie mniejszym ju\u017c baga\u017cem wyrzut\u00f3w sumienia. W\u00f3wczas chodzi\u0142o jednak r\u00f3wnie\u017c o spraw\u0119 inn\u0105. By\u0142am wci\u0105\u017c na etapie poszukiwa\u0144 wiary. Daleko zaprowadzi\u0142y mnie one, spotka\u0142am przecie\u017c wyznawc\u00f3w nie tylko innych odmian chrze\u015bcija\u0144stwa, pozna\u0142am r\u00f3wnie\u017c muzu\u0142man\u00f3w, kt\u00f3rzy dla chrze\u015bcijan s\u0105, je\u015bli nie osobnikami z gruntu wrogimi, to z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 czyst\u0105 abstrakcj\u0105, enigm\u0105, obiektem nieznanym. Zetkn\u0119\u0142am si\u0119 wi\u0119c z wyznawcami islamu bardzo wcze\u015bnie, najpierw we Francji, kilka lat p\u00f3\u017aniej w Turcji, nie znaczy to jednak, \u017ce zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z islamem. Okazuje si\u0119, \u017ce imigranci Maroka\u0144czycy jak i ze\u015bwiecczeni skomunizowani Turcy nie s\u0105 najgorliwszymi wyznawcami swej religii. Ukrywaj\u0105 j\u0105 tak dalece, \u017ce dopiero dzi\u015b zastanawiam si\u0119 i pr\u00f3buj\u0119 przypomnie\u0107 czy zauwa\u017cy\u0142am w\u00f3wczas jakiekolwiek najmniejsze cho\u0107 przejawy wiary, cho\u0107by kulturowe znaki przywi\u0105zania do niej oraz do w\u0142asnej tradycji wyros\u0142ej z islamu. Dopiero poznanie w 2001 Nadira sprawi\u0142o, \u017ce moje spojrzenie na religi\u0119 zmieni\u0142o si\u0119. Czy powinnam jednak m\u00f3wi\u0107 o 2001? Te pierwsze chwile naszej znajomo\u015bci nie naprowadzi\u0142y mnie r\u00f3wnie\u017c na \u015blad islamu. Muzu\u0142manie na obcej ziemi skrz\u0119tnie kryj\u0105 wszelkie przejawy swojej wiary. Muzu\u0142manie czyli m\u0119\u017cczy\u017ani, wyznaj\u0105ce bowiem ortodoksyjn\u0105 wersj\u0119 islamu kobiety nie mog\u0105 ukry\u0107 si\u0119 w t\u0142umie. Chustka przyci\u0105ga wzrok, koncentruje uwag\u0119, budzi ciekawo\u015b\u0107, budzi niech\u0119\u0107. Jest manifestacj\u0105, jest manifestem. Wywo\u0142uje odruchy obronne. Tak jak sta\u0142o si\u0119 to w moim przypadku, po powrocie z Ameryki. Konserwatyzm i ortodoksja jak\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142am zastosowa\u0107 nie wskaza\u0142y mi najlepszej drogi porozumienia z rodzin\u0105, kt\u00f3ra pozostawa\u0142a katolicka, podczas gdy ja wybra\u0142am ju\u017c islam. Allah z pewnej perspektywy by\u0142 jednak takim samym dla mnie Bogiem, jak Ten czczony przez chrze\u015bcijan. By\u0142 bowiem jedyny. Istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 by\u0142 jednak fakt, \u017ce odrzuca\u0142am obecno\u015b\u0107 bog\u00f3w towarzysz\u0105cych, chrze\u015bcija\u0144skich \u201eos\u00f3b boskich\u201d. Wszystkie te sprawy kt\u00f3re zajmowa\u0142y mnie najbardziej, ta istota religii, by\u0142y cierpliwie i delikatnie dyskutowane w gronie mojej rodziny. Jednak chustka pozostawa\u0142a w\u00f3wczas barier\u0105 nie do przekroczenia. Zbyt szybko i \u0142\u0105two j\u0105 w USA za\u0142o\u017cy\u0142am, dumna z siebie. \u0141atwo by\u0107 bohaterem daleko od domu, ci\u0119\u017cko we w\u0142asnych progach. A by\u0107 mo\u017ce dzia\u0142o si\u0119 tak i dlatego, \u017ce nie potrafi\u0142am zaakceptowa\u0107 dowod\u00f3w istniej\u0105cych w Koranie. Jak mog\u0142am wi\u0119c przekona\u0107 rodzic\u00f3w do czego\u015b, w co sama pow\u0105tpiewa\u0142am. Co zdawa\u0142o mi si\u0119 kwesti\u0105 b\u0142ah\u0105, nieistotn\u0105 i niewart\u0105 zainteresowania. Czy\u017c nie chodzi\u0142o przede wszystkim o t\u0119 kobiec\u0105 skromno\u015b\u0107? Zak\u0142adaj\u0105c chustk\u0119 jeszcze wi\u0119ksze wzbudza\u0142am na ulicy zainteresowanie m\u0119\u017cczyzn oraz og\u00f3lne poruszenie przypadkowych przechodni\u00f3w. Zdj\u0119\u0142am wi\u0119c j\u0105 do\u015b\u0107 szybko i zak\u0142ada\u0142am jedynie tam, gdzie zdawa\u0142o mi si\u0119 to odpowiednie. Tam, gdzie by\u0142 to element kultury kraju, kt\u00f3ry odwiedza\u0142am. Zakrywa\u0142am si\u0119, gdy stwierdza\u0142am, \u017ce moja bia\u0142a twarz i blond w\u0142osy wielkie wzbudzaj\u0105 poruszenie, gdy staj\u0119 si\u0119 o\u015brodkiem niepotrzebnego zainteresowania. Dzi\u0119ki temu sprytnemu, jak mi si\u0119 zdawa\u0142o, posuni\u0119ciu, dzi\u0119ki temu, jak powiedz\u0105 moi przyjaciele muzu\u0142manie, kompromisowi, by\u0142am w stanie spokojnie i dog\u0142\u0119bnie dyskutowa\u0107 kwestie wiary z moj\u0105 przychylniej nastawion\u0105 do dyskusji rodzin\u0105. A te rozmowy z ojcem i wujami, mama bowiem rzadko zabiera g\u0142os, si\u0119ga\u0142y g\u0142\u0119boko do korzeni, wyci\u0105ga\u0142y z pami\u0119ci i przesz\u0142o\u015bci rozmaite wydarzenia, popieraj\u0105ce tezy jednej lub drugiej strony w dyskusji. Czasami jednak te Polak\u00f3w rozmowy, nie-patriotyczne, przywo\u0142ywa\u0142y na my\u015bl dawne dyskusje, w szerszym gronie, kt\u00f3rych wodzirejem by\u0142 wuj Pawe\u0142, ja by\u0142am za\u015b m\u0142od\u0105 i grzeczn\u0105 s\u0142uchaczk\u0105, kt\u00f3ra obrusza\u0142a si\u0119 jedynie w duszy s\u0142ysz\u0105c ateistyczne g\u0142oszone twardo i z dum\u0105 przekonania. Pawe\u0142 by\u0142 erudyt\u0105. Lubi\u0142 m\u00f3wi\u0107 i zapewne ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 w ton swojego g\u0142osu. Nie m\u00f3wi\u0142 od rzeczy, a jednak wiele teorii zdawa\u0142o mi si\u0119 szalenie p\u0142ytkich i pustych. S\u0142owa s\u0142owa. Te s\u0142owa nas jednak \u0142\u0105czy\u0142y. To my oboje w naszej rodzinie wiedzieli\u015bmy du\u017co o literaturze, mitologii, muzyce i sztuce. To nas poci\u0105ga\u0142y abstrakcyjne i filozoficzne dyskusje. Pawe\u0142 ujawni\u0142 przede mn\u0105 r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 rysowania w\u00f3wczas, gdy ja stawia\u0142am dopiero pierwsze kreski na papierze. Bardzo wprawne jednak\u017ce. On poprawia\u0142 mi moje delikatne, zbyt delikatne nakre\u015blone nie\u015bmia\u0142\u0105 r\u0119k\u0105 szkice portretowe cz\u0142onk\u00f3w mojej rodziny. Portrety ojca i brata by\u0142y szczeg\u00f3lnie udane \u2013 zauwa\u017cy\u0142. <\/span><\/p>\n

Pawe\u0142 nie wierzy\u0142 w Boga. By\u0142 ateist\u0105 jak jego rodzice, komuni\u015bci z przekonania. Dzi\u015b dopiero, po w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach odmiennych wiar w zwi\u0105zkach mi\u0119dzy dwojgiem rozumiem cioci\u0119 Antosi\u0119 i to co kiedy\u015b zdawa\u0142o mi si\u0119 trudne do zrozumienia \u2013 to \u017ce zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z kim\u015b kto mia\u0142 inne ni\u017c ona pogl\u0105dy, kto by\u0142 niewierz\u0105cy, w\u00f3wczas gdy sama by\u0142a do\u015b\u0107 silnie zwi\u0105zana z wiar\u0105 katolick\u0105. Tak wychowa\u0142a syna. Oboje chodzili w niedziele do ko\u015bcio\u0142a podczas gdy Pawe\u0142 zwyczaj ten bojkotowa\u0142. Pojawia\u0142 si\u0119 jednak w Stasinie podczas wszelkich zgromadze\u0144 ko\u015bcielnych. Nieco mniej w ci\u0105gu ostatnich lat. W ci\u0105gu ostatnich lat \u017cycia, ju\u017c po rozstaniu czy raczej po separacji z \u017con\u0105. Ciotka kupi\u0142a mieszkanie w Stasinie, pozostawiaj\u0105c m\u0119\u017cowi to na Jelonkach i pewnego dnia po prostu wyprowadzi\u0142a si\u0119. Zagl\u0105da\u0142a do m\u0119\u017ca sporadycznie. Byli przecie\u017c wci\u0105\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Zapewne odczuwa\u0142a swojego rodzaju wyrzuty sumienia.. Sprz\u0105ta\u0142a odrobin\u0119 nic jednak nie by\u0142o w stanie zmniejszy\u0107 ogromnej wsz\u0119dzie tony kurzu zasta\u0142ego brudu i osadu z papieros\u00f3w. Mg\u0142a zasnu\u0142a firanki, naczynia tkwi\u0142y niemo\u017cebnie d\u0142ugo nieumyte, w zlewie. Nie dotykane \u015bcierk\u0105 i szczotk\u0105 pod\u0142ogi szafki urz\u0105dzenia sanitarne spokojnie zapada\u0142y w senno\u015b\u0107, przykrywa\u0142y si\u0119 kolejnymi warstwami ciemnego osadu. Najlepiej by\u0142o przecie\u017c nie wychodzi\u0107 z jednego pokoju, przebywa\u0107 dziennie jedynie przestrze\u0144 pomi\u0119dzy \u0142azienk\u0105 pokojem komputerowym \u2013 sypialni\u0105 i kuchni\u0105. Po \u015bmierci Jarka, ich syna, nic nie mog\u0142o go ju\u017c zainteresowa\u0107, wzruszy\u0107, wzbudzi\u0107 do \u017cycia. Anemia, apatia, depresja. Trwa\u0142a ona zapewne kilka lat, a jednak tylko on m\u00f3g\u0142 przej\u015b\u0107 z tego stanu w stan pe\u0142ni \u017cycia. Wyj\u015b\u0107 poza drzwi mieszkania. Po co mia\u0142 jednak wychodzi\u0107 skoro nikt nie czeka\u0142 na niego w pracy, kt\u00f3r\u0105 dawno straci\u0142. Cz\u0142owiek pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletni. Nie potrafi\u0142 znale\u017a\u0107 nowego miejsca pracy. Zapewne nie chcia\u0142. Bezruch by\u0142 prostszy i mniej bolesny. Zastanawia\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas by\u0107 mo\u017ce nad sensem \u017cycia, mo\u017ce chcia\u0142 wierzy\u0107 w za\u015bwiaty i ponowne spotkanie z synem, na kt\u00f3rego katolickim pogrzebie by\u0142 obecny. <\/span><\/p>\n

Siedz\u0119 w tej chwili przed komputerem, stukam pilnie w klawisze i spogl\u0105dam od czasu do czasu w stron\u0119 okna. Zas\u0142ane jest \u015bwiat\u0142em i nie widz\u0119 nic poza nim. Otwarte drzwi balkonowe. Nie tak wygl\u0105da\u0142o to mieszkanie zanim si\u0119 tu wprowadzi\u0142am. Przemeblowa\u0142am je i odnowi\u0142am. A jednak wiem, \u017ce gdzie\u015b tu s\u0105 wci\u0105\u017c jeszcze \u015blady obecno\u015bci wuja ateisty, w kt\u00f3rego ateizm uwierzy\u0107 nigdy nie mog\u0142am. Taki inteligentny cz\u0142owiek mo\u017ce Boga ignorowa\u0107, mo\u017ce mu on przeszkadza\u0107, nie s\u0105dz\u0119 jednak by gdzie\u015b tam w g\u0142\u0119bi serca nie przyznawa\u0142 mu on racji bytu. I mam nadziej\u0119, \u017ce w momencie swojej \u015bmierci w szpitalu, w chwili gdy zbli\u017ca\u0142a si\u0119, a musia\u0142 sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce podej\u015b\u0107 i chwyci\u0107 szybko za gard\u0142o mog\u0142a w ka\u017cdej chwili, sercu ju\u017c od dawna ci\u0119\u017cko by\u0142o porusza\u0107 si\u0119, wykonywa\u0107 regularne i spokojne skurcze, by\u0142 w pe\u0142ni \u015bwiadomy i gotowy na odej\u015bcie. <\/span><\/p>\n

obczyzna<\/b><\/span><\/p>\n

Postanowi\u0142am wyjecha\u0107 do Francji. Nagle. Realizacja tego pomys\u0142u w po\u0142owie roku akademickiego, w trzecim miesi\u0105cu roku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego sz\u00f3stego okaza\u0142a si\u0119 niekoniecznie prosta, a jednak prostsza ni\u017c oczekiwa\u0142am. I znacznie szybsza. Kto pami\u0119ta teraz jak i gdzie us\u0142ysza\u0142am o biurze Anya, kt\u00f3re organizowa\u0142o wyjazdy do Francji tak zwane \u2013 au pair \u2013 wyjazdy dziewcz\u0105t opiekunek do dzieci. Propozycja pracy obejmowa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamieszkania wraz z rodzin\u0105, bezp\u0142atne utrzymanie i mieszkanie. Ponadto opiekunka taka otrzymywa\u0107 mia\u0142a pensj\u0119 niewielk\u0105, lecz wystarczaj\u0105c\u0105 na podstawowe potrzeby. Zwykle po sze\u015bciu miesi\u0105cach mia\u0142a ona prawo do urlopu i wyjazdu dziesi\u0119ciodniowego, niezale\u017cnie od cotygodniowego odpoczynku dwudniowego. Uk\u0142ad zdawa\u0142 mi si\u0119 dobry i uczciwy. Niewiele my\u015bl\u0105c kupi\u0142am wi\u0119c bilet do Krakowa, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 biuro Anya i um\u00f3wi\u0142am si\u0119 na podpisanie cyrografu. <\/span><\/span><\/p>\n

By\u0142 to jednak, jak wspomnia\u0142am \u015brodek roku i wiele rodzin zaanga\u017cowa\u0142o ju\u017c swoje filles au pair sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy wcze\u015bniej. Po tygodniu otrzyma\u0142am wi\u0119c dopiero pierwsz\u0105 propozycj\u0119 wyjazdu i pracy \u2013 rodzina w Troyes, troje dzieci. Dwoje male\u0144kich. Odm\u00f3wi\u0142am troch\u0119 przera\u017cona, trac\u0105c wiar\u0119 w moje umiej\u0119tno\u015bci opiekunki, kt\u00f3rych przecie\u017c nigdy do tej pory nie mia\u0142am okazji sprawdzi\u0107, nie licz\u0105c dora\u017anej opieki domowej nad m\u0142odszymi kuzynkami. Nie wiedzia\u0142a te\u017c pani agentka firmy Anya, \u017ce moje referencje opiekunki by\u0142y w istocie fikcyjne, spreparowane przez \u017cyczliwych s\u0105siad\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142. Po odrzuceniu rodziny w Troyes, nasta\u0142a d\u0142uga cisza. Dopiero w marcu kolejna propozycja. Tym razem zdecydowa\u0142am si\u0119 j\u0105 zaakceptowa\u0107, tak jakby by\u0142a to sprawa \u017cycia i \u015bmierci \u2013 wyzwania kt\u00f3rego odrzucenie na zawsze doprowadzi mnie do utrwalenia w moim charakterze tego rysu, kt\u00f3rego nie znosi\u0142am – nie\u015bmia\u0142o\u015bci oraz nie doprowadzi\u2026 absolutnie nigdzie. Pozostan\u0119 na zawsze gnu\u015bniej\u0105c w Polsce, w moim miasteczku zabitym dechami. Szcz\u0119\u015bcie mi sprzyja\u0142o, jak s\u0105dzi\u0142am, i uk\u0142ad gwiazd r\u00f3wnie\u017c zdawa\u0142 si\u0119 by\u0107 prawid\u0142owy \u2013 us\u0142ysza\u0142am bowiem, \u017ce rodzina, poszukuj\u0105ca fille au pair mieszka\u0142a na po\u0142udniu Francji, mia\u0142a dwoje dzieci \u2013 dwu ch\u0142opc\u00f3w w wieku, kt\u00f3rego si\u0119 ju\u017c nie obawia\u0142am \u2013 dwu i pi\u0119ciu lat. Podano mi numer telefonu \u2013 mia\u0142am zadzwoni\u0107 i porozumie\u0107 si\u0119 z moimi pracodawcami to be co do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w mojej pracy i mojego przyjazdu. Ta rozmowa mia\u0142a by\u0107 prawdziwym sprawdzianem moich umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych \u2013 by\u0142a jednym z element\u00f3w kontraktu, kt\u00f3ry podpisa\u0142am. Pami\u0119tam dr\u017cenie moich d\u0142oni i g\u0142osu w momencie pierwszego \u201cBonjour\u201d. Po drugiej stronie s\u0142uchawki zasta\u0142am pani\u0105 domu \u2013 Sophie. Rozmowa potoczy\u0142a si\u0119 sprawnie i naturalnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce stara si\u0119 m\u00f3wi\u0107 wyra\u017anie i wolno i by\u0142am jej za to wdzi\u0119czna. Moja trzyletnia nauka francuskiego w Instytucie Francuskim mimo wszystko nie mia\u0142a w programie studi\u00f3w nad j\u0119zykiem i akcentem rdzennych Francuz\u00f3w, Francuz\u00f3w z po\u0142udnia Francji. <\/span><\/p>\n

Po tygodniu mia\u0142am ju\u017c w kieszeni bilet autobusowy do Nimes. Podr\u00f3\u017c trwa\u0107 mia\u0142a czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 godzin. Nie przerazi\u0142a mnie jednak ta perspektywa, nigdy jak dot\u0105d nie mia\u0142am okazji podr\u00f3\u017cowa\u0107 w odleg\u0142e rejony Europy w tak ma\u0142o komfortowych warunkach jakie zapewnia\u0142y \u015brodki lokomocji firmy Eurolines. A by\u0142o to przecie\u017c jedno z lepszych biur podr\u00f3\u017cy w Polsce. Spakowanie si\u0119 w jedn\u0105 walizk\u0119 maj\u0105c w perspektywie p\u00f3\u0142 roczny pobyt za granic\u0105 by\u0142o nie lada wyczynem. Stan\u0119\u0142o ostatecznie na dwu wielkich walizkach, kt\u00f3rych wielko\u015b\u0107 i ilo\u015b\u0107 przeklina\u0142am jednak mimo wszystko w czasie podr\u00f3\u017cy, gdy okaza\u0142o si\u0119 \u017ce trzykrotnie zmieni\u0107 nale\u017ca\u0142o autobus a zawsze za przeniesienie baga\u017cy by\u0142 w pe\u0142ni odpowiedzialny jedynie pasa\u017cer. C\u00f3\u017c tam si\u0119 dzia\u0142o! Zamieszanie, \u015bcisk, t\u0142ok, nienumerowane miejsca i panika w momencie gdy okazywa\u0142o si\u0119 \u017ce walizka zagubiona, \u017ce zmieni\u0142a miejsce, \u017ce ma\u0142a dwudziestosze\u015bcioletnia kobietka nie by\u0142a w stanie samodzielnie obu nie posiadaj\u0105cych nowoczesnych k\u00f3\u0142ek waliz przenie\u015b\u0107 jednocze\u015bnie do drugiego autobusu. Nadesz\u0142a jednak ta chwila, gdy opu\u015bci\u0107 mo\u017cna by\u0142o w ko\u0144cu znienawidzony autobus, rozprostowa\u0107 ko\u015bci i rozejrze\u0107 si\u0119 za Francuzk\u0105 Sophie, kt\u00f3ra obieca\u0142a przyj\u015b\u0107 na dworzec autobusowy w Nimes i pom\u00f3c taska\u0107 dwa baga\u017ce. Nie wiedzia\u0142am jednak jak wygl\u0105da, ona zna\u0142a mnie ze zdj\u0119cia, kt\u00f3re przekaza\u0142am agencji Anya, przyznajmy jednak, niezbyt aktualnego. Zaj\u0119\u0142am si\u0119 zbieraniem tobo\u0142k\u00f3w z siedzenia, wyci\u0105ganiem baga\u017cy z czelu\u015bci w brzuchu autobusu gdy nagle podesz\u0142a do mnie szczuplutka \u015bredniego wzrostu \u0142adna blondynka o niebieskich oczach S\u0142owianki i zagadn\u0119\u0142a o moje imi\u0119. Prawda, widzia\u0142am j\u0105 ju\u017c wysiadaj\u0105c, ju\u017c w\u00f3wczas macha\u0142a, zda\u0142o mi si\u0119 jednak, \u017ce ruch ten powitalny nie dla mnie by\u0142 przeznaczony. Sophie. Wygl\u0105da\u0142a na sympatyczn\u0105 kobiet\u0119 \u2013 by\u0142am dobrej my\u015bli. <\/span><\/p>\n

-Chod\u017amy, pomog\u0119 ci wzi\u0105\u0107 jedn\u0105 walizk\u0119. Samoch\u00f3d stoi na parkingu na zewn\u0105trz. Tu nie mo\u017cna wje\u017cd\u017ca\u0107 \u2013 szczebiota\u0142a \u2013 uderzy\u0142 mnie mimo wszystko fakt, jak \u0142atwo by\u0142o mi j\u0105 zrozumie\u0107. O ile\u017c prostszy zdawa\u0142 si\u0119 kontakt bezpo\u015bredni w por\u00f3wnaniu do rozmowy telefonicznej. \u2013 Je\u015bli czegokolwiek nie zrozumiesz, m\u00f3w, krzycz. Na pewno sobie poradzimy. Tw\u00f3j francuski jest dobry. \u2013 u\u015bmiechn\u0119\u0142a si\u0119. Odu\u015bmiechn\u0119\u0142am si\u0119 natychmiast i zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie zaczyna\u0142a si\u0119 moja wielka zagraniczna przygoda. Przede mn\u0105 sta\u0142a prawdziwa Francuzka, kt\u00f3ra jak okaza\u0142o si\u0119 przodk\u00f3w pozostawi\u0142a w Chorwacji, kt\u00f3ra dla m\u0119\u017ca porzuci\u0142a Pary\u017c i zjecha\u0142a tu, do Langwedocji, do Nimes, aby osiedli\u0107 si\u0119, wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c, urodzi\u0107 dzieci i zbudowa\u0107 du\u017cy, nowoczesny dom z basenem. <\/span><\/p>\n

Nie tylko Sophie, r\u00f3wnie\u017c miasto, ten region, ten kraj przywita\u0142y mnie ciep\u0142o i \u017cyczliwie. Czu\u0142am podekscytowanie w ci\u0105gu pi\u0119tnastu minut podr\u00f3\u017cy samochodem z centrum na przedmie\u015bcia gdzie mieszkali pa\u0144stwo Trenet, kt\u00f3re znik\u0142o a miejsce jego zaj\u0105\u0142 strach w momencie gdy przekroczy\u0142y\u015bmy pr\u00f3g domu i ujrza\u0142am dw\u00f3ch ch\u0142opc\u00f3w jak bawili si\u0119 w szalenie ha\u0142a\u015bliw\u0105 zabaw\u0119 biegaj\u0105c tam i z powrotem z domu na podw\u00f3rze i z podw\u00f3rza do domu. <\/span><\/p>\n

-Kochanie jeste\u015bmy \u2013 zakomunikowa\u0142a Sophie i pojawi\u0142 si\u0119 m\u0105\u017c Philippe \u2013 s\u0142usznego wzrostu i wagi m\u0119\u017cczyzna zapewne wiekiem zbli\u017cony do Sophie, dobiega\u0142, zgadywa\u0142am, trzydziestu pi\u0119ciu. Krucze zbyt d\u0142ugie, jak oceni\u0142am krytycznie, proste w\u0142osy i ciemne oczy, okr\u0105g\u0142y brzuszek i silne, du\u017ce d\u0142onie i stopy, zacz\u0105tki podw\u00f3jnego podbr\u00f3dka i mi\u0142e rysy twarzy ze zmarszczkami u\u015bmiechu odkrywa\u0142y osob\u0119 przyja\u017anie nastawion\u0105 do \u015bwiata i \u017cyczliw\u0105. Wiedzia\u0142am, \u017ce z jego strony nie pojawi\u0105 si\u0119 k\u0142opoty. Czy\u017cby mia\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 z przeciwnej flanki, kt\u00f3rej broni\u0142a pani domu? Dlaczego w og\u00f3le kreowa\u0142am ju\u017c w g\u0142owie wizj\u0119 zagro\u017ce\u0144 i problem\u00f3w. Ja, urodzona pesymistka, nie potrafi\u0142am wyobrazi\u0107 sobie sytuacji, gdzie wszystko sz\u0142o g\u0142adko, bez zawi\u0142o\u015bci i komplikacji. W istocie. Sta\u0142o si\u0119 wedle moich oczekiwa\u0144 \u2013 problemy pojawi\u0142y si\u0119 szybko. Od strony pokoju dzieci\u0119cego Davida i Lucasa. Dzi\u015b nie pami\u0119tam ju\u017c jak poradzi\u0142am sobie z ich zadziorno\u015bci\u0105 i uporem, jak przekona\u0142am ma\u0142ego \u0141ukasza, aby cho\u0107 troch\u0119 mnie polubi\u0142 \u2013 cho\u0107 tak\u0105 odrobin\u0119, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby nam polubownie doprowadzi\u0107 do pomy\u015blnej zmiany pieluchy lub wykonania pe\u0142nej zasadzek i podst\u0119p\u00f3w operacji k\u0105pieli. A \u0142azienka mimo \u017ce znajdowa\u0142a si\u0119 o dwa kroki od pokoju ch\u0142opc\u00f3w zdawa\u0142a mi si\u0119 sza\u0144cem szalenie odleg\u0142ym \u2013 opuszczaj\u0105c j\u0105 w ko\u0144cu zm\u0119czona by\u0142am tak bardzo, nawet je\u015bli pomoc\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142a mi na pocz\u0105tku Sophie, \u017ce dotarcie z dzieckiem na r\u0119ku ku tamtym drzwiom i jego \u0142\u00f3\u017cku by\u0142o ju\u017c niemal ponad si\u0142y. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce je\u015bli pozwol\u0119 ch\u0142opcom na swobod\u0119 i samodzielne dotarcie do pokoju, szuka\u0107 ich b\u0119d\u0119 jeszcze przez godzin\u0119 na podw\u00f3rzu a w najlepszym przypadku gania\u0107 po rozleg\u0142ej przestrzeni domu. Na szcz\u0119\u015bcie \u2013 dom by\u0142 parterowy, o koncepcji modernistycznej, gdzie centrum \u017cycia rodziny skupia\u0142 du\u017cy salon, pe\u0142en \u015bwiat\u0142a dzi\u0119ki okienkom w suficie, przeszklonym drzwiom wej\u015bciowym oraz wielkim od sufitu do pod\u0142ogi suwanym drzwiom dwu-sk\u0142adowym, kt\u00f3re prowadzi\u0142y do basenu i ogrodu, kt\u00f3ry by\u0142 jeszcze pust\u0105 nieokie\u0142znan\u0105 przestrzeni\u0105 obj\u0119t\u0105 we w\u0142adanie przez niepoliczone chwasty. Te drzwi zmor\u0105 by\u0142y nies\u0142ychan\u0105 dla myj\u0105cej ich szyby r\u0119cznie Anny. Rytua\u0142 powtarza\u0142 si\u0119 co tydzie\u0144. Z tego jednak w\u0142a\u015bnie powodu wkr\u00f3tce przyzwyczai\u0142am si\u0119 do precedury porz\u0105dk\u00f3w w regularnych odst\u0119pach i sprawa ca\u0142a przesta\u0142a by\u0107 problemem wagi wielkiej. Znikn\u0105\u0142 stres, a zast\u0105pi\u0142 go luz i spok\u00f3j, coraz bardziej lubi\u0142am swoj\u0105 francusk\u0105 rodzin\u0119 i nic nie by\u0142o w stanie zmieni\u0107 mojego uczucia dla nich, ani nu\u017c\u0105ce mycie okien, ani pod\u0142\u00f3g, ani prasowanie ogromnym \u017celazkiem na par\u0119, produkowan\u0105 w oddzielnym po\u0142\u0105czonym w dziwaczny spos\u00f3b z \u017celazkiem urz\u0105dzeniu. W\u00f3wczas mia\u0142am r\u00f3wnie\u017c za sob\u0105 jeszcze jedno wstydliwe cho\u0107 w gruncie rzeczy groteskowe wydarzenie, kt\u00f3re nabawi\u0142o mnie kolejnej tony kompleks\u00f3w i wp\u0119dzi\u0142o w stres i depresj\u0119 na kolejne kilka dni. Pojazd czteroko\u0142owy. Tak \u2013 posiada\u0142am prawdo jazdy, w ten spos\u00f3b odpowiedzia\u0142am na pytanie rodziny francuskiej jeszcze w Polsce, w formularzu oraz w rozmowie telefonicznej. Prawo jazdy mia\u0142am od kilku lat, moje umiej\u0119tno\u015bci by\u0142y jednak bierne i s\u0142abe, rzadko je\u017adzi\u0142am samochodem, w\u0142asnego pojazdu nie posiada\u0142am. Wiedzia\u0142am jednak \u017ce odpowiadaj\u0105c \u201cnie\u201d na pytanie o umiej\u0119tno\u015bci kierowcy pozbawiam si\u0119 by\u0107 mo\u017ce oferty pracy i wyjazdu. W Nimes, drugiego ju\u017c dnia mojego pobytu stan\u0119\u0142am przed wielkim wyzwaniem \u2013 prowadzenie zdezelowanego gracika, starego Renault. Nale\u017ca\u0142o pojazd odebra\u0107 z warsztatu gdzie przezorny Philippe zostawi\u0142 wehiku\u0142 w celu doprowadzenia go do stanu u\u017cywalno\u015bci. Nie dalej ni\u017c miesi\u0105c wcze\u015bniej mia\u0142 on lekki wypadek w towarzystwie Sophie, nie by\u0142 wi\u0119c po tym incydencie w pe\u0142ni sprawny. Sophie jednak utrzymywa\u0142a , \u017ce sprawy by\u0142 \u2013 mo\u017cna by\u0142o Renault je\u017adzi\u0107, i wprawny kierowca poradzi\u0142by sobie z jego kaprysami i problemami z rozrusznikiem i akumulatorem. Probowa\u0142am. Tu\u017c przed warsztatem wsiad\u0142am czerwona ze strachu i wstydu do mojego nowego pojazdu, przekr\u0119ci\u0142am kluczyk w stacyjce. Bez efektu. Nie zna\u0142am trik\u00f3w wprawnego kierowcy. Nie do\u015b\u0107 d\u0142ugo trzyma\u0142am przekr\u0119cony kluczyk, nie do\u015b\u0107 sprawnie naciska\u0142am sprz\u0119g\u0142o. Wszystko nie tak. Samoch\u00f3d odm\u00f3wi\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy i na oczach widz\u00f3w \u2013 pracownik\u00f3w warsztatu, za\u0142amanej Sophie i dzieci \u2013 poleg\u0142am. Jak\u017ce by\u0142o mi wstyd i \u017ale. Nie m\u00f3wi\u0105c nic pozostawili\u015bmy Renault w warsztacie i odjechali\u015bmy z Sophie do domu. Nie zda\u0142am testu na kierowc\u0119. A jednak optymistyczna rodzina nie zg\u0142osi\u0142a problemu agenci auperek – nic si\u0119 nie sta\u0142o \u2013 twierdzi\u0142a moja mi\u0142a S\u0142owianka, pani domu \u2013 nic si\u0119 nie sta\u0142o, sama zawozi\u0107 b\u0119d\u0119 dzieci do szko\u0142y. To ty w\u0142a\u015bciwie masz du\u017cy problem. Nasz dom znacznie oddalony jest od centrum a jedyny \u015brodek lokomocji to autobus, o kilometr st\u0105d najbli\u017cszy przystanek, o kilka kilometr\u00f3w drugi, na kt\u00f3rym autobusy zatrzymuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej. Jest jednak rower. <\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b najlepszym moim \u015brodkiem transportu sta\u0142 si\u0119 rower. Na nim nie raz wraca\u0142am w \u015brodku nocy, gdy nie kursowa\u0142 w stron\u0119 domu pa\u0144stwa Trenet \u017caden ju\u017c autobus. A podr\u00f3\u017c taka zajmowa\u0142a zwykle od p\u00f3\u0142 godziny do czterdziestu minut, zale\u017cnie od poziomu mojego zm\u0119czenia i zale\u017cnie od kierunku. Du\u017co \u0142atwiej zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119, z g\u00f3rki w drodze do centrum Nimes, w przeciwie\u0144stwie do podr\u00f3\u017cy \u017cmudnej pod g\u00f3r\u0119, w stron\u0119 domu. Autobus, kt\u00f3ry mia\u0142 przystanek najbli\u017cej, kursowa\u0142 jedynie oko\u0142o pi\u0119ciu razy w ci\u0105gu dnia. Bywa\u0142y dni, gdy wysiadaj\u0105c na dalszym przystanku, przeby\u0107 musia\u0142am drog\u0119 do domu Trenet na piechot\u0119 \u2013 wyprawa godzinna, w tamtym jednak pocz\u0105tkowym wiosennym okresie by\u0142a ona dla mnie szczeg\u00f3lnie przyjemna. W\u0119drowa\u0142am w otoczeniu p\u00f3l, \u0142\u0105k zwanych garrigues, poro\u015bni\u0119tych zsuszon\u0105 wysok\u0105 traw\u0105, kwiatami typu suszk\u00f3w oraz zio\u0142ami. Ich zapach unosi\u0142 si\u0119 wysoko ponad tamt\u0105 przestrzeni\u0105, zagl\u0105da\u0142 do dom\u00f3w, uderza\u0142 do g\u0142owy, osza\u0142amia\u0142. Pachnia\u0142a bazylia, tymianek kocanki czy sasanki, wrzosy rozmaryn i lawenda. Ta rozsiewa\u0142a aromat najsilniej i najskuteczniej uwodzi\u0142a przechodni\u00f3w kr\u0119t\u0105 drog\u0105 w\u015br\u00f3d \u0142\u0105k. Po obu stronach, nie \u015bci\u015ble, dystyngowanie, z zachowaniem przyzwoitych odst\u0119p\u00f3w jak to rezydencjom prowincjonalnym i uroczym domkom langwedocji przysta\u0142o, rozsiad\u0142y si\u0119 ludzkie siedliska. Up\u0142ywa\u0142y jednak dni i Nimes stawa\u0142o si\u0119 miejscem, kt\u00f3re przypomina\u0142o mi pustyni\u0119. S\u0142o\u0144ce \u017carzy\u0142o od rana, trudno by\u0142o si\u0119 przed nim ukry\u0107. Moja sk\u00f3ra szybko pokry\u0142a si\u0119 opalenizn\u0105, w\u0142osy poja\u015bnia\u0142y. Pod wiecz\u00f3r cykady zbiera\u0142y si\u0119 w trawach aby da\u0107 codzienny monotonny ale intryguj\u0105cy i hipnotyzuj\u0105cy koncert. A jednak aby wytra\u0107 w drodze, kt\u00f3ra m\u0119czy\u0142a w s\u0142o\u0144cu i upale, kt\u00f3ry silny by\u0142 nawet pod wiecz\u00f3r, lubi\u0142am odcina\u0107 si\u0119 elektroniczn\u0105 \u015bciank\u0105 od cykad \u2013 i s\u0142ucha\u0107 muzyki kt\u00f3ra p\u0142yn\u0119\u0142a w s\u0142uchawkach walkmana. T\u0119 kaset\u0119 z nagraniem muzyki z film\u00f3w Pulp fiction i Desperado, prezent od przyjaci\u00f3\u0142ki z Polski, mam do dzi\u015b. Wci\u0105\u017c s\u0142ucham, zawsze pozostaj\u0105 mi jednak w g\u0142owie wspomnienia z Francji, i tamta kr\u0119ta droga do domu po\u015br\u00f3d \u0142\u0105k. <\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo moje wyprawy do centrum Nimes ogranicza\u0142y si\u0119 do zwiedzania samotnego starych w\u0105skich uliczek, sklepik\u00f3w pe\u0142nych francuskich rozmaito\u015bci i regionali\u00f3w spo\u017cywczych, kilku muze\u00f3w i ruin zabytk\u00f3w rzymskich, oraz do wizyt w szkole Alliance Francaise, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a kursy j\u0119zyka francuskiego dla obcokrajowc\u00f3w. Grupa, do kt\u00f3rej zapisa\u0142a mnie, zgodnie z wymogami kontraktu fille au pair moja pracodawczyni Sophie, by\u0142a to grupa dziewcz\u0105t w podobnej jak moja sytuacji. Z wielu stron \u015bwiata przyjecha\u0142y one tutaj, aby bawi\u0107 francuskie dzieci i uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka. To by\u0142o miejsce, gdzie pozna\u0142am moich pierwszych przyjaci\u00f3\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Niemek, Austriaczek, Polek zapozna\u0142am bardzo szybko. Wi\u0119cej czasu wymaga\u0142o dla mnie porozumienie si\u0119 ze Szwedkami, Norwe\u017ckami, Finlandkami, Hiszpankami. Czy\u017cby by\u0142a to zwyk\u0142a kwestia dystansu ich kraj\u00f3w w stosunku do Polski? Odmienno\u015bci kultury? Drug\u0105 Francuzk\u0105, kt\u00f3r\u0105 polubi\u0142am, jednak my\u015bl\u0119 bez szczeg\u00f3lnej wzajemno\u015bci, by\u0142a Veronique, nauczycielka francuskiego. Kobieta ta szczup\u0142a i do\u015b\u0107 wysoka, o kr\u00f3tkich prostych w\u0142osach, d\u0142ugim nosie i ostrym j\u0119zyku by\u0142a w moich oczach typow\u0105 Francuzk\u0105. Podziwia\u0142am j\u0105, cho\u0107 jej zwi\u0105zek z du\u017co m\u0142odszym m\u0119\u017cczyzn\u0105 nie zyska\u0142 u mnie szacunku i zrozumienia, uzna\u0142am zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z w\u0142asnej pruderii i prowincjonalno-za\u015bciankowych przekona\u0144, \u017ce jest on nieoczekiwany, niezrozumia\u0142y i niestosowny. Istotnym mo\u017ce by\u0107 tu jednak fakt, \u017ce m\u0142odzieniec, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 Veronique, by\u0142 rzeczywi\u015bcie przystojny, rzeczywi\u015bcie m\u0142ody i rzeczywi\u015bcie mi si\u0119 w skryto\u015bci duszy podoba\u0142. Ale do tego nie przyznawa\u0142am si\u0119 nawet przed sob\u0105 sam\u0105. By\u0142am przecie\u017c ju\u017c od kilku miesi\u0119cy zwi\u0105zana uczuciowo z pewnym Maroka\u0144czykiem i muzu\u0142maninem, kt\u00f3ry co weekend zabiera\u0142 mnie na przeja\u017cd\u017cki w\u0142asnym samochodem i zabawia\u0142 opowie\u015bciami o swojej rodzinie i przyjacio\u0142ach, kt\u00f3rzy jak s\u0105dzi\u0142am podobnie zabawnie silny musieli mie\u0107 akcent arabski w j\u0119zyku francuskim. A to zakrawa\u0142o ju\u017c na blu\u017anierstwo i profanacj\u0119. Tak jednak my\u015bla\u0142am jedynie w skryto\u015bci duszy, Ahmedowi nie m\u00f3wi\u0105c ani s\u0142owa, nigdy nie krytykuj\u0105c jego manier, zachowania ani sposobu m\u00f3wienia. Dzi\u0119ki niemu porusza\u0142am si\u0119 po okolicy Nimes sprawnie i bez problemu, dzi\u0119ki niemu poznana\u0142am Francj\u0119 prowincjonaln\u0105, Francj\u0119 imigrant\u00f3w i sezonowych robotnik\u00f3w. Ahmed pracowa\u0142 w jednym z wielu gospodarstw. Rwa\u0142 owoce. Tyle wiedzia\u0142am o jego \u017cyciu profesjonalnym, czyli bardzo niewiele. W\u0142a\u015bciwie niezbyt mnie to w\u00f3wczas interesowa\u0142o, nie chcia\u0142am pog\u0142\u0119bia\u0107 studi\u00f3w socjologicznych zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecze\u0144stwa francuskiego, interesowa\u0142a mnie przecie\u017c wci\u0105\u017c jedynie literatura i j\u0119zyk francuski, kt\u00f3rym by\u0142am nieustannie niezmiennie zauroczona. To zauroczenie pozosta\u0142o do dzi\u015b. Wtedy jednak potrafi\u0142am wzbudzi\u0107 w sobie szczeg\u00f3lny szacunek dla Ahmeda, wiedzia\u0142am, \u017ce jak wielu jego ziomk\u00f3w pracuje za granic\u0105, bo w domu tam w Maroko o prac\u0119 by\u0142o trudno, a i warto\u015bc franka po wymianie na rodzime pieni\u0105dze by\u0142a nie do pogardzenia. Niezauwa\u017cenie uprz\u0119dli\u015bmy pomi\u0119dzy sob\u0105 niewidzialn\u0105, ale siln\u0105 ni\u0107 porozumienia. Oboje byli\u015bmy tu obcy, nie do ko\u0144ca akceptowani, byli\u015bmy klas\u0105 ni\u017csz\u0105, obcokrajowcami o \u0142atwo wyczuwalnym akcencie. Czuli\u015bmy si\u0119 oboje samotnie i z pewno\u015bci\u0105 na pocz\u0105tku byli\u015bmy zagubieni. Wiedzia\u0142am, \u017ce Ahmed, tak jak i ja poszukiwa\u0142 blisko\u015bci osoby, kt\u00f3ra z mi\u0142o\u015bci\u0105 i zrozumieniem wys\u0142ucha\u0142aby jego problem\u00f3w. Ten zwi\u0105zek u swojego pocz\u0105tku by\u0142 samowystarczalny, samoistniej\u0105cy, samokreuj\u0105cy si\u0119. Nie mogli\u015bmy \u017cyc bez siebie. A jednak po pewnym czasie, w miar\u0119 jak on coraz bardziej do mnie si\u0119 przywi\u0105zywa\u0142, ceni\u0142, jak coraz \u015bmielsze snu\u0142 zapewne plany co do naszej wsp\u00f3lnej przysz\u0142o\u015bci, ja coraz ja\u015bniej widzia\u0142am istniej\u0105ce pomi\u0119dzy nami r\u00f3\u017cnice i t\u0119 przepa\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 jak s\u0105dzi\u0142am niczym nie da\u0142o si\u0119 zape\u0142ni\u0107. Nie wystarcza\u0142a jego mi\u0142o\u015b\u0107 i m\u00f3j dla niego szacunek. R\u00f3\u017cnili\u015bmy si\u0119 i inne mieli\u015bmy przed sob\u0105 cele. Jak\u017ce by\u0142am szcze\u015bliwa, jak\u0105 poczu\u0142am ulg\u0119 gdy wreszcie zdoby\u0142am si\u0119 na odwag\u0119 aby zerwa\u0107. Aby utrzyma\u0107 raz powiedziane \u2013 koniec z nami, aby nie ulec telefonicznym namowom, nagabywaniom na ulicy, gdy wiele jeszcze tygodni p\u00f3\u017aniej pojawia\u0142 si\u0119 tam, na rogu, tam gdzie zwyk\u0142 na mnie zawsze czeka\u0107. Cierpliwy i wytrwa\u0142y. A ja po prostu chcia\u0142am by\u0107 wolna i zacz\u0105c od nowa. Nie planowa\u0142am innych zwi\u0105zk\u00f3w, ale one pojawi\u0142y si\u0119 niezale\u017cnie od mojego widzimisi\u0119. I tylko w momencie rozstania chcia\u0142am \u015bpiewa\u0107 jak Hania Banaszak \u2013 \u201e\u017cegnaj kotku!\u201d i \u201eO Bo\u017ce co za rado\u015b\u0107 gdy si\u0119 ma ju\u017c czego\u015b tak do\u015b\u0107, zrobi\u0107 ten cudowny krok\u201d. Zanim to jednak nast\u0105pi\u0142o by\u0142y wycieczki w plener, by\u0142y wizyty w pobliskich miasteczkach smutnych, wymar\u0142ych i pustych, gdzie tak ma\u0142o by\u0142o m\u0142odych ludzi, tak rzadko s\u0142ycha\u0107 by\u0142o \u015bmiech dzieci, gdzie jednak instalowano weso\u0142e miasteczka zawsze weso\u0142e i zje\u017cdza\u0142o si\u0119 tam towarzystwo z ca\u0142ej okolicy, i by\u0142y festyny i festiwale i drobnomiejsce uroczysto\u015bci. Nie pami\u0119tam z jakiej okazji odbywa\u0142a si\u0119 wielka uroczysto\u015b\u0107 tamtego pami\u0119tnego wa\u017cnego dnia, a w\u0142a\u015bciwie wieczoru. By\u0142 sza\u0142, rado\u015b\u0107, ha\u0142as, ludzkie g\u0142osy i d\u017awi\u0119ki muzyki, pozytywki ha\u0142a\u015bliwe starych karuzeli, by\u0142 brzd\u0119k szklanek w kt\u00f3rych pito nie\u015bmiertelne s\u0142awne langwedockie wino zwane sangri\u0105, wino z owocami na dnie. Ono nie uderza\u0142o do g\u0142owy za pierwszym \u0142ykiem, zdradliwie powoli zaczyna\u0142o drapa\u0107 w prze\u0142yku i \u015bwiat stawa\u0142 si\u0119 g\u0142o\u015bniejszy jeszcze i ciekawszy, przybiera\u0142 kolor nocy i czerwonej po\u0142yskliwej w szklankach w blasku nocy sangrii. Ahmed nie pi\u0142. Ja pi\u0142am. Nie widzia\u0142am w\u00f3wczas powodu dla kt\u00f3rego nie mia\u0142abym tego czyni\u0107, czasy krucjaty oazowej by\u0142y zako\u0144czone, a on nie stara\u0142 si\u0119 nigdy nic przekaza\u0107 ani t\u0142umaczy\u0107 powod\u00f3w swojej abstynencji. Nie pyta\u0142am. A mo\u017ce raz zapytawszy nie uzyska\u0142am odpowiedzi i porzuci\u0142am wielkomy\u015bln\u0105 ide\u0119 wnikania g\u0142\u0119biej w kultur\u0119 psychik\u0119 i umys\u0142owo\u015bc tego m\u0119\u017cczyzny z po\u0142udnia, kt\u00f3ry w istocie przynale\u017ca\u0142 do szeroko poj\u0119tej kutury wschodu \u2013 orientu, kultury dalekiej mi i obcej. Ahmed nie stara\u0142 si\u0119 by\u0107 mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107 swojego post\u0119powania tak\u017ce dlatego, \u017ce nie zawsze post\u0119powa\u0142 wedle obowi\u0105zuj\u0105cych w jego religii zasad. Ale o tym wiem dopiero dzi\u015b, gdy pozna\u0142am zasady islamu. W\u00f3wczas za\u015b, mimo \u017ce jego ataki na maj\u0105 nietkni\u0119t\u0105 do tej pory jeszcze kobieco\u015b\u0107 przyjmowa\u0142am z niech\u0119ci\u0105, te w\u0142a\u015bnie awanse uznawa\u0142am za naturalny przejaw m\u0119skich sk\u0142onno\u015bci do zaspokojenia pop\u0119du seksualnego. A ten, jak w\u00f3wczas by\u0142am przekonana, silniejszym by\u0142 bod\u017acem do dzia\u0142ania, ni\u017c mia\u0142o to miejsce u kobiet. Tamtej nocy bowiem, po raz kolejny ju\u017c Ahmed przypu\u015bci\u0142 szturm i wiedzia\u0142am, \u017ce nie uda mi si\u0119 tak \u0142atwo unikn\u0105\u0107 zbli\u017cenia. <\/span><\/p>\n

Na ulicach wrzawa, zabawa trwa\u0142a w najlepsze o zmroku, roz\u015bwietlone ulice i place. Muzyka i taniec. W pewnej chwili jednak Ahmed poprosi\u0142 aby\u015bmy wracali ju\u017c do samochodu. W istocie, p\u00f3\u017ana godzina i sama mia\u0142am ochot\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 niezad\u0142ugo w swoim \u0142\u00f3\u017cku w ma\u0142ym pokoju z wielkim oknem-drzwiami z przeszklonymi szybami, u rodziny Trenet. On mia\u0142 jednak inne plany i przekona\u0142am si\u0119 o tym szybko w momencie, gdy wsiedli\u015bmy do samochodu i zapad\u0142a pomi\u0119dzy nami cisza. S\u0142ycha\u0107 ju\u017c by\u0142o jedynie gwar g\u0142os\u00f3w z zewn\u0105trz, z dalekiego placu pe\u0142nego stragan\u00f3w i przeno\u015bnych bar\u00f3w. Parking by\u0142 jednak pusty, a samoch\u00f3d Ahmeda sta\u0142 na uboczu, w cieniu drzewa, samotnie. W oko\u0142o ani \u017cywej duszy, wr\u00f3cili do domu ci kt\u00f3rzy chcieli wr\u00f3ci\u0107 wcze\u015bnie, pozostali, ci kt\u00f3rzy chcieli powr\u00f3ci\u0107 wczesnym rankiem. Byli\u015bmy sami. Poczu\u0142am dotyk poca\u0142unku gdy zbli\u017cy\u0142 swoj\u0105 twarz do mojej i przytuli\u0142 policzek. Zapyta\u0142 czy mo\u017cemy si\u0119 tu troch\u0119 przespa\u0107, chcia\u0142by jeszcze troch\u0119 d\u0142u\u017cej cieszy\u0107 si\u0119 moj\u0105 obecno\u015bci\u0105. Roz\u0142o\u017cyli\u015bmy wi\u0119c na p\u0142asko oba fotele tak \u017ce stworzy\u0142y ca\u0142kiem wygodne \u0142\u00f3\u017cko samochodowe. Znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c koc, kt\u00f3ry Ahmed przezornie zapewne zawsze ze sob\u0105 wozi\u0142. On przysun\u0105\u0142 si\u0119 blisko mnie, tak \u017ce le\u017celi\u015bmy cia\u0142o obok cia\u0142a, na fotelu pasa\u017cera, by\u0142o mi\u0142o, uwielbia\u0142am si\u0119 przytula\u0107, uwielbia\u0142am dotyk jego r\u0105k i pieszczoty. Nikt nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 bardziej czu\u0142y i delikatny. Nigdy nikogo takiego wcze\u015bniej nie spotka\u0142am. Wiedzia\u0142am doskonale do czego zmierza\u0142 a jednak czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie, nie mia\u0142am w\u0142a\u015bciwie ochoty nie seks, uwa\u017ca\u0142am, \u017ce samoch\u00f3d by\u0142 miejscem ma\u0142o romantycznym i z gruntu niedopowiednim. W pewnym jednak momencie poczu\u0142am, \u017ce jego trac\u0119 kontrol\u0119 nad jego r\u0119kami i jego pieszczotami, a jednocze\u015bnie nie potrafi\u0142am mu odm\u00f3wi\u0107 niczego. By\u0142o mi przecie\u017c dobrze. Samo jednak zbli\u017cenie by\u0142o tragicznie bolesne, w\u00f3wczas poczu\u0142am ca\u0142\u0105 nienormalno\u015b\u0107 sytuacji, niewygod\u0119 i niestosowno\u015b\u0107. Poczu\u0142am z\u0142o\u015b\u0107 i za\u017c\u0105da\u0142am, aby jak najszybciej odwi\u00f3z\u0142 mnie do domu, co te\u017c on, niepocieszony, uczyni\u0142. Czu\u0142am si\u0119 strasznie. Mia\u0142am ochot\u0119 p\u0142aka\u0107 i p\u0142aka\u0107 bez ko\u0144ca. Jak on, ten m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3rego w istocie nie kocha\u0142am, dla kt\u00f3rego jednak mia\u0142am tyle ciep\u0142ych uczu\u0107 , z kt\u00f3rym czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie, m\u00f3g\u0142 doprowadzi\u0107 do zbli\u017cenia w tak fatalnych okoliczno\u015bciach. Mia\u0142am ochot\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 spa\u0107 i zapomnie\u0107, wyprze\u0107 ca\u0142kowicie to wspomnienie z pami\u0119ci. Tak si\u0119 zreszt\u0105 po cz\u0119\u015bci sta\u0142o. Jest to dla mnie do dzi\u015b sprawa tak wstydliwa i dziwaczna, \u017ce z trudno\u015bci\u0105 tylko mog\u0119 odtworzy\u0107 tamte wydarzenia. Szczeg\u00f3\u0142\u00f3w za\u015b nie przywo\u0142am zupe\u0142nie. I jedynie to uczucie niesmaku i obrzydzenia towarzyszy mi do dzi\u015b. Ca\u0142y romantyzm leg\u0142 w gruzach i od tamtej pory, mimo \u017ce nie rozstali\u015bmy si\u0119 z Ahmedem tak szybko, bo min\u0119\u0142y kolejne miesi\u0105ce, a my byli\u015bmy razem i sceny mi\u0142o\u015bci w plenerze powtarza\u0142y si\u0119 cz\u0119sto, to jednak wiem, \u017ce mimo stara\u0144, nie mog\u0142am odnale\u017a\u0107 prostej przyjemno\u015bci we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu z nim. Zawi\u00f3d\u0142 mnie. I zako\u0144czenie naszego zwi\u0105zku by\u0142o \u2013 wiedzia\u0142am \u2013 jedynie kwesti\u0105 czasu. A jedno z ostatnich zdarze\u0144 przed naszym rozstaniem tylko umocni\u0142o mnie w przekonaniu i pomog\u0142o podj\u0105\u0107 ostateczn\u0105 decyzj\u0119. <\/span><\/p>\n

To by\u0142o latem, pe\u0142nym langwedockim latem. Upa\u0142 niemi\u0142osierny, bo s\u0142o\u0144ce pra\u017cy\u0142o z wysoka i w godzinach po\u0142udniowych nie spos\u00f3b by\u0142o robi\u0107 cokolwiek innego jak za\u017cywa\u0107 siesty w szczelnie zasnutym cieniem pokoju, lub ch\u0142odzi\u0107 si\u0119 w basenie z g\u0142ow\u0105 okryt\u0105 kapelusikiem lub czapk\u0105 z daszkiem dla ochrony. W tych godzinach, w mojej przerwie w pracy ja wybra\u0142am si\u0119 jednak na przeja\u017cd\u017ck\u0119 z Ahmedem, do miasta. By\u0142a ma\u0142a kawa w prowincjonalnej kawiarni, kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 klienteli stanowili Arabowie \u2013 do tego jednak zd\u0105\u017cy\u0142am si\u0119 ju\u017c podczas zwi\u0105zku z moim Maroka\u0144czykiem przyzwyczai\u0107 i k\u0142ad\u0142am to na karb jego nie\u015bmia\u0142osci wobec Francuz\u00f3w i francuskich w\u0142a\u015bnie zachowa\u0144 m\u00f3wi\u0105c bez ogr\u00f3dek dyskryminuj\u0105cych. Imigranci marokanczycy algierczycy mieli bary w\u0142asne, Francuzi \u2013 osobne. Nikt nikomu nie wchodzi\u0142 w drog\u0119. Co uczyni\u0107 jednak mia\u0142a bia\u0142a \u0142adna m\u0142oda kobieta? Nie wchodzi\u0107 do tego typu restauracji-kawiarni, gdzie nie by\u0142o ani jednej \u201eichniej\u201d, arabskiej kobiety, optowa\u0107 za barami francuskimi, ale to zrozumia\u0142am du\u017co du\u017co p\u00f3\u017aniej. O naiwno\u015bci babska, niech ci\u0119 nieba strzeg\u0105! By\u0142a wi\u0119c nasza wsp\u00f3lna kawa, a potem spacer po molo i ogl\u0105danie \u0142\u00f3dek, byli\u015bmy bowiem nie w Nimes, ale w jednym z okolicznych miasteczek, to mog\u0142o by\u0107 Arles lub Avignon, jak pami\u0119ta\u0107 mo\u017ce to dzi\u015b taka staruszka jak ja, kt\u00f3ra w\u0142asne prze\u017cycia pierwszego razu zakopa\u0142\u0105 najg\u0142ebiej w pami\u0119ci jak to w og\u00f3le mo\u017cliwe. <\/span><\/p>\n

Tam spotka\u0107 mieli\u015bmy przyjaciela Ahmeda. To by\u0142 cz\u0142owiek starszy od niego. Bodaj czterdziestoletni, postawny, z brzuszkiem, \u201edorobiony na czarno\u201d, a na\u00f3wczas jeszcze lekarz po sko\u0144czonej niedawno medycynie, po studiach w Maroko, z praktyk\u0105 we Francji. U\u015bmiecha\u0142 si\u0119 mi\u0142o, jakby rzeczywi\u015bcie nasze spotkanie by\u0142o wielk\u0105 dla niego przyjemno\u015bci\u0105, jakbym uczyni\u0142a mu honor jakiego nikt nigdy\u2026 Bon bref, jak m\u00f3wi\u0105 Francuzi, suma sumarum i long story short, pan Mumammed poprosi\u0142 mnie, abym zabawi\u0142a si\u0119 w swatk\u0119 i znalaz\u0142a mu r\u00f3wnie \u015bliczn\u0105 \u2013 jak si\u0119 wyrazi\u0142 – r\u00f3wnie mi\u0142\u0105 i m\u0142od\u0105 \u017con\u0119 Polk\u0119. Poczu\u0142am, \u017ce si\u0119 czerwieni\u0119. Nie bardzo wiedzia\u0142am jak zareagowa\u0107 na takie dictum. Zaw\u00f3d swatki by\u0142 przecie w naszych katolickich nowoczesnych polskich europejskich zwyczajach dawno zapomniany, wymar\u0142y. Nie zna\u0142am za\u015b kultury \u017cydowskiej ani muzu\u0142ma\u0144skiej, nie wiedzia\u0142am Bogiem a prawd\u0105, czego \u00f3w maroka\u0144ski gentleman naprawd\u0119 ode mnie oczekiwa\u0142. A w istocie po prostu zn\u00f3w uzna\u0142am posuni\u0119cie to maroka\u0144skie za szalenie niestosowne i w\u00f3wczas rzeczywi\u015bcie poczu\u0142am \u017ce jest to o t\u0119 male\u0144k\u0105 kropelk\u0119 za wiele, zupe\u0142nie nie z winy Ahmeda, a mo\u017ce i odrobin\u0119 tak, czy\u017c nie wiedzia\u0142 o sprytnych planach zapytaniach przyjaciela? \u2013 poczu\u0142am wi\u0119c \u017ce by\u0142o to o t\u0119 jedn\u0105 kropelk\u0119 za du\u017co. I moja cierpliwo\u015b\u0107 wyczerpa\u0142a si\u0119. Zachowa\u0142am si\u0119 jednak jak prawdziwa dama, obraz naiwno\u015bci i dobrego wychowania. Poczeka\u0142am do ko\u0144ca spotkania i potem cierpliwie a\u017c do momentu naszego rozstania pod bram\u0105 mojej ukochanej francuskiej rodzinki, kt\u00f3rej niezad\u0142ugo potem powiedzia\u0142am, aby za wszelk\u0105 cen\u0119 nie \u0142\u0105czyli mnie z Ahmedem, bo jestem raz na zawsze nieobecna i zaj\u0119ta. Osobi\u015bcie powiedzia\u0142am mu to przecie\u017c kilkakrotnie wcze\u015bniej, nigdy jednak nie potraktowa\u0142 moich s\u0142\u00f3w serio. I tylko czas zwyci\u0119\u017cy\u0142, i wszystko potoczy\u0142o si\u0119 tak jak chcia\u0142am. A jednak do dzi\u015b nie mog\u0119 pozby\u0107 si\u0119 uczucia, \u017ce z\u0142ama\u0142am mu serce i pozbawi\u0142am spe\u0142nienia marze\u0144 i nadziei. Nie zapomn\u0119 jego smutnego wzroku, skrzywdzonego opuszczonego zwierz\u0119cia w momencie gdy spotkali\u015bmy si\u0119 przypadkowo na ulicy w Nimes. By\u0142 sam, zrozumia\u0142 jednak, \u017ce ja sama nie jestem, sz\u0142am bowiem w towarzystwie m\u0119\u017cczyzny, typowego Francuzo-W\u0142ocha, szczebiocz\u0105cego po francusku bez \u015bladu akcentu, biegle i nieprzerwanie. Uda\u0142am, \u017ce si\u0119 nie znamy i on uczyni\u0142 to samo. Stch\u00f3rzy\u0142am. Mo\u017ce powinnam by\u0142a podej\u015b\u0107 i porozmawia\u0107? Zna\u0142am go jednak na tyle by zrozumie\u0107, \u017ce to by\u0142oby dla niego jeszcze bardziej bolesne. A teraz, tu i teraz, po kilku latach, chcia\u0142abym by\u0107 w posiadaniu magicznej kuli i po prostu wiedzie\u0107 jak potoczy\u0142y si\u0119 jego losy. Czy znalaz\u0142a si\u0119 inna m\u0142oda Polka, nie-Polka, kt\u00f3ra pokocha\u0142a prawdziwie tego szalenie przystojnego szalenie nie\u015bmia\u0142ego i zakompleksionego m\u0119\u017cczyzn\u0119 o dobrym sercu i maniero-zwyczajach dalekich od gust\u00f3w europejskich. <\/span><\/span><\/p>\n

Gdzie byli jednak moi opieku\u0144czy rodzice zast\u0119pczy? Moja Sophie i Philippe, w momencie gdy ja upl\u0105tywa\u0142am si\u0119 w zwi\u0105zek tak powa\u017cne maj\u0105cy konsekwencje, zwi\u0105zek tak, w gruncie rzeczy ryzykowny, bior\u0105c po uwag\u0119 fakt, \u017ce jako panna i dziewica nic, absolutnie nic nie wiedzia\u0142am o wsp\u00f3\u0142\u017cyciu, chorobach wenerycznych, AIDS i sposobach zabezpiecze\u0144 przed ci\u0105\u017c\u0105. Ahmed wyra\u017anie stara\u0142 si\u0119 zap\u0142odnienia m\u0142odej przyjaci\u00f3\u0142ki unikn\u0105\u0107, stosuj\u0105c jak t\u0142umaczy\u0142, metod\u0119 stosunku przerwanego. Nie by\u0142o jednak mowy o prezerwatywach, wiadomo, s\u0105 niewygodne i pozbawiaj\u0105 oboje kochank\u00f3w wielu wra\u017ce\u0144 w czasie aktu. By\u0107 mo\u017ce jednak moja ci\u0105\u017ca by\u0142aby dla niego najmilsz\u0105 niespodziank\u0105, czy\u017c nie prosi\u0142 mnie wielokrotnie o r\u0119k\u0119? Czy\u017c nie planowa\u0142 skrupulatnie naszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa? W istocie. Jednak chc\u0119 dzi\u015b my\u015blec, \u017ce liczy\u0142 si\u0119 z moim zdaniem, bra\u0142 pod uwag\u0119 m\u00f3j wiek, narodowo\u015b\u0107, sytuacj\u0119, moje nieuko\u0144czone studia. W ca\u0142ym tym rozgardiaszu Sophie i Philippe byli jedynie biernymi \u015bwiadkami. Francuskiej mentalno\u015bci obce by\u0142oby zachowanie interwencyjne \u2013 kontrola m\u0142odej, w pe\u0142ni jednak doros\u0142ej ju\u017c panienki au pair. By\u0107 mo\u017ce dopiero w momencie gdy nabawi\u0142am si\u0119 jednej z ma\u0142o szkodliwych, ale m\u0119cz\u0105cych chor\u00f3b typu mycosis Sophie zorientowa\u0142a si\u0119 jak wygl\u0105da m\u00f3j zwi\u0105zek. Nawet w\u00f3wczas jednak nie przyj\u0119\u0142a tonu ostrze\u017ce\u0144, przestr\u00f3g, tonu matki. By\u0107 mo\u017ce nie potrafi\u0142a sobie wyobrazi\u0107, aby dwudziestotrzyletnia doros\u0142a kobieta nie wiedzia\u0142a absolutnie nic o \u017cyciu seksualnym, co wi\u0119cej, aby w tym wieku wci\u0105\u017c jeszcze by\u0142a dziewic\u0105! Nie zapominajmy, \u017ce sprawa ma miejsce w liberalnej Francji. Sophie przeprowadzi\u0142a ze mn\u0105 jedynie wnikliw\u0105 rozmow\u0119 na temat objaw\u00f3w i bole\u015bci, kt\u00f3rych ja nie potrafi\u0142am zidentyfikowa\u0107 i zabra\u0142a do w\u0142asnego prywatnego ginekologa. Sophie. Zawsze by\u0142a raczej przyjaci\u00f3\u0142k\u0105, starsz\u0105 siostr\u0119, nie stara\u0142a si\u0119 matkowac, by\u0107 ponad, ka\u017cde polecenie by\u0142o przyjacielsk\u0105 propozycj\u0105, ka\u017cda pro\u015bba nie\u015bmia\u0142ym pytaniem. Mia\u0142a s\u0142owia\u0144sk\u0105 dusz\u0119 i s\u0142owia\u0144skie pochodzenie. Rozumia\u0142y\u015bmy si\u0119 \u015bwietnie na p\u0142aszczy\u017anie kultury i sztuki. Z ni\u0105 chodzi\u0142am do kina, podczas gdy m\u0105\u017c zostawa\u0142 w domu z dzie\u0107mi. Z ni\u0105 i dzie\u0107mi zwiedza\u0142y\u015bmy wszystkie wystawy, muzea, wybiera\u0142y\u015bmy si\u0119 w dalsze i bli\u017csze okolice Nimes \u2013 aby by\u0107 zawsze tam, gdzie co\u015b si\u0119 dzia\u0142o \u2013 gdzie odbywa\u0142y festyny regionalne, koncerty muzyki r\u00f3\u017cnorakiej od folkowej do klasycznej, festiwale, kt\u00f3rych taka mnogo\u015b\u0107 we Francji, gdzie mia\u0142y wyst\u0119py teatry kukie\u0142kowe i \u201eludzkie\u201d. W jednej tylko dziedzinie nie znajdowa\u0142y\u015bmy porozumienia \u2013 ja by\u0142am zainteresowana religi\u0105, martwi\u0142o mnie moje rozleniwienie i wzrastaj\u0105cy pod wp\u0142ywem kultury i mentalno\u015bci francuskiej liberalizm, Sophie za\u015b nigdy nie wnika\u0142a w jakiekolwiek zagadnienia natury filozoficznej czy duchowej. Interesowa\u0107 j\u0105 m\u00f3g\u0142 jedynie odpowiednio ciekawie przedstawiony aspekt kulturowy religii, jej odwzorowanie w sztuce. Posiada\u0142a moja blondynka Francuzka nieprzeliczone tomy album\u00f3w \u2013 zbior\u00f3w prezentacji malarskich i rze\u017abiarskich, nie tylko sztuki europejskiej, ale i \u015bwiatowej. Do ko\u015bcio\u0142a zajrze\u0107 mog\u0142a wi\u0119c jedynie w poszukiwaniu oryginalnych dzie\u0142 sztuki, ciekawych rozwi\u0105za\u0144 architektonicznych. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c by\u0142a to typowa w swej mentalno\u015bci Francuzka, liberalna, inteligentna, wra\u017cliwa, elokwentna i dowcipna, ciekawa \u015bwiata a jednocze\u015bnie przekonana o wy\u017cszo\u015bci kultury europejskiej ponad kulturami obcymi, co nie przeszkadza\u0142o jej objawia\u0107 intensywn\u0105 fascynacj\u0119 tym, co obce i niezrozumia\u0142e. Do dzi\u015b pami\u0119tam jej opowie\u015bci o podr\u00f3\u017cy po\u015blubnej z Philippem, w kt\u00f3r\u0105 udali si\u0119 do Indii. Oryginalny pomys\u0142. Na miar\u0119 Francuz\u00f3w. Ca\u0142a w\u00f3wczas Europa, ju\u017c w\u00f3wczas! by\u0142a zafascynowana orientem, kultur\u0105 arabsk\u0105 i azjatyck\u0105. Te fascynacje dopiero dzi\u015b powoli pojawiaj\u0105 si\u0119 w za\u015bciankowej Polsce dzi\u0119ki m\u0142odym odwa\u017cnym\u2026 narkomanom – bez urazy Max – kt\u00f3rzy na wschodzie szukaj\u0105 nowych dozna\u0144, inspiracji, odpowiedzi \u017cyciowych i przyg\u00f3d po prostu. <\/span><\/p>\n

Zapewne stamt\u0105d Sophie przywioz\u0142a swoje inspiracje muzyczne, wiele jej pasteli i akwareli przesyconych jest t\u0105 duszn\u0105 od zapach\u00f3w przypraw kadzide\u0142ek soczystych kadzide\u0142ek, pe\u0142n\u0105 soczystych barw atmosfer\u0105 Wschodu. To by\u0142a jednak kolejna, jedna z wielu inspiracji. Dzi\u0119ki Sophie, dzi\u0119ki Francji i dzi\u0119ki m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3rego mia\u0142am wkr\u00f3tce pozna\u0107 moja wiedza muzyczna poszerzy\u0142a si\u0119 o rejony, o kt\u00f3rych istnieniu wcze\u015bniej nie wiedzia\u0142am, nadal s\u0105dz\u0119, \u017ce niewiele os\u00f3b zna muzyk\u0119 \u015bredniowiecza, starofrancuskie trubadur\u00f3w staroniemieckie pie\u015bni, utwory trouver\u00f3w, muzyk\u0119 klasyczn\u0105 od renesansu do baroku. Urzek\u0142a mnie r\u00f3wnie\u017c opera barokowa. Ta jednak, jak i utwory folkowe, z kr\u0119gu arabskiego, azjatyckiego, cyga\u0144skiego, jak si\u0119 okaza\u0142o, jest dla obecna w Polsce, pierwsza w operze kameralnej podczas tamtejszych festiwali, druga cho\u0107by na tak popularnych jeszcze niedawno p\u0142ytach i koncertach Bregovica, Nataszy Atlas i wielu innych. Bardziej wtajemniczeni i \u201ewkr\u0119ceni\u201d w tryby schemat\u00f3w komputerowych wiedz\u0105 jak odnale\u017a\u0107 najbardziej niespotykany typ muzyki regionalnej na stronach sieci paj\u0119czej w postaci empetr\u00f3jek. Ja tego jednak w\u00f3wczas jeszcze nie wiedzia\u0142am. Funky francuskie, rap, rave, rai, hip hop pojawi\u0142y si\u0119 dopiero w trakcie moich licznych powrot\u00f3w do ukochanej Francji, podczas rutynowych przeszukiwa\u0144 wszelkich dost\u0119pnych bezp\u0142atnych mediateques, pot\u0119\u017cnych zbior\u00f3w muzycznych, kt\u00f3re by\u0142y dost\u0119pne dla publiki obok lektur ksi\u0105\u017ckowych i no\u015bnik\u00f3w audiowizualnych. <\/span><\/span><\/p>\n

Sk\u0105d jednak ta sztuka, muzyka, ta kultura na co dzie\u0144? To specyfika Francji, najmniejsze miasteczko ma swoj\u0105 histori\u0119, swoje urocze zak\u0105tki, swoje muzea i swoje festiwale. Nawet to, co Francuzi sami nazw\u0105 \u201ezapad\u0142\u0105 dziur\u0105\u201d okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce najbardziej uroczym zak\u0105tkiem, pe\u0142nym starych budowli i w\u0105skich uliczek o niepowtarzalnym klimacie. Do takich wniosk\u00f3w dosz\u0142am zwiedzaj\u0105c kilometr po kilometrze okolice Nimes, Langwedocj\u0119, Prowansj\u0119, potem dalej, w g\u00f3ry, na p\u00f3\u0142noc, Cevennes kt\u00f3re najbardziej malowniczo wygl\u0105daj\u0105 jesieni\u0105 i przypominaj\u0105 nasze Beskidy, dalej rejony rzeki Ardeche, kt\u00f3ra kr\u0119tym wi\u0142a si\u0119 szlakiem, kapry\u015bnie, kry\u0142a na dnie wielkiego kanionu. Francuzi maj\u0105 kultur\u0119 we krwi, kultura w ka\u017cdej postaci jest ju\u017c uwewn\u0119trznionym elementem tego terytorium, tej nacji. Nie zdziwi\u0142y mnie wi\u0119c umiej\u0119tno\u015bci malarskie Sophie ani muzyczne Philippea. Chwyci\u0142am szybko bakcyla i zacz\u0119\u0142am rysowa\u0107, nie pr\u00f3bowa\u0142am jednak dotyka\u0107 pianina ani puzonu, wystarczy\u0142a mi gitara, dzi\u0119ki kt\u00f3rej i tak mogli\u015bmy urz\u0105dzi\u0107 rodzinny mi\u0119dzykulturowy koncert na cztery r\u0119ce i trzy g\u0142osy \u2013 Sophie zwykle zawodzi\u0142a g\u0142o\u015bno z kuchni albo z atelier, dzieci ucieka\u0142y nad basen lub chowa\u0142y si\u0119 w pokojach. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142o to jednak atelier, mama do kuchni zagl\u0105da\u0142a rzadko w pierwszych tygodniach mojego pobytu. Nie wiedzia\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce znalaz\u0142am si\u0119 tam, w Nimes, w tym w\u0142a\u015bnie domu ze wzgl\u0119du na za\u0142amanie psychiczne, depresj\u0119 poporodow\u0105 Sophie, kt\u00f3rej skutki by\u0142y widoczne jeszcze kilka lat po urodzeniu dzieci. Nie rozumia\u0142am tego. Jaka kobieta mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na jakieb\u0105d\u017a depresje w momencie, gdy dzieci potrzebuj\u0105 matczynej opieki w tym pierwszym okresie dzieci\u0144stwa szczeg\u00f3lnie. Sophie by\u0142a dla mnie enigm\u0105 i dziwactwem. Dzi\u0119ki niej jednak zetkn\u0119\u0142am si\u0119 tak rzeczywi\u015bcie namacalnie i realnie z tym, co powszechnie nazywamy macierzy\u0144stwem, bez jego pompatyczno\u015bci, ale i bez prozy, macierzy\u0144stwo pod g\u00f3rk\u0119, macierzy\u0144stwo, kt\u00f3re wcze\u015bniej idealizowane do granic mo\u017cliwo\u015bci przez matk\u0119 okaza\u0142o si\u0119 najbole\u015bniejsz\u0105 proz\u0105 \u017cycia. Jej \u017cale, narzekania, za\u0142amania nerwowe, wybuchy gniewu i l\u0119ki dopiero pozwoli\u0142y mi zrozumie\u0107 czym jest sytuacja pojawienia si\u0119 dzieci i konieczno\u015b\u0107 ich wychowywania w momencie, gdy matka nie jest ani emocjonalnie przygotowana ani do\u015b\u0107 dojrza\u0142a. Poczu\u0142am wi\u0119c w pewnym momencie, \u017ce zajmuj\u0119 w tym domu dziwaczn\u0105 dla mnie rol\u0119 nani, kucharki i jednocze\u015bnie przyjaci\u00f3\u0142ki matki dzieci i terapeutki \u2013 okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce nasze wsp\u00f3lne wypady w teren, nasze nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dyskusje rozpoczynane nieraz jednym moim upartym dociekliwym pytaniem o jaki\u015b francuski zwrot j\u0119zykowy, nasze kulturowe wycieczki i odkrycia \u2013 to by\u0142o najlepsze dla Sophie lekarstwo. Tam, gdzie nie potrafi\u0142 pom\u00f3c zakochany bez pami\u0119ci w \u017conie m\u0105\u017c, tam pomog\u0142a m\u0142oda, nieopierzona i niedojrza\u0142a pod wieloma jeszcze wzgl\u0119dami kobieta. Po prostu dla tego, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105, osob\u0105 tej samej p\u0142ci, o tym samym poziomie wra\u017cliwo\u015bci i odczuwania, a jednak obc\u0105, z obcego \u015bwiata i kultury, bez baga\u017cu oczekiwa\u0144, \u017c\u0105da\u0144 i wymaga\u0144, jakimi zapewne osacza\u0142y Sophie kobiety \u201erodzinne\u201d. W obecno\u015bci Sophie odczuwa\u0142am pokrewie\u0144stwo my\u015bli i skojarze\u0144, ja by\u0142am osob\u0105 obc\u0105 w tej rodzinie, Polk\u0105 zza wielu granic, ona jednak r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142a jeszcze \u201eswoja\u201d. By\u0142a dumn\u0105 pary\u017cank\u0105, idealistk\u0105 romantyczk\u0105 i artystk\u0105. By\u0142a inna i trudno\u015bci adaptacyjne przera\u017ca\u0142y j\u0105. Gdy my\u015bl\u0119 dzi\u015b o tym, doskonale rozumiem jej obawy, jej depresje i jej l\u0119ki. L\u0119k przed nowym \u017cyciem, obawa przez pod\u015bwiadomie niechcianym intruzem, kt\u00f3ry przewr\u00f3ci do g\u00f3ry nogami ca\u0142e \u017cycie matki, kt\u00f3ry odbierze jej chwile dla siebie, kt\u00f3ry z artystki i osoby wolnej uczyni neurotyczk\u0119 i niewolnic\u0119 pieluszek. <\/span><\/p>\n

Nie jestem jeszcze matk\u0105, od wielu lat czuj\u0119 si\u0119 dojrza\u0142a emocjonalnie i wiem \u017ce by\u0142abym odpowiedzialn\u0105 mam\u0105, tak wykaza\u0142y moje do\u015bwiadczenia niani, a jednak mam w g\u0142owie t\u0119 mieszank\u0119 kulturow\u0105, te multum pomys\u0142\u00f3w na ciekawe wychowanie dzieci, ten konglomerat ideologiczny, kt\u00f3ry nie koniecznie musi wyj\u015b\u0107 na zdrowie przychodz\u0105cemu na \u015bwiat z wrzaskiem maluchowi. Mam ochot\u0119 by\u0107 mam\u0105 najbardziej oryginaln\u0105 w \u015bwiecie, najbardziej polsk\u0105 i najbardziej muzu\u0142ma\u0144sk\u0105, czy s\u0105 to jednak rzeczywisto\u015bci mo\u017cliwe do po\u0142\u0105czenia? Chcia\u0142abym, aby moje dzieci zachowa\u0142y bogactwo wielokulturowo\u015bci, wielo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w, aby zna\u0142y i szanowa\u0142y religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, tak jak szanowa\u0107 musia\u0142yby moj\u0105 rodzin\u0119 katolick\u0105, chcia\u0142abym, aby by\u0142y muzu\u0142manami i zna\u0142y islam lepiej ni\u017c ktokolwiek inny. Od os\u00f3b na pograniczu kultur i religii wymaga si\u0119 zawsze o wiele wi\u0119cej i tym surowiej ocenia si\u0119 ich \u017cycie. <\/span><\/p>\n

Pami\u0119tam, \u017ce ten aspekt rodzicielstwa by\u0142 zawsze punktem zapalnym w moich rozmowach z Patrickiem, pierwszym Francuzem, w kt\u00f3rym zakocha\u0142am si\u0119 bez pami\u0119ci, i stan ten trwa\u0142 przez, hmm, ca\u0142e trzy lata. Trzy lata to wystarczaj\u0105co d\u0142ugi czas, aby zacz\u0105\u0107 planowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, wynaj\u0119cie wi\u0119kszego apartamentu i rodzicielstwo. Przypadek nasz by\u0142 o tyle szczeg\u00f3lny, \u017ce Pat przy lada okazji przypomina\u0142 mi istotn\u0105 jedenastoletni\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 wiekow\u0105 jaka nas dzieli\u0142a, jednocze\u015bnie dorzucaj\u0105c sarkastycznie \u2013 nie b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142 wiecznie ! \u2013 i jeszcze – chyba nie chcesz aby koledzy naszych dzieci w przedszkolu myli\u0142y mnie z ich dziadkiem.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, nie chcia\u0142am. By\u0142o jednak wiele innych rzeczy, kt\u00f3re w osobowo\u015bci Patricka tchn\u0119\u0142y myszk\u0105, a kt\u00f3re bezwzgl\u0119dnie uznawa\u0142am za poci\u0105gaj\u0105ce, kt\u00f3re \u2013 chcia\u0142am, bezwzgl\u0119dnie \u2013 aby odziedziczy\u0142o po nim nasze przysz\u0142e domniemane potomstwo. M\u00f3j Francuz jedn\u0105 nog\u0105 zawsze tkwi\u0142 w przesz\u0142o\u015bci, jedna p\u00f3lkula jego m\u00f3zgu nastawiona by\u0142a zawsze na poszukanie element\u00f3w staro\u017cytnych, minionych, pasjonuj\u0105cych. Zna\u0142 staro\u017cytno\u015b\u0107 i przesz\u0142o\u015b\u0107 w\u0142asnego miasta rodzinnego, Nimes, kt\u00f3re nosi\u0142o w sobie silne \u015blady obecno\u015bci i panowania Rzymian. M\u00f3g\u0142 opowiada\u0107 bez ko\u0144ca historie z przesz\u0142o\u015bci, oprowadza\u0107 po najmniejszych zau\u0142kach miasta, niestrudzenie, nie doprowadzaj\u0105c przy tym do znudzenia swojego towarzysza. By\u0142 przecie\u017c oprowadzaczem zawodowym, by\u0142 przewodnikiem dzieci\u0119cym po historii ukrytej w murach, a dzieci s\u0105, sk\u0105din\u0105d wiadomo wszem i wobec, odbiorcami wiedzy i s\u0142uchaczami najbardziej niezno\u015bnymi i najbardziej wymagaj\u0105cymi. Poza staro\u017cytno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra by\u0142\u0105 pierwsz\u0105 i najwi\u0119ksz\u0105 fascynacj\u0105 mojego m\u0119\u017cczyzny, uk\u0142ada\u0142a si\u0119 ca\u0142a kolejka dalszych inspiracji \u2013 przesz\u0142o\u015b\u0107 Francji, przesz\u0142o\u015b\u0107 regionu Langwedocji i Prowansji, przesz\u0142o\u015b\u0107 Europy, w szczeg\u00f3lno\u015bci piewsza wojna \u015bwiatowa i czasy bardziej zamierzch\u0142e, si\u0119gaj\u0105ce \u015bredniowiecza. Dla tego cz\u0142owieka ka\u017cdy kamie\u0144 mia\u0142 znaczenie i przekaza\u0107 m\u00f3g\u0142 wyj\u0105tkowo ciekaw\u0105 opowie\u015b\u0107. Jak? Nie do ko\u0144ca wiedzia\u0142am. Pat mia\u0142 swoje tajemnice, niezale\u017cnie od sk\u0142onno\u015bci do nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 potok\u00f3w ekspresji s\u0142ownych. W pewnym sensie uzupe\u0142niali\u015bmy si\u0119, cieszy\u0142 mnie fakt, \u017ce znajduj\u0119 s\u0142uchacza dla moich opowie\u015bci o staro\u017cytnych tragediach i literackich ich odwzorowaniach, o francuskim klasycyzmie i europejskim baroku, tak jak jego cieszy\u0142 fakt, \u017ce cho\u0107 jedna osoba na ziemi jest w stanie wys\u0142ucha\u0107 bez znudzenia d\u0142ugiego wywodu o przyczynach wybuchu pierwszej wojny \u015bwiatowej, i ca\u0142ej, ca\u0142kiem nowej, spiskowej teorii \u015bwiata. <\/span><\/p>\n

T\u0119 w\u0142a\u015bnie teori\u0119 opisywa\u0142 pokr\u00f3tce, jak robi\u0142 to zapewne wiele razy wcze\u015bniej, w niezapomnianej dzi\u015b dla mnie kawiarni, w kt\u00f3rej zostali\u015bmy sobie przedstawieni, w kt\u00f3rej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nasza znajomo\u015b\u0107. To by\u0142o w Caf\u00e9 Carr\u00e9, kawiarence u st\u00f3p Maison Carr\u00e9, \u015bwi\u0105tyni rzymskiej, wzniesionej na wysokim cokole, kt\u00f3ry pozwala\u0142 jej zachowa\u0107 jeszcze obecnie wysok\u0105 wynios\u0142\u0105 pozycj\u0119 w\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cych j\u0105 i tworz\u0105cych czworok\u0105t na placu kamienic. Maison Carr\u00e9 by\u0142 rzeczywi\u015bcie carr\u00e9 czyli kwadratowy, a raczej w kszta\u0142cie prostopad\u0142o\u015bcianu. Jego ma\u0142e wn\u0119trze proste by\u0142o, puste zaj\u0119te jedynie przez zdj\u0119cia z czas\u00f3w staro\u017cytnych, pokazuj\u0105ce jak wygl\u0105da\u0142o w\u00f3wczas miasto, jak wygl\u0105da\u0142o sama \u015bwiatynia, kt\u00f3ra poza utrat\u0105 barw nie zmieni\u0142a si\u0119 niemal\u017ce zupe\u0142nie. Wci\u0105\u017c otacza\u0142y j\u0105 dooko\u0142a rz\u0119dy kolumn na podwy\u017cszeniu \u2013 doskona\u0142e miejsce dla rysownik\u00f3w i szkicownik\u00f3w. Sama siadywa\u0142am tam nie raz, aby z wysoko\u015bci wykonywa\u0107 szybkie szkice architektury, populacji Nimskiej, klienteli kafejek, kt\u00f3rych by\u0142o na placu oko\u0142o pi\u0119ciu, kt\u00f3re nie przeszkadza\u0142y sobie zupe\u0142nie, usadowiwszy si\u0119 rami\u0119 w rami\u0119. Du\u017cy dom, La Maison Carr\u00e9 zale\u017cnie od pory dnia s\u0142u\u017cy\u0142 cieniem sprawiedliwie r\u00f3\u017cnym cafes. A Cafe Carre przez nas ulubiona znajdowa\u0142a si\u0119 tu\u017c na rogu, na wylocie, niemal przy ulicy pomi\u0119dzy Mediatek\u0105 kt\u00f3ra by\u0142a niczym nowoczesne odbicie \u015bwiatyni naprzeciwko i takie te\u017c by\u0142o zamierzenie architekt\u00f3w. Ulubiony, zawsze dowcipkuj\u0105cy, kelner pochodzenia arabskiego podawa\u0142 bez dodatkowej op\u0142aty une noisette, czyli orzeszek, czyli ma\u0142\u0105 czarn\u0105, expresso z kropl\u0105 mleka. Patrick unika\u0142 kawy, by\u0142 za to wierny piwu i sirop de soja, co by\u0142o any\u017ckowym w smaku s\u0142odkawym napojem o mleczno-\u017c\u00f3\u0142tym kolorze. Dni s\u0142otne w Nimes by\u0142y tak rzadkie, i zdarza\u0142y si\u0119 jedynie w porze zimowej, \u017ce w\u0142a\u015bciwie zawsze siadywali\u015bmy na zewn\u0105trz, w ogr\u00f3dku kawiarnianym, na umownym terytorium zewn\u0119trznym kawiarni, gdzie mie\u015bci\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie sto\u0142\u00f3w i odpowiednio wiele krzese\u0142. Nie istnia\u0142y p\u0142otki barierki trawniki. Strefa ka\u017cdej kawiarni by\u0142a umowna i klientom znana. W ten spos\u00f3b funkcjonowa\u0142y kawiarnie na ca\u0142ym terytorium francuskim, w ten spos\u00f3b kwit\u0142o \u017cycie towarzysko-kawiarniane i umacnia\u0142a si\u0119 od lat typowo francuska atmosfera luzu, rozmowy intelektualizmu, kultury. Kawiarnie we Francji s\u0105 bardziej ni\u017c gdziekolwiek indziej, rzeczywist\u0105 przestrzeni\u0105 kultury i pracy. Cz\u0119\u015bciej ni\u017c gdzie indziej tu spotyka si\u0119 pisz\u0105cych pisarzy, dramaturg\u00f3w, edytor\u00f3w, tu dyskutuj\u0105 o swojej pracy, wystawach, filmach, spektaklach arty\u015bci, tu pojawiaj\u0105 si\u0119 biznesmeni z laptopami teczkami kontraktami, bez \u017cenady \u2013 to przestrze\u0144 otwarta, to przestrze\u0144 kreatywna. To jeden z powod\u00f3w dla kt\u00f3rych pokocha\u0142am Francj\u0119 mocno i nieodwo\u0142alnie, to pow\u00f3d dla kt\u00f3rego dzi\u015b za ni\u0105 t\u0119skni\u0119. Mimo wszystko \u017caden inny kraj nie mo\u017ce si\u0119 z Francj\u0105 pod tym wzgl\u0119dem r\u00f3wna\u0107. A przecie\u017c zwiedzi\u0142am ich ju\u017c tak wiele.<\/span><\/p>\n

W\u00f3wczas jednak, je\u015bli nie liczy\u0107 szkolnych do\u015bwiadcze\u0144 obcokrajowych oraz wyjazd\u00f3w religijnych Taize, Francja by\u0142a moim pierwszym wielkim do\u015bwiadczeniem obcej kultury. Taka wi\u0119c mieszanka romanizmu ze staro\u017cytn\u0105 \u201erzymia\u0144sko\u015bci\u0105\u201d by\u0142a niezwykle poci\u0105gaj\u0105ca, podobnie jak m\u0119\u017cczyzna, reprezentant tej kultury, mieszanka genetyczna i kulturowa tego co francuskie, w\u0142oskie i starorzymskie. Patrick mnie inspirowa\u0142 i fascynowa\u0142, by\u0142o wi\u0119c oczywiste, \u017ce ka\u017cda nasza wyprawa teren dalsza lub bli\u017csza musia\u0142a by\u0107 magiczna. Czarodziejskie by\u0142y przechadzki w Jardin de La Fontaine, w okolicach \u015bwi\u0105tyni Diany i wizyta w atenenum, kt\u00f3re obecni mieszka\u0144cy Nimes nazywali les Arenes \u2013 areny, cyrk, dawne miejsce walk gladiator\u00f3w a dzi\u015b plac, otoczony wkr\u0105g murami schodami tunelami, na kt\u00f3rym odbywa\u0142y si\u0119 spektakle walk byk\u00f3w, corrida. To jednak widowisko obejrza\u0142am zupe\u0142nie samotnie. Nie zna\u0142am wtedy jeszcze Patricka, wiem bowiem \u017ce zrobi\u0142by wszystko aby p\u00f3j\u015b\u0107 ze mn\u0105 na ten spektakl, by\u0142 zreszt\u0105 jedn\u0105 z tych rzadkich os\u00f3b, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie zawsze s\u0105 tam i wtedy gdy ich potrzebujemy, Patrick nigdy nie zawi\u00f3d\u0142 niczyjego zaufania, ogromn\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywa\u0142 do sk\u0142adanych obietnic. <\/span><\/p>\n

Byli\u015bmy potem jeszcze dwukrotnie w les Arenes, by\u0142y to jednak koncerty, rap francuski i rock, tak uwielbiany przez niego. Corrida jednak, to by\u0142o prze\u017cycie samotne, randka artystki, cho\u0107 wtedy jeszcze nie napisa\u0142am ani s\u0142owa prozy po\u015bwi\u0119caj\u0105c ca\u0142\u0105 uwag\u0119 rysunkom, mia\u0142y up\u0142yn\u0105\u0107 jeszcze dwa lata i wiele wydarzy\u0107 si\u0119 zdarze\u0144 abym zdesperowana ale pewna siebie si\u0119gn\u0119\u0142a po pi\u00f3ro. A corrida odbywa\u0142a si\u0119 pod znakiem feminizmu. Na arenie pojawi\u0142a si\u0119 kobieta, kt\u00f3rej imienia sobie ju\u017c dok\u0142adnie nie przypominam, ale by\u0142a to jedna z najbardziej znanych, by\u0107 mo\u017ce Marie Sara. Posta\u0107 tamtej male\u0144kiej figurki obserwowa\u0142am z zapartym tchem niestety z wielkiej odleg\u0142o\u015bci, z wysoko\u015bci najwy\u017cszych stopni aren, nie by\u0142o mnie bowiem sta\u0107 na dro\u017csze i bli\u017csze miejsca. Siedzia\u0142am obok wielu innych na kamiennych siedzeniach, kt\u00f3re nie by\u0142y ani dzielone ani numerowane \u2013 pe\u0142na dowolno\u015b\u0107, miejsca dla t\u0142uszczy, dla t\u0142umu, kt\u00f3ry domaga si\u0119 chleba i igrzysk. Stamt\u0105d dostrzec nie mog\u0142am rys\u00f3w twarzy ani walcz\u0105cej kobiety ani byka, a jednak ruch zdawa\u0142 si\u0119 cudownym ta\u0144cem, jak\u017ce malowniczym, gdy oboje byk i kobieta pragn\u0119li ostatecznie uj\u015b\u0107 z \u017cyciem w potyczce. Taniec \u015bmierci. Niebezpieczna zabawa. Walka daleka by\u0142a od fikcyjno\u015bci i zda\u0142am sobie z tego spraw\u0119 w momencie, gdy Marie otrzyma\u0142a silne uderzenie rogiem byka, tak, \u017ce znalaz\u0142a si\u0119 o kilka metr\u00f3w dalej, w prochu aren w pozycji horyzontalnej na wznak. Jak niebezpiecznie. Dlaczego ci ludzie ryzykowali w\u0142asne \u017cycie? \u2013 nie mog\u0142am zrozumie\u0107 \u2013 mo\u017ce odrobin\u0119 wiecej po obejrzeniu filmu Porozmawiaj z ni\u0105. To nie ma nic do rzeczy? Ale\u017c tak, pojawia si\u0119 tam posta\u0107 torreadorki, pikadorki czy matadorki \u2013 zawsze mi si\u0119 myl\u0105 – kt\u00f3ra po kontuzji w trakcie walki z bykiem, po pobycie w szpitalu w \u015bpi\u0105czce, zmar\u0142a. Jest co\u015b w tym wszystkim co mnie inspiruje, co mnie fascynuje i poci\u0105ga \u2013 nie opowiadam przecie\u017c moich historyjek bez kozery. Ot\u00f3\u017c jest na pierwszy rzut oka r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy osobowo\u015bci\u0105 kobiec\u0105 wschodu a t\u0105 francusk\u0105, hiszpa\u0144sk\u0105, osobowo\u015bci\u0105 siln\u0105 czasami agresywn\u0105 pewn\u0105 siebie i pewn\u0105 swoich atut\u00f3w kobiecych, kt\u00f3ra nie waha si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia w \u017cyciu, tego na czym najbardziej jej zale\u017cy. Kobiety francuskie wiedz\u0105 czego chc\u0105 i potrafi\u0105 by\u0107 silne. Nie znam Hiszpanii, nie znam W\u0142och, wiemy jednak, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, feminizm, prawo i rzeczywisto\u015b\u0107 pozwoli\u0142y im na spe\u0142nienie marze\u0144 kt\u00f3re niekoniecznie zwi\u0105zane s\u0105 z domem i zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Czy inaczej jest na wschodzie, w Azji, na szeroko poj\u0119tym terenie Orientu? W\u0142a\u015bciwie nie. Kobiety arabskie czy pakista\u0144skie maj\u0105 wiele mo\u017cliwo\u015bci rozwoju, s\u0105 wykszta\u0142cone, s\u0105 inteligentne, a co do niekt\u00f3rych kraj\u00f3w wschodu to daleko nam do ich otwarto\u015bci w polityce, o czym \u015bwiadczy cho\u0107by przypadek BB \u2013 Benazir Butto. Sk\u0105d wi\u0119c historie o uleg\u0142o\u015bci kobiet muzu\u0142ma\u0144skich i ich braku aspiracji? Kultura i zwyczaje regionalne g\u0142\u0119bokiej prowincji i ludzi niewykszta\u0142conych w krajach muzu\u0142ma\u0144skich s\u0105 odmienne od europejskich, patriarchalne, niezwykle silnie zakorzenione i tylko czas mo\u017ce to zmieni\u0107. Co z tego, \u017ce islam m\u00f3wi, \u017ce kobieta mo\u017ce pracowa\u0107, ma prawo do wykszta\u0142cenia r\u00f3wnego m\u0119\u017cczyznom, ma obowi\u0105zek nauki, jednocze\u015bnie maj\u0105c prawo do zachowania w\u0142asnych dochod\u00f3w dla siebie i do opieki finansowej m\u0119\u017ca, je\u015bli regionalny religijny kacyk lub ojciec g\u0142owa rodziny powie \u017ce jest absolutnie inaczej. Najtrudniej jednak jest wyt\u0142umaczy\u0107 kobietom zachodu, \u017ce kobieta wschodu mo\u017ce po prostu\u2026 nie chcie\u0107 pracowa\u0107. Dlaczego mia\u0142aby skoro w domu i tak czeka j\u0105 nie mniej pracy? Chocia\u017c z drugiej strony powinni\u015bmy sobie wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119 tak jak ona wielokrotnie wygl\u0105da w Pakistanie czy w krajach arabskich \u2013 luksusowy dom, pe\u0142en nianiek, s\u0142u\u017c\u0105cych, sprz\u0105taczek, kierowc\u00f3w i kobieta, kt\u00f3ra naprawd\u0119 nie robi nic poza wychowaniem dzieci, edukacj\u0105 \u015bwieck\u0105 i religijn\u0105, zakupami i dbaniem o w\u0142asny wygl\u0105d. Dlaczego mia\u0142aby i\u015b\u0107 do pracy? Czy to wizja muzu\u0142ma\u0144ska? Nie \u2013 to wizja naturalna i pierwotna, przed epok\u0105 industrializacji i r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci, w niekt\u00f3rych krajach to wizja naturalna i obecna \u2013 zajrzyjmy do ksi\u0105\u017cek pisarzy po\u0142udniowoameryka\u0144skich, katolickich, cho\u0107by do ksi\u0105\u017cki Laury Esquivel, Swift as desire, kt\u00f3ra opisuje czasy powojenne i wsp\u00f3\u0142czesne. Bohaterka decyduje si\u0119 na prac\u0119 tylko dlatego, \u017ce chce finansowo pom\u00f3c m\u0119\u017cowi.<\/span><\/p>\n

A muzu\u0142manki we Francji nie czuj\u0105 si\u0119 \u017ale. Wyj\u0105tkiem s\u0105 tradycjonali\u015bci, kt\u00f3rzy cierpie\u0107 b\u0119d\u0105 ze wzgl\u0119du na przeg\u0142osowany ostatnio zakaz noszenia \u201ewidocznych oznak religijnych\u201d w szko\u0142ach. C\u00f3\u017c, powstanie wi\u0119cej szk\u00f3\u0142 typowo religijnych i ortodoksyjnych. Mam nadziej\u0119, jednak \u017ce Francja nie przestanie by\u0107 krajem otwartym, krajem kt\u00f3ry inspiruje i fascynuje. Tylko we Francji uda\u0142o mi si\u0119 pozna\u0107 tak wielu ludzi, kt\u00f3rzy rzeczywi\u015bcie byli w stanie \u017cy\u0107 ide\u0105 i realizowa\u0107 w\u0142asne wizje \u017cyciowe i\u2026 nie umrze\u0107 z g\u0142odu ani nie sko\u0144czy\u0107 na marginesie spo\u0142ecznym. Tylko tam pozna\u0142am tak wielu artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyli ze sztuki, malarzy, pie\u015bniarzy, rze\u017abiarzy, fotograf\u00f3w, cyrkowc\u00f3w cyrku francuskiego, kt\u00f3ry nie ma nic wsp\u00f3lnego z cyrkiem zwierz\u0119cym a raczej z popisami akrobat\u00f3w klaun\u00f3w bard\u00f3w i poet\u00f3w. Wszyscy zaliczali si\u0119 do grona przyjaci\u00f3\u0142 Patricka, dla kt\u00f3rego nie by\u0142o obcej \u017cywej duszy w tym mie\u015bcie i w szeroko poj\u0119tej okolicy. Wszyscy spotykali\u015bmy si\u0119 niemal co wiecz\u00f3r w s\u0142awetnej Cafe des Beaux Arts, na wprost Katedry, o jakie pi\u0119\u0107 metr\u00f3w od jej wysokich drzwi, co w Polsce by\u0142oby zapewne nie do pomy\u015blenia. Ogr\u00f3dek kawiarniany nie by\u0142 jednak ha\u0142a\u015bliwy, na male\u0144kim placyku, kt\u00f3ry mia\u0142 mo\u017ce pi\u0119\u0107dziesi\u0105t metr\u00f3w kwadratowych mie\u015bci\u0142y si\u0119 jeszcze dwie inne kawiarnie apteka i muzeum miasta Nimes. Tu pozna\u0142am pewnego dnia Gerarda, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do Patricka w odwiedziny z Pary\u017ca, mojego pierwszego w \u017cyciu Hindusa \u2013 Francuza z krwi i ko\u015bci, bez \u015bladu akcentu, do kt\u00f3rego jestem tak dzi\u015b przyzwyczajona, bior\u0105c pod uwag\u0119 ilo\u015b\u0107 moich znajomych tamtego w\u0142a\u015bnie kr\u0119gu kulturowego. Gerard by\u0142 przewodnikiem, tak jak Pat. Mieli obaj wsp\u00f3ln\u0105 pasj\u0119 kt\u00f3ra by\u0142a i moj\u0105. Kino. Dlatego tego samego dnia nie omieszkali\u015bmy jeszcze zajrze\u0107 do ulubionego przez wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Nimes cinema artistique, kina zwanego ambitnym, kina kt\u00f3re nie zbruka\u0142oby si\u0119 wy\u015bwietleniem kt\u00f3rejkolwiek z hollywodzkich produkcji, pokazywa\u0142o za\u015b nieznane nikomu filmy europejskie. Nowo\u015bci i starocie, obrazy nagrodzone i obrazy ulubione przez w\u0142a\u015bciciela kina, obrazy na \u017cyczenie widz\u00f3w i na przek\u00f3r widzom. Gerard uwielbia\u0142 filmy japo\u0144skie, nie wiedzia\u0142 za\u015b nic o produkcjach Bollywoodu, dziwnym by\u0142 Hindusem \u2013 m\u00f3wi\u0119 sobie w duchu z dzisiejszej perspektywy. Poza twarz\u0105 kt\u00f3ra zdradza\u0142a jego pochodzenie, nie mia\u0142 z korzeniami azjatyckimi nic wsp\u00f3lnego. A szkoda. Nie chc\u0119 aby i mi by\u0142o szkoda po latach utraconych zwi\u0105zk\u00f3w z w\u0142asn\u0105 kultur\u0105, niezale\u017cnie od tego gdzie przyjdzie mi ostatecznie \u017cy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. <\/span><\/p>\n

A plan\u00f3w by\u0142o ju\u017c tak wiele. Mia\u0142a to by\u0107 pocz\u0105tkowo Francja i Nimes, z Patrickiem, potem mia\u0142 by\u0107 Pary\u017c. Pary\u017c, kt\u00f3ry zwiedzali\u015bmy jeszcze oboje z Patrickiem, kt\u00f3ry widzia\u0142am potem jeszcze po 97 roku wielokrotnie, a za ka\u017cdym razem odmiennie, widzia\u0142am oczami w\u0142asnymi, oczami przyjaci\u00f3\u0142ek Polek, oczami ukochanego Francuza i ostatnio oczami Nadira, Hindusa, kt\u00f3remu Francja by\u0142a obca tak jak mi obcy by\u0142 Pakistan. By\u0107 mo\u017ce jednak w\u0142a\u015bnie dlatego tak silne wywar\u0142a na mnie wra\u017cenie moja pierwsza wizyta w Karachi o kt\u00f3rej opowiem, tak, opowiem p\u00f3\u017aniej, cierpliwo\u015bci. By\u0107 mo\u017ce dlatego moja wizyta w Pary\u017cu nie by\u0142a ju\u017c tak magiczna i niezapomniana, ale by\u0142a inna. By\u0142a naszym tygodniem miodowym, by\u0142a radosna i pozbawiona zm\u0119czenia jak to mia\u0142o miejsce podczas pierwszej mojej wizyty w stolicy w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142ek z Polski, kt\u00f3re w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni chcia\u0142y zobaczy\u0107 absolutnie wszystko, ci\u0105gn\u0119\u0142y wi\u0119c mnie ze sob\u0105 wsz\u0119dzie, oporn\u0105 zm\u0119czon\u0105 kobiet\u0119 z du\u017c\u0105 nadwag\u0105 po p\u00f3\u0142rocznym pobycie we Francji i nieodpowiednich dla niej francuskich nawykach \u017cywieniowych. Ostatecznie by\u0142am jednak jedyn\u0105 w\u015br\u00f3d trzech kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a po francusku. By\u0142am niezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem wypraw po mie\u015bcie. <\/span><\/p>\n

Lipiec 96 roku szybko jednak min\u0105\u0142 i nasta\u0142 lipiec 97. W\u00f3wczas przybili\u015bmy z Patem do portu paryskiego niedaleko Montmartre, w malowniczej dzielnicy schodk\u00f3w, starych kamienic i plac\u00f3w gdzie rozsiada\u0142y si\u0119 co rano stoliki kawiarniane i sztalugi artyst\u00f3w. W\u00f3wczas wyl\u0105dowali\u015bmy szcz\u0119\u015bliwie na jedenastym pi\u0119trze wie\u017cowca, w mieszkaniu serdecznego przyjaciela Patricka, Michela. I tam powracali\u015bmy ka\u017cdego wieczoru po ca\u0142odziennych leniwych jednak i pe\u0142nych rado\u015bci wyprawach po mie\u015bcie. Tam spotykali\u015bmy si\u0119 po \u00f3smej gdy do domowego portu przybija\u0142 w ko\u0144cu zm\u0119czony Jean Michel i zabiera\u0142 nas samochodem do jednej z wielu znanych mu w okolicy lub w centrum Pary\u017ca restauracji. Najmilej wspominam do dzi\u015b tamten wiecz\u00f3r, gdy spotka\u0107 mogli\u015bmy si\u0119 w prawdziwej w\u0142oskiej pizzerii w dzielnicy Montmartre. Byli wszyscy bli\u017csi przyjaciele, by\u0142 chudy Gerard o \u015bniadej twarzy, by\u0142a Annette, male\u0144ka urocza o postaci figurynki piel\u0119gniarka brunetka, by\u0142a wielka Steph, czyli Stephanie, czyli nauczycielka wychowaczyni o ci\u0119tym dowcipie kt\u00f3ra strofowa\u0142a i wy\u015bmiewa\u0142a wszystkich rzucaj\u0105c swoje nie\u015bmiertelne \u2013 Relaxe-toi! Ne sois pas si constip\u00e9! Vas-y! \u2013 Co znaczy\u0142o mniej wi\u0119cej tyle \u017ce nale\u017ca\u0142o si\u0119 wyluzowa\u0107 i by\u0107 sob\u0105 , przede wszystkim by\u0107 sob\u0105. By\u0142a siostra Jean-Mi, Elaine, chuda i wysoka, piel\u0119gniarka jak Annette, jej fizyczne przeciwie\u0144stwo \u2013 ta kt\u00f3ra ca\u0142y wiecz\u00f3r niemal opowiada\u0142a o swoim do\u015bwiadczeniu wolontariuszki w Afryka\u0144skim szpitalu w Kongo. Nieco p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c para z Nimes, Cathy, szczup\u0142a kr\u00f3tko przystrzy\u017cona kobietka o ci\u0119tym j\u0119zyku i d\u0142ugim nosie, artystka malarka i instalatorka oraz jej m\u0119\u017cczyzna, o dwadzie\u015bcia centymetr\u00f3w od niej wy\u017cszy Philip, cyrkowiec akrobata i muzyk. I byli\u015bmy tam oczywi\u015bcie my dwoje. I w\u00f3wczas \u017cadne z nas nie wiedzia\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to nasze ostatnie tak radosne wsp\u00f3lne spotkanie w gronie przyjaci\u00f3\u0142. Wraz z moim wyjazdem z Francji nasz zwi\u0105zek zacz\u0105\u0142 prze\u017cywa\u0107 kryzys. Obumiera\u0142 tak jak my schn\u0119li\u015bmy z t\u0119sknoty. Wierzy\u0142am, \u017ce wraz z uko\u0144czeniem studi\u00f3w uda mi si\u0119 wreszcie wyjecha\u0107 na sta\u0142e i zamieszka\u0107 z Patrykiem we Francji, nie wiedzia\u0142am jednak jak wiele mia\u0142o si\u0119 jeszcze wydarzy\u0107 w 99 roku, jak szybko obr\u00f3ci\u0107 w proch mia\u0142y si\u0119 nasze wspania\u0142e plany.<\/span><\/p>\n

W\u00f3wczas jednak nasz magiczny wiecz\u00f3r wci\u0105\u017c trwa\u0142 i jego nastr\u00f3j nie zgas\u0142 jeszcze, a\u017c do momentu powrotu do mieszkania Jean-Mi, gdzie spali\u015bmy we tr\u00f3jk\u0119 na jednym szerokim \u0142\u00f3\u017cku, potwornie jednak niewygodnym bo twardym \u2013 co by\u0142o podobno typowe dla \u0142\u00f3\u017cek w stylu japo\u0144skim. Noce u Jean-Michela to by\u0142o moje pierwsze do\u015bwiadczenie niewinnego a jednak tr\u00f3jk\u0105ta. Za\u015bmiewali\u015bmy si\u0119 do rozpuku gdy pierwszy raz zrozumieli\u015bmy, \u017ce Jean Mi zapraszaj\u0105c nas do siebie zupe\u0142nie nie zaplanowa\u0142 nabycia drugiego pos\u0142ania. Nawet gdyby to jednak uczyni\u0142, male\u0144ko\u015b\u0107 powierzchni \u2013 typowo paryska \u2013 nie pozwoli\u0142aby mu na jego roz\u0142o\u017cenie. St\u00f3\u0142, jedno du\u017ce \u0142\u00f3\u017cko, ma\u0142y rega\u0142 zajmowa\u0142y powierzchni\u0119 optymalnie i zupe\u0142nie. Tak wi\u0119c zosta\u0142o. Spali\u015bmy we troje w jednym \u0142\u00f3\u017cku, wierc\u0105c si\u0119 i kr\u0119c\u0105c, nie pozwalaj\u0105c zasn\u0105\u0107 Jean Mi, co przecie\u017c by\u0142o jak najbardziej w naszym interesie. Najcz\u0119\u015bciej jednak, nie doczekawszy odpowiedniej chwili, rezygnowali\u015bmy z seksu na rzecz snu. <\/span><\/p>\n

Dla Patricka Francja by\u0142a miejscem pe\u0142nym przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych. Nigdy nie mia\u0142am okazji odwiedzi\u0107 z nim cho\u0107by jednego hotelu, by\u0107 mo\u017ce i dlatego, \u017ce nasze podr\u00f3\u017ce nie by\u0142y a\u017c tak liczne. Do nich zaliczy\u0107 mo\u017cna jednak wypraw\u0119 do Normandii, gdzie mieszkali\u015bmy zn\u00f3w z Patrickiem na poddaszu domu kt\u00f3ry przypomina\u0142 skromniejsz\u0105 wersj\u0119 chateau de famille \u2013 prowinjonaln\u0105 star\u0105 tradycyjn\u0105 siedzib\u0119, francuski dworek. <\/span><\/p>\n

Valerie, jej rodzice i stary dziadek, wyprawy na rowerze w kr\u00f3tkiej sp\u00f3dniczce kt\u00f3rej dzi\u015b bym ju\u017c nie w\u0142o\u017cy\u0142a, confiture de lait i le cidre czyli konfitura z mleka kt\u00f3ra w smaku przypomina nasze cukierki kr\u00f3wki i nap\u00f3j gazowany alkoholizowany z jab\u0142ek \u2013 te wspomnienia zachowa\u0142am, a jednak nieostro i nieostro\u017cnie, niepe\u0142nie. Francja na zawsze pozostanie dla mnie krajem marze\u0144 niespe\u0142nionych, krajem w kt\u00f3rym wszystko pachnie i smakuje niepowtarzalnie, jak nigdzie indziej na ziemi. Ka\u017cdy jednak powr\u00f3t do Francji przynosi mi kolejne rozczarowania. Gorzkie spotkanie z Patrykiem po rozstaniu, jak i wyprawa z Nadirem przez Pary\u017c do Calais to rozczarowanie i spojrzenie na Francj\u0119 okiem obcym i niech\u0119tnym. Pierwszy przypadek – Patrick by\u0142 wci\u0105\u017c zakochany i pe\u0142en \u017calu i wyrzut\u00f3w, dla mnie w\u00f3wczas nie do zniesienia, tak \u017ce my\u015bla\u0142am tylko o tym by jak najszybciej uciec, najdalej od Francji. Drugi przypadek – Podczas gdy Nadir by\u0142 oczarowany Francj\u0105 a szczeg\u00f3lnie Pary\u017cem, ja doszukiwa\u0142am si\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w, pomy\u0142ek, dziury w ca\u0142ym, krytykowa\u0142am hotele, maniery i jedzenie kt\u00f3re nam serwowano \u2013 jak tubylec kt\u00f3ry wstydzi si\u0119 za w\u0142asnych ziomk\u00f3w chc\u0105c jednocze\u015bnie aby obcokrajowiec i go\u015b\u0107 pozna\u0142 jedynie to co najpi\u0119kniejsze we Francji. Zd\u0105\u017cy\u0142am zapomnie\u0107 ju\u017c o Steph i jej nie\u015bmiertelnym \u2013 Wyluzuj si\u0119! B\u0105d\u017a sob\u0105. – Nie by\u0142am sob\u0105? By\u0142am, a jednak w\u00f3wczas, w 99 roku by\u0142am ju\u017c zgo\u0142a inn\u0105 Ann\u0105 ni\u017c ta przed rokiem i przed dwoma laty. Francuski okres mog\u0142am ju\u017c uzna\u0107 za zamkni\u0119ty cho\u0107 niezapomniany. <\/span><\/p>\n

pisa\u0107<\/span><\/p>\n

W 1997 Polsce wszystko wygl\u0105da\u0142o tak jak dawniej. Nie zmieni\u0142a si\u0119 stolica przez jeden rok mojego pobytu we Francji. Nie zmieni\u0142 si\u0119 Uniwerstytet, w\u00f3wczas zasypany drobnym \u015bniegiem. Zn\u00f3w by\u0142am na trzecim roku mojego wydzia\u0142u Polonistyki. Czas d\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niemi\u0142osiernie, tyle zaj\u0119\u0107 trzeba by\u0142o nadrobi\u0107, powt\u00f3rzy\u0107, zda\u0107 jeszcze wiele egzamin\u00f3w aby dotrwa\u0107 do roku pi\u0105tego. Uda\u0142o mi si\u0119 jednak to wszystko w tempie przyspieszonym. Ostatecznie nadrobi\u0142am p\u00f3\u0142 roku, zdaj\u0105c egzaminy z dwu lat w jednym roku, i potem pisz\u0105c prac\u0119 magistersk\u0105 w ci\u0105gu jednego lata. Moje studia nad Andromach\u0105 Racine\u2019a i Stanis\u0142awa Morsztyna to przez dwa lata by\u0142 m\u00f3j konik, m\u00f3j leitmotiv \u017cyciowy, temat o kt\u00f3rym mog\u0142am m\u00f3wi\u0107 bez ko\u0144ca, do tego stopnia, \u017ce wielu sugerowa\u0142o mi kontynuacj\u0119 studi\u00f3w w katedrze staropolskiej literatury IBL i doktorat tam\u017ce. Jedn\u0105 z tych os\u00f3b by\u0142 m\u00f3j promotor. C\u00f3\u017c je\u015bli ja mia\u0142am inne plany. Chcia\u0142am przecie\u017c zaraz po studiach robi\u0107 doktorat na uniwersytecie francuskim. Wys\u0142a\u0142am listy do wielu uniwersytet\u00f3w w Prowansji Langwedocji, w Pary\u017cu. Sprawa nie by\u0142a \u0142atwa. P\u00f3ki co jednak nie traci\u0142am nadziei i wierzy\u0142am, \u017ce wkr\u00f3tce uda mi si\u0119 wyjecha\u0107 i na zawsze po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 Patrickiem, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 doczeka\u0107 mojego przyjazdu i wysy\u0142a\u0142 mi codziennie emaile mi\u0142osne listy i poczt\u00f3wki. <\/span><\/p>\n

Tymczasem koniec stycznia 99 roku to obrona mojej pracy magisterskiej i pi\u0105tka na dyplomie, i zaraz potem propozycja wydania skr\u00f3conej wersji Analizy t\u0142umaczenia staropolskiego Andromachy w Baroku, czasopi\u015bmie na po\u0142y literackim. Wszyscy w \u015brodowisku uniwersyteckim znali Barok \u2013 jak\u017ce by\u0142am wi\u0119c wtedy z siebie dumna. To moja pierwsza\u2026 i by\u0107 mo\u017ce ostatnia, jak my\u015bl\u0119 dzi\u015b, publikacja naukowa, mam nadziej\u0119 \u017ce nie ostatnia publikacja w og\u00f3le. <\/span><\/p>\n

Za\u0142atwia\u0142am sobie doktorat we Francji drog\u0105 formaln\u0105, papierkow\u0105 a jednocze\u015bnie przez znajomo\u015bci \u2013 ciocia kole\u017canki kolejnej zn\u00f3w kole\u017canki pracowa\u0142a jako profesor na Sorbonie \u2013 \u015bwietnie. Doskona\u0142a okazja, ciocia ju\u017c na emeryturze a jednak zdecydowa\u0142a si\u0119 przyj\u0105\u0107 jeszcze jedn\u0105 doktorantk\u0119, wci\u0105\u017c przecie\u017c pojawia\u0142a si\u0119 na uniwerstytecie bez kt\u00f3rego nie mog\u0142a \u017cy\u0107, wci\u0105\u017c prowadzi\u0142a wyk\u0142ady u siebie i go\u015bcinnie, wci\u0105\u017c organizowa\u0142a wyj\u0105tkowo ciekawe spotkania swojego Societe du Theatre, Opera et Balet, w kt\u00f3rych mog\u0142am uczestniczy\u0107 w Pary\u017cu dzi\u0119ki jej zaproszeniom. Mieszanka j\u0119zykowa i kulturowa, mieszanka dziedzin literackich, epoka jednak pozostawa\u0142a zawsze ta sama \u2013 barok, epoka, kt\u00f3ra i dla mnie by\u0142a najciekawsz\u0105 i fascynuj\u0105c\u0105. <\/span><\/p>\n

Nie by\u0142o pomys\u0142u, kt\u00f3rego nie zrealizowa\u0142abym aby przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Francji \u2013 zbli\u017ca\u0142 si\u0119 czerwiec i egzaminy na studia. Zdecydowa\u0142am wi\u0119c w przeb\u0142ysku my\u015bli z\u0142o\u017cy\u0107 papiery na Romanistyk\u0119 w Warszawie \u2013 wiadomo \u017ce naj\u0142atwiej jest przenie\u015b\u0107 si\u0119 na poziomie mi\u0119dzynarodowym z jednego uniwersytetu na drugi. Eh, nawet gdybym mia\u0142a robi\u0107 jeszcze jedn\u0105 magisterk\u0119 zamiast doktoratu \u2013 to by\u0142a drobnostka. W istocie, dosta\u0142am si\u0119 bez problem\u00f3w. Romanistyka o kt\u00f3rej od drugiego roku Polonistyki ju\u017c marzy\u0142am sta\u0142a przede mn\u0105 otworem. Ja jednak z wrodzon\u0105 sobie przekor\u0105 i niesforno\u015bci\u0105, szansy nie wykorzysta\u0142am wobec pojawiaj\u0105cych si\u0119 nowych nieoczekiwanych przypadk\u00f3w moich \u017cyciowych i zawirowa\u0144. Tymczasem jednak czerwiec mija\u0142, wakacje i brak pieni\u0119dzy dawa\u0142 mi si\u0119 ostro we znaki, zdecydowa\u0142am si\u0119 wi\u0119c szybko znale\u017a\u0107 ma\u0142o wymagaj\u0105c\u0105, ma\u0142o ciekaw\u0105 prac\u0119, za grosze, kt\u00f3re potrzebne by\u0142y do przetrwania ostatnich miesi\u0119cy w Polsce. Przyj\u0119to mnie w bibliotece uniwersyteckiej. Powstawa\u0142 tam od d\u0142u\u017cszego ju\u017c czasu katalog informatyczny. Nieustannie trzeba go by\u0142o uzupe\u0142nia\u0107 i korygowa\u0107. Robota misterna i nudna, lingwistyczno drobiazgowa. Lingwistyki unika\u0142am jak ognia ju\u017c na studiach, uciekaj\u0105c z wyk\u0142ad\u00f3w, usypiaj\u0105c nad wywodami tekstowymi. Uwielbia\u0142am rozwa\u017cania o j\u0119zyku, jednak nie na poziomie teoretycznym, mnie zawsze, od zawsze interesowa\u0142a jedynie praktyka, dlatego w\u0142a\u015bnie tak wielki poci\u0105g i talent posiada\u0142am do nauki obcych j\u0119zyk\u00f3w, dlatego tak \u0142atwo i szybko uda\u0142o mi si\u0119 napisa\u0107 skomplikowan\u0105 do\u015b\u0107 prac\u0119 magistersk\u0105 na temat stylu i j\u0119zyka siedemnastowiecznego t\u0142umaczenia z francuskiego. <\/span><\/p>\n

W Centrali, jak nazywa\u0142 si\u0119 o\u015brodek biblioteczny informatyczny UW pozosta\u0142am przez okr\u0105g\u0142e sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. D\u0142u\u017cej ni\u017c to sobie zaplanowa\u0142am. \u017bycie jednak, uczucia, pop\u0119d seksualny i energia witalna wyra\u017anie zakpi\u0142y sobie ze mnie. <\/span><\/p>\n

By\u0142 jeszcze jeden pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego nie chcia\u0142am rezygnowa\u0107 z nudnej pracy w Centrali \u2013 obecno\u015b\u0107 sta\u0142ego \u0142\u0105cza i swobodny do niego dost\u0119p oraz w istocie, du\u017ca ilo\u015b\u0107 wolnego czasu, zadanie kt\u00f3re mi zwykle zlecano codziennie udawa\u0142o mi si\u0119 wykona\u0107 du\u017co szybciej ni\u017c by\u0142o to przewidziane w planie. M\u00f3j nawyk po\u015bpiechu by\u0142 zupe\u0142nie obcy stylowi pracy na uniwersytecie, gdzie nie istnia\u0142 stres, wsp\u00f3\u0142zawodnictwo, po\u015bpiech. Dopiero dzi\u015b gdy mam za sob\u0105 inne do\u015bwiadczenia zawodowe jestem w stanie to doceni\u0107. Dopiero gdy siedz\u0119 tu dzi\u015b \u2013 jest \u00f3sma rano \u2013 i od godziny stukam w klawisze komputera rozwijaj\u0105c moj\u0105 opowie\u015b\u0107, potrafi\u0119 doceni\u0107 uroki wolno\u015bci domowej, nie-pracowania na etacie i rado\u015b\u0107 nie-sta\u0142ych ruchomych godzin pracy i niezale\u017cno\u015b\u0107. Wiem jednak, \u017ce ten komfort psychiczny zawdzi\u0119czam jedynie mojej sytuacji przej\u015bciowej pomi\u0119dzy pracami, pomi\u0119dzy krajami. I bajka ta szybko si\u0119 sko\u0144czy. Trzeba b\u0119dzie wyjecha\u0107 i szuka\u0107 pracy za granic\u0105 albo nie wyjecha\u0107 i szuka\u0107 pracy w Polsce albo ostatecznie przyj\u0105\u0107 rol\u0119 \u017cony na utrzymaniu, przed kt\u00f3r\u0105 wzdragam si\u0119 od kilku lat. I sama nie wiem czemu. Takie jest przecie\u017c \u015bwi\u0119te prawo islamu, edukacja europejska jednak sprawia, \u017ce wol\u0119 dzia\u0142a\u0107 i w\u0142asne pieni\u0105dze zarabia\u0107. I traci\u0107 czas zamiast pisa\u0107. Jak niem\u0105drze drogie feministki! Czy nie lepiej by\u0142oby wysypia\u0107 si\u0119, dba\u0107 o zdrowie i wygl\u0105d, chodzi\u0107 na zakupy, studiowa\u0107 ca\u0142e \u017cycie, robi\u0107 co dusza zapragnie, pracowa\u0107 wedle w\u0142asnego grafiku, pracowa\u0107 za grosze, pracowa\u0107 za darmo, a w przerwach rodzi\u0107 dzieci? Tak mog\u0142am uczyni\u0107 w\u00f3wczas w 99, gdyby ksi\u0105\u017c\u0119 z bajki kt\u00f3ry si\u0119 pojawi\u0142, by\u0142 w stanie i chcia\u0142 mnie utrzymywa\u0107, a to jak wiemy, trudne albo nierealne. Tymczasem jednak sytuacja rozwija\u0142a si\u0119 powoli i czas ods\u0142ony, w kt\u00f3rej pojawi\u0107 si\u0119 mia\u0142 tajemniczy nieznajomy jeszcze nie nadszed\u0142. Nadchodzi\u0142a natomiast nieuchronnie codzienna godzina wstawania i pracy. Codziennej.<\/span><\/p>\n

Uniwersytet Warszawski to miejsce na z\u0142\u0105czu ulicy Nowego \u015awiatu i Krakowskiego Przedmie\u015bcia. Pierwsze wydzia\u0142y pojawiaj\u0105 si\u0119 tu\u017c za skrzy\u017cowaniem z ulic\u0105 \u015awi\u0119tokrzysk\u0105. Jest dziennikarstwo i filozofia, Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca niemal tu\u017c naprzeciwko bramy g\u0142\u00f3wnej. Przej\u015bcie przez ulic\u0119 ko\u0142o przystanku autobusowego i skr\u0119t w lewo. Mija\u0142am zwykle bram\u0119 wej\u015bciow\u0105, przechodzi\u0142am obok wydzia\u0142u geografii po schodkach w cieniu, dalej pod oknami dawnej bliblioteki starodruk\u00f3w, gdzie przesiadywa\u0142am d\u0142ugo na ostatnim roku studi\u00f3w \u2013 dzi\u015b znajduje si\u0119 tam muzykologia, szcz\u0119\u015bliwa \u017ce uda\u0142o jej si\u0119 wyemigrowa\u0107 z nieprzyjemnego molocha na Ochocie. I tu\u017c za rogiem, obok ko\u015bcio\u0142a Wizytek wej\u015bcie ma\u0142o ucz\u0119szczane na ma\u0142y dziedziniec \u2013 tam po schodkach na pierwszym pi\u0119trze znajdowa\u0142a si\u0119 Centrala \u2013 dzi\u015b ju\u017c nieobecna, przeniesiona do nowej wielkiej zielonej zaro\u015bni\u0119tej oryginalnym zielonym zielskiem biblioteki na dobrej. Ja tego momentu ju\u017c nie doczeka\u0142am. Moje wspomnienia to chatowanie po cichu, tajemniczo po kryjomu w k\u0105cie klitki \u2013 pomieszczenia, z kt\u00f3rego za pomoc\u0105 rega\u0142\u00f3w wydzielono korytarz, wiod\u0105cy do innych sal Centrali. <\/span><\/p>\n

Internet to by\u0142o szcz\u0119\u015bcie rozmowy codziennej, cz\u0119stego kontaktu. To by\u0142o jednak ryzyko i szale\u0144stwo. Umawiali\u015bmy si\u0119 zwykle z Patrickiem w jednym z francuskich \u201esalon de discussion\u201d, na czacie, na stronach francuskich portali ma\u0142o znanych jak caramail. Godzina ustalona. Nazwa salonu zar\u00f3wno. Chodzi\u0142o o to aby stworzy\u0107 prywatne miejsce rozmowy, do kt\u00f3rego wej\u015b\u0107 m\u00f3g\u0142 jedynie ten kto zna\u0142 nazw\u0119 salonu lub ten, kto zna\u0142 internet do\u015b\u0107 dobrze by poradzi\u0107 sobie z jego trikami. W jednym z takich miejsc pewnego dnia w samo po\u0142udnie w porze lunchu oczekiwa\u0142am na Pata. I pojawi\u0142 si\u0119. Patrick, Patoche, Pat. Ku mojemu wielkiemu zdumieniu nie by\u0142 to jednak m\u0119\u017cczyzna kt\u00f3rego zna\u0142am, by\u0142 intruzem, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo zrozumiawszy, \u017ce czekam na osob\u0119 o tym samym imieniu pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 pod ni\u0105 podszy\u0107, skra\u015b\u0107 jej osobowo\u015b\u0107 i moje zaufanie. W tym w\u0142a\u015bnie momencie pojawi\u0142 si\u0119 \u201erzeczywisty\u201d Patrick \u2013 Francuz z Langwedocji. I rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pojedynek \u2013 Francuz z Po\u0142udnia przeciwko Francuzowi ze Wschodu, z Alzacji. Zachowa\u0142am si\u0119 jak rozz\u0142oszczona kwoka, jak rozjuszona samica \u2013 kto \u015bmia\u0142 przerywa\u0107 prywatno\u015b\u0107 naszej rozmowy? On \u015bmia\u0142, ten drugi Pat, kt\u00f3ry \u2013 zabawne qui pro quo, przypadkowo zgad\u0142 nazw\u0119 salonu i wszed\u0142 na pokoje nieproszony. M\u00f3j narzeczony za\u015b okaza\u0142 si\u0119 wielkim gentlemenem, co \u2013 ah, gdyby wiedzia\u0142 – kosztowa\u0142o go bardzo drogo i nieodwo\u0142alnie. <\/span><\/p>\n

Mi\u0142a pogaw\u0119dka we troje. Mam zadziwiaj\u0105c\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do niechcianych i przypadkowych tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w, co kiedy\u015b istotnie zawa\u017cy na moich losach, ale to inna bajka. Godzina min\u0119\u0142a szybko i m\u00f3j Francuz musia\u0142 ucieka\u0107. Czeka\u0142a praca, przechadzki po Camargue i Nimes i tabun rozkrzyczanych dzieci. Pozostawi\u0142 mnie na pastw\u0119 losu z Patrickiem numer dwa. Tymczasem ja, zamiast jak przysta\u0142o grzecznej panience wylogowa\u0107 si\u0119, po\u017cegna\u0107 ch\u0142odno go\u015bcia i zapomnie\u0107, kontynuowa\u0142am rozmow\u0119 z wzrastaj\u0105c\u0105 ciekawo\u015bci\u0105. Pat II by\u0142 ciekaw\u0105 osob\u0105, jego zainteresowania pokrywa\u0142y si\u0119 z moimi, jego lokalizacja terytorialna \u2013 Budapeszt \u2013 by\u0142a r\u00f3wnie poci\u0105gaj\u0105ca. <\/span><\/p>\n

To co zamierzam w tej chwili powiedzie\u0107 mie\u015bci\u0107 si\u0119 mo\u017ce jedynie w kategorii romansu natury harlequinowej, to nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105 tak jak j\u0105 postrzegamy, z realizmem, przyczynowo\u015bci\u0105, rozs\u0105dkiem. Ci\u0105g wydarze\u0144 kt\u00f3ry w istocie mia\u0142 miejsce w moim \u017cyciu jeszcze dzi\u015b zdaje mi si\u0119 ma\u0142o prawdopodobny i dziwaczny, a dziw \u017ce nie straci\u0142am dla samej siebie szacunku i zaufania. Dlaczego? Oh, jak oceni\u0107 mo\u017cna m\u0142od\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra folguj\u0105c nieopisanej niepowstrzymanej pasji czy mi\u0142o\u015bci wirtualnej czy po prostu po\u017c\u0105daniu jedzie do Budapesztu pewnego pi\u0119knego dnia na spotkanie z m\u0119\u017cczyzn\u0105 kt\u00f3rego wygl\u0105du nie zna zupe\u0142nie, kt\u00f3rego zna \u201edobrze\u201d jedynie za po\u015brednictwem internetu? Wsiada w poci\u0105g nocny i dociera do stolicy w\u0119gierskiej gdzie spotka\u0107 ma si\u0119 z Francuzem, kt\u00f3ry zawr\u00f3ci\u0142 jej w g\u0142owie, wirtualnie ale skutecznie, kt\u00f3rego pokocha\u0142a jedynie na podstawie jego s\u0142\u00f3w, jego sposobu wypowiadania si\u0119 i delikatno\u015bci jego przekazu. <\/span><\/p>\n

Zakocha\u0142am si\u0119 w s\u0142owie kt\u00f3re pochodzi\u0142o od niego. On by\u0142 ca\u0142y dla mnie mow\u0105, w jego j\u0119zyku by\u0142 i romantyzm i duchowo\u015b\u0107 i cielesno\u015b\u0107. Du\u017co cielesno\u015bci i pasji, i\u2026 zwyk\u0142ej pornografii zapewne. Trudno mi by\u0142o jednak wzbudzi\u0107 w sobie cho\u0107 odrobin\u0119 krytycyzmu. Nigdy – zda\u0142o mi si\u0119 \u2013 nie by\u0142am tak bez pami\u0119ci zakochana. Nigdy nie prze\u017cywa\u0142am dozna\u0144 tak silnie, zw\u0142aszcza \u017ce skumulowane one by\u0142y w jednym jedynie no\u015bniku, \u015brodku przekazu \u2013 wirtualnym, prozatorskim, w s\u0142owie pisanym. Dotychczasowe moje zwi\u0105zki zda\u0142y mi si\u0119 wyrachowane i puste, zimne, pozbawione prawdziwego uczucia. Moje przywi\u0105zanie do Patricka zblad\u0142o cho\u0107 czu\u0142am \u017ce nie chc\u0119 go utraci\u0107. Ca\u0142a wi\u0119c budapeszta\u0144ska historia pocz\u0105tkowo rozgrywa\u0142a si\u0119 w tajemnicy przed moim narzeczonym, a w moim sercu i g\u0142owie panowa\u0142 chaos, w rozmiarach trudnych do opisania. W miar\u0119 jak poddawa\u0142am si\u0119 temu nowemu uczuciu, jak czu\u0142am \u017ce nie jestem w stanie zrobi\u0107 nic wi\u0119cej jak po prostu let it go, pozwoli\u0107 by rozegra\u0142o si\u0119 do ko\u0144ca, czu\u0142am si\u0119 jak widz \u2013 obserwowa\u0142am troch\u0119 biernie swoje \u017cycie, jednocze\u015bnie gdzie\u015b tam w duszy trac\u0105c do siebie szacunek, odrobin\u0119, wierzy\u0142am \u017ce rzecz jest do odzyskania, i jednocze\u015bnie wierzy\u0142am, \u017ce to chwilowa s\u0142abo\u015b\u0107 serca, kt\u00f3re prawdziwego po\u017c\u0105dania pasji mi\u0142o\u015bci nie zazna\u0142o, kt\u00f3re jednak b\u0142\u0105dzi, bo \u017cycie moje toczy\u0107 si\u0119 musi u boku Patricka na po\u0142udniu Francji. Tam by\u0142o dobrze. Tak by\u0142o dobrze. To by\u0142o jasne zrozumia\u0142e przemy\u015blane. Rozs\u0105dne. P\u00f3ki co nie chcia\u0142am by\u0107 jednak rozs\u0105dna. By\u0142am szalon\u0105 wariatk\u0105 i by\u0142o mi cudownie. Pozna\u0142am kogo\u015b, kto by\u0142 po\u0142\u00f3wk\u0105 mojej duszy, kto pasowa\u0142 jak ula\u0142, przy kim czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie i dobrze. Kto by\u0142 wszystkim czego, zdawa\u0142o mi si\u0119, potrzebowa\u0142am do \u017cycia. Z kim dzieli\u0107 mog\u0142am moj\u0105 pasj\u0119 czytania a wkr\u00f3tce jak si\u0119 okaza\u0142o, r\u00f3wnie\u017c pisania.<\/span><\/p>\n

To by\u0142 zwi\u0105zek zaledwie kilkumiesi\u0119czny. Tak jednak intensywny i dla mnie odkrywczy, \u017ce do dzi\u015b uwa\u017cam, \u017ce to by\u0142y jedne z ciekawszych chwil w moim \u017cyciu, to by\u0142a moja pierwsza i jedyna mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra r\u00f3wnie szybko narodzi\u0142a si\u0119 jak umar\u0142a, \u015bmierci\u0105 tragiczn\u0105. To by\u0142 zwi\u0105zek niszcz\u0105cy, zmieniaj\u0105cy w moim \u017cyciu wszystko, wywracaj\u0105cy je do g\u00f3ry nogami \u2013 dla Patrika Kr\u00f3la II jak prafrazowac mo\u017cnaby jego nazwisko porzuci\u0142am przecie\u017c Patricka I i marzenia o zamieszkaniu we Francji. To by\u0142a jednak relacja uczuciowa specyficzna, burzliwa i kreatywna, po tych kilku miesi\u0105cach, kt\u00f3re zap\u0142on\u0119\u0142y i zgas\u0142y, kt\u00f3re spali\u0142y wszystko do szcz\u0119tu i pozostawi\u0142y popi\u00f3\u0142, pojawi\u0142o si\u0119 wiele nowo\u015bci, kt\u00f3re uros\u0142y na u\u017cy\u017anionej popio\u0142em glebie. Nowa anga\u017cuj\u0105ca ciekawa praca we francuskiej firmie, jakby zast\u0119pcze spe\u0142nienie marze\u0144 jakby nagroda pocieszenia za niemo\u017cno\u015bc studiowania ukochanego j\u0119zyka, ale przede wszystkim moja nowa, na nowo odkryta dziedzina kreatywno\u015bci pisarskiej \u2013 na nowo \u2013 ju\u017c w dzieci\u0144stwie pisa\u0142am przecie\u017c wiersze, kt\u00f3re zna\u0142a ca\u0142a rodzina. Gdzie dzi\u015b jest ten starutki zielony zeszyt? Zagin\u0105\u0142 bezpowrotnie wyrzucony zapewne moj\u0105 w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0105. <\/span><\/p>\n

Historie jednak miewaj\u0105 gdzie\u015b tam sw\u00f3j pocz\u0105tek. Moja mia\u0142a w momencie gdy na peronie budapeszta\u0144skim stan\u0119\u0142am porankiem 99roku, zaspana nieco i zdezorientowana po nocy w poci\u0105gu, oczekuj\u0105c na niego, czyli wiadomo a jednocze\u015bnie nie wiadomo na kogo. Wiedzia\u0142am, \u017ce jest wysoki, dobrze zbudowany i rudy. Rzeczywi\u015bcie trudno by\u0142oby go nie pozna\u0107, w\u015br\u00f3d niskich W\u0119gr\u00f3w brunet\u00f3w, jednak to on pierwszy mnie dostrzeg\u0142, nisk\u0105 drobn\u0105 d\u0142ugow\u0142os\u0105 blondynk\u0119, podszed\u0142 u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 po swojemu, troch\u0119 krzywo, i poda\u0142 mi kwiaty i po raz pierwszy poca\u0142owa\u0142. Od tego momentu wydarzenia potoczy\u0142y si\u0119 z szybko\u015bci\u0105 b\u0142ysku ognia kt\u00f3ry spada nieoczekiwanie, niemal niedostrzegalnie, a oznajmnia o nim po fakcie ha\u0142a\u015bliwy niegro\u017any grzmot. By\u0142am zakochana. Weekend w Budapeszcie uderzy\u0142 do g\u0142owy du\u017c\u0105 dawk\u0105 szcz\u0119\u015bcia i rado\u015bci. Do\u015b\u0107 powiedziec, \u017ce tu\u017c za drzwiami Patoche chwyci\u0142 mnie w ramiona na chwil\u0119, poca\u0142owa\u0142 i po chwili przedstawi\u0142 przyjacielowi, kt\u00f3rego obecno\u015bci ja z pocz\u0105tku nie zauwa\u017cy\u0142am. A jak\u017ce \u2013 czu\u0142am jak alkohol po\u017cadania i pasji w nadmiernej dawce za\u0107mi\u0142 mi ju\u017c skutecznie wra\u017cliwo\u015b\u0107 na otoczenie i umiej\u0119tno\u015bc postrzegania. Przyjaciel ulotni\u0142 si\u0119 w kilka chwil, zostali\u015bmy sami. Nareszcie. \u0141\u00f3\u017cko i on, niepowtarzalny, do\u015bwiadczony, kochanek jakiego nigdy nie mia\u0142am. Pierwszy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry potrafi\u0142 przemieni\u0107 mnie i moje podej\u015bcie do seksualno\u015bci, sprawi\u0107, by to co by\u0142o dotychczas wielkodusznym gestem, przyzwoleniem na przyjemno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczy\u017anie z kt\u00f3rym si\u0119 spotyka\u0142am, sta\u0142o si\u0119 przyjemno\u015bci\u0105 wzajemn\u0105, pasj\u0105 odnalezion\u0105. A potem by\u0142a ca\u0142a urokliwo\u015b\u0107 Budapesztu, z jego \u0142a\u017aniami tureckimi, mostami, pa\u0142acami i malowniczymi deptakami otoczonymi rz\u0119dami starych kamienic. I by\u0142y przyjazdy i powroty wielokrotne, jego wizyty w Polsce, odwa\u017cna pr\u00f3ba znalezienia pracy w Polsce i osiedlenia si\u0119 na sta\u0142e i ostatecznie by\u0142o zerwanie i szale\u0144cza podr\u00f3\u017c do Budapesztu, aby powiedzie\u0107 \u201eNie\u201d, do kt\u00f3rego nie da\u0142 mi prawa, wysy\u0142aj\u0105c po\u017cegnalny okrutny egoistyczny i w gruncie rzeczy \u015bwiadcz\u0105cy o niedojrza\u0142o\u015bci uczuciowej list emailowy. Ale to wszystko mie\u015bci si\u0119 tam, gdzie powinno \u2013 na kartkach mojej pierwszej powie\u015bci jak\u0105 kiedykolwiek napisa\u0142am. W\u00f3wczas to by\u0142 tl\u0105cy si\u0119 jeszcze p\u0142omie\u0144, piek\u0105cy zaw\u00f3d mi\u0142osny \u2013 to, co wtedy napisa\u0142am jest dog\u0142\u0119bnie prawdziwe cho\u0107 jak przysta\u0142o na pierwszy tekst, nieporadne. \u017bycie toczy si\u0119 dalej. S\u0142owa pozostaj\u0105. Zapisane s\u0142owa, teksty, pozostaj\u0105.<\/span><\/p>\n

A pisanie by\u0142o w\u00f3wczas jak narkotyk, zapisywa\u0142am codzienn\u0105 swoj\u0105 niezb\u0119dn\u0105 dawk\u0119. Do tego pragn\u0119 wr\u00f3ci\u0107 dzi\u015b, dzi\u0119ki codziennemu pisaniu, ja, kt\u00f3ra nigdy nie mia\u0142am do\u015b\u0107 wytrwa\u0142o\u015bci, aby prowadzi\u0107 pami\u0119tnik, ja dla kt\u00f3rej najsilniejszym impulsem do pisania by\u0142a niespe\u0142niona mi\u0142o\u015b\u0107 i pragnienie zapisywania kolejnych awantur, przyg\u00f3d, pomys\u0142\u00f3w, podr\u00f3\u017cy. Nie wiedzia\u0142am gdzie pragn\u0119 dotrze\u0107, kim sta\u0107 si\u0119 dzi\u0119ki pisaniu \u2013 nie stara\u0142am si\u0119 dokonywa\u0107 kategoryzacji cel\u00f3w i potrzeb. Po prostu pisa\u0142am jak kto\u015b, kto ma wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0119 pisania, kontynuuj\u0105c nasze najciekawsze zabawy pisarskie z najlepszego okresu zwi\u0105zku z Patrickiem II. Pisa\u0142am w poci\u0105gu, w oczekiwaniu na poci\u0105g, na dworcu, na przystanku, w domu i w pracy. A <\/span><\/p>\n

witaj Aniu,<\/span><\/p>\n

to, co przed chwil\u0105 przeczyta\u0142am chyba co\u015b we mnie <\/span><\/p>\n

obudzi\u0142o.przeczyta\u0142am to ,co napisa\u0142a\u015b i twoje teksty… <\/span><\/p>\n

s\u0105…podobaj\u0105 mi si\u0119.zadaj\u0119 sobie pytanie dlaczego pisz\u0119? ja r\u00f3wnie\u017c <\/span><\/p>\n

sko\u0144czy\u0142am polonistyk\u0119 w SZczecinie, urodzi\u0142am si\u0119 w 1974 roku i mam <\/span><\/p>\n

na imi\u0119 anna , po po]rostu ania.pracuj\u0119 w gimnazjum i to o czym <\/span><\/p>\n

kiedy\u015b marzy\u0142am , my\u015bl\u0119 o sferze duchowej dawno gdzie\u015b znikn\u0119\u0142o.mi\u0142o <\/span><\/p>\n

gdy kto\u015b tak jak ty obudzi co\u015b w czlowieku. <\/span><\/p>\n

szczerze m\u00f3wi\u0105c chcia\u0142abym nawi\u0105za\u0107 z tob\u0105 jaki\u015b kontakt ,ale… je\u015bli jednak uznasz ,\u017ce i ty chcia\u0142aby\u015b …czekam<\/span><\/p>\n

przyjaci\u00f3\u0142ka<\/span><\/p>\n

by\u0142a to w\u00f3wczas praca r\u00f3wnie wygodna jak na uniwersytecie, nieco bardziej wymagaj\u0105ca, du\u017co lepiej p\u0142atna. By\u0142o to moje pierwsze powa\u017cne stanowisko \u2013 asystentki dyrektora informatyki w du\u017cej firmie francuskiej. Wszystko sta\u0142o si\u0119 bardzo szybko, rozmowa z szefem by\u0142a niemal\u017ce formalno\u015bci\u0105, nie uwierzy\u0142abym jednak, \u017ce tak b\u0119dzie gdyby nie Patrick II, kt\u00f3ry uparcie powtarza\u0142, \u017ce wierzy, wie, jest przekonany, ufa i nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mi si\u0119 powiedzie. By\u0142 moim promotorem, adoratorem, wzbudza\u0142 we mnie to czego istnienia w sobie nie podejrzewa\u0142am \u2013 umiej\u0119tno\u015b\u0107 podj\u0119cia wyzwania, \u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Prawd\u0105 jest bowiem, przekona\u0142am si\u0119 o tym jeszcze wielokrotnie, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 jak najlepszym, najsilniejszy motorem dzia\u0142ania i motywacj\u0105. Z mi\u0142o\u015bci narodzi\u0142o si\u0119 moje zainteresowanie \u015bwiatem poza Polsk\u0105, moje pasje kulturowe, moje w ko\u0144cu dog\u0142\u0119bne studia nad obcymi j\u0119zykami kulturami i religiami. Co ostatecznie doprowadzi\u0142o mnie do islamu i odkrycia wiary po raz wt\u00f3ry. <\/span><\/p>\n

Tymczasem jednak o Bogu tym mniej by\u0142o mowy im \u015bci\u015blej zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 nasze intymne stosunki z Patrickiem II, komunist\u0105 i libera\u0142em. Tym mniej, im wi\u0119cej i d\u0142u\u017cej pracowa\u0142am w firmie francuskiej. Tym mniej w momencie, gdy nast\u0105pi\u0142o nasze zerwanie, gdy sta\u0142am si\u0119 niechcianie wolna, wp\u0119dzi\u0142am si\u0119 w stan zagubienia i depresji, rozpaczliwego poszukiwania ciep\u0142a i czu\u0142o\u015bci, kt\u00f3re cz\u0119sto prowadzi\u0142o jedynie do kr\u00f3tkotrwa\u0142ych romans\u00f3w. Codzienne jedena\u015bcie godzin w pracy trzyma\u0142o w ryzach m\u00f3j niesforny charakter, podczas gdy wyjazdy do Francji na szkolenia, spotkania profesjonalne, urlopy by\u0142y okazj\u0105 do nieograniczonej swobody, podr\u00f3\u017cy i przyg\u00f3d. W sierpniu 2000 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wi\u0119c okres kosmopolityzmu i w\u0142\u00f3cz\u0119gi po \u015bwiecie, kt\u00f3ry trwa w\u0142a\u015bciwie do dzi\u015b. <\/span><\/p>\n

M\u00f3j anga\u017c w firmie francuskiej ju\u017c na pocz\u0105tku pozwoli\u0142 mi na wyjazd do Francji. By\u0142o to Lille na p\u00f3\u0142nocy. Miesi\u0119czny okres samotno\u015bci i cz\u0119sto nudy. Szkolenie by\u0142o raczej okresem adaptacji do trybu pracy informatyk\u00f3w francuskich, czasem nawi\u0105zywania z nimi przyjacielskich kontakt\u00f3w, kt\u00f3re u\u0142atwi\u0107 mia\u0142y mi efektywn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w momencie powrotu do Polski i konieczno\u015bci kooperacji na odleg\u0142o\u015b\u0107. Wywi\u0105zywa\u0142am si\u0119 z zadania bardzo dobrze. Moje umiej\u0119tno\u015bci wzbudzania zaufania pomaga\u0142y mi wybornie. Ponadto zainteresowanie moj\u0105 typowo polsk\u0105 urod\u0105 nie pozostawa\u0142o bez znaczenia. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce nie do ko\u0144ca rozumia\u0142am tajniki informatyki, c\u00f3\u017c z tego, \u017ce nie wiedzia\u0142am jak \u201estawia\u0107 makiet\u0119\u201d i usuwa\u0107 wirusy, jak aktualizowa\u0107 oprogramowanie. By\u0142am otwarta i uczy\u0142am si\u0119 szybko. I zyskiwa\u0142am wielu przyjaci\u00f3\u0142 w\u015br\u00f3d kobiet i m\u0119\u017cczyzn. To by\u0142a niejako kontynuacja fenomenu, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 dla mnie w spos\u00f3b nieu\u015bwiadomiony ju\u017c podczas mojego pierwszego pobytu we Francji \u2013 by\u0142am lubiana. By\u0107 mo\u017ce moje niejednokrotnie oportunistyczne – jak zarzuca\u0142 mi ojciec – tendencje charakteru dochodzi\u0142y do g\u0142osu \u2013 chcia\u0142am by\u0107 lubiana, chcia\u0142am by mnie otoczenie akceptowa\u0142o. I rzeczywi\u015bcie by\u0142am osob\u0105 kt\u00f3rej si\u0119 ufa i zwierza z problem\u00f3w, kt\u00f3rej powierza si\u0119 sekrety, kt\u00f3r\u0105 uznaje si\u0119 szybko za przyjaciela. Fakt inny \u2013 schud\u0142am skutecznie i ostatecznie po aferze Patrick II \u2013 mi\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142a zawsze ten stresogenny efekt, jednocze\u015bnie jednak sprawia\u0142a, \u017ce nie tylko chud\u0142am, ale i zdawa\u0142am si\u0119 by\u0107 \u0142adniejsza ni\u017c by\u0142am w istocie. Tak jest do dzi\u015b. Uczuciowe czy cho\u0107by tylko zmys\u0142owe zaanga\u017cowanie kryje defekty, wypi\u0119knia, wyszczupla. Wewn\u0119trzna rado\u015b\u0107 nape\u0142nia nas i nasze otoczenie, promieniuje i przyci\u0105ga innych. Po prostu. Tym \u0142atwiej by\u0142o mi wi\u0119c zawiera\u0107 nowe przyja\u017anie, poznawa\u0107 kobiety poznawa\u0107 m\u0119\u017cczyzn. A tych pozna\u0142am wielu. Wielu sta\u0142o si\u0119 przyjaci\u00f3\u0142mi, do dzi\u015b, inni \u2013 jedynie kochankami, kt\u00f3rych imion dzi\u015b ju\u017c nie pami\u0119tam. Okres wolno\u015bci? Chyba raczej dezorientacji i poszukiwania mi\u0142o\u015bci i sensu. Ten jednak pojawi\u0142 si\u0119 dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej, gdy stan\u0119\u0142am na nogi i odbudowa\u0142am sobie powoli nowy system warto\u015bci. <\/span><\/p>\n

A tymczasem by\u0142a pustka, samotne powroty z pracy i samotne buszowanie po internecie. Samotne wyjazdy za granic\u0119. I poci\u0105g do obcokrajowc\u00f3w. Zacz\u0119\u0142am zauwa\u017ca\u0107, \u017ce nie znajduj\u0119 zainteresowania w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w m\u0119\u017cczyzn. Nie zwracali uwagi na typow\u0105 urod\u0119 Polki, wygl\u0105daj\u0105cej dziecinnie, niepowa\u017cnie, o dziesi\u0119\u0107 lat zawsze m\u0142odziej ni\u017c podawa\u0142a metryka. Przyci\u0105ga\u0142am obcych, obcoj\u0119zycznych. Miesi\u0119czny pobyt w Lille zaowocowa\u0142 spotkaniem i kr\u00f3tkim zwi\u0105zkiem z Francuzem pochodzenia portugalskiego \u2013 znajomo\u015b\u0107 bez przysz\u0142o\u015bci. Oboje cierpieli\u015bmy z powodu syndromu odrzucenia i samotno\u015bci os\u00f3b wci\u0105\u017c zakochanych. Od niego odesz\u0142a ukochana kobieta, mnie porzuci\u0142 m\u00f3j Francuz, za kt\u00f3rym jeszcze przez wiele miesi\u0119cy t\u0119skni\u0142am, na kt\u00f3rego powr\u00f3t liczy\u0142am. Szukali\u015bmy w tym przypadkowym zwi\u0105zku ciep\u0142a cia\u0142a os\u00f3b, kt\u00f3re odesz\u0142y, szukali\u015bmy nie tyle czego\u015b nowego ile starych dozna\u0144 i odnowienia wspomnie\u0144. Ten motyw portugalski powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 potem po powrocie do Polski, gdy nieoczekiwanie upl\u0105ta\u0142am si\u0119 w now\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 awantur\u0119 mi\u0142osn\u0105. By\u0142y odwiedziny w Polsce, by\u0142y prezenty obietnice spotkanie i nie-spotkania, pomy\u0142ki. I koniec. I tak wiele razy, w r\u00f3\u017cnych uj\u0119ciach scenografiach kontekstach.<\/span><\/p>\n

Ca\u0142y ten zgie\u0142k, ca\u0142y ten dziwaczny okres przej\u015bciowy \u2013 okres mi\u0142o\u015bci bez mi\u0142o\u015bci, okres poszukiwania bez \u015bwiadomo\u015bci celu poszukiwania \u2013 to ju\u017c min\u0119\u0142o. Odeszli w przesz\u0142o\u015b\u0107 ch\u0142opcy r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, m\u0142odzie\u0144cy i panowie. Nie. Nie zapomnia\u0142am. Nie stara\u0142am si\u0119 ich zapomnie\u0107. To cz\u0119\u015b\u0107 mojego \u017cycia. \u017byj\u0105 sobie gdzie\u015b tam jeszcze, g\u0142\u0119boko w moich wspomnieniach, \u017cyj\u0105 te\u017c na kartkach wielu opowiada\u0144 \u2013 anonimowo. Wielu pojawia\u0142o si\u0119 w wierszach, kt\u00f3re by\u0142y odbiciem chwili. Inni dzi\u015b na zawsze ju\u017c zwi\u0105zani s\u0105 z pewnymi inspiracjami \u2013 muzyka cyga\u0144ska, portugalskie fado, francuskie kino j\u0119zyk i kuchnia, muzyka klasyczna, pianino i wiolonczela, ksi\u0105\u017cki podr\u00f3\u017ce i komputery. Nade wszystko jednak pisanie. <\/span><\/p>\n

W okresie pracy jako asystentka w firmie zaczynam pisa\u0107 bardzo du\u017co. Traktuj\u0119 spraw\u0119 coraz powa\u017cniej, do tego stopnia \u017ce opr\u00f3cz wiernych przyjacielskich czytaczy rodzinnych i poza rodzinnych poszukuj\u0119 opinii \u201especjalist\u00f3w\u201d. Pierwsze teksty w liczbie czterech docieraj\u0105 wi\u0119c za po\u015brednictwem mojego promotora pracy magisterskiej do profesora wyk\u0142adaj\u0105cego i zajmuj\u0105cego si\u0119 literatur\u0105, r\u00f3wnie\u017c debiutanck\u0105, w katedrze literatury polskiej w Instytucie Bada\u0144 Literackich. B\u0142\u0105d! I rozczarowanie. Do dzi\u015b przechowuj\u0119 gdzie\u015b na dnie szuflady, wstydliwie, w biurku w domu rodzic\u00f3w, list od owego profesorskiego autorytetu, kt\u00f3ry moje pisarstwo uzna\u0142 za mierne i og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c ca\u0142o\u015b\u0107 uzyska\u0142a miano pornografii. Hmm\u2026 Co powiedzie\u0107 wi\u0119c o Henry Millerze? Zapewne nic, tak jak nic dobrego nie powiedziano o nim w momencie gdy szuka\u0142 wydawcy w pocz\u0105tkach pisarstwa. Nie chodzi tu jednak o szukanie por\u00f3wna\u0144. Nie pragn\u0119 niczego udowadnia\u0107. Wiem jedno i to powiedzie\u0107 chc\u0119 wam, kt\u00f3rzy piszecie lub pisa\u0107 chcecie \u2013 nie pozw\u00f3lcie, aby jakakolwiek negatywna opinia zablokowa\u0142a wasze pragnienie przelewania my\u015bli na papier, tak jak sta\u0142o si\u0119 to w moim przypadku. Nikt nie jest od razu geniuszem, pisanie wymaga pisania, codziennego pisania, cierpliwo\u015bci i pracy. \u017baden jednak komentarz negatywny nie jest wart wiele bez pozytywnego, istotna jest tylko konstruktywna krytyka. Po t\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 lepiej w kierunku \u017cyczliwych. A pornografia, grafomania niew\u0105tpliwie istnieje. P\u00f3ki jednak to co chcemy powiedzie\u0107 jest dla nas samych istotne i jest szczere, uczciwie przekazane, z dystansem \u2013 to ani do gatunku grafomanii ani pornografii nale\u017ce\u0107 nie b\u0119dzie. Mo\u017ce by\u0107 nieudolne technicznie stylistycznie gramatycznie i B\u00f3g wie jeszcze jak, ale podstawowy warunek pisarstwa spe\u0142ni \u2013 b\u0119dzie ciekawe i istotne, wa\u017cne, ponadczasowe. <\/span><\/p>\n

Dzi\u015b w pi\u0105tym roku mojego pisania do szuflady \u2013 wierszowania, prozy, opowiada\u0144 \u2013 jestem wci\u0105\u017c u pocz\u0105tku drogi, mimo \u017ce mam za sob\u0105 w pewnym sensie debiut poetycki w Autografie, pozytywn\u0105 opini\u0119 dawnego profesora z Polonistyki, kt\u00f3ry sam wiersze wydaje a ostatnio nawet swoj\u0105 biografi\u0119, uwie\u0144czone sukcesem poszukiwania wydawnictwa dla moich wierszy \u2013 niestety serwis p\u0142atny, kontakt z przychyln\u0105 edytork\u0105, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a si\u0119 rzeczy dla mnie wa\u017cnej \u2013 opiniowania mojego tekstu z czas\u00f3w ameryka\u0144skich. To wszystko. Tak wiele i tak ma\u0142o. Mam satysfakcj\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c pisz\u0119, \u017ce posiadam t\u0119 niebezpieczn\u0105 lekko\u015b\u0107 pisania. Ale posiadam te\u017c zabobonny strach przed s\u0142owem \u201epowie\u015b\u0107\u201d do tego stopnia, \u017ce wszystko powy\u017cej pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu stron nazywam \u201etekstem\u201d.<\/span><\/p>\n

Witaj Annette !<\/span><\/p>\n

Udalo sie ! Dopielas planow. Gratuluje. <\/span><\/p>\n

Spodziewalem sie, ze jeszcze dostane od Ciebie wiadomosc z Polski, a tu niespodzianka – Stany. I od razu juz jakas praca. No, no…<\/span><\/p>\n

Moj bliski kolega ( bo z przyjaciolmi to roznie bywa) siedzial tam rok, a potem wynajal samochod i bodajze przez 3 tygodnie jezdzil po parkach narodowych, Las Vegas, El Alamo i Tombstone oczywiscie. <\/span><\/p>\n

Bogaty to kraj, chociaz krotka ma historie. To chyba najlepszy przyklad, jak u nich wszystko szokujaco szybko idzie do przodu. <\/span><\/p>\n

Kiedys tez to zobacze, chociaz na razie nie okreslam punktu w czasie. <\/span><\/p>\n

Pamietam, jak kiedys, kiedy kwitla u nas socjalistyczna rzeczywistosc, zastanawialem sie, czy takie obrazy jak plac sw. Marka w Wenecji, Paryz, Londyn i Alpy pozostana tylko przywilejem telewizora, a jakis redaktor z TV dalej bedzie realizowal program „podroze bez wiz i dewiz”. <\/span><\/p>\n

I wyjechalem na 2 miesiace autostopu po Europie, ktore do dzisiaj wspominam jako wyjatkowa przygode. A program na szczescie sie zdezawuowal. <\/span><\/p>\n

Czyli odwiedze kiedys Stany. <\/span><\/p>\n

A Twoj przyklad jest potwierdzeniem, ze „chciec, to znaczy moc”.<\/span><\/p>\n

Trzymaj sie cieplo Annette. Nie daj sie Jankesom ani Apaczom. <\/span><\/p>\n

Bede pisal i wierze, ze kiedys wiecej mi opowiesz podczas naszego spotkanian w Polsce. <\/span><\/p>\n

To zaiste fantastyczne, ze masz szanse na druk swoich wierszy. <\/span><\/p>\n

czy to juz blisko ? ( To tez Ci sie uda !)<\/span><\/p>\n

Pozdrawiam Cie goraco z goracego Szczecina, z zachodnich rubiezy Polski. <\/span><\/p>\n

Mocne, serdeczne usciski <\/span><\/p>\n

marek<\/span><\/p>\n

on<\/span><\/p>\n

K\u0142\u00f3tnia jest nasz\u0105 codzienno\u015bci\u0105, naszym chlebem powszednim. R\u00f3\u017cnica kultur? By\u0107 mo\u017ce. Ale nie tylko. R\u00f3wnie\u017c niedom\u00f3wienia tajemnice k\u0142amstwa. Jak m\u00f3wi autorka Swift as desire \u2013 milczenie prowadzi do konfliktu i nienawi\u015bci, s\u0142owo i komunikacja do zgody i mi\u0142o\u015bci. Jak to si\u0119 dzieje wi\u0119c, \u017ce ju\u017c trzy lata trwamy oboje w tym stanie zawieszenia, w tej sytuacji, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 bez wyj\u015bcia. Z mi\u0142o\u015bci i szacunku. Przez wiar\u0119 we wsp\u00f3ln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, przez podobie\u0144stwo charakter\u00f3w o podobnych sk\u0142onno\u015bciach i celach. A wiara prowadzi nas ku oczekiwaniu na lepszy czas gdy prawda wyjdzie na jaw. Gdy mi\u0142o\u015b\u0107 poza dotykiem i s\u0142owem na osobno\u015bci przejawia\u0107 b\u0119dzie si\u0119 mog\u0142a otwarcie. Czy to pocz\u0105tek opowie\u015bci o romansie? Niezupe\u0142nie.<\/span><\/p>\n

Poznali\u015bmy si\u0119 z Nadirem w 2001, podczas mojego urlopu wiosennego przypadkowo w jednej z kawiarni internetowych w Holandii. Ponad rok trwa\u0142a nasza znajomo\u015b\u0107, utrzymywana dzi\u0119ki technikom komputerowym, dzi\u0119ki Internetowi i internetowemu telefonowi, kt\u00f3ry on promowa\u0142 za po\u015brednictwem swojej firmy w USA. W 2001 roku zdecydowa\u0142am, \u017ce do\u015b\u0107, \u017ce zbyt dotkliwie da\u0142a mi si\u0119 we znaki t\u0119sknota. Zdecydowa\u0142am, \u017ce tego w\u0142a\u015bnie m\u0119\u017cczyzn\u0119 chc\u0119 po\u015blubi\u0107. Tego m\u0119\u017cczyzn\u0119 musia\u0142am jednak najpierw dobrze pozna\u0107. On, jakby delikatnie wyczuwaj\u0105c stan mojej duszy i umys\u0142u, moje rozterki i frustracje na pograniczu depresji, rzuci\u0142 lekko propozycj\u0119 przyjazdu do Ameryki. Stany \u2013 marzenie tak wielu ludzi w Polsce, a kt\u00f3re marzeniem moim nigdy nie by\u0142y, pogardzane, sta\u0142y si\u0119 moim udzia\u0142em. Potem pogo\u0144 za najta\u0144czym biletem, kolekcjonowanie waliz, ciuszk\u00f3w, niezb\u0119dno\u015bci podr\u00f3\u017cnych i w po\u0142owie lipca by\u0142am ju\u017c gotowa, aby wyruszy\u0107 w nieznane. Nie by\u0142 jednak gotowy na to m\u00f3j szef dyrektor informatyki i wsp\u00f3\u0142pracownicy. Moja rezegnacja spotka\u0142a si\u0119 z wielkim \u017calem i zdziwieniem. W istocie, ja sama nie zdawa\u0142am sobie sprawy jak bardzo z\u017cy\u0142am si\u0119 z t\u0105 firm\u0105 francusk\u0105, jak wa\u017cn\u0105 sta\u0142am si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tego organizmu informatycznego. Musia\u0142am jednak odej\u015b\u0107. Szcz\u0119\u015bliwa, \u017ce ju\u017c. \u017be bilet i samolot gdzie\u015b tam wirtualnie ju\u017c czeka. W\u00f3wczas nie wiedzia\u0142am jednak jak bliska b\u0119dzie rzeczywisto\u015b\u0107 profesjonalna Ameryki, tej, kt\u00f3r\u0105 tutaj w\u0142a\u015bnie porzuca\u0142am. <\/span><\/p>\n

Alabama przywita\u0142a mnie upalnie. Ma\u0142y drewniany pi\u0119trowy domek, kt\u00f3rego jedn\u0105 czwart\u0105 zajmowa\u0142 Nadir wyda\u0142 mi si\u0119 przytulnym miejscem zamieszkania, mimo wielkiego ba\u0142aganu na p\u00f3\u0142 biurowego na p\u00f3\u0142 Nadirowego, prywatnego. Ten ju\u017c dobrze zna\u0142am. Nie zna\u0142am jednak w szczeg\u00f3\u0142ach ca\u0142ej delikatnej sytuacji, kt\u00f3r\u0105 zacz\u0105\u0142 mi opisywa\u0107 jeszcze w Amsterdamie. Nie by\u0142am pewna w\u00f3wczas jak traktowa\u0107 mam opowie\u015bci o \u017conie Pakistance i dwojgu dzieciach, trzecim w drodze. Rozwi\u0105zanie mia\u0142o nastapi\u0107 za p\u00f3\u0142 roku. Tymczasem ojciec szw\u0119da\u0142 si\u0119 po \u015bwiecie, rozwij\u0105c interes i szukaj\u0105c drugiej \u017cony. I oto ta w\u0142a\u015bnie zjawi\u0142a si\u0119 w Stanach, w bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci od niczego nie\u015bwiadomej rodziny i Bogu ducha winnej Rabii. <\/span><\/p>\n

Nie potrafi\u0119 powiedzie\u0107 jak pokr\u0119cona jak dziwna by\u0142a moja psychika w\u00f3wczas, oraz moja moralno\u015b\u0107, jak daleka by\u0142am w\u00f3wczas od idei katolicyzmu, feminizmu i og\u00f3lnie <\/span><\/p>\n

Hi sweet heart<\/i><\/span><\/p>\n

Zanim dostaniesz t\u0119 kartk\u0119 ju\u017c mnie nie b\u0119dzie. C\u00f3\u017c, niezupe\u0142nie \u2013 nie b\u0119dzie \u2013 ale b\u0119d\u0119 fizycznie daleko. Ale wci\u0105\u017c b\u0119d\u0119 my\u015bla\u0142 o tobie. Mam nadziej\u0119, \u017ce spodoba\u0142em ci si\u0119, i \u017ce b\u0119dziesz mnie kocha\u0107, na zawsze. <\/i><\/p>\n

Tw\u00f3j Nadir<\/i><\/span><\/p>\n

u\u015bciski i poca\u0142unki<\/i><\/span><\/p>\n

rzecz bior\u0105c idei europejskej kultury, \u017ce potrafi\u0142am zaakceptowa\u0107 taki w\u0142a\u015bnie uk\u0142ad. Rabia by\u0142a abstraktem, by\u0142a ide\u0105. Nie istnia\u0142a dla mnie dop\u00f3ki nie zmaterializowa\u0142a si\u0119 pewnego dnia, nagle i niechcianie. Kocha\u0142am Nadira mi\u0142o\u015bci\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 i siln\u0105, nikt nie m\u00f3g\u0142 mi go odebra\u0107 \u2013 walczy\u0142am o niego tyle razy w momentach zw\u0105tpienia i trudno\u015bci we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu. A z drugiej strony, po roku korespondencji z nim, rozm\u00f3w, dyskusji, studi\u00f3w online, tak bliska by\u0142am ju\u017c w\u00f3wczas idei islamu, \u017ce naturalne zdawa\u0142o mi si\u0119 zaakceptowanie poligamii obok innych element\u00f3w tej religii. Czy\u017c noszenie chustki lub modlitwa kilkurazowa w ci\u0105gu dnia by\u0142y tak prostym do zaakceptowania elementem \u017cycia muzu\u0142manina? O, nie. Tak i nie by\u0142a poligamia. Ta jednak, jak powiedzia\u0142am przed chwil\u0105, w okresie naszym alabamskim pozostawa\u0142a czyst\u0105 i niegro\u017an\u0105 abstrakcj\u0105. Jak\u017ce cz\u0119sto zastanawia\u0142am si\u0119 po prostu, czy Nadir nie wymy\u015bli\u0142 tej historii po to tylko by utrzyma\u0107 w ryzach m\u00f3j charakter zazdro\u015bnicy i z\u0142o\u015bnicy. Sk\u0105d mog\u0142am wiedzie\u0107 jaka jest prawda? Ufanie m\u0119\u017cczyznom by\u0142o luksusem, na kt\u00f3ry do tej pory nie mog\u0142am sobie pozwoli\u0107. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce nasz zwi\u0105zek zupe\u0142nie inaczej si\u0119 rozwin\u0105\u0142, zupe\u0142nie na innych podstawach opiera\u0142a si\u0119 nasza mi\u0142o\u015b\u0107 i wzajemna zale\u017cno\u015b\u0107. Byli\u015bmy partnerami z wyboru \u2013 tak przynajmniej ja chcia\u0142am my\u015ble\u0107, cho\u0107 w trakcie pobytu w USA zda\u0142am sobie spraw\u0119, gorzko, \u017ce pocz\u0105tkowo by\u0142am dla niego jedynie rozrywk\u0105, przelotnym romansem, kt\u00f3ry nie mia\u0142 trwa\u0107 zbyt d\u0142ugo. Mo\u017ce gdyby moje przekonania religijnie nie by\u0142y tak silnie i na tak jasnych oparte podstawach \u2013 zaliczy\u0107 mog\u0142abym si\u0119 w poczet \u017con drugich utajnionych, jakich historie czyta\u0107 mo\u017cna dzi\u0119ki w\u0105tpliwej warto\u015bci lekturom dla maluczkich spragnionych sensacji, chleba i igrzysk. Tymczasem ja w pewnym momencie, po wielu perypetiach, przeprowadzkach i wyprowadzkach z domu, zda\u0142am sobie spraw\u0119 jak bardzo uwiera mnie status kochanki nie nazywanej nawet wprost kochank\u0105. By\u0142am\u2026 Kim\u017ce by\u0142am? W momencie pracy naszej wsp\u00f3lnej w Atmore Alabama, by\u0142am wsp\u00f3\u0142pracownic\u0105, sekretark\u0105 i administratork\u0105 bazy danych. By\u0142am nieodzown\u0105 uk\u0142adaczk\u0105 dokument\u00f3w, ksi\u0119gow\u0105 i sprz\u0105taczk\u0105 i kuchark\u0105. Ukochan\u0105 kobiet\u0105. Nadszed\u0142 jednak moment, gdy wyprowadzili\u015bmy si\u0119 z male\u0144kiego Atmore, w\u00f3wczas sta\u0142am si\u0119 pani\u0105 domu. <\/span><\/p>\n

Wynaj\u0119li\u015bmy \u0142adny du\u017cy dom w bogatej dzielnicy na wybrze\u017cu oceanu. Powiew wody orze\u017awia\u0142, szczeg\u00f3lnie wobec braku cienia drzew, z kt\u00f3rych jedno tylko osta\u0142o si\u0119, od podw\u00f3rza, od strony ogrodu gdzie kr\u00f3lowa\u0142y niewysokie krzewy bananowe. Dom by\u0142 drewniany, du\u017cy i pusty. Nadir nie godzi\u0142 si\u0119 na zakup mebli, my\u015bl\u0105c nieustannie o przeprowadzce do Nowego Jorku. Mieszkali\u015bmy d\u0142ugo wi\u0119c jak koczownicy. Jedyne wa\u017cniejsze meble takie jak st\u00f3\u0142 i \u0142\u00f3\u017cka uda\u0142o nam si\u0119 kupi\u0107 dopiero w momencie, gdy pojawi\u0142a si\u0119 ona i popar\u0142a mnie. Ale o tym zd\u0105\u017c\u0119 jeszcze opowiedzie\u0107. Tymczasem cieszy\u0142am si\u0119 urokiem du\u017cego domu, blisko\u015bci\u0105 miasta i blisko\u015bci\u0105 ukochanego m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry tak jak w Atmore mia\u0142 do biura kilka jedynie krok\u00f3w. Przez \u015bcian\u0119 w kuchni s\u0142ysze\u0107 mog\u0142am tocz\u0105ce si\u0119 w biurze rozmowy telefoniczne. Na szcz\u0119\u015bcie jednak sypialnia by\u0142a na tyle daleko, \u017ce nic nie zak\u0142\u00f3ca\u0142o nam snu. O ile nie zawieruszy\u0142 si\u0119 gdzie\u015b w tamtych rejonach ma\u0142y bezprzewodowiec \u2013 s\u0142uchawka. <\/span><\/p>\n

By\u0142o nam dobrze. Czu\u0142am si\u0119 szcz\u0119\u015bliwa, czu\u0142am si\u0119 kochana, a jednak uwiera\u0142a ca\u0142a dziwaczna sytuacja konkubiny czy kochanki, im lepiej im dok\u0142adniej poznawa\u0142am islam. Ile\u017c kobiet \u017cy\u0142o obok mnie na koci\u0105 \u0142ap\u0119? Ile z nich, mieszkaj\u0105c w Ameryce ze<\/p>\n

6 wrze\u015bnia 2001, Budapeszt<\/i><\/span><\/p>\n

salut b\u00e9b\u00e9<\/i><\/span><\/p>\n

gdzie jeste\u015b ?<\/i><\/span><\/p>\n

jak tam miewa si\u0119 Ameryka ?<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

ja ci tam by\u0142o? Jest ? <\/i><\/span><\/p>\n

lepiej ni\u017c ze mn\u0105 na Wegrzech ? <\/i><\/span><\/p>\n

buzi<\/i><\/span><\/p>\n

Pierre<\/i><\/span><\/p>\n

swoim drogim ukochanym, nie wiedzia\u0142o czy nie pozostawi\u0142 on przypadkiem gdzie\u015b tam za granic\u0105 ukochanej numer dwa? Jak wiele z nas nad tym si\u0119 zastanawia\u0142o? Niewiele, dop\u00f3ki nie zagra\u017ca\u0142o to najbardziej intymnym relacjom. W istocie. Wielokrotnie my\u015bl\u0119, \u017ce przyjecha\u0142am do USA nie za g\u0142osem mi\u0142o\u015bci, ale po to jedynie, by da\u0107 upust ciekawo\u015bci \u2013 by\u0142am przecie\u017c pod wielkim wp\u0142ywem czytanych w\u00f3wczas lektur \u2013 Mi\u0142o\u015b\u0107 we troje Pa\u0144stwa Foster i Hadady i Koranu. Jak mog\u0142am dowiedziec si\u0119 na czym polega poligamia, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 ona od zwyczajnych skok\u00f3w na boki i wieloletnich zwi\u0105zk\u00f3w pozama\u0142\u017ce\u0144skich, na kt\u00f3re przymyka si\u0119 oko w Europie, je\u015bli nie anga\u017cuj\u0105c si\u0119 po prostu w tego typu zwi\u0105zek? A wi\u0119c nie mo\u017cna wykluczy\u0107 faktu, \u017ce m\u00f3j wyjazd do USA by\u0142 w pewnym sensie niezdrow\u0105 pogoni\u0105 za sensacj\u0105. Czy te\u017c mo\u017ce chodzi\u0142o mi o to, aby jeszcze dalej w \u015bwiat? Aby by\u0142o jeszcze ciekawiej? Jeszcze bardziej inspiruj\u0105co? W pewnym momencie stwierdzi\u0142am, \u017ce jest to niezdrowe. \u017be nie mog\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 i \u017cy\u0107 w poligamii tylko dlatego, \u017ce chc\u0119 mie\u0107 materia\u0142 do ksi\u0105\u017cki. To tak jak w tym niezbyt lotnym filmie, gdzie autor krymina\u0142\u00f3w wiedz\u0105c \u017ce m\u0142oda dziewczyna jest oskar\u017cona o zab\u00f3jstwo, zaprasza j\u0105 do domu, mieszka obok domniemanej morderczyni jednocze\u015bnie \u015bledz\u0105c j\u0105, opisuj\u0105c jej zachowanie, \u017cycie, prowokuj\u0105c los, czekaj\u0105c a\u017c stanie si\u0119 sam kolejn\u0105 ofiar\u0105.<\/p>\n

To nie tak. Mimo wszystko go kocha\u0142am. Zw\u0142aszcza w Nowym Jorku, gdy przysz\u0142o mi wyjecha\u0107 bo zbli\u017ca\u0142 si\u0119 termin przyjazdu \u017cony, t\u0119skni\u0142am za nim samotna. Wiedzia\u0142am, \u017ce potrzebuj\u0119 go i kocham. Islam za\u015b niezale\u017cnie kroczy\u0142 sobie drog\u0105 ma\u0142ych odkry\u0107 i ol\u015bnie\u0144. By\u0142am pewna, \u017ce ta idea jest dobra i dla niej, nie dla niego by\u0142am gotowa ostecznie si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107. By\u0142am gotowa sta\u0107 si\u0119 muzu\u0142mank\u0105, bior\u0105c nawet pod uwag\u0119 t\u0119 sytuacj\u0119, \u017ce pewnego dnia Nadir zniknie z mojego \u017cycia, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z ewentualnej samotno\u015bci i trudno\u015bci \u017cycia bez opieki m\u0119\u017cczyzny muzu\u0142manina, trudno\u015bci z zachowaniem czysto\u015bci idei islamu w kraju, kt\u00f3ry takiemu \u015bwiatopogl\u0105dowi w gruncie rzeczy przychylny nie by\u0142. <\/span><\/p>\n

Tymczasem jednak w Nowym Jorku r\u00f3\u017cnorakie my\u015blli nawiedza\u0142y moj\u0105 g\u0142ow\u0119. By\u0142am z jednej strony pod wp\u0142ywem przyjaci\u00f3\u0142ki, dawnej studentki KUL-u, Basi, katoliczki, nami\u0119tnej czytelniczki x. Twardowskiego oraz moich grafoma\u0144skich i niegrafoma\u0144skich wierszy, a z drugiej strony oddzia\u0142ywa\u0142a na mnie szczeg\u00f3lnie silnie postawa kobiet, kt\u00f3re pozna\u0142am w meczecie na pi\u0119cdziesi\u0105tej drugiej, muzu\u0142manek, imigrantek i Amerykanek po konwersji. Im zawdzi\u0119czam wiele. To by\u0142y m\u0142ode kobiety, pracuj\u0105ce, niezale\u017cne, kt\u00f3re tak jak ja boryka\u0142y si\u0119 z problemami \u015bwiatopogl\u0105dowymi w Ameryce laickiej i rasistowskiej. One tak jak ja wychodz\u0105c z meczetu zdejmowa\u0142y chustk\u0119, chc\u0105c unikn\u0105\u0107 napastowania po jedenastym wrze\u015bnia. Gdy wraca\u0142am do mojego ma\u0142ego wynaj\u0119tego po miesi\u0105cu pobytu k\u0105tem u Basi w Nowym Jorku, lokum na Jackson Hills, napotyka\u0142am kolejne dylematy i zapytania. A materializowa\u0142y si\u0119 one w osobach m\u0142odych dziewczynek, c\u00f3rek w\u0142a\u015bciciela kamienicy, kt\u00f3ry podnajmowa\u0142 mi pokoik dwa na dwa metry, kt\u00f3ry niemal otwarcie flirtowa\u0142 ze mn\u0105, tym wi\u0119ksz\u0105 pr\u00f3buj\u0105c pozyska\u0107 moj\u0105 przychylno\u015b\u0107 gdy dostrzeg\u0142 moje inklinacje ku islamowi. Widzia\u0142am jak m\u0142ode dziewczynki po\u015bci\u0142y w czasie ramadanu, jak codziennie zamyka\u0142y si\u0119 w pokoju, aby si\u0119 modli\u0107, mimo \u017ce ich ojciec tego nie czyni\u0142, ani od nich tego nie wymaga\u0142. Widzia\u0142am je rano jak wychodzi\u0142y z domu odziane w chustki. To r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142a ojcowska inicjatywa, lecz ich w\u0142asna. <\/span><\/p>\n

14 wrze\u015bnia 2001 <\/span><\/p>\n

Aneczko, cze\u015b\u0107<\/span><\/p>\n

no napisz, bardzo prosze cos.<\/span><\/span><\/p>\n

bardzo mi przykro, ze tak Cie pokrzyczalam<\/span><\/p>\n

chce dobrze…….<\/span><\/p>\n

no napisz<\/span><\/p>\n

Wiem, ze nic Ci nie moglo sie stac z powodu tego wczorajszego koszmaru, ale prosze mimo wszystko o pol <\/span><\/p>\n

slowka<\/span><\/p>\n

pleaaaaaaase<\/span><\/p>\n

calusy, K.<\/span><\/p>\n

Ojciec, obywatel Bangladeszu, obywatel Ameryki, za wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3bowa\u0142 sta\u0107 si\u0119 Amerykaninem z krwi i ko\u015bci, w swojej \u015bmiesznej, ale zapewne wygodnej sp\u00f3dnicy zwanej lungi pragn\u0105\u0142 wpasowa\u0107 si\u0119 w system. Dzieci, drugie pokolenie imigrant\u00f3w, nieco inne mia\u0142o ju\u017c zdanie na temat to\u017csamo\u015bci kulturowej i religijnej. Nikt nie m\u00f3wi\u0142 o kalifacie, nikt nie m\u00f3wi\u0142 o pa\u0144stwie muzu\u0142ma\u0144skim, muzu\u0142manie na ca\u0142ym \u015bwiecie przestali o tym m\u00f3wi\u0107 i nasta\u0142a niepokoj\u0105ca cisza. I tylko s\u0142ychac by\u0142o szept, \u017ce muzu\u0142manom dzi\u015b lepiej i \u201etolerancyjniej\u201d w krajach Ameryki i Europy, bowiem ich w\u0142asne pa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skie nie przynosz\u0105 pe\u0142nej mo\u017cliwo\u015bci praktykowania islamu, praktykuj\u0105c jedynie – ka\u017cdy w\u0142asn\u0105 \u2013 tradycj\u0119 i obyczaje dalekie niejednokrotnie od islamu. Czy istnieje dzi\u015b idealne pa\u0144stwo muzu\u0142ma\u0144skie jak za czas\u00f3w kalifatu? Nie. Czy zaistnieje? Nie wiadomo. Indonezja, ku zdumieniu wielu niemuzu\u0142man\u00f3w jest idea\u0142owi najbli\u017csza.<\/p>\n

Tymczasem pobyt m\u00f3j w Nowym Jorku, jak dowiedzia\u0142am si\u0119 mia\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce sko\u0144czy\u0107. Min\u0119\u0142y dwa miesi\u0105ce dezercji, samotno\u015bci, t\u0119sknoty i wygnania. Utrzymywali\u015bmy kontakt internetowy i telefoniczny. On pisa\u0142 codziennie i dzwoni\u0142. Nie mog\u0142am mu nic zarzuci\u0107. Podobno wielokrotnie ju\u017c pr\u00f3bowa\u0142 wyzna\u0107 \u017conie prawd\u0119, ale nie by\u0142o to \u0142atwe. Nie mia\u0142am podstaw, aby w\u0105tpi\u0107 w jego szczero\u015b\u0107. S\u0142ysza\u0142am w s\u0142uchawce codziennie jego smutny g\u0142os pe\u0142en t\u0119sknoty. Bywa\u0142y jednak chwile, gdy my\u015bla\u0142am o tym jedynie by spakowa\u0107 walizk\u0119 i odej\u015b\u0107, jak najdalej, by kupi\u0107 bilet i uciec ze Stan\u00f3w nie daj\u0105c znaku \u017cycia. Da\u0107 mu nauczk\u0119. Przeciez je\u015bli rzeczywi\u015bcie kocha\u0142, musia\u0142o go takie posuni\u0119cie g\u0142\u0119boko zrani\u0107. W istocie jednak ja sama nie chcia\u0142am si\u0119 przekona\u0107 czy on kocha\u0142 a\u017c tak, jak wiele m\u00f3g\u0142 dla mnie po\u015bwi\u0119ci\u0107. Los sam rozwi\u0105za\u0142 w\u0119ze\u0142 gordyjski, pozostawiaj\u0105c nam do rozsup\u0142ania ma\u0142e jedynie w\u0119ze\u0142ki. Nie\u015bwiadomie sama przy\u0142o\u017cy\u0142am r\u0119k\u0119 do dzia\u0142a\u0144 losu. To ja, ja zostawi\u0142am nieopacznie w Pensacola, w przepastnej pralce, w ciemnej pralni, moj\u0105 bielizn\u0119. To m\u00f3j list do Nadira, moim podpisany imieniem zawieruszy\u0142 si\u0119 gdzie\u015b w biurze i odnalaz\u0142 za spraw\u0105 Rabii. Nie w por\u0119. Czemu? Dla mnie by\u0142a to pora najwy\u017csza, cudowna chwila i cudowna wiadomo\u015b\u0107. Ju\u017c ju\u017c! Koniec w\u0142\u00f3cz\u0119gi. Ju\u017c mog\u0142am wr\u00f3ci\u0107 do domu. Czyj by\u0142 to jednak w\u00f3wczas dom. M\u00f3j? Jej? A mo\u017ce nasz? <\/span><\/p>\n

I sta\u0142 si\u0119 naszym na d\u0142ugie miesi\u0105ce jeszcze. W momencie gdy wobec braku funduszy, dobrych rozwi\u0105za\u0144 i braku dobrej woli ze strony Nadira, zamieszka\u0107 musieli\u015bmy wszyscy w jednym du\u017cym domu przy Scenic w Pensacola. Wszyscy razem, on ona ja dzieci. Rodzina. Sielanka w stylu arabsko saudyjskim, w stylu \u2013kt\u00f3ry paradoksalnie by\u0142 odwzorowaniem opis\u00f3w ksi\u0105\u017ckowych w Mi\u0142o\u015b\u0107 we troje. <\/span><\/p>\n

Tymczasem ja jeszcze napr\u0119dce pakowa\u0142am walizki w Las Vegas, do kt\u00f3rego on na um\u00f3wione spotkanie nie przyjecha\u0142, kupowa\u0142am bilet do Nowego Jorku, aby tam spakowa\u0107 kolejne kilka walizek i wybra\u0107 si\u0119 wreszcie w podr\u00f3\u017c na po\u0142udnie, na Floryd\u0119. Nie mia\u0142 mnie spotka\u0107 zaszczyt podr\u00f3\u017cowania samolotem, nie tym razem. Cieszy\u0142am si\u0119 zreszt\u0105, \u017ce uda mi si\u0119 cho\u0107 przez te kilka godzin doceni\u0107 urod\u0119 krajobraz\u00f3w prowincjonalnej Ameryki na przestrzeni pomi\u0119dzy NY i Pensacola. Z\u0142udzenia laika. Autostrada oddzielona by\u0142a szczelnymi nieprzezroczystymi murami od p\u00f3l \u0142\u0105k i domostw. Najciekawsze pejza\u017cowo tereny mijali\u015bmy zreszt\u0105 noc\u0105. O takiej r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017anej porze dotar\u0142am do Atmore, sk\u0105d mieli mnie ju\u017c odebra\u0107 oni. Okaza\u0142o <\/span><\/p>\n

12 wrze\u015bnia 2001 Nimes<\/i><\/span><\/p>\n

mog\u0142aby\u015b mi co\u015b powiedzie\u0107 jednak co\u015b wi\u0119cej <\/i><\/span><\/p>\n

dlaczego jeste\u015b w Usa <\/i><\/span><\/p>\n

w jakim mie\u015bcie <\/i><\/span><\/p>\n

gdzie pracujesz<\/i><\/span><\/p>\n

z kim <\/i><\/span><\/p>\n

dlaczego nie we francji tylko u tych idiot\u00f3w amerykan\u00f3w <\/i><\/span><\/p>\n

kocham ci\u0119 na za.. <\/i><\/span><\/p>\n

pierre<\/i><\/span> <\/span><\/p>\n

si\u0119, \u017ce samoch\u00f3d pomie\u015bci\u0142 ich wszystkich. Przestronna toyota combi pozwala\u0142a dzieciom na drzemk\u0119 na siedzeniach po\u0142\u0105czonych z baga\u017cnikiem. Z przodu za kierownic\u0105 on, obok niego ona. Rabia. Pierwsze spojrzenie i pierwszy u\u015bcisk d\u0142oni, delikatny. To by\u0142 wysoka, wy\u017csza ode mnie kobieta o \u015bniadej cerze i poci\u0105g\u0142ych regularnych pi\u0119knych rysach, ciemnych brwiach rz\u0119sach i oczach. Typowa Pakistanka, a jednak r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od tych kt\u00f3re zna\u0142am wyj\u0105tkow\u0105 urod\u0105. Szczup\u0142a i wysmuk\u0142a, posiada\u0142a jednak poci\u0105gaj\u0105ce kszta\u0142ty kobiece, kt\u00f3re naturalne by\u0142y bior\u0105c pod uwag\u0119 jej czwarty miesi\u0105c ci\u0105\u017cy. Wypuk\u0142o\u015b\u0107, zw\u0142aszcza pod skrywaj\u0105c\u0105 wszystko szczelnie abaj\u0105 nie by\u0142a zupe\u0142nie widoczna. Mia\u0142a mi\u0142y u\u015bmiech. Te szerokie grube pon\u0119tnie wykrojone wargi. Jak mog\u0142am si\u0119 dziwi\u0107 Nadirowi, \u017ce w tej w\u0142a\u015bnie kobiecie podkochiwa\u0142 si\u0119 od klas szko\u0142y podstawowej w kraju, gdzie mi\u0142o\u015b\u0107 romantyczna absurdem by\u0142a i nonsensem, przypad\u0142o\u015bci\u0105 niespotykan\u0105, wr\u0119cz niemo\u017cliw\u0105. Rabia by\u0142a pi\u0119kno\u015bci\u0105 i za tak\u0105 j\u0105 uzna\u0142am, cho\u0107 wiedzia\u0142am, \u017ce dla niej, typowej w swej umys\u0142owo\u015bci Pakistanki, ja, moja bia\u0142a rasa, mleczna cera, sztucznie rozja\u015bniane blond w\u0142osy i jasne oczy to by\u0142 idea\u0142 pi\u0119kna. Nie potrafi\u0142am okre\u015bli\u0107 jak w\u00f3wczas si\u0119 czu\u0142am, w istocie nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce Nadir zechce przyjecha\u0107 po mnie w pe\u0142nym sk\u0142adzie rodzinnym, mia\u0142am nadziej\u0119 , \u017ce znajd\u0119 czas na rozmow\u0119 z nim sam na sam. Okaza\u0142o si\u0119 to niemo\u017cliwe. I ta sytuacja prze\u015bladowa\u0142a nas przez ca\u0142e kolejne dwa lata naszego \u017cycia w USA. Zazdro\u015b\u0107, mimo \u017ce skrywana towarzyszy\u0142a jednak na ka\u017cdym kroku. Trudno by\u0142o j\u0105 \u015bwiadomie czy pod\u015bwiadomie przegoni\u0107 u\u0142agodzi\u0107 zaspokoi\u0107. Wci\u0105\u017c tkwi\u0142 ten niepok\u00f3j i \u017cal gdy on gdzie\u015b wychodzi\u0142 wyje\u017cd\u017ca\u0142 pozostawiaj\u0105c jedn\u0105 z nas samotn\u0105. A moment\u00f3w tych by\u0142o przecie\u017c tak wiele. Tak wiele. By\u0142y chwile, gdy musia\u0142am si\u0119 na ca\u0142e tygodnie wyprowadzi\u0107 z domu, usun\u0105\u0107 ka\u017cdy \u015blad swojej bytno\u015bci, poniewa\u017c przyje\u017cd\u017ca\u0142a w odwiedziny jego rodzina z Pakistanu, jego rodzice, wujkowie. <\/span><\/p>\n

Mimo wszystko jednak stworzyli\u015bmy razem pewien rodzaj pierwotnej wsp\u00f3lnoty. Nie wiem jak to by\u0142o mo\u017cliwe. Nie zadawa\u0142am sobie nigdy tego dziwacznego pytania, kt\u00f3re dla mnie nie przynosi\u0142o \u017cadnych konstruktywnych odpowiedzi. Kochali\u015bmy si\u0119. Kocha\u0142am jego, akceptowa\u0142am j\u0105. W istocie to ona by\u0142a pierwsz\u0105 kobiec\u0105 nauczycielk\u0105 podstaw islamu, islamu codziennego w ca\u0142ej prozie modlitw, obmy\u0107 rytualnych, posi\u0142k\u00f3w i \u017cycia intymnego. To ona, do momentu wyjazdu do Polski w 2002 by\u0142a najlepszym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy, tak m\u0142oda kobieta, tak prosta w swojej umys\u0142owo\u015bci i zwyczajach, tak pokorna i cicha, kt\u00f3ra potrafi\u0142a sw\u00f3j temperament ujawniaj\u0105cy si\u0119 w momentach naszych k\u0142\u00f3tni, pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 do maksimum. Nie by\u0142am zazdrosna o ni\u0105, jak o ka\u017cd\u0105 inn\u0105 kobiet\u0119. By\u0142am zazdrosna przede wszystkim o t\u0119 intymn\u0105 ni\u0107 porozumienia, jak\u0105 oni zd\u0105\u017cyli ju\u017c w ci\u0105gu kilku lat ma\u0142\u017censtwa stworzy\u0107, a kt\u00f3r\u0105 my dopiero kreowali\u015bmy w wielkich trudach, i jak my\u015bla\u0142am, w warunkach o wiele trudniejszych, bo \u015bwiadkiem i\u2026 przeszkod\u0105 na drodze do porozumienia by\u0142a w\u0142a\u015bnie ona. I dzieci. <\/span><\/p>\n

Kocha\u0142am ich dzieci. Zw\u0142aszcza ma\u0142ego ch\u0142opca, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 po p\u00f3\u0142 roku od mojego przyjazdu do Pensacola z Nowego Jorku. Kocha\u0142am je, a jednak wiedzia\u0142am, \u017ce dzi\u0119ki tym w\u0142a\u015bnie dzieciom Rabia posiada wi\u0119\u017a z m\u0119\u017cem tak siln\u0105, jakiej ja mie\u0107 nie mog\u0142am. Nie mieli\u015bmy dzieci. I nie dane im by\u0142o si\u0119 szybko narodzi\u0107. Czu\u0142am si\u0119 wi\u0119c zubo\u017cona. Nazywa\u0142am to niesprawiedliwo\u015bci\u0105. Gubi\u0142am si\u0119 w rozwa\u017caniach nad <\/span><\/p>\n

9\/12\/2001<\/i><\/span><\/p>\n

Droga Anno,<\/i><\/span><\/p>\n

Pierwsza rzecz o kt\u00f3rej musisz pami\u0119ta\u0107 to ta, \u017ce gdy kto\u015b jest w kim\u015b ZAKOCHANY<\/i><\/span><\/p>\n

NIE MUSI w\u00f3wczas niczego mu udowadnia\u0107 i dowodzi\u0107<\/i><\/span><\/p>\n

Jestem w Tobie ZAKOCHANY , nie musisz mi wi\u0119c nic udowadnia\u0107 ani o niczym mnie przekonywa\u0107 <\/i><\/span><\/p>\n

Ca\u0142e dnie i noce po\u015bwi\u0119casz na tworzenie bazy danych, aby jak mi si\u0119 zdaje, zrobi\u0107 na mnie wra\u017cenie, <\/i><\/span><\/p>\n

Ale kochanie , nie musisz mnie niczym zadziwia\u0107 ani o niczym przekonywa\u0107 <\/i><\/span><\/p>\n

Jestem ju\u017c i tak po wra\u017ceniem twojej osobowo\u015bci, tego jaka jeste\u015b<\/i><\/span><\/p>\n

Jestem tob\u0105 oczarowany <\/i><\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie oczekuje od ciebie pewnych rzeczy, takich jak mile urz\u0105dzony przytulny czysty dom, twoje mi\u0142e towarzystwo i u\u015bmiechni\u0119ta twarz na kt\u00f3ra mog\u0119 spojrze\u0107 gdy jestem przygn\u0119biony albo chwyta mnie depresja<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Czy mo\u017cesz mi to ofiarowa\u0107 ? \ud83d\ude42<\/i><\/span><\/p>\n

muaah<\/i><\/span><\/p>\n

nie b\u0105d\u017a smutna, nie ulegaj przygn\u0119bieniu z powodu niepowodzenia na jakim\u015b g\u0142upim te\u015bcie jazdy samochodem, i wierz w siebie<\/i><\/span><\/p>\n

bo ja NAPRAWD\u0118 w ciebie wierz\u0119 i kocham ci\u0119 <\/i><\/span><\/p>\n

ok<\/i><\/span><\/p>\n

muaah! ca\u0142usy<\/i><\/span><\/p>\n

NAdir<\/i><\/span><\/p>\n

Koranem i nad zasadami islamu. Studiowa\u0142am coraz wi\u0119cej. Mia\u0142am ju\u017c za sob\u0105 konwersj\u0119. By\u0142am ju\u017c muzu\u0142mank\u0105. Tym bardziej wi\u0119c jako neofitka chcia\u0142am, aby wszystko by\u0142o poprawnie i \u201epo Bo\u017cemu\u201d, tymczasem on najprostsze prawdy odrzuca\u0142 lub przeinacza\u0142. Dzi\u015b wiem, \u017ce Nadir wierzy w co\u015b, co w\u0142a\u015bciwie islamem nazwa\u0107 trudno. Ma w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 islamu. Kocham go. Ale wiem, \u017ce ka\u017cdy jest odpowiedzialny za siebie przed Bogiem. Dzi\u015b jednak dopiero po kilku latach uda\u0142o mi si\u0119 przekona\u0107 go do rejestracji naszego zwi\u0105zku w urz\u0119dzie. Umowa jak\u0105 zawarli\u015bmy pomi\u0119dzy sob\u0105, po przyje\u017adzie do Pensacola \u2013 umowa ma\u0142\u017ce\u0144ska jak on j\u0105 nazwa\u0142, by\u0142a dla mnie niewiele warta. Wedle islamu by\u0142a niewa\u017cna. Oto dylemat pierwszy z jakim zmaga si\u0119 wiele muzu\u0142ma\u0144skich kobiet, oszukiwanych przez ich m\u0119\u017c\u00f3w, kt\u00f3re godz\u0105 si\u0119 na \u017cycie w cieniu tej drugiej. Czy upiera\u0107 si\u0119 przy legalnym, ceremonialnym \u015blubie z kontraktem, czy \u017c\u0105da\u0107 praw takich, jakie posiada pierwsza \u017cona, i nara\u017ca\u0107 si\u0119 na ryzyko opuszczenia przez m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3rego kochaj\u0105, potrzebuj\u0105, czy te\u017c zasznurowa\u0107 usta i nie m\u00f3wi\u0107 nic \u2013 by\u0107 pos\u0142uszn\u0105 \u201em\u0119\u017cowi\u201d? Gdzie le\u017cy cnota? Ot\u00f3\u017c tam, gdzie rozs\u0105dek. <\/span><\/p>\n

A rozs\u0105dek przekonywa\u0142 mnie tylekro\u0107, aby po ka\u017cdym naszym \u201erozwodzie\u201d, po ka\u017cdej k\u0142\u00f3tni, po ka\u017cdym jego wys\u0142anym li\u015bcie rozwodowym do mnie, spakowa\u0107 walizki, wyjecha\u0107 nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 za ameryka\u0144sk\u0105 sielank\u0105 jak \u017cona Lota i zapomnie\u0107. Rozs\u0105dek jednak podpowiada\u0142 mi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce pozostanie w Stanach ma swoje dobre strony, serce za\u015b dorzuca\u0142o, \u017ce on rzeczywi\u015bcie jest do mnie szalenie przywi\u0105zany i nie zapomni \u0142atwo. Mog\u0142am wi\u0119c liczy\u0107 na to, \u017ce pewnego dnia postawi\u0119 na swoim i staniemy si\u0119 legalnym ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Co chcia\u0142am udowodni\u0107? Mo\u017ce to, \u017ce nie warto rezygnowa\u0107? Mo\u017ce to, \u017ce nie b\u0119d\u0119 kolejn\u0105 ofiar\u0105 m\u0119skiego szowinizmu. \u017be historia potoczy si\u0119 wedle mojej woli i pragnie\u0144. \u017be warto by\u0107 cierpliw\u0105. A mo\u017ce\u2026 nie chcia\u0142am przyj\u0105\u0107, \u017ce moja historia by\u0142aby jeszcze jednym przyk\u0142adem niesprawiedliwo\u015bci m\u0119\u017cczyzn muzu\u0142man\u00f3w wobec kobiet muzu\u0142manek. Nie chcia\u0142am zaakceptowa\u0107 tego, bo zdecydowa\u0142am ju\u017c w momencie konwersji, \u017ce moje \u017cycie ca\u0142e b\u0119dzie \u015bwiadectwem. \u017be moje do\u015bwiadczenia i przemy\u015blenia, moja droga muzu\u0142manki Europejki i kobiety b\u0119dzie przyk\u0142adem pozytywnym. Dosy\u0107, dosy\u0107 naogl\u0105da\u0142am si\u0119, naczyta\u0142am stos\u00f3w ksi\u0105\u017cek o zgn\u0119bionych nieszcz\u0119\u015bliwych \u017conach muzu\u0142man\u00f3w! Dosy\u0107 nas\u0142ucha\u0142am si\u0119 historii nieprawdopodobnych o kobietach, kt\u00f3re z mg\u0142\u0105 mi\u0142o\u015bci i g\u0142upoty, kt\u00f3ra przys\u0142ania\u0142a im \u017arenice wychodzi\u0142y za m\u0105\u017c za muzu\u0142man\u00f3w, za Arab\u00f3w, za Azjat\u00f3w, za Pakista\u0144czyk\u00f3w, i zapatrzone w czarne oczy ukochanego, uzale\u017cnione od jego doskona\u0142ych powiedzmy otwarcie lepszych od europejskich umiej\u0119tno\u015bci \u0142\u00f3\u017ckowych i pot\u0119\u017cnie zaznaczonej m\u0119sko\u015bci, nie by\u0142y w stanie zastanowi\u0107 si\u0119 nad swoj\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105. Prawda jest taka, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 historii ma\u0142\u017ce\u0144stw Europejek z muzu\u0142manami jest nieprawdziwa i wyko\u015blawiona. Zawinili oboje. Nie tylko on, kt\u00f3ry nie musia\u0142 si\u0119 \u017ceni\u0107 z Europejk\u0105 i liczy\u0107, \u017ce \u017cona, urodziwszy dzieci, wychowa je w wierze muzu\u0142ma\u0144skiej, ale i ona, kt\u00f3ra wierzy\u0142a w to, \u017ce u jej boku m\u0105\u017c zapomni o w\u0142asnym kraju, o w\u0142asnej rodzinie i tradycjach religijnych i narodowych. Czy prawd\u0105 s\u0105 opowie\u015bci jakie serwuje nam w telewizji pan Rutkowski? Nie, to p\u0142aczliwe i naci\u0105gane sesje reporta\u017cowe. Porwania dzieci s\u0105 rzadko\u015bci\u0105. Rodziny muzu\u0142ma\u0144skie s\u0105 zazwyczaj przychylnie nastawione do Europejek \u2013 ostatecznie jak ju\u017c wspomnia\u0142am mieszanka z ras\u0105 bia\u0142\u0105 nobilituje. Ponadto, nie mo\u017cna przecenia\u0107 pewnego charakterystycznego toku my\u015blenia, do kt\u00f3rego niewielu muzu\u0142man\u00f3w otwarcie si\u0119 przyznaje \u2013 \u015blub z chrze\u015bcijank\u0105 lub ex-chrze\u015bcijank\u0105 to prawdpodobie\u0144stwo zmniejszenia populacji chrze\u015bcijan na korzy\u015b\u0107 muzu\u0142man\u00f3w, to mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamieszkania w Europie, rozprzestrzenienia islamu w Europie w\u0142a\u015bnie za po\u015brednictwem m\u0142odego pokolenia, kt\u00f3re silniejsze jest i zauwa\u017cmy bardziej odwa\u017cne, \u015bwiadome swego dziedzictwa religijnego i kulturowego ni\u017c ich ojcowie. Nie gn\u0119bi ich i nie wi\u0105\u017ce im r\u0105k kompleks imigranta. S\u0105 u siebie i tu chc\u0105 \u017cy\u0107 tak jak ka\u017c\u0105 im przekonania. Chc\u0105 by\u0107 muzu\u0142manami i maj\u0105 do tego prawo. Ale to wszystko dygresja przyd\u0142uga acz konieczna. <\/span><\/p>\n

W naszym parterowym domy przy Scenic Hwy dni mija\u0142y powoli. Mia\u0142am do dyspozycji sw\u00f3j dawny pok\u00f3j do pracy, kt\u00f3ry teraz sta\u0142 si\u0119 moj\u0105 inspiruj\u0105c\u0105, s\u0142oneczn\u0105 sypialni\u0105 i jednocze\u015bnie miejscem gdzie sp\u0119dza\u0142am du\u017co czasu na pisaniu. Pisa\u0142am przede wszystkim tam. Dzi\u015b, gdy przegl\u0105dam i koryguj\u0119 ten tekst z Ameryki, widz\u0119 jak bardzo roztargnione i poszarpane by\u0142y moje my\u015bli. W\u0105tki snuj\u0105 si\u0119 jasno, a jednak tok my\u015bli jest powik\u0142any. Tyle koniecznych wi\u0119c poprawek. Bo nie\u0142atwo by\u0142o tam pisa\u0107. Nie\u0142atwo by\u0142o wygospodarowa\u0107 czas po\u015br\u00f3d godzin sp\u0119dzanych w biurze naszym domowym, za \u015bcian\u0105 kuchni. Ponadto pocz\u0105tkowo jeszcze zawar\u0142y\u015bmy z Rabi\u0105 umow\u0119 \u2013 sta\u0142am si\u0119 r\u00f3wnie\u017c co drugi dzie\u0144 kuchark\u0105 i sprz\u0105taczk\u0105. Uczy\u0142am si\u0119, ju\u017c w spos\u00f3b o wiele prostszy i sprawniejszy, tajnik\u00f3w kuchni pakista\u0144skiej. Te godziny sp\u0119dzane w kuchni by\u0142y r\u00f3wnie ciekawe i mi\u0142e jak trudne. Pragn\u0119\u0142am doj\u015b\u0107 do perfekcji w gotowaniu, zupe\u0142nie jakby to by\u0142 etap w moim stawaniu si\u0119 pe\u0142noprawn\u0105 jego \u017con\u0105. Chcia\u0142am wykonywa\u0107 wszystkie funkcje typowej pani domu, mimo \u017ce nie czyni\u0142am tego wcze\u015bniej z tak wielkim zapa\u0142em. Nie by\u0142o czasu. Praca w biurze, na kt\u00f3r\u0105 ju\u017c dawno si\u0119 zgodzi\u0142am, zajmowa\u0142a zbyt wiele czasu. A jednak w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki niej by\u0107 mo\u017ce udawa\u0142o nam si\u0119 z Rabi\u0105 unika\u0107 wielu konflikt\u00f3w. W ko\u0144cu przecie\u017c zrezygnowa\u0142am i wycofa\u0142am si\u0119 z kuchni. Nie mia\u0142o sensu spo\u017cywanie da\u0144 przypalonych i dzielenie czasu mi\u0119dzy biuro i dom. Ostatecznie pozwoli\u0142am, aby ona zaj\u0119\u0142a si\u0119 kuchni\u0105. Z\u0142o\u017cy\u0142am bro\u0144. Sprz\u0105ta\u0142am rzadziej od niej i nikt do nikogo nie mia\u0142 \u017calu, poza tymi chwilami, gdy ona pe\u0142na \u017calu wyrzuca\u0142a m\u0119\u017cowi, \u017ce on sp\u0119dza wi\u0119cej czasu ze mn\u0105 ni\u017c z ni\u0105. Dlaczego? Po prostu dlatego, \u017ce Nadir przebywa\u0142 non stop w biurze, z wykluczeniem posi\u0142k\u00f3w i czasu na sen, kt\u00f3ry nie zawsze mia\u0142 miejsce por\u0105 nocn\u0105. Nasze przebywanie razem wype\u0142nione by\u0142o k\u0142\u00f3tniami, milczeniem i prac\u0105. By\u0142o jednak wsp\u00f3\u0142istnieniem, by\u0142o wsp\u00f3\u0142obecno\u015bci\u0105 i wiedzia\u0142am, \u017ce Rabia mia\u0142a racj\u0119. Przecie\u017c w momencie gdy wchodzi\u0142a do biura czu\u0142am lekkie uk\u0142ucie zazdro\u015bci. Zabawne jak bardzo ludzie podobni s\u0105 do zwierz\u0105t. Maj\u0105 swoje rewiry. Tak i dom i miejsce \u017cycia pary ma\u0142\u017ce\u0144skiej powinno mie\u0107 swoj\u0105 okre\u015blon\u0105 przestrze\u0144. Nasze przestrzenie si\u0119 pokrywa\u0142y, zahacza\u0142y o siebie, i wiele miejsc by\u0142o przestrzeni\u0105 wsp\u00f3ln\u0105. Tam najcz\u0119\u015bciej dochodzi\u0142o do konflikt\u00f3w. Prawd\u0105 jest, \u017ce poligamia mo\u017cliwa jest jedynie w momencie, gdy kobiety posiadaj\u0105 niezale\u017cnie i \u015bci\u015ble oddzielone od siebie domostwa. M\u0105\u017c jest w\u00f3wczas zmuszony do migracji i w\u0119dr\u00f3wek. C\u00f3\u017c, decyduj\u0105c si\u0119 na dwie \u017cony, powinien by\u0142 to wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119. Naszym marzeniem by\u0142 dom bli\u017aniak. Tej romantycznej idei nigdy nie uda\u0142o si\u0119 spe\u0142ni\u0107. <\/span><\/p>\n

Poligamia w sensie islamskim niewiele ma wsp\u00f3lnego z tr\u00f3jk\u0105tem. W idealnym \u015bwiadomym tr\u00f3jk\u0105cie jaki opisuje ksi\u0105\u017cka Mi\u0142o\u015b\u0107 we troje kochaj\u0105 si\u0119 wzajemnie wszystkie trzy osoby. Poligamia takiej konieczno\u015bci nie wprowadza. A w\u0142a\u015bciwie zabrania bliskich stosunk\u00f3w uwik\u0142anych w tak zwi\u0105zek kobiet. <\/span><\/p>\n

Na poziomie uczuciowym jednak, umys\u0142owym, stara\u0142y\u015bmy si\u0119 wzajemnie ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, wsp\u00f3\u0142istnie\u0107. Bez takiej zgody, bez tak zawartego uk\u0142adu o nieagresji ca\u0142e nasze wsp\u00f3lne zamieszkiwanie sta\u0142oby si\u0119 koszmarem i tragedi\u0105. A przecie\u017c mimo depresji, mimo rozpaczy jej i mojej i jego, w momentach utraty kontroli i wiary i optymizmu, wci\u0105\u017c byli\u015bmy razem. I przetrwali\u015bmy burze jakie przetoczy\u0142y si\u0119 nad naszymi g\u0142owami w ci\u0105gu dwu lat. Najtrudniejsze by\u0142y dla mnie jednak chwile pocz\u0105tkowe i czas jej ci\u0105\u017cy. Dwoje starszych dzieci zaakceptowa\u0142o mnie szybko i traktowa\u0142o jak przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, starsz\u0105 siostr\u0119, jak cioci\u0119. Uwa\u017ca\u0142am jednak, \u017ce niezgodne z islamem jest i nieludzkie jest utrzymywanie ich w nie\u015bwiadomo\u015bci, a mi narzucanie konieczno\u015bci ukrywania prawdy w rozmowach z nimi. Pami\u0119tam, \u017ce wpad\u0142a mi w\u00f3wczas, w tamtym mniej wi\u0119cej okresie pewna ksi\u0105\u017cka angielska, jakich wiele, o szcz\u0119\u015bciu. Zastanowi\u0142a mnie pewna oczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3rej cz\u0119sto nie po\u015bwi\u0119camy do\u015b\u0107 uwagi \u2013 aby by\u0107 szcz\u0119\u015bliwym trzeba by\u0107 w zgodzie z sob\u0105 samym, z w\u0142asnymi przekonaniami i w\u0142asnym ego, jak r\u00f3wnie\u017c z otoczeniem. Trzeba by\u0107 otwartym i \u201eprawdziwym\u201d wobec otoczenia. Pami\u0119tam, \u017ce stwierdzi\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 mojej depresji by\u0142 w\u00f3wczas fakt, \u017ce s\u0105 wci\u0105\u017c osoby, istotne w moim \u017cyciu, kt\u00f3re nie znaj\u0105 prawdy, kt\u00f3re oszukuj\u0119 z takich czy innych powod\u00f3w. Ze strachu obawy wstydu lub na \u017cyczenie m\u0119\u017ca. Uwiera\u0142y mnie sekrety. Tak dawno ju\u017c powiedziane zosta\u0142o w Biblii \u017ce prawda wyzwala. \u015awi\u0119ta prawda. A jednak by\u0142am w\u00f3wczas w takiej sytuacji, \u017ce na \u017cyczenie matki i ojca pi\u0119cioletniej Safii nie ujawnia\u0142am kim rzeczywi\u015bcie jestem, na pytanie za\u015b w\u015bcibskiej ma\u0142ej Pakistanki czy jestem m\u0119\u017catk\u0105 i czy chcia\u0142abym by\u0107 \u2013 odpowiada\u0142am \u201eNie\u201d. Dwuletni Jamal nie by\u0142 oczywi\u015bcie na tyle \u015bwiadomy, aby zadawa\u0107 cioci niedyskretne pytania. Oboje za\u015b przyzwyczaili si\u0119 do mojej obecno\u015bci na tyle, \u017ce nie rozpaczali zanadto gdy mamie przysz\u0142o sp\u0119dzi\u0107 kilka dni w szpitalu, przed, w trakcie i po po\u0142ogu. Samej cioci trudno za\u015b by\u0142o znie\u015b\u0107 domow\u0105 pustk\u0119 i zwalczy\u0107 uczucie zazdro\u015bci, gdy spogl\u0105da\u0142am na Rabi\u0119 pochylon\u0105 nad male\u0144stwem w szpitalu, i na pochylonego nad nim szcz\u0119\u015bliwego ojca. Trudno by\u0142o mi st\u0142umi\u0107 k\u0142\u0119bi\u0105ce si\u0119 w g\u0142owie pytania \u2013 Dlaczego ja nie? Dlaczego my nie mo\u017cemy mie\u0107 dzieci? Nadira postawa wobec mnie by\u0142a podejrzana. Skoro zaakceptowa\u0142 moj\u0105 obecno\u015b\u0107 w swoim \u017cyciu i zaakceptowa\u0142a to jego \u017cona, gdzie tkwi\u0142 problem? Wrodzona w umys\u0142ach Azjat\u00f3w, Pakista\u0144czyk\u00f3w szczeg\u00f3lnie podejrzliwo\u015b\u0107 i nieufno\u015b\u0107 wobec Europejek nie pozwa\u0142a uwierzy\u0107, \u017ce mog\u0119 by\u0107 dobr\u0105 \u017con\u0105, \u017ce pozostan\u0119 przy jego boku niezale\u017cnie od okoliczno\u015bci? W pewnym momencie zrozumia\u0142am, \u017ce on nie wierzy\u0142 w trwa\u0142o\u015b\u0107 naszego zwi\u0105zku i dopuszcza\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozstania. Dlatego to rozstanie chcia\u0142 uczynic jak naj\u0142atwiejszym? Nie rozumia\u0142am jakimi kr\u0119tymi drogami kroczy\u0142y jego my\u015bli. Rozw\u00f3d by\u0142 przecie\u017c legalny i mo\u017cliwy. My\u015bl\u0119, \u017ce ten niedojrza\u0142y jeszcze mimo wszystko m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry niejednokrotnie ucieka\u0142 si\u0119 do swoistego szanta\u017cu emocjonalnego wobec kobiet, panicznie ba\u0142 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci, jak\u0105 poci\u0105ga\u0142o za sob\u0105 uznanie mnie za \u017con\u0119 w pe\u0142ni legaln\u0105, zarejestrowan\u0105, kontraktow\u0105. Tak\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142aby prawo do spadku po nim wedle prawa islamskiego, tak\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142a domaga\u0107 si\u0119 potomstwa na podstawie prawa sprawiedliwo\u015bci w sytuacji poligamii. <\/span><\/p>\n

Czasami my\u015bl\u0119, \u017ce nie potrafi\u0119 ju\u017c nic wi\u0119cej z siebie wykrzesac. Wpadam w depresj\u0119. Czasami siadam i milkn\u0119 przed komputerem. I mam w g\u0142owie niech\u0119\u0107 do opisywania tego, co ju\u017c przysch\u0142o, a co teraz odgrzebuj\u0119 jak stare rany. I my\u015bl\u0119, \u017ce jest jeszcze wiele spraw, kt\u00f3rych nie potrafi\u0119 napisa\u0107, bo s\u0142owa rw\u0105 si\u0119 i pl\u0105cz\u0105. Ale potrafi\u0119 je przywo\u0142a\u0107 i spisa\u0107 z kart mojego fragmentarycznego pami\u0119tnika, kt\u00f3ry pisa\u0142am w Ameryce:<\/span><\/p>\n

24 grudnia <\/span><\/p>\n

W Polsce juz wigilia, niemal\u017ce u schylku, nied\u0142ugo wybior\u0105 si\u0119 do ko\u015bciol\u0142a na pasterk\u0119, rozmawialam przed chwila z mam\u0105. Na pewno bardzo za mn\u0105 t\u0119skni, wiem \u017ce t\u0119skni\u0105 wszyscy, ja za nimi r\u00f3wnie\u017c bardzo t\u0119skni\u0119. Nie, nie rozp\u0142aka\u0142am sie przy telefonie, zbyt by\u0142am skoncentrowana na tym, by dzieci nieoczekiwanie nie wpadly do biura i nie narobily halasu, z kt\u00f3rego trudno by\u0142oby mi si\u0119 przed mam\u0105 wyt\u0142umaczy\u0107. Atmosfera domowa jest dzi\u015b odrobin\u0119 przygn\u0119biaj\u0105ca. Nie wiem o co chodzi. Rabia jest naburmuszona. Pewnie chodzi o nasze d\u0142ugie spanie, moje i Nadira. Ale mo\u017ce to moje jednostronne spojrzenie, moja kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107. Zapewne jestem tak samo kr\u00f3tkowzrocznie zazdrosna jak ona. <\/span><\/p>\n

Dochodz\u0119 powoli do wniosku, \u017ce nie ma \u0142atwych wyj\u015b\u0107 z sytuacji, w jakiej jeste\u015bmy i \u017cyjemy, idea\u0142em by\u0142oby mieszkanie w duplexie, po\u0142\u0105czonych a jednak niezale\u017cnych domach, z oddzielnymi wej\u015bciami, a mo\u017ce i przej\u015bciem wewn\u0119trznym z jednego do drugiego. Z oddzielnymi oddalonymi od siebie wystarczajaco sypialniami, z kuchniami calkowicie niezale\u017cnymi, z biurem. Pieknie. My\u015ble, \u017ce to rozwi\u0105za\u0142oby wiekszo\u015b\u0107 naszych problem\u00f3w, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z kolizji mi\u0119dzy mn\u0105 i ni\u0105, z nadmiernej blisko\u015bci, z braku prywatno\u015bci. <\/span><\/p>\n

To ogromnie egoistyczne spojrzenie \u2013 ale – mieszkaj\u0105c tu w domu z dzie\u0107mi kt\u00f3re nie s\u0105 moje to tak jak mie\u0107 wszystkie minusy bez niemal \u017cadnych plus\u00f3w. Wrzask, p\u0142acz, po prostu troje malych dzieci. ten czas kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 dla nas czasem kreatywno\u015bci wcale nim nie jest, jest meczarrni\u0105. Oczywiscie dzieci kocham jak swoje, ale wiem ze gdzie\u015b w g\u0142\u0119bi serca jestem po prostu zazdrosna, chcia\u0142abym, by by\u0142y moje ale moje nie s\u0105. Przytulam, pocieszam, k\u0142ad\u0119 do snu, bior\u0119 na r\u0119ce, gdy p\u0142acz\u0105, ale dotyka mnie to, jest mi niemi\u0142o, gdy nie ufaj\u0105 mi, bo przecie\u017c nie jestem ich mam\u0105. Bo przeciez kim\u017ce ja dla nich jestem? Przyjaci\u00f3\u0142k\u0105? Cioci\u0105? One same nie wiedz\u0105. Jest to ca\u0142y oddzielny problem jak s\u0105dz\u0119, jak wychowywa\u0107 dzieci w rodzinie poligamicznej. Oh, kiedy przyjedzie ten moment gdy zamieszkamy oddzielnie! Niech\u017ce nawet cierpi\u0119 samotno\u015b\u0107, niech nawet nie pojawia sie on przez kilka dni, niech wyje\u017cd\u017ca do Pakistanu na dlu\u017cej, niech zostan\u0119 sama tu w USA. Wiem z do\u015bwiadczenia ju\u017c rocznego \u2013 pozostawa\u0142am przecie\u017c wielokrotnie sama \u2013 gdy oni \u017cyczyli sobie odwiedza\u0107 beze mnie ich rodzin\u0119 \u2013 \u017ce moja kreatywno\u015b\u0107 wzrasta gdy jestem sama. Jestem cudownie wyluzowana, samotna a jednak pe\u0142na dobrej mysli , dobrych nastroj\u00f3w, pe\u0142na pomys\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n

27 grudnia <\/span><\/p>\n

Postanowi\u0142 odwiedzi\u0107 panstwa Nadir\u00f3w ich wujek z ciotk\u0105 i trojgiem doros\u0142ych dzieci. Okaza\u0142o si\u0119 wi\u0119c \u017ce musz\u0119 si\u0119 po raz kolejny, nie wiem, piaty? zn\u00f3w wyprowadzic z domu. Oczywiscie, poniewaz by\u0142o to doznanie kolejne z rz\u0119du mog\u0142am kontrolowa\u0107 swoje uczucia dalece bieglej. Nie rozplaka\u0142am si\u0119 oficjalnie, tylko w rozmowie z nim nie by\u0142am non stop z\u0142a i roz\u017calona, a jednak rano gdy po raz kolejny zapyta\u0142 mnie czy chc\u0119 sama zlikwidowa\u0107 swoj pok\u00f3j czy wol\u0119 aby Rabia to zrobila, wkurzylam si\u0119, pu\u015bcily mi nerwy. Stwierdzilam, \u017ce nie jestem w stanie przechodzi\u0107 tej sytuacji tyle razy z rz\u0119du. Czu\u0107 si\u0119 jak intruz, obcy we w\u0142asnym domu i k\u0142amca. W\u0142a\u015bciwie to wszystko mysla\u0142am jedynie w duchu. Powiedzia\u0142am mu jedynie, \u017ce nie jestem w stanie jeszcze raz powtarza\u0107 historii z przeprowadzk\u0105 pokoju, \u017ce jest to zbyt bolesne, \u017ce jest egoist\u0105 jesli nie potrafi zrozumie\u0107 mojego punktu widzenia. <\/span><\/p>\n

Ostatecznie jednak sama wiekszo\u015b\u0107 rzeczy posprzatalam i popakowa\u0142am. Odkurzylam. Zdj\u0119\u0142am wszystko ze \u015bcian, co moglo zdradzi\u0107 moj\u0105 obecno\u015b\u0107, wci\u0105\u017c jednak jest mi ciezko na sercu, wci\u0105\u017c czuj\u0119 \u017ce to ukrywanie i moje w nim wsp\u00f3\u0142uczestnictwo i Rabii nie jest dobre. Wiem, \u017ce popelniamy wszyscy grzech ukrywajac nasze ma\u0142\u017censtwo przed rodzin\u0105. Ka\u017cda wymowka jest z\u0142em. Gdybym tylko byla na tyle silna, by powiedzie\u0107 o tym moim rodzicom. wowczas on nie mialby argumentu przeciwko mnie. S\u0142ownie uwa\u017ca\u0142abym go za tch\u00f3rza je\u015bli w\u00f3wczas nie powiedzia\u0142by rodzicom cho\u0107by prawdy, kocham go ogromnie a jednak uwa\u017cam \u017ce to nieludzkie i niegodne \u017ce musz\u0119 si\u0119 wci\u0105\u017c wyprowadza\u0107. Jakiekolwiek sta\u0142oby za ukrywaniem si\u0119 wyt\u0142umaczenie, \u017ce nie chce zrani\u0107 rodziny, rodzic\u00f3w, jej matki. Nie wiem czy ktokolwiek w ca\u0142ym tym galimatiasie mo\u017ce by\u0107 zraniony bardziej ni\u017c ja jestem, czasem my\u015bl\u0119, \u017ce powinnam dla dobra wszystkich napisa\u0107 list do jego matki i powiedzie\u0107 ca\u0142\u0105 prawd\u0119. Nie mog\u0119 jednak, nie mog\u0119 go \u201e zdradzi\u0107\u201d , nie mog\u0142abym czegos takiego zrobi\u0107, wiem \u017ce nie wybaczy\u0142by mi, a jednoczesnie my\u015bl\u0119 sobie, \u017ce je\u015bli jego matka jest rzeczywiscie religijna i prawa, to gdy dowie si\u0119 o tym \u017ce ukrywalismy ma\u0142\u017censtwo, b\u0119dzie j\u0105 to bardziej bola\u0142o, ni\u017c fakt ze syn o\u017ceni\u0142 si\u0119 po raz wt\u00f3ry. Pakista\u0144czycy s\u0105 dwulicowi jednak i nie jestem pewna co jego matka w rzeczywisto\u015bci zrobi\u0142aby. Mimo \u017ce pozna\u0142a mnie, polubi\u0142a. <\/span><\/p>\n

Nie mog\u0119 pisa\u0107 wiecej. Nie chc\u0119. Pisz\u0119 z domu Meggie. Kochana osoba, zgodzi\u0142a si\u0119 mnie przyj\u0105\u0107 na kilka dni. Czuj\u0119 sie samotna, ona nie wroci\u0142a jeszczce z pracy a ja mia\u0142am pisa\u0107, nie mam jednak natchnienia ani si\u0142y ani woli.<\/span><\/p>\n

Nie chc\u0119 my\u015ble\u0107 o dziecku lecz wszyscy tylko o tym, moi rodzice. Nadir nie zgadza si\u0119 \u201eteraz\u201d na dziecko. Co to znaczy \u201enie teraz\u201d? Milion dwie\u015bcie powa\u017cnych i niepowa\u017cnych powod\u00f3w potrafi wymy\u015bli\u0107, uwa\u017cam \u017ce powinni\u015bmy je mie\u0107 teraz, \u017cebym si\u0119 nie zestarza\u0142a. Tak mi \u017cal, gdy przebywam z dziecmi Rabii i bawi\u0119 si\u0119 z Jamalem, \u017ce to nie moje. O dziecku swoim pisa\u0142a Kasia w Polsce, o przyjacio\u0142ach kt\u00f3rzy wszyscy maj\u0105 ju\u017c dzieci. Moje wszystkie niemal kole\u017canki maja dzieci, ja nie mam. Ja mam skomplikowany zwiazek, skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119 \u017cyciow\u0105. Przecie\u017c sama tego chcialam. Jestem szcze\u015bliwa w pewnym sensie, jestem z nim. Uwa\u017cam jednak \u017ce by\u0142abym szczeliwsza gdyby\u015bmy potrafili \u017cy\u0107 otwarcie.<\/span><\/p>\n

Moi rodzice. Nie wiem czy kiedykolwiek im powiem. W tym momencie zamykam sobie samej usta je\u015bli chodzi o postaw\u0119 Nadira. On te\u017c nie chce swoim nic m\u00f3wi\u0107. Rzecz jednak wyglada tak, \u017ce to jego rodzina nawiedza nas cz\u0119sto, to ja si\u0119 musz\u0119 wyprowadza\u0107. Rabia jest bezpieczna i zapewne nigdy nie pozna tego uczucia wstydu i poni\u017cenia. Niech nie pozna. Miej j\u0105 Allah w opiece.<\/span><\/p>\n

na rozdro\u017cu<\/span><\/p>\n

Koniec okresu ameryka\u0144skiego to pocz\u0105tek meksyka\u0144skiego. A ca\u0142a moja rozpacz zacz\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie tam. W Meksyku. Dlaczego tam? Tam po raz pierwszy dosadnie, dok\u0142adnie, jasno zrozumia\u0142am, \u017ce nasz zwi\u0105zek jest zwi\u0105zkiem \u201edziwnym\u201d. To czyta\u0107 mog\u0142am w oczach ludzi, kt\u00f3rym mia\u0142am okazj\u0119 powiedzie\u0107 o naszej sytuacji. Tego nie zauwa\u017ca\u0142am w spojrzeniach Amerykan\u00f3w. W\u015br\u00f3d bazarowej katolicko\u015bci, w rodzinie ba\u0142aganiarskiej i brudnej ludzi, kt\u00f3rzy byli mi jednak przychylni i przyja\u017ani, zrozumia\u0142am, \u017ce nale\u017ca\u0142o zacz\u0105\u0107 walczy\u0107 o swoje prawa. Prawa kobiece. I nie chodzi\u0142o tu o poligami\u0119. Jak mog\u0142abym po dwu latach przesta\u0107 nagle j\u0105 akceptowa\u0107, po dok\u0142adnym jej poznaniu od \u015brodka, od podszewki. Nie. Chodzi\u0142o o moje prawo \u017cony do bycia \u017con\u0105.<\/span><\/p>\n

Czas meksyka\u0144ski a nieco p\u00f3\u017aniej polski, to by\u0142 czas moich najwi\u0119kszych problem\u00f3w i najwi\u0119kszych moich zw\u0105tpie\u0144 za\u0142ama\u0144 i depresji. A przyczyn\u0105 by\u0142a po cz\u0119\u015bci nasza, moja i Nadira \u2013 Rabia bowiem z dzie\u0107mi wcze\u015bniej wr\u00f3ci\u0142a do Pakistanu – sytuacja wygna\u0144c\u00f3w przymusowych z Ameryki, dezerter\u00f3w. Win\u0119 za to ponosi\u0142 w moim mniemaniu on, m\u00f3j ukochany m\u0119\u017cczyzna. Czu\u0142am jak z ka\u017cdym dniem trac\u0119 do niego zaufanie, jednocze\u015bnie czu\u0142am si\u0119 jak zdradzaj\u0105ca \u017cona, cia\u0142em wci\u0105\u017c pomocna, wci\u0105\u017c przy nim, duchem jednak oddalona, zdystansowana, w\u0105tpi\u0105ca. Dzia\u0142o si\u0119 ze mn\u0105 co\u015b z\u0142ego, czego sama nie umia\u0142am okre\u015bli\u0107 i zaanalizowa\u0107. Stawa\u0142am si\u0119 letnia. Wi\u0119d\u0142a si\u0142a mojej mi\u0142o\u015bci, w miar\u0119 jak zauwa\u017ca\u0142am, \u017ce moje pro\u015bby, moje \u017c\u0105dania \u017cony nie znajduj\u0105 odzewu. Stawa\u0142am si\u0119 letnia! Oboj\u0119tna? By\u0107 mo\u017ce. <\/span><\/p>\n

A by\u0142 to ten krytyczny czas, gdy pr\u00f3bowali\u015bmy oboje przed\u0142u\u017cy\u0107 sw\u00f3j status w USA, dzi\u0119ki kr\u00f3tkiej podr\u00f3\u017cy do Meksyku \u2013 na granicy w momencie ponownego wjazdu do Ameryki celnicy wstemplowywali nowy dozwolony okres pobytu, nowy status. Zamierzali\u015bmy wyjecha\u0107 na kilka dni i wr\u00f3ci\u0107 t\u0105 sam\u0105 tras\u0105, id\u0105c za rad\u0105 oficera prowadz\u0105cego rejestracj\u0119 Pakista\u0144czyk\u00f3w w USA. Ten cz\u0142owiek na przek\u00f3r wszelkim wypowiedziom prawnik\u00f3w, z kt\u00f3rymi kontaktowali\u015bmy si\u0119, stwierdzi\u0142, \u017ce swobodne przekraczanie granicy jest dla nas ca\u0142kowicie legalne i mo\u017cliwe, na podstawie naszych dokument\u00f3w. A by\u0142a to wiza turystyczna, oboje dysponowali\u015bmy dziesi\u0119cioletni\u0105, oraz petycja o wiz\u0119 pracownicz\u0105 zaakceptowana prawnie przez urz\u0105d imigracyjny Stan\u00f3w Zjednoczonych INS. Niestety, jak si\u0119 zbyt p\u00f3\u017ano zorientowali\u015bmy zdanie pan\u00f3w na granicy by\u0142o inne. Celnicy ameryka\u0144scy zatrzymali nas. Przes\u0142uchanie trwa\u0142o bez ko\u0144ca, przerywane przes\u0142uchaniami innych os\u00f3b, kt\u00f3re jak my zasiada\u0142y sprawiedliwie niesprawiedliwie na \u0142awie oskar\u017conych o nielegalne przekroczenie granicy, przerywane niepokoj\u0105cymi informacjami o bombie, i nag\u0142\u0105 w zwi\u0105zku z powy\u017cszym eksmisj\u0105 z budynku, pod stra\u017c\u0105. <\/span><\/p>\n

Paradoksalna sytuacja. Nasze dokumenty uznano za prawne, prawomocne i legalne. Wci\u0105\u017c odmawiano nam jednak prawa przekroczenia granicy ameryka\u0144skiej. Stali\u015bmy si\u0119 ofiar\u0105 braku porozumienia jednostek granicznych i wewn\u0119trznych. Prawa, kt\u00f3re stosowali celnicy na granicach oraz prawo jakie obowi\u0105zywa\u0142o obcokrajowc\u00f3w wewn\u0105trz kraju ustanowione przez INS by\u0142o inne. Ostatecznie kwestia zosta\u0142a rozwi\u0105zana polubownie. W istocie? Celnicy ameryka\u0144scy po prostu pozbyli si\u0119 problemu nie do rozwi\u0105zania przekazuj\u0105c nas celnikom meksyka\u0144skim, wbrew naszej woli, wbrew g\u0142o\u015bnym protestom Nadira, kt\u00f3ry doskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce sytuacja ta wp\u0119dzi go w problemy jeszcze powa\u017cniejsze \u2013 nie posiada\u0142 on przecie\u017c wizy meksyka\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 jako obywatel Pakistanu powinien by\u0142 otrzyma\u0107 zanim wkroczy\u0142 na terytorium Meksyku \u2013 swoj\u0105 drog\u0105 interesuj\u0105cy jest fakt \u017ce w momencie wje\u017cd\u017cania na teren meksyku nikt posiadania wiz meksyka\u0144skich nie sprawdza. To za\u015b oczywi\u015bcie nie by\u0142o mo\u017cliwe. Ca\u0142e skomplikowane nieszcz\u0119sne qui pro quo sko\u0144czy\u0142o si\u0119 moim oswobodzeniem kolejnego poranka w Laredo \u2013 jako Polka otrzymywa\u0142am wiz\u0119 wjazdow\u0105 na granicy, jego za\u015b deportacj\u0105, przymusowym opuszczeniem Meksyku, po miesi\u0119cznym pobycie w o\u015brodku zatrzymania, kt\u00f3ry do z\u0142udzenia przypomina\u0142 wi\u0119zienie. <\/span><\/p>\n

Podczas gdy Nadir znalaz\u0142 przymusowe lokum w detention center w Mexico City, ja dzi\u0119ki znajomo\u015bciom jego uzyska\u0142am azyl w domu \u017cyczliwej rodziny meksyka\u0144skiej jednego z pracownik\u00f3w naszej firmy w biurze regionalnym w Mexico City. <\/span><\/p>\n

Samotno\u015b\u0107 i desperacja. Odwiedziny u Nadira raz w tygodniu. Nieznajomo\u015b\u0107 hiszpa\u0144skiego i pomoc Pedro, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo licz\u0105c na flirt, zupe\u0142nie zmieni\u0142 postaw\u0119 w momencie gdy pozna\u0142 prawd\u0119 o naszym zwi\u0105zku poligamicznym. Wcieli\u0142 si\u0119 w rol\u0119 obro\u0144cy prawdy, obro\u0144cy praw uci\u015bnionych i uciemi\u0119\u017conych. Nie potrafi\u0142 sytuacji zrozumie\u0107 ani zaakceptowa\u0107 \u2013 czym nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b, kt\u00f3re do tej pory spotyka\u0142am. Spogl\u0105da\u0142 na nasz zwi\u0105zek z perspektywy chrze\u015bcijanina, cz\u0142onka kultury, w kt\u00f3rej poligamia jest zakazana, jest tabu. Pedro przyjmowa\u0142 jedn\u0105 z postaw, z jakimi zetkn\u0119\u0142am si\u0119 w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan. By\u0142 przeciwko, dawa\u0142 dobre rady i pr\u00f3bowa\u0142 przekona\u0107, \u017ce powinnam czym pr\u0119dzej z tego niekorzystnego dla kobiety uk\u0142adu odej\u015bc, sta\u0107 si\u0119 wolna. Nie bra\u0142 jednak pod uwag\u0119 innego aspektu poligamii, kt\u00f3ry ja dostrzega\u0142am \u2013 by\u0142a ona legaln\u0105 akceptacj\u0105 m\u0119skiego d\u0105\u017cenia do zaspokojenia. Wi\u0119kszo\u015bc m\u0119\u017cczyzn utrzymywa\u0142a niezale\u017cnie od zasad monogamicznych og\u00f3lnie przyj\u0119tych jako norma, zwi\u0105zki z wieloma kobietami. Poligamia uwzgl\u0119dniaj\u0105c taki stan rzeczy i tak\u0105 natur\u0119 niekt\u00f3rych m\u0119\u017cczyzn, jednocze\u015bnie nak\u0142ania\u0142a do rozwagi i do odpowiedzialno\u015bci za wszystkie kobiety, z kt\u00f3rymi ci si\u0119 wi\u0105zali. Koran m\u00f3wi o sprawiedliwo\u015bci. Nie istnieje supremacja jednej kobiety nad drug\u0105. Poligamia zak\u0142ada ich r\u00f3wno\u015b\u0107 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. St\u0105d, m\u0119\u017cczyzna kt\u00f3ry takich sprawiedliwych warunk\u00f3w otwarto\u015bci, jawno\u015bci i godnego \u017cycia nie jest w stanie zapewni\u0107 swoim \u017conom, nie powinien wi\u0105za\u0107 si\u0119 z wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105. To stara\u0142am si\u0119 przekaza\u0107 Pedrowi jednocze\u015bnie t\u0142umacz\u0105c mu podstawowe zasady islamu. Przyj\u0105\u0142 je milcz\u0105co. Zyska\u0142am jego szacunek, a jednocze\u015bnie zapewne opini\u0119 \u015bwi\u0119tej wariatki. Ja za\u015b zaakceptowa\u0142am jego propozycj\u0119 szczerej rozmowy z moj\u0105 matk\u0105. W ten spos\u00f3b bariera zosta\u0142a prze\u0142amana. Moja rodzina pozna\u0142a prawd\u0119. Wiedzia\u0142am w g\u0142\u0119bi serca, \u017ce moja matka wymarzy\u0142a sobie moje \u017cycie w nieco inny spos\u00f3b, tradycyjno polski katolicki, lecz ceni\u0142am j\u0105 i by\u0142am jej wdzi\u0119czna za jej postaw\u0119 milcz\u0105cej akceptacji. Ostatecznie by\u0142o to moje \u017cycie, moje wybory – stwierdzi\u0142a. Oczywi\u015bcie obie zgadza\u0142y\u015bmy si\u0119 co do jednego \u2013 chodzi\u0142o o szcz\u0119\u015bcie. Ka\u017cda wyobra\u017ca\u0142a sobie jednak owo \u201eszcz\u0119\u015bcie\u201d w nieco inny spos\u00f3b. <\/span><\/p>\n

Moja matka by\u0142a t\u0105, kt\u00f3ra jak wielu moich przyjaci\u00f3\u0142, niezrozumiej\u0105c, akceptowa\u0142a i by\u0142a zawsze pomocna w potrzebie. Bez s\u0142owa. Cenna by\u0142a przede wszystkim jej obecno\u015b\u0107. Jednak pod w\u0142ywem rozm\u00f3w z matk\u0105, z Pedro, z osobami spoza muzu\u0142ma\u0144skiego kr\u0119gu, tymi kt\u00f3rzy sprawili \u017ce m\u00f3j horyzont postrzegania i oceniania poszerzy\u0142 si\u0119, zacz\u0119\u0142am zastanawia\u0107 si\u0119 nad moj\u0105 sytuacj\u0105 szczeg\u00f3lnie intensywnie. Dwie sta\u0142y przede mn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci: odej\u015b\u0107, porzuci\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 szcz\u0119\u015bcia z tym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3rego wci\u0105\u017c kocha\u0142am, ale kt\u00f3ry moim zdaniem nie spe\u0142nia\u0142 zasad wa\u017cnych w islamie, albo zosta\u0107, przekona\u0107 go, si\u0142\u0105 mi\u0142o\u015bci, si\u0142\u0105 determinacji, o potrzebie rejestracji naszego zwi\u0105zku formalnie, o potrzebie zachowania zasad sprawiedliwo\u015bci w zwi\u0105zku poligamicznym. Czy by\u0142am romantyczk\u0105, lunatyczk\u0105, marzycielk\u0105? Zapewne. Czy porywa\u0142am si\u0119 z motyk\u0105 na s\u0142o\u0144ce chc\u0105c zmieni\u0107 postaw\u0119 m\u0119\u017cczyzny? By\u0107 mo\u017ce. Ale wierzy\u0142am, \u017ce Insha\u2019Allah uda mi si\u0119 tego dokona\u0107. Czynnik tu wa\u017cny \u2013 by\u0142am w nim wci\u0105\u017c bardzo zakochana. <\/span><\/span><\/p>\n

Tymczasem jednak wci\u0105\u017c trwali\u015bmy w Mexico City. Nasz niezale\u017cny pobyt dobiega\u0142 ko\u0144ca. Nadir, nie uzyskawszy konstruktywnej pomocy od ambasadora Pakistanu ani od ambasadora USA w Meksyku, zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 wyrok \u2013 deportacj\u0119. Pobyt w detention center by\u0142 katorg\u0105. Nie chcia\u0142 on miesi\u0105cami bezczynnie czeka\u0107, spogl\u0105da\u0107 pustym wzrokiem w \u015bcian\u0119, marzy\u0107 o wolno\u015bci. Przyj\u0119li\u015bmy kurs na wsch\u00f3d. Kupowane w po\u015bpiechu szalenie drogie bilety British airways i szcz\u0119\u015bcie \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnej podr\u00f3\u017cy a\u017c do Londynu. Stamtad ja uda\u0107 mia\u0142am si\u0119 do Polski, on do Pakistanu. Podr\u00f3\u017c do Polski, po konwersji, po dwuletnim pobycie w USA i do\u015bwiadczeniach ma\u0142\u017ce\u0144stwa by\u0142a pocz\u0105tkiem nowej ery, pocz\u0105tkiem wielkiej depresji, zwi\u0105tpienia i rozterek uczuciowych. <\/span><\/p>\n

Przyjecha\u0142am jedynie na kilka tygodni, na miesi\u0105c, tymczasem pobyt ten przed\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niewiarygodnie. Pozosta\u0142am w Polsce rok. Nie uda\u0142o mi si\u0119 uzyska\u0107 wizy pracowniczej do Stan\u00f3w. Ambasada ameryka\u0144ska zarzuca\u0142a firmie, kt\u00f3ra chcia\u0142a mnie zatrudni\u0107, \u017ce nie sta\u0107 j\u0105 by\u0142o na pracownika spoza granic USA. C\u00f3\u017c mog\u0142am powiedzie\u0107? Nie by\u0142o w mojej mocy przekonanie szanownego konsula, \u017ce jest inaczej skoro w\u0142adze firmy ameryka\u0144skiej nie by\u0142y w stanie go przekona\u0107. Pozosta\u0142am wi\u0119c samotna i uwi\u0119ziona w Polsce. Nadir za\u015b w Pakistanie. Wielokrotnie pr\u00f3bowa\u0142am uzyska\u0107 jego zgod\u0119 na sw\u00f3j przyjazd do Pakistanu, lecz bez skutku. Wci\u0105\u017c obawia\u0142 si\u0119 reakcji rodziny i nie by\u0142 w stanie ujawni\u0107 przed ni\u0105 prawdy. Zaproponowa\u0142am wizyt\u0119 w Polsce, \u015blub formalny i rozpocz\u0119cie stara\u0144 o sta\u0142y pobyt w Polsce. Zdawa\u0142o mi si\u0119 to nadoskonalszym z mo\u017cliwych wariant\u00f3w wsp\u00f3lnego po\u017cycia. On by\u0142 innego zdania. W pewnym momencie, nie rozumiej\u0105c jego post\u0119powania, motyw\u00f3w jego zachowania, zw\u0105tpi\u0142am w sens kontynuowania zwi\u0105zku na odleg\u0142o\u015b\u0107, zw\u0105tpi\u0142am w jego mi\u0142o\u015b\u0107, w jego dobre intencje. Nie rozumia\u0142am go. Gubi\u0142am si\u0119 w domys\u0142ach. Moje dylematy powi\u0119ksza\u0142y si\u0119 w miar\u0119 jak zwi\u0119ksza\u0142o si\u0119 grono os\u00f3b zainteresowanych moj\u0105 sytuacj\u0105. Powierniczk\u0105 by\u0142a od dawna Fatima \u2013 jedna z pierwszych polskich aktywnych muzu\u0142manek w Warszawie. Jej rady by\u0142y cenne. Jej obiektywny punkt widzenia na wag\u0119 z\u0142ota. Ona zaproponowa\u0142a rozwi\u0105zanie, kt\u00f3rego sama bym nie przyj\u0119\u0142a \u2013 rozstanie z Nadirem i \u015blub z muzu\u0142maninem w Polsce. Zgodzi\u0142am si\u0119 niech\u0119tnie na pr\u00f3bny rekonesans. Wiedzia\u0142am jednak ju\u017c wtedy, \u017ce moja \u015blepa mi\u0142o\u015b\u0107 do Nadira nie pozwoli mi tak \u0142atwo na zaakceptowanie my\u015bli o rozstaniu. Kandydaci na m\u0119\u017ca, kt\u00f3rych pozna\u0142am zawsze zdawali mi si\u0119 nieodpowiedni. Nie w nich jednak tkwi\u0142 problem, ale we mnie samej, w moim zagubionym sercu, kt\u00f3re nie mog\u0142o uwierzy\u0107, \u017ce m\u0119\u017cczyznie, o kt\u00f3rego walczy\u0142am od dwu lat teraz przesta\u0142o na mnie zale\u017ce\u0107 do tego stopnia, \u017ce nie by\u0142 w stanie zaproponowa\u0107 rozs\u0105dnego rozwi\u0105zania, kt\u00f3re pozwoli\u0142oby na nasze wsp\u00f3lne \u017cycie. Najgorsza by\u0142a jednak bezczynno\u015b\u0107. Niechcianych natr\u0119tnych my\u015bli nie zdo\u0142a\u0142y\u0142y przygasi\u0107 ani modlitwy ani spotkania w gronie przyjaci\u00f3\u0142ek, muzu\u0142manek, ani wizyty u rodziny. Po kilku miesi\u0105cach bezczynno\u015bci w Polsce, oczekiwania na decyzj\u0119 Nadira postanowi\u0142am znale\u017a\u0107 zaj\u0119cie dla mojego umys\u0142u \u2013 prac\u0119 na etacie. W\u00f3wczas dostrzeg\u0142am rzeczywist\u0105 sytuacj\u0119 kobet muzu\u0142manek w Polsce. Nie chustka, na kt\u00f3r\u0105 spogl\u0105dano podejrzliwie na ulicach by\u0142a problemem, lecz zachowanie zasad islamu w miejscu pracy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich muzu\u0142ma\u0144skich moich przyjaci\u00f3\u0142 otworzy\u0142a w\u0142asne \u201ema\u0142e biznesy\u201d i pracowa\u0142a na w\u0142asny rachunek, kobiety za\u015b nie pracowa\u0142y wcale albo walczy\u0142y o odpowiednie warunki pracy zgodnie z wyznawanym \u015bwiatopogl\u0105dem. Jest kilka odosobnionych przypadk\u00f3w kobiet, kt\u00f3re znam osobi\u015bcie, kt\u00f3rym pozwolono modli\u0107 si\u0119 w miejscu pracy oraz nosi\u0107 hijab. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak, tak jak ja, zmuszona by\u0142a do rozwi\u0105za\u0144 kompromisowych. Miejsce takie jak ambasada pa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skiego zdawa\u0142oby si\u0119 ho\u0142dowa\u0107 powinno zasadom islamu. Nic bardziej z\u0142udnego. Ambasada, w kt\u00f3rej rozpocz\u0119\u0142am prac\u0119 jako pani od wiz i sekretarka dzia\u0142u handlowego wymaga\u0142a, abym ja muzu\u0142manka id\u0105c w \u015blady zatrudnionych Polek chrze\u015bcijanek oraz pani ambasador, Pakistanki i muzu\u0142manki, przyj\u0119\u0142a \u201estandardy europejskie\u201d, m\u00f3wi\u0105c wprost, abym pozby\u0142a si\u0119 chustki. Zgodzi\u0142am si\u0119, chc\u0105c otrzyma\u0107 prac\u0119, kt\u00f3ra mimo wszystko zdawa\u0142a mi si\u0119 interesuj\u0105ca, ponadto tu w\u0142a\u015bnie liczy\u0107 mog\u0142am na zrozumienie w godzinach modlitw oraz w okresie ramadanu. Tam jednak pozna\u0142am ludzi warto\u015bciowych, inteligentnych i oczytanych, znaj\u0105cych zasady islamu dog\u0142\u0119bnie i stosuj\u0105cych jego zasady w spos\u00f3b \u015bwiadomy. Oni w\u0142a\u015bnie sprawili, \u017ce nie utraci\u0142am wiary. By\u0142am muzu\u0142mank\u0105. Moje \u017cycie wype\u0142ni\u0142a monotonia \u2013 praca, powroty do domu, komputer i rozmowy z Nadirem, przejmuj\u0105ca samotno\u015b\u0107 i t\u0119sknota, i pisanie. <\/span><\/p>\n

Pisanie to by\u0142a moja joga, moja medytacja, to by\u0142 spos\u00f3b na utrzymanie r\u00f3wnowagi duchowej, koncentracji i zachowanie w pe\u0142ni sprawnych zmys\u0142\u00f3w. Pisa\u0142am do szuflady. Pisa\u0142am do przyjaci\u00f3\u0142. W\u015br\u00f3d adresat\u00f3w by\u0142y muzu\u0142manki w Ameryce, w Niemczech, w Polsce, muzu\u0142manie w Pakistanie. Szczeg\u00f3lnie silne przywi\u0105zanie okazywa\u0142am tym osobom, kt\u00f3re zna\u0142y moj\u0105 sytuacj\u0119 od podszewki jednocze\u015bnie znaj\u0105c Nadira i ceni\u0105c sobie jego przyja\u017a\u0144. Pomocne by\u0142y ciep\u0142e listy od muzu\u0142man\u00f3w, kt\u00f3rych nigdy nie pozna\u0142am osobi\u015bcie, wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w firmowych Nadira, kt\u00f3rzy \u017cyczyli wytrwa\u0142o\u015bci i cierpliwo\u015bci. A jednak mia\u0142am do nich \u017cal, \u017ce zachowali si\u0119 tak, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 unikali konfrontacji z Nadirem, uznaj\u0105c \u017ce nie jest to ich sprawa, lecz nasz wewn\u0105trzzwi\u0105zkowy problem. Pozosta\u0142am wi\u0119c bezradna w punkcie wyj\u015bcia a\u017c do momentu, gdy po roku podj\u0119\u0142am desperack\u0105 decyzj\u0119. Przed\u0142o\u017cy\u0142am zwolnienie z pracy jednocze\u015bnie stawiaj\u0105c ultimatum Nadirowi – oznajmiaj\u0105c sw\u00f3j rych\u0142y przyjazd do Pakistanu celem wyja\u015bnienia sytuacji i podj\u0119cia decyzji o naszym \u201erazem albo oddzielnie\u201d. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce Pakistan sta\u0142 si\u0119 moim celem i przeznaczeniem dopiero wiele tygodni p\u00f3\u017aniej. Portem po\u015brednim by\u0142y Emiraty Arabskie. <\/span><\/p>\n

kraina islamu<\/span><\/p>\n

Dubaj przywita\u0142 mnie pi\u0119kn\u0105 ciep\u0142\u0105 pogod\u0105. Dwadzie\u015bcia stopni Celsjusza mimo wieczornej godziny. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 p\u00f3\u0142noc w momencie l\u0105dowania. Nadir si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142. Po wyj\u015bciu z ogromnego lotniska na zaludnion\u0105 ulic\u0119 przed wej\u015bciem g\u0142\u00f3wnym nie mog\u0142am odnale\u017a\u0107 go wzrokiem w pobli\u017cu. Ogarn\u0119\u0142a mnie w\u00f3wczas panika. Zm\u0119czona by\u0142am ju\u017c szalenie wszelkimi procedurami lotniskowymi, sprawdzaniem wiz, wydawaniem wiz, kontrol\u0105 komputerow\u0105 \u017arenicy \u2013 tak przebiega\u0142a rejestracja nowoprzyby\u0142ych. Niezno\u015bna zdawa\u0142a mi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c upalna aura. Buty moje i kurtka odpowiednie by\u0142y dla kraj\u00f3w p\u00f3\u0142nocnej Europy zasypanych \u015bniegiem. <\/span><\/p>\n

Odnale\u017ali\u015bmy si\u0119 i wkr\u00f3tce siedzia\u0142am ju\u017c w luksusowym track\u2019u, kt\u00f3ry by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 jego ojca. Mkn\u0119li\u015bmy szos\u0105 z Dubaju w kierunku Sharjah, s\u0105siedniego emiratu, kt\u00f3ry by\u0142 sypialni\u0105 Dubaju. Tam zamieszkiwa\u0142a klasa \u015brednia. Tam wynajmowali mieszkanie na nastym pi\u0119trze wielkiego wie\u017cowca rodzice Nadira. To by\u0142 zapewne jeden z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych nie czu\u0142am si\u0119 tam jak w domu, wci\u0105\u017c s\u0142ysza\u0142am przecie\u017c jego narzekania na ba\u0142agan i gubione w mieszkaniu moje w\u0142osy. Jak mog\u0142am kontrolowa\u0107 wypadanie moich d\u0142ugich w\u0142os\u00f3w blond? Nie mog\u0142am. Czu\u0142am si\u0119 wi\u0119c jak intruz. I z t\u0119sknot\u0105 ju\u017c po kilku dniach my\u015bla\u0142am o wyje\u017adzie do Polski, o przeprowadzce do hotelu. Ale to nie mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 wcze\u015bniej jak po naszym przyje\u017adzie do Karachi. Dopiero tam odnalaz\u0142am odrobin\u0119 spokoju mimo natr\u0119tnego ha\u0142asu klimatyzacji i niezno\u015bnej upalnej zimowej pogody. <\/span><\/p>\n

Emiraty nie zachwyci\u0142y mnie. To by\u0142 kraj na wp\u00f3\u0142 europejski, na wp\u00f3\u0142 arabski. Hybryda, kt\u00f3ra nie umia\u0142a si\u0119 zdecydowa\u0107 na przyj\u0119cie jednej lub drugiej to\u017csamo\u015bci. Ponadto by\u0142 to kraj, gdzie dozwolony by\u0142 alkohol w barach, oraz prostytucja w hotelach i odpowiednich miejscach, kt\u00f3re wtajemniczeni znali. To by\u0142o miejsce, gdzie kobieta Europejka, S\u0142owianka mog\u0142a si\u0119 obawia\u0107, \u017ce zostanie wzi\u0119ta za prostytutk\u0119. Tak sta\u0142o si\u0119 w moim przypadku gdy odm\u00f3wiono mi wizy turystycznej do Emirat\u00f3w po raz pierwszy. W tym kraju, kt\u00f3ry zaludniony jest tak wieloma Europejczykami, nie by\u0142o mo\u017cliwe pojawienie si\u0119 na ulicy w dzielnicy takiej jak Sharjah bez chustki. Nie by\u0142o to w ka\u017cdym razie mo\u017cliwe dla mnie, kt\u00f3ra by\u0142am muzu\u0142mank\u0105, kt\u00f3ra pojawia\u0142am si\u0119 w towarzystwie m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry r\u00f3wnie dobrze jak za Pakista\u0144czyka, m\u00f3g\u0142 by\u0107 wzi\u0119ty za Araba. Czu\u0142am nieustann\u0105 presj\u0119. Najprzyjemniejsze chwile gas\u0142y w momencie gdy wybucha\u0142a mi\u0119dzy nami k\u0142\u00f3tnia o wyj\u015bcie na miasto, o chustk\u0119, o mieszkanie i moje… c\u00f3\u017c, wypadaj\u0105ce d\u0142ugie w\u0142osy. C\u00f3\u017c za nonsens \u2013 my\u015bla\u0142am i zaczyna\u0142am pakowa\u0107 walizki. Po godzinie jednak ju\u017c nie by\u0142am w stanie wyobrazi\u0107 sobie \u017cycie bez niego. Jak bardzo powa\u017cnie by\u0142am uzale\u017cniona od tego m\u0119\u017cczyzny! W istocie. W pe\u0142ni jednak, co ciekawsze, zdawa\u0142am sobie z tego spraw\u0119. A mo\u017ce by\u0142o we mnie odrobin\u0119 cynizmu? A mo\u017ce przyjecha\u0142am tu, aby pozna\u0107 kraj? Aby odwiedzi\u0107 wreszcie prawdziwy kraj muzu\u0142manski, nieeuropejski, nieze\u015bwiecczony na podobie\u0144stwo Turcji, kraj, kt\u00f3ry ostatecznie jak si\u0119 okaza\u0142o, poza obecno\u015bci\u0105 mnog\u0105 meczet\u00f3w, poza g\u0142o\u015bnym wezwaniem na modlitw\u0119, wcale a\u017c tak muzu\u0142ma\u0144ski nie by\u0142? Mo\u017ce. W rzeczywisto\u015bci marzy\u0142am tylko o poznaniu kraju jego dzieci\u0144stwa \u2013 Pakistanu. Emiraty by\u0142y wybrykiem jego woli i umys\u0142u, nie moim. Ale pojawi\u0142y si\u0119. Dane by\u0142o mi prze\u017cy\u0107 safari \u2013 cudown\u0105, zapieraj\u0105c\u0105 dech w piersiach przeja\u017cd\u017ck\u0119 po wysokich wydmach w samochodzie terenowym, rajdy na ma\u0142ych zgrabnych motorkach na trzech ko\u0142ach, spacery na wielb\u0142\u0105dzie. Mia\u0142am okazj\u0119 p\u0142yn\u0105\u0107 zabytkowym statkiem, kosztowa\u0107 tradycyjnych potraw, patrze\u0107 na rosyjsk\u0105 tancerk\u0119 wykonuj\u0105c\u0105 na sprawnie niczym Arabka taniec brzucha, ogl\u0105da\u0107 d\u0142ugie aleje zasiedlone sklepami pe\u0142nymi z\u0142ota, typowego \u017c\u00f3\u0142tego z\u0142ota, szalenie drogiego, kt\u00f3re w Polsce nazwaliby\u015bmy z pewno\u015bci\u0105 odpustowym i niegustownym. Otrzymywa\u0142am drogie prezenty i zabierana by\u0142am do oryginalnych drogich restauracji. By\u0142am rozpieszczana. Godziny mi\u0142o\u015bci i rado\u015bci przeplata\u0142y si\u0119 z chwilami k\u0142\u00f3tni i rozpaczy. Wiedzia\u0142am, jednak \u017ce d\u0142ugo nie zagrzejemy miejsca w Emiratach, a ostatecznie rozwi\u0105zanie przyniesie Pakistan. Tam by\u0142am niby u siebie w domu. Tam czu\u0142am si\u0119 spokojnie i dobrze, mimo brudu chaosu i zgie\u0142ku wielkiego miasta. Wiedzia\u0142am, \u017ce chc\u0119 mieszka\u0107 tam w\u0142a\u015bnie, tam odby\u0107 si\u0119 mia\u0142a nasza poprawna ceremonia \u015blubu, kt\u00f3r\u0105 planowa\u0142am ju\u017c w my\u015blach ze szczeg\u00f3\u0142ami. Tymczasem jeszcze nas tam nie by\u0142o. Jeszcze lotnisko i lot. I k\u0142\u00f3tnia na lotnisku. Cicha. A jednak zepsu\u0142a mi ca\u0142kowicie humor i jak to zwykle bywa zag\u0142uszy\u0142a moj\u0105 intuicj\u0119, pragnienie obserwacji szczeg\u00f3\u0142\u00f3w otoczenia i ciekawo\u015b\u0107. Ogromnie odczuwam w tej chwili niedosyt szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, wra\u017ce\u0144, kolor\u00f3w, zapach\u00f3w, kt\u00f3re umkn\u0119\u0142y skwaszonej uwadze. Lotnisko w Dubaju i szybkie przej\u015bcie bramki po stronie arabskiej i pakista\u0144skiej. Szybkie, bo i nie by\u0142o na nic czasu, jak okaza\u0142o si\u0119 na miejscu. Przybyli\u015bmy godzin\u0119 za p\u00f3\u017ano wedle regu\u0142 linii PIA. Zamkni\u0119to ju\u017c stanowisko. Nie czekano na sp\u00f3\u017anialskich. B\u0142agalne pro\u015bby skierowane do dy\u017curnego lotniskowego, czy kim\u017ce \u00f3w \u015bredniego wzrostu ponury pan by\u0142. Odprawiono nas i kilku za nami sp\u00f3\u017anialskich Pakista\u0144czyk\u00f3w. Walizki oddane, uff! Razem musia\u0142y wa\u017cy\u0107 oko\u0142o stu kilo. Paszport, wiza w porz\u0105dku, odetchn\u0119\u0142am z ulg\u0105 po raz pierwszy, widz\u0105c, \u017ce nikogo nie k\u0142uje w oczy moja dwukrotnie anulowana wiza pakista\u0144ska oraz trzecia z kolei \u2013 tym razem wa\u017cna, roczna , wielokrotna. Nikt, nawet oficer imigracji nie zada\u0142 mi jednego pytania na temat celu mojej wizyty w Pakistanie, nikt nie zapyta\u0142 o d\u0142ugo\u015b\u0107 pobytu. Surowa twarz zza wysokiego biurka \u2013 stanowiska pracy nie dawa\u0142a \u017cadnych oznak negacji ni akceptacji. Przyj\u0119to bez s\u0142owa moj\u0105 kart\u0119 imigracyjn\u0105, paszport i wiz\u0119. W ko\u0144cu – mog\u0142am i\u015b\u0107, uprzejme skinienie g\u0142owy i odpowied\u017a pod nosem na moje dzi\u0119kuj\u0119. \u201eBlond w\u0142osy s\u0105 czarodziejskim kluczem, kt\u00f3ry otwiera w Pakistanie wszystkie drzwi – nie tak dok\u0142adnie, nie a\u017c tak poetycznie-kiczowato brzmia\u0142y s\u0142owa mojego m\u0119\u017cczyzny, a jednak taki mia\u0142y sens. Maksyma, kt\u00f3r\u0105 powtarza\u0142 mi kilka razy rzeczywi\u015bcie si\u0119 sprawdzi\u0142a \u2013 Gdy stajesz przed oficerem imigracyjnym w Emiratach Arabskich \u2013 za\u0142\u00f3\u017c chustk\u0119; gdy masz do czynienia z oficerem o podobnej funkcji w Pakistanie \u2013 pozw\u00f3l sobie na swobod\u0119, ods\u0142o\u0144 bia\u0142e cia\u0142o, ods\u0142o\u0144 blond w\u0142osy, a nie b\u0119dziesz mia\u0142a \u017cadnych problem\u00f3w, nie postawione zostanie ci \u017cadne k\u0142opotliwe zapytanie, nikt nie b\u0119dzie sprawdza\u0142 co przemycasz do Pakistanu w swoich wielkich walizach. <\/span><\/p>\n

Lot zda\u0142 mi si\u0119 kr\u00f3tki. By\u0142am zm\u0119czona, ponura i \u015bpi\u0105ca. Zdenerwowana przed spotkaniem z imigracyjn\u0105 obs\u0142ug\u0105, a jednak g\u0142\u00f3d sprawi\u0142, \u017ce w kilka chwil opr\u00f3\u017cni\u0142am niezbyt dobry pakista\u0144ski posi\u0142ek, a nast\u0119pnie w lepszym humorze zag\u0142\u0119bi\u0142am si\u0119 w lekturze pakista\u0144skiej angielskoj\u0119zycznej gazety. Jedyne wiadomo\u015bci z Europy dotyczy\u0142y Hiszpanii, czyli terrorystycznych atak\u00f3w na dworcu kolejowym, domniema\u0144, co do sprawc\u00f3w zbrodni \u2013 wersj\u0119 baskijsk\u0105 ju\u017c odrzucono, oskar\u017con\u0105 sta\u0142a si\u0119 Al Kajda i Bin Laden. M\u00f3j Bo\u017ce, atakuj\u0105 ju\u017c Europ\u0119! C\u00f3\u017c za r\u00f3\u017cnica wi\u0119c gdzie i po jakich \u015bcie\u017ckach cz\u0142owiek si\u0119 porusza. C\u00f3\u017c za r\u00f3\u017cnica, mamo, czy pozostaj\u0119 w Europie, wyje\u017cdzam do Dubaju, czy po chwili do Karachi? W razie czego wola\u0142am ci\u0119 jednak nie martwi\u0107, i zachowa\u0107 wiadomo\u015b\u0107 o moim wyje\u017adzie do mojego powrotu. Czy\u017c tak nie jest zdrowiej i lepiej dla was? Tyle ha\u0142asu o nic. A kraj rzeczywi\u015bcie zdawa\u0142 si\u0119 by\u0107 interesuj\u0105cy. Cho\u0107 nie uda\u0142o mi si\u0119 ju\u017c zobaczy\u0107 najciekawszej jego cz\u0119\u015bci p\u00f3\u0142nocnej. Mo\u017ce nie uda mi si\u0119 to ju\u017c nigdy. Ostatecznie zapad\u0142y pewne decyzje pomi\u0119dzy mn\u0105 a nim. <\/span><\/p>\n

Z lotniska w Karachi bierzemy taks\u00f3wk\u0119 do hotelu \u2013 Beach Luxury. Oddalony od centrum hotel nad kana\u0142em, kt\u00f3ry kusi turyst\u0119 z daleka, z bliska zniech\u0119ca jednak niezno\u015bnym zapachem brud\u00f3w unosz\u0105cych si\u0119 na powierzchni wody. Park nad wod\u0105 za\u015bmiecony. Po wyj\u015bciu Nadira uda\u0142am si\u0119 na kr\u00f3tki spacer po parku, kt\u00f3ry z wysoko\u015bci trzeciego pi\u0119tra zda\u0142 mi si\u0119 mi\u0142ym miejscem lektury. Godzina jednak okaza\u0142a si\u0119 ju\u017c zbyt p\u00f3\u017ana, ostatni mieszka\u0144cy hotelu opu\u015bcili park, pozostawiwszy po sobie nieopisane mn\u00f3stwo \u015bmieci; ostatni p\u0142ywacy w formie m\u0119skiej opuszczali kusz\u0105cy niebieskawo kafelkow\u0105 wod\u0105 basen, wyleg\u0142y z zak\u0105tk\u00f3w spragnione wampirkowate male\u0144stwa komary, zbli\u017ca\u0142a si\u0119 pora zmierzchu, s\u0142ysza\u0142am wezwanie z meczet\u00f3w po drugiej stronie kana\u0142u na modlitw\u0119 maghrib. Przypomnia\u0142am sobie zrezygnowana t\u0119 opowie\u015b\u0107 przes\u0105d nie przes\u0105d o d\u017cinnach, kt\u00f3re o zmierzchu schodz\u0105 na ziemi\u0119, kt\u00f3re s\u0105 w\u00f3wczas najbardziej niebezpieczne dla cz\u0142owieka. Zastanawia\u0142am si\u0119 czy nie lepiej by\u0142oby wr\u00f3ci\u0107 do pokoju i zapisa\u0107 kilka stron, zamiast bezu\u017cytecznie w\u0142\u00f3czy\u0107 si\u0119 po za\u015bmieconym parku. Zrezygnowana zajrza\u0142am jeszcze jedynie poza ogrodzenie, kt\u00f3re otacza\u0142o basenik i nie dostrzeg\u0142szy \u017cadnej kobiety wycofa\u0142am si\u0119 szybko. Nie wesz\u0142abym do wody, nawet gdybym mia\u0142a przy sobie kostium \u2013 spali\u0142abym si\u0119 ze wstydu pod spojrzeniami tych pan\u00f3w sprawiaj\u0105cych wra\u017cenie nigdy nienasyconych seksualnie samc\u00f3w. W Pakistanie, podobny jak w Emiratach fenomen. Bia\u0142a Europejka blondynka nie umknie spojrzeniom. To spojrzenie dotyka i po\u017cera, zniech\u0119ca i denerwuje. Wyg\u0142odniali, wyposzczeni m\u0119\u017cczy\u017ani pracowniczej dzielnicy Sharjah, w Emiratach, Hindusi i Pakista\u0144czycy, kt\u00f3rzy na d\u0142ugie miesi\u0105ce opuszczali swoje \u017cony aby szuka\u0107 lepiej p\u0142atnego zaj\u0119cia poza granicami w\u0142asnego kraju w moim umy\u015ble tutaj zamieniali si\u0119 miejscami z Pakista\u0144czykami kt\u00f3rzy wygl\u0105dali na wyg\u0142odnia\u0142ych samc\u00f3w, nieprzywyk\u0142ych do widoku blondynki o jasnej sk\u00f3rze. Wsz\u0119dzie napotyka\u0142am intensywnie wpatrzone we mnie oczy. By\u0142am odmie\u0144cem, by\u0142am kobiet\u0105, by\u0142am obiektem po\u017c\u0105dania w tej formie, jakiej \u017cadna z pa\u0144 nie toleruje, natr\u0119tnej i m\u0119cz\u0105cej. Dlatego w\u00f3wczas, ju\u017c po kilkunastu minutach pobytu na ziemi pakista\u0144skiej, ju\u017c po kilku chwilach, zda\u0142o mi si\u0119, po opuszczeniu lotniska i z\u0142apaniu taks\u00f3wki, zdecydowa\u0142am si\u0119 na za\u0142o\u017cenie chustki. Czu\u0142am si\u0119 bezpieczniej. Nie po\u017cera\u0142 mnie ju\u017c nikt wzrokiem, nie doprowadza\u0142y do sza\u0142u nasycone ciekawo\u015bci\u0105 i po\u017c\u0105daniem przenikliwe oczy. Te jednak nie zawsze nale\u017ca\u0142y do m\u0119\u017cczyzn. Po\u017c\u0105danie innego typu, zazdro\u015b\u0107 i ciekawo\u015b\u0107 wyra\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c oczy kobiet \u017cebraczek. Pusty by\u0142 jedynie wzrok transwestyty, kt\u00f3ry pozostawiaj\u0105c mnie w stanie szoku, przemkn\u0105\u0142 si\u0119 z gracj\u0105 w stroju kobiecym pomi\u0119dzy pojazdami uwi\u0119zionymi w korku. Jak\u017ce to? W Pakistanie? Kraju islamskim i szczyc\u0105cym si\u0119 zasadami pa\u0144stwa islamskiego? Wszystko by\u0142o wi\u0119c tu fikcj\u0105, wielk\u0105 mistyfikacj\u0105 w tym pa\u0144stwie policyjnym, kt\u00f3re pi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent wydatk\u00f3w przeznacza na armi\u0119, armia jest te\u017c jedyn\u0105 grup\u0105 ludno\u015bci chronion\u0105 w zamkni\u0119tych i szczelnie chronionych osiedlach. Fikcj\u0105 by\u0142 wi\u0119c Pakistan pa\u0144stwo islamu, gdzie kwit\u0142a korupcja na niespotykan\u0105 gdzie indziej skal\u0119, a ka\u017cdy zdolny m\u0142ody cz\u0142owiek my\u015bla\u0142 tylko o emigracji. Nie dziwi\u0142am si\u0119 wi\u0119c ju\u017c biadoleniu mojego Nadira, kt\u00f3ry t\u0119skni\u0142 za Emiratami ilekro\u0107 przysz\u0142o mu powraca\u0107 do Pakistanu, dla spotkania rodziny. Emiraty to by\u0142a realizacja islamskich zasad \u2013 w pewnych dziedzinach, tych dogodnie wybranych, takich jak bankowo\u015b\u0107 i podatki, pok\u00f3j, bezpiecze\u0144stwo i nienaganna czysto\u015b\u0107, podczas gdy efektywne zdawa\u0142o si\u0119 tam zastosowanie regu\u0142 gry europejskich jesli chodzi o gospodark\u0119, przemys\u0142, technologie. <\/span><\/p>\n

W Pakistanie jedn\u0105 z wielu zasad, kt\u00f3re zosta\u0142y narzucone przez islamski rz\u0105d, a nie do ko\u0144ca by\u0142y przestrzegane, by\u0142a \u201egodzina policyjna\u201d. W momencie gdy wybija\u0142a dziewi\u0105ta wiecz\u00f3r, kobietom zabrania\u0142o si\u0119 opuszczania domostw. Zabawne by\u0142o oczywi\u015bcie to, \u017ce tu\u017c przed jedenast\u0105 miasto wci\u0105\u017c jeszcze t\u0119tni\u0142o \u017cyciem, a na szerokich, zrujnowanych i zawalonych gruzami z okolicznych dom\u00f3w-ruin, zwykle pozbawionych chodnik\u00f3w ulicach pojawia\u0142o si\u0119 wiele kobiet. Nie wszystkie by\u0142y nawet w towarzystwie m\u0119\u017cczyzn, cho\u0107 przewa\u017cnie ta zasada by\u0142a w nocy przestrzegana. Karachi nie jest bezpiecznym miastem. Kilka ulic w prawo, jedna w lewo i jedno z wielu centr\u00f3w nagle znika\u0142o i znajdowali\u015bmy si\u0119 w ciemnej ulicy, kt\u00f3rej przemierzanie samotne na piechot\u0119 nie wr\u00f3\u017cy\u0142o nic dobrego. Kilka godzin wcze\u015bniej, gdy przemierzali\u015bmy do\u015b\u0107 d\u0142ug\u0105 tras\u0119 z lotniska do hotelu, po drodze Nadir wskaza\u0142 wyros\u0142e gdzie\u015b w centrum osiedle, w kt\u00f3rym cz\u0119ste by\u0142y pono\u0107 strzelaniny, b\u00f3jki i napady. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej wyr\u00f3s\u0142 przed nami po lewej wielki budynek, jeden z nowocze\u015bniejszych, a raczej po prostu nowszych budynk\u00f3w, nowoczesno\u015bci w Karachi pr\u00f3\u017cno by szuka\u0107. Tu w tym wysokim, do\u015b\u0107 \u0142adnym budynku kilkakrotnie pod\u0142o\u017cono w ci\u0105gu ostatnich tygodni bomby. <\/span><\/p>\n

Nareszcie w hotelu. Obco. T\u0119skni\u0142am za swoim apartamentem na Jelonkach. Czasami mia\u0142am ochot\u0119 zapomnie\u0107 o wszystkim, wr\u00f3ci\u0107 i rzuci\u0107 si\u0119 w wir pracy nad otwarciem kawiarenki-ksi\u0119garenki. Pr\u00f3bowa\u0107 wskrzesi\u0107 ide\u0119, kt\u00f3ra ju\u017c kilka tygodni wcze\u015bniej sta\u0142a si\u0119 nierealn\u0105 mrzonk\u0105. Otworzy\u0142am komputer i usadowi\u0142am si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku. I zn\u00f3w rozejrza\u0142am si\u0119 ponownie wok\u00f3\u0142 siebie. Mi\u0142y i zach\u0119caj\u0105cy wygl\u0105d na pierwszy rzut oka. To by\u0142 stary klasyczny hotel z tradycjami. Skromne ale porz\u0105dne umeblowanie w jasnych kolorach, niebieskojasne kapy na \u0142\u00f3\u017ckach i kolorowe w kwiaty zas\u0142ony. Widok na basen, park i kana\u0142, w dali restauracja nad kana\u0142em. Szeroka toaletka po prawej od wej\u015bcia i du\u017ce lustro. Telewizor w k\u0105cie z odpowiedni\u0105 ilo\u015bci\u0105 angielskoj\u0119zycznych kana\u0142\u00f3w. \u0141azienka czysta cho\u0107 daleka od luksusu, cho\u0107 czy s\u0142owo luxury nie posiada nieco odmiennego znaczenia dla mieszka\u0144c\u00f3w tego kraju \u017cyj\u0105cych cz\u0119sto w zrujnowanych domach bez wody ni\u017c dla nas, Europejczyk\u00f3w albo dla nich, obywateli pa\u0144stw bogatych w rop\u0119 takich jak Emiraty? Ciep\u0142a i zimna bie\u017c\u0105ca woda, obowi\u0105zkowy ma\u0142y prysznic przy toalecie \u2013 zapewnienie higieny i czysto\u015bci. <\/span><\/p>\n

Noc by\u0142a koszmarem a\u017c do momentu nadej\u015bcia poranka, kt\u00f3ry jak zwykle rozwiewa wszelkie z\u0142e my\u015bli i nastraja optymistycznie. Czy\u017c nie pochodz\u0119 z kraju zasypanego \u015bniegiem, kraju ostrych zim, czy\u017c nie jestem Polk\u0105 przyzwyczaj\u0105n\u0105 do zimna? Ot\u00f3\u017c na to zadawane mi cz\u0119sto pytanie odpowiada\u0142am \u2013 nie. Bo czy\u017c nie wiadomo, \u017ce kobieca temperatura cia\u0142a jest bardziej zmienna, \u017ce kobietom jest zwykle zimno, \u017ce bardzo cz\u0119sto one w\u0142a\u015bnie maj\u0105 problemy z kr\u0105\u017ceniem. S\u0142owem \u2013 w kraju gdzie temperatura w marcu nie spada\u0142a poni\u017cej 40 stopni Celsjusza, by\u0142o mi zimno, w pokoju hotelowym, gdzie AC czyli klimatyzacja nastawiona by\u0142a odpowiednio do potrzeb Pakistanczykow \u2013 maksymalnie. Po d\u0142ugich poszukiwaniach, stwierdzi\u0142am, \u017ce regulatora klimatyzacji w pokoju nie ma. By\u0142o ju\u017c po p\u00f3\u0142nocy, gdy zdecydowa\u0142am si\u0119 zadzwoni\u0107 na recepcj\u0119. Zimno i niezno\u015bny ha\u0142as pracuj\u0105cego urz\u0105dzenia nie pozwala\u0142y mi spa\u0107 \u2013 skar\u017cy\u0142am si\u0119. Czy mogli zmniejszy\u0107? Uprzejme \u2013 tak, oczywi\u015bcie. Sytuacja pozosta\u0142a jednak bez zmian.<\/span><\/p>\n

Klimatyzacji nie posiada\u0142y jednak ma\u0142e restauracyjki w starej dzielnicy \u0142adnych, cho\u0107 zrujnowanych wysokich dom\u00f3w, z pi\u0119knymi niegdy\u015b balkonami, wybrzuszeniami i kolumienkami. Szeroka g\u0142\u00f3wna pono\u0107 aleja, asfaltowa, cho\u0107 nie posiadaj\u0105ca chodnik\u00f3w dla pieszych, obros\u0142a barami bez grama alkoholu i jadalniami o mikroskopowych zwykle rozmiarach. Wi\u0119ksze po\u015br\u00f3d nich posiada\u0142y dwa poziomy. Parter i pi\u0119tro \u2013 a la mezzanine, przeznaczone dla rodzin z dzie\u0107mi i dla kobiet. Ci\u0119\u017cki zaduch nocy rozwiewa\u0142y jedynie ustawione co kilka metr\u00f3w lub zawieszone na \u015bcianach pot\u0119\u017cne du\u017ce wiatraki. Rozdmuchiwa\u0142y ciep\u0142e powietrze, przynosz\u0105c z\u0142udzenie ch\u0142odu. Sprzedawcy po\u017cywienia pichcili na skraju ulicy. Pomi\u0119dzy asfaltem a restauracyjk\u0105, pomi\u0119dzy gruzami kt\u00f3re pochodzi\u0142y niewiadomo sk\u0105d. Tony gruzu i kamiennych odpadk\u00f3w, tony piachu i py\u0142u. Ogromne patelnie szeroko\u015bci metra a nawet wi\u0119ksze przywo\u0142ywa\u0142y moje wspomnienia z Francji, gdzie w podobny spos\u00f3b przyrz\u0105dza si\u0119 poell\u0119 \u2013 hiszpa\u0144skie po\u0142udniowe danie z ry\u017cu i owoc\u00f3w morza. Tu pieczono na ruszcie kurczaki, podsma\u017cano kebaby, wprost na skraju ulicy sta\u0142y stanowiska obieraczy i krajaczy warzyw, kt\u00f3rych nie tkn\u0119\u0142am wedle zalece\u0144 Nadira a\u017c do momentu, gdy uda\u0142o si\u0119 je obmy\u0107 zakupion\u0105 wod\u0105 z butelki. Nawet zjedzenie umytych w wodzie nie gotowanej warzyw, nie m\u00f3wi\u0105c o sokach i potrawach, w kt\u00f3rych wykorzystywano nie przegotowan\u0105 tego typu wod\u0119 z ca\u0142\u0105 mena\u017ceri\u0105 bakterii, grozi\u0142o kilkudniow\u0105 chorob\u0105 \u017co\u0142\u0105dka, a\u017c do momentu uzyskania odporno\u015bci na tutejsze bakterie. Ja mia\u0142am jednak do dyspozycji jedynie kilka dni \u2013 choroba, kt\u00f3ra kaza\u0142aby mi zlec w \u0142\u00f3\u017cku nie by\u0142a zupe\u0142nie zgodna z moimi oczekiwaniami. Kilkudniowe wakacje w Pakistanie sta\u0142yby si\u0119 pora\u017ck\u0105. Unika\u0142am wi\u0119c wody jak… ognia. <\/span><\/p>\n

Z poziomu mezzanine, tu\u017c przy barierce spogl\u0105da\u0107 mogli\u015bmy na pracuj\u0105cych przy grillu m\u0119\u017cczyzn, na jedz\u0105cych posi\u0142ek na dolnym poziomie. Podano najpierw trzy metalowe miseczki z pokrojon\u0105 w plasterki s\u0142odkaw\u0105 w smaku cebul\u0105 zatopion\u0105 cz\u0119\u015bciowo w delikatnie ostrym, br\u0105zowym sosie, w kt\u00f3rym odr\u00f3\u017cni\u0107 mog\u0142am obecno\u015b\u0107 ziaren any\u017cku. Ten w Pakistanie dodawano do wielu potraw, a nawet jedzono suche ziarna, w mieszance z kolorowymi w s\u0142odkiej otoczce cukierka. Pono\u0107 pomaga\u0142y zwalczy\u0107 b\u00f3l \u017co\u0142\u0105dka. Pakistan i Indie nade wszystko wierzy\u0142y w moc lecznicz\u0105 zi\u00f3\u0142 i przypraw. Nie bez przyczyny. Przekona\u0142am si\u0119 sama o ich skuteczno\u015bci. Wkr\u00f3tce podano zam\u00f3wion\u0105 miseczk\u0119 z kebabem, kt\u00f3ry w momencie przyrz\u0105dzania owijany by\u0142 cieniute\u0144k\u0105 nici\u0105, kt\u00f3ra w trakcie jedzenia \u0142atwo dawa\u0142o si\u0119 oddzieli\u0107 i usun\u0105\u0107. Kebab \u2013 mielone mi\u0119so wo\u0142owe \u2013 by\u0142 rzeczywi\u015bcie wy\u015bmienity. Ostry, lecz nie zbyt ostry. Delikatny w smaku. Dwie pozosta\u0142e miseczki metalowe serwowa\u0142y udka kurczaka tikka czyli mi\u0119so z grilla posmarowane ostrym sosem z przyprawami, tak zwan\u0105 masal\u0105, oraz szasz\u0142yki wo\u0142owe \u2013 te ju\u017c rzeczywi\u015bcie ostre, odmiennie od tikka, zbyt ostre dla mojego podniebienia; zbyt twarde zda\u0142o mi si\u0119 te\u017c szasz\u0142ykowe mi\u0119so. Nie podawano tu sztu\u0107c\u00f3w \u2013 mo\u017ce znalaz\u0142yby si\u0119 i te \u2013 na specjalne \u017cyczenie, zapewne metalowe, jak talerzyki, kubki i dzbanek \u2013 sztu\u0107ce wielokrotnego u\u017cytku, jak mia\u0142o to miejsce w samolocie linii pakista\u0144skich. Zdecydowa\u0142am si\u0119 jednak towarzyszy\u0107 Rabii i Nadirowi i si\u0119gn\u0119\u0142am po gor\u0105cy jeszcze wspaniale wypieczony chleb pakista\u0144ski zwany naan, pulchny i mi\u0119kki. Wyborny. Z u\u0142amka chleba nale\u017ca\u0142o stworzy\u0107 ma\u0142\u0105 \u0142y\u017ceczk\u0119, rowek, i w jego za\u0142amanie nabiera\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 mi\u0119sa i sosu. \u0141y\u017ck\u0119 tak\u0105 za ka\u017cdym razem po\u0142yka\u0142o si\u0119 w ca\u0142o\u015bci a po chwili proces tworzenia naturalnego sztu\u0107ca zaczyna\u0142o si\u0119 od nowa. Ma\u0142y dwuletni ju\u017c Shahid, kt\u00f3ry zupe\u0142nie mnie pocz\u0105tkowo nie poznawa\u0142, kt\u00f3rego ja nie pozna\u0142am, zacz\u0105\u0142 bowiem chodzi\u0107 i m\u00f3wi\u0107 w czasie mojej nieobecno\u015bci, nie chcia\u0142 rozsta\u0107 si\u0119 wci\u0105\u017c ze s\u0142odkim, jednak ogromnie twardym ciastkiem sucharkiem, kt\u00f3ry dano nam do spr\u00f3bowania na jednym ze stoisk ze s\u0142odyczami. Dopiero cebula w sosie odwr\u00f3ci\u0142a jego uwag\u0119 od s\u0142odyczy. Si\u0119gn\u0105\u0142 ma\u0142\u0105 r\u0105czk\u0105 po plasterek bia\u0142o-bordowej cebuli, kt\u00f3ra rzadka by\u0142a w Polsce, i w po chwili zajada\u0142 si\u0119 ni\u0105 ju\u017c w najlepsze. Dopiero coca-cola kt\u00f3r\u0105 podano w szklanej butelce z wsuni\u0119t\u0105 we\u0144 s\u0142omk\u0105 ca\u0142kowicie poch\u0142on\u0119\u0142a uwag\u0119 dziecka. Nie uwa\u017ca\u0142am za stosowne, aby dzieci pi\u0142y cocacol\u0119, kt\u00f3ra niszczy\u0142a z\u0119by i uzale\u017cnia\u0142a jak narkotyk. Nie chcia\u0142am jednak psu\u0107 nastroju beztroski i zabawy, co mia\u0142am zreszt\u0105 do powiedzenia \u2013 skoro matka siedzia\u0142a obok i nie wyra\u017ca\u0142a swojej dezaprobaty. Po p\u00f3\u0142 godzinie opu\u015bcili\u015bmy restauracyjk\u0119 wraz z jej zaduchem i przesycon\u0105 zapachami kuchni atmosfer\u0105, i kontynuowali\u015bmy nocne zwiedzanie starutkiej dzielnicy. Co chwila odzywa\u0142y si\u0119 przed i za nami natr\u0119tne d\u017awi\u0119ki klaksonu i pokrzykiwania. O p\u00f3\u0142nocy ruch nieco mniejszy ni\u017c w dzie\u0144, mnie wci\u0105\u017c przyprawia\u0142 o zawr\u00f3t g\u0142owy. Uwag\u0119 trzeba by\u0142o mie\u0107 wci\u0105\u017c czujn\u0105, nie da\u0107 si\u0119 stratowa\u0107 samochodom, ustrojonym jak na odpust kolorowym \u015bwiec\u0105cym choinkowo autobusom, motocyklom starej daty w stylu komara mojego dziadka Albina, jakich w Polsce ju\u017c znale\u017a\u0107 nie mo\u017cna, wielb\u0142\u0105dom \u2013 tragarzom powoz\u00f3w i rykszom z motorkiem. <\/span><\/p>\n

Brn\u0119li\u015bmy wzd\u0142u\u017c drogi pasem terenu, zawalonym gruzami i piachem. Potkni\u0119cie si\u0119 gwarantowane w momencie najmniejszej nieuwagi. A tymczasem uwag\u0119 przyci\u0105ga\u0142y male\u0144kie sklepiki, pe\u0142ne przypraw, ziaren r\u00f3\u017cnego rodzaju i cacek, kt\u00f3rych przeznaczenia nie zna\u0142am, oraz wielkie metalowe wozy-patelnie \u2013 sma\u017calnie, po\u015brodku kt\u00f3rych znajdowa\u0142o si\u0119 zawsze stanowisko preparatora \u2013 kucharza. Wyjmowa\u0142 on sk\u0105di\u015b zza plec\u00f3w, z ma\u0142ego worka spichlerza, albo misy surowe nasiona, warzywa czy s\u0142odycze i przerzuca\u0142 odpowiednim narz\u0119dziem na prz\u00f3d swego stanowiska, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 palenisko czy sma\u017calnia. Kilka chwil i wybrane danie by\u0142o gotowe. W ten spos\u00f3b przygotowywano sma\u017cone orzechy, owoce, s\u0142odkie ciastka, mi\u0119so z grilla. Nieco inaczej wygl\u0105da\u0142o stanowisko sprzedawc\u00f3w s\u0142odyczy w postaci wodnistej lub wodnisto-zag\u0119stnionej. Lada podobna do sklepowej sta\u0142a na k\u00f3\u0142kach na granicy ulicy i ma\u0142ego wn\u0119trza wy\u0142o\u017conej kafelkami jadalni, w kt\u00f3rej zmie\u015bci\u0107 mog\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie os\u00f3b. Kafelki typu \u0142azienkowego, bia\u0142e z niebieskim wzorem, \u0142adnie zdobione motywem ro\u015blinnym, dwie \u015bciany tworzy\u0142y zacisze oddzielone od ulicy. Dwu pozosta\u0142ych \u015bcian nie by\u0142o. Kafelki dawa\u0142y wra\u017cenie czysto\u015bci \u2013 twierdzi\u0142 Nadir \u2013 zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w restauracjach Emirat\u00f3w Arabskich bardzo cz\u0119sto wykorzystywano ten pomys\u0142 \u2013 \u0142atwe w utrzymaniu, szybko przywracano im pierwotn\u0105 czysto\u015b\u0107. Na mnie jednak mimo wszystko sprawia\u0142y wra\u017cenie zimne i niemi\u0142e \u2013 przywo\u0142ywa\u0142am w my\u015blach mimo woli atmosfer\u0119 szpitalu i \u0142azienek. Jaka szkoda, \u017ce nie uda\u0142o mi si\u0119 do dzi\u015b odwiedzi\u0107 Portugalii. Czy\u017c nie stamt\u0105d pochodz\u0105 s\u0142ynne kafelki, bia\u0142oniebieskie, oryginalne, b\u0119d\u0105ce charakterystycznym elementem tego kraju, podobno zw\u0142aszcza jego stolicy? Mo\u017ce w\u00f3wczas moje wra\u017cenie nie by\u0142oby tak negatywne i gwa\u0142towne. <\/span><\/p>\n

S\u0142odkie desery sprzedawa\u0142y tam dwie osoby z trzech mis, pe\u0142nych zastyg\u0142ej mazi w kolorze bia\u0142ym i be\u017cowym. Mazia wbrew ma\u0142o zach\u0119caj\u0105cej nazwie, kt\u00f3r\u0105 jej nada\u0142am by\u0142a smakowita i kusz\u0105ca. Deser w bia\u0142okremowym kolorze podawa\u0142 starszy pan z siw\u0105 brod\u0105, w okularach o bystrym i inteligentnym spojrzeniu. Jego ubranie tradycyjne, shelvar kamiz czyli d\u0142uga koszula z rozci\u0119ciami po bokach i lu\u017ane bufiaste \u015bci\u0105ganie sznurkiem spodnie brudne by\u0142o niesamowicie od pracy przy s\u0142odyczach, od kurzu przylegaj\u0105cej ulicy. Starzec zyska\u0142 w ustach Nadira miano Pakista\u0144skiego milionera. M\u00f3wimy o rupiach, wci\u0105\u017c o rupiach! By\u0142 on rupiowym milionerem, co mimo wszystko zyskiwa\u0142o mu uznanie w moich oczach. Ten zapracowany cz\u0142owiek, kt\u00f3ry o pierwszej nad ranem wci\u0105\u017c dogl\u0105da\u0142 biznesu, co wi\u0119cej, sam w\u0142asnor\u0119cznie zajmowa\u0142 si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 swojego s\u0142odkiego produktu \u2013 papki ze sproszkowanego mleka oraz drugiej papki podobnie\u017c z mleka, jednak o smaku migda\u0142\u00f3w i pistacji, g\u0119stszej i s\u0142odszej. S\u0142odycze wyrabiane z mleka s\u0105 najpopularniejsze w Pakistanie, a w\u0142a\u015bciwie mleko jest niemal zawsze podstawowym ich sk\u0142adnikiem. Mleko. Przewo\u017cone w ba\u0144kach, przypominaj\u0105cych zgo\u0142a polskie starodawne dzi\u015b by\u0107 mo\u017ce u\u017cywane jeszcze na wsiach, mleko rozwo\u017cone wozami zaprz\u0119\u017conymi w wielbl\u0105dy, os\u0142y lub ludzi; mleko \u015bwie\u017co ka\u017cdego ranka od krowy kozy lub wielb\u0142ada, dowo\u017cone do sklepik\u00f3w i sprzedawane w kartonowych pude\u0142kach, albo dowo\u017cone bezpo\u015brednio pod drzwi domostw co bogatszych obywateli; mleko, z kt\u00f3rego zbierano \u015bmietank\u0119 i t\u0119 jedzono jak smakowite smarowid\u0142o zamiast mas\u0142a, z tostami, z miodem; mleko, z kt\u00f3rego wyrabiano naturalny bez dodatk\u00f3w jogurt, a tym zajadano si\u0119 jak najlepszym w \u015bwiecie deserem. I niepoliczone mn\u00f3stwo rzeczywistych deser\u00f3w, ciastek ciast i apetycznych papek wyczarowywano z mleka z przyprawami barwnikami i dodatkami w postaci bakalii. Nie on jeden staruszek milioner swoich milion\u00f3w dorobi\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki s\u0142odko\u015bciom. To by\u0142a mniemana dzielnica milioner\u00f3w, co kilka metr\u00f3w wskazywa\u0142 mi Nadir innego zapracowanego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jedynie inteligencj\u0105 spojrzenia i szlachetno\u015bci\u0105 rys\u00f3w pozwala\u0142 uwierzy\u0107, \u017ce mo\u017ce by\u0107 on w istocie posiadaczem bogactw, o jakich wielu \u015bni. Pracoholicy. Zamiast budowa\u0107 domy, kupowa\u0107 samochody, zamiast opu\u015bci\u0107 pa\u0144stwo utrapienia, biedy i korupcji, oni wci\u0105\u017c stali w pyle przydro\u017cnym, ka\u017cdy przy w\u0142asnym straganie. O ich \u015bwietno\u015bci \u015bwiadczy\u0142y kamienice nieopodal, fantazyjne balkony i falbanki ozdobne, by\u0142a to jednak \u015bwietno\u015b\u0107 miniona. Ci w\u0142a\u015bciciele kamienic nie starali si\u0119 ich restaurowa\u0107, malowa\u0107 odnawia\u0107. Nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 naprawia\u0107 i uprz\u0105ta\u0107 dr\u00f3g dojazdowych, i g\u0142ownej wielkiej ruchliwej komercjalnej alei zwanej Burns Street. Nikt nie naprawia\u0142 dzia\u0142aj\u0105cej wci\u0105\u017c przecie\u017c popl\u0105tanej paj\u0119czyny kabli elektrycznych zawieszonych jakby r\u0119k\u0105 artysty, fantazyjnie, na czubku s\u0142up\u00f3w betonowych. Ci ludzi \u017cyli tak jak \u017cyli onegdaj, pieni\u0105dze nie zmieni\u0142y ich stylu \u017cycia. Pytanie – dlaczego. Pakistan nie toleruje manager\u00f3w \u2013 by\u0142o odwieczn\u0105 odpowiedzi\u0105 Nadira. Nie istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 powierzenia biznesu lojalnemu pracownikowi. Nie istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpoczynku dla milioner\u00f3w-sprzedawc\u00f3w w brudnym odzieniu. Nie ufali nikomu. Najlepszym odpoczynkiem i rozrywk\u0105 by\u0142a praca. Druga mo\u017cliwa odpowied\u017a \u2013 Pakistan, pa\u0144stwo policyjne i pa\u0144stwo pe\u0142ne niebezpiecze\u0144stw, korupcji, pa\u0144stwo o wysokim wska\u017aniku przest\u0119pczo\u015bci nie pozwala\u0142o, aby bogaci ujawnili si\u0119 jako bogaci, bez ryzyka utraty d\u00f3br nabytych. Potwierdza\u0142 to przypadek rodziny Nadira, kt\u00f3ra posiada\u0142 znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 pojazd\u00f3w czteroko\u0142owych, ka\u017cdy z nich by\u0142 jednak zdezelowany, stary i niepozorny. No possibility to show off. Stary ogromny wygodny dom mieszcz\u0105cy kilkupokoleniow\u0105 rodzin\u0119 chroniony by\u0142 w dzie\u0144 i w nocy przez czujniejszego ni\u017c system alarmowy stra\u017cnika, o wygl\u0105dzie przywo\u0142uj\u0105cym na my\u015bl tak licznych w mie\u015bcie uzbrojonych \u017co\u0142nierzy w wojennych mundurach khaki. <\/span><\/p>\n

Milioner w brudnym odzieniu poda\u0142 nam kolejn\u0105 porcj\u0119 s\u0142odkiej masy z bakaliami umieszczonej fantazyjnie w dwu z\u0142o\u017conych razem jak muszelki i zawi\u0105zanych nici\u0105 glinianych miseczkach. Otworzy\u0107 trzeba by\u0142o zawini\u0105tko, opr\u00f3\u017cni\u0107 obie miseczki i wyrzuci\u0107 glinianki. Ja jednak, na przek\u00f3r zdziwionym spojrzeniom obserwator\u00f3w, schowa\u0142am gliniane naczynia jednorazowego u\u017cytku do torebki. Stan\u0105 si\u0119 \u015bwietn\u0105 podstawk\u0105 na \u015bwieczk\u0119, albo kadzide\u0142ko \u2013 my\u015bla\u0142am. Po chwili opu\u015bcili\u015bmy cukierni\u0119, aby uda\u0107 si\u0119 na poszukiwanie kolejnego ciekawego straganu lub restauracyjki w miniaturze. Zn\u00f3w gruzy, kurz, omijanie autobus\u00f3w i rykszy. Po lewej stronie wyr\u00f3s\u0142 przed nami nieoczekiwanie w\u00f3z pe\u0142en glinianych tradycyjnych naczy\u0144 \u2013 ruchomy stragan, przeno\u015bne miejsce pracy. Sprzedawca, widz\u0105c nasze zainteresowanie, przesun\u0105\u0142 si\u0119 nieco w kierunku latarni, i brzegu ulicy, tak aby stan\u0105\u0107 w kr\u0119gu \u015bwiat\u0142a. Dostrzegli\u015bmy pi\u0119knie malowane misy, miseczki, dziwne skarbonki w kszta\u0142cie dzbanka, male\u0144kie do niczego nieprzydatne wi\u0105zane w paczki zestawy s\u0142oiczk\u00f3w i wazonik\u00f3w, ozdobione agresywnie kolorowymi prostymi wzorami liniowymi. Dosta\u0142am du\u017c\u0105 r\u0119cznie malowan\u0105 mis\u0119 skarbonk\u0119 i wazoniki. Wszystko razem nie kosztowa\u0142o wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 z\u0142oty \u2013 zapewnia\u0142 mnie Nadir. \u2013 I sp\u00f3jrz, ta misa s\u0142u\u017cy do przygotowywania jogurtu. Kosztuje jedynie z\u0142ot\u00f3wk\u0119! \u2013 przelicza\u0142 szybko nak\u0142aniaj\u0105c mnie jednocze\u015bnie do zrobienia kolejnego zakupu. Za nic nie mia\u0142am p\u0142aci\u0107. By\u0142am rozpieszczana. Nie my\u015bla\u0142am w\u00f3wczas przecie\u017c o powrocie ani o trasporcie do Polski, krucho\u015b\u0107 i delikatno\u015bci rzeczy, kt\u00f3re kupowa\u0142am, kt\u00f3re mia\u0142y zaludni\u0107 moje nowe mieszkanie, nie by\u0142a problemem. W og\u00f3le nie my\u015bla\u0142am o Polsce, wierz\u0105c, \u017ce tu w Pakistanie by\u0142a moja ostateczna przysta\u0144, wierz\u0105c zapewnieniom Nadira o wsp\u00f3lnym \u017cyciu, \u015blubie i rozwi\u0105zaniu wszelkich dotychczasowych problem\u00f3w. Polska by\u0142a odleg\u0142a. Jedyny moment, paradoksalnie, w kt\u00f3rym przypomnia\u0142am sobie o niej to by\u0142 smak gorzki paan czyli przysmaku pakista\u0144sko-hinduskiego. Przypomnia\u0142y mi si\u0119 opisy z ksi\u0105\u017cki m\u0142odego ch\u0142opaka, Polaka, podr\u00f3\u017cnika i prezentera stacji radiowej, kt\u00f3ry pojawia\u0142 si\u0119 w ambasadzie, gdzie pracowa\u0142am ostatnio w Polsce, kilkakrotnie prosz\u0105c o wyrobienie wizy. To ja t\u0119 wiz\u0119 pakista\u0144sk\u0105 autorowi Masali pracowicie wypisywa\u0142am i wkleja\u0142am do paszportu. To ja tam w ambasadzie w przerwach w pracy czytywa\u0142am ukradkiem w\u0142a\u015bnie jego ksi\u0105\u017ck\u0119, gdy madam ambasador, jak j\u0105 wszyscy nazywali\u015bmy wychodzi\u0142a na spotkania. Masala opisywa\u0142a r\u00f3wnie\u017c jeden z rodzaj\u00f3w paan. Czym by\u0142 jednak ten smako\u0142yk Hindus\u00f3w? Posiada\u0142 on wiele wersji smakowych, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 zawarto\u015bci\u0105. Podstaw\u0105 by\u0142 zawsze li\u015b\u0107 \u2013 twardy sztywny listek drzew, jakie spotyka si\u0119 jedynie w krajach o ciep\u0142ym klimacie. To by\u0142 li\u015b\u0107 ro\u015bliny zwanej betel, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwo\u015bciami przypomina tyto\u0144. Nigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 porozumie\u0107 co do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i zawarto\u015bci kt\u00f3ra by\u0142a zawsze tak zmienna zale\u017cnie od humoru sprzedaj\u0105cego i \u017cycze\u0144 kupuj\u0105cego \u2013 zreszt\u0105 sprzedawcy paan zwykle nie pos\u0142ugiwali si\u0119 biegle j\u0119zykiem angielskim, a rozmowa z Nadirem nie przynosi\u0142a r\u00f3wnie\u017c efekt\u00f3w. Nie zna\u0142 on nazw angielskich poszczeg\u00f3lnych przypraw zi\u00f3\u0142 ro\u015blin. Paan do dzi\u015b jest wi\u0119c swojego rodzaju enigm\u0105. W ma\u0142y zielony listek zapakowane by\u0142y przyprawy \u2013 ziele\u0144 posmarowana klejem ro\u015blinnym, glue, jak pierwotnie nazwa\u0142am wyci\u0105g z kokosa, lepki p\u0142ynny ale pozwalaj\u0105cy rozpozna\u0107 struktur\u0119 owocu. T\u0119 bia\u0142\u0105 mazi\u0119 przysypywano zwykle nasionami kopru, nasionami any\u017cku. Dodawano kilka ziaren kardamonu, zdarza\u0142y si\u0119 nawet i go\u017adziki. Nast\u0119pn\u0105 warstw\u0119 stanowi\u0142a zwykle swojego rodzaju konfitura z wi\u015bni \u2013 kwa\u015bna, zamiast niej pojawia\u0142a si\u0119 czasem lepka s\u0142odka konfitura z p\u0142atk\u00f3w r\u00f3\u017cy. Na koniec przysypywano mikstur\u0119 niezidentyfikowan\u0105 sypk\u0105 substancj\u0105, kt\u00f3ra przypomina\u0142a mi sproszkowan\u0105 kor\u0119 drzewa. Do dzi\u015b nie odgad\u0142am co to by\u0142o. Nie rozpozna\u0142am smaku. Jak\u017ce jednak mog\u0142am go rozpozna\u0107, je\u015bli po delikatnym i ostro\u017cnym nadgryzieniu paan \u017co\u0142\u0105dek zmusi\u0142 mnie do wyplucia nie po\u0142kni\u0119tego kawa\u0142ka. Gorycz i s\u0142odycz jednocze\u015bnie w niespotykanym nat\u0119\u017ceniu by\u0142y dla mnie granic\u0105 smaku nie do przekroczenia. Niestety nie by\u0142am przyzwyczajona do palenia papieros\u00f3w. Nigdy nie pr\u00f3bowa\u0142am wypali\u0107 cho\u0107by jedno cygaro. Moje do\u015bwiadczenia z paleniem trawki by\u0142y znikome i nieefektywne. Nie potrafi\u0142am si\u0119 zaci\u0105ga\u0107. W dziedzinie u\u017cywek by\u0142am wi\u0119c najwi\u0119kszym na \u015bwiecie laikiem. A betel zda\u0142 mi si\u0119 paskudztwem nie do opisania, przeciwko kt\u00f3remu buntowa\u0142 si\u0119 \u017co\u0142\u0105dek. Zabra\u0142am wi\u0119c pos\u0142usznie pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 li\u015bcia z zawarto\u015bci\u0105, postanawiaj\u0105c w duchu na kilka chwil ponowi\u0107 pr\u00f3b\u0119 konsumpcji, zahipnotyzowa\u0107 \u017co\u0142\u0105dek i kubeczki smakowe. Efekty moich stara\u0144 mizerne by\u0142y jednak \u2013 nie sta\u0142am si\u0119 rasowym podr\u00f3\u017cnikiem, kt\u00f3ry ka\u017cde do\u015bwiadczenie przyjmie i ka\u017cdej egzotycznej potrawy spr\u00f3buje. Jedyny paan jaki uda\u0142o mi si\u0119 w ca\u0142o\u015bci skonsumowa\u0107 by\u0142 ten, jaki serwowano specjalnie dla dzieci w restauracji zwanej Village. Gorzko\u015b\u0107 li\u015bcia zabija\u0142y podw\u00f3jne wielko\u015bci konfitury z wi\u015bni i p\u0142atk\u00f3w r\u00f3\u017cy, z dodatkiem nasion any\u017cku w otoczce s\u0142odkiej cukierkowo-cukrowej. W tej w\u0142a\u015bnie tradycyjnej restauracji Village, tu\u017c nad brzegiem szarego w kolorze jak jego pla\u017ca, oceanu, podawano s\u0142odki przyrz\u0105dzony specjalnie dla dzieci i turyst\u00f3w, paan. Ten zjad\u0142am id\u0105c w \u015blady ma\u0142ej Safii. Rozbawi\u0142a mnie jej b\u0142oga mina po pierwszym ugryzieniu listka z mieszank\u0105 dla mnie wybuchow\u0105. Rozbawi\u0142a mnie tak jak zachowanie ma\u0142ego dwuletniego Shahida, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3bowa\u0142 w\u0142o\u017cy\u0107 sobie do buzi nieporadnie kawa\u0142ki li\u015bcia, kt\u00f3ry niesfornie rozpada\u0142 si\u0119 na kawa\u0142ki. Ca\u0142o\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142o przecie\u017c dobrze \u015bcisn\u0105\u0107 i na raz najlepiej wsun\u0105\u0107 do ust i \u017cu\u0107, \u017cu\u0107. I po\u0142kn\u0105\u0107. Shahid wola\u0142 jednak wr\u00f3ci\u0107 do s\u0142odkich jak ulepek pakista\u0144skich lod\u00f3w na patyku zwanych kulfi. Lodowy ten przysmak gumowy by\u0142 odrobin\u0119 w smaku i md\u0142y. Wytwarzany z mleka w proszku i \u015bmietany, smakowa\u0142 mimo wszystko odmiennie od znanych mi europejskich lod\u00f3w \u015bmietankowych. Village, restauracja, kt\u00f3ra mia\u0142a swoje odpowiedniki w innych regionach Pakistanu, by\u0142a w istocie po\u0142\u0105czeniem skansenu, muzeum i restauracji serwuj\u0105cej kuchni\u0119 tradycyjn\u0105 pakista\u0144sk\u0105. Potrawy wybiera\u0107 mo\u017cna by\u0142o na zasadzie bufetu. K\u0105cik zup, k\u0105cik da\u0144 g\u0142\u00f3wnych i deser\u00f3w. Kr\u0105\u017cy\u0142am pomi\u0119dzy nimi w towarzystwie Nadira, kt\u00f3ry t\u0142umaczy\u0142 mi spos\u00f3b spo\u017cywania i opisywa\u0142 zawi\u0142o\u015bci smaku odpowiednich potraw, zanim jeszcze zd\u0105\u017cy\u0142am w\u0142o\u017cy\u0107 je do ust. Kurczak i mi\u0119so karahi, czyli w pomidorach, przysmak typowy dla Karachi czyli nihari \u2013 ciemnobury sos z kawa\u0142kami mi\u0119sa; rozmaite potrawy warzywne zwane bhad\u017ci. Dodatki, warzywa, chutney czyli sa\u0142atki i konfiturki na ostro i ten chleb. Wy\u015bmienity pakista\u0144ski chleb w rozlicznych jego odmianach. Chleb o okr\u0105g\u0142ym lub owalnym i p\u0142askim kszta\u0142cie. Naan roti albo paratha. Mimo moich md\u0142o\u015bci – efektu przyzwyczajania do pakista\u0144skiej flory bakteryjnej, lekkiego jeszcze b\u00f3lu \u017co\u0142\u0105dka, nie potrafi\u0142am odm\u00f3wi\u0107 sobie spr\u00f3bowania ka\u017cdej z potraw. Wiele z nich zna\u0142am ju\u017c wcze\u015bniej. Nie tkn\u0119\u0142am wi\u0119c zupy z ko\u015bci, kt\u00f3rej smak odkry\u0142am ju\u017c dawno w USA i kt\u00f3rego to smaku nie tolerowa\u0142am. Zajada\u0142am si\u0119 jednak dwukrotnie dziwacznym deserem, w momencie gdy m\u00f3j \u017co\u0142\u0105dek p\u0119ka\u0142 ju\u017c niemal z nadmiaru. To woda woda. Przekonywa\u0142am jednak sam\u0105 siebie na widok deseru typowo pakista\u0144skiego, kt\u00f3rego sk\u0142adnikami by\u0142 pod\u0142u\u017cny l\u00f3d kulfi polany sosem mlecznym o smaku halvy czyli zupy-papki z przes\u0142odkiej kaszy manny; kolejn\u0105 warstw\u0105 deseru by\u0142y cieniusie\u0144kie kluski zwane vermicelle, \u0142y\u017ceczka s\u0142odkich owocowych w smaku mokrych ciemnych nasion, kt\u00f3re przybieraj\u0105 posta\u0107 galaretowat\u0105 po ca\u0142onocnym pobycie w szklance wody, oraz polewa w postaci syropu Rooh Afza. Syrop wytwarzany by\u0142 z owoc\u00f3w czerwonych, zi\u00f3\u0142, p\u0142atk\u00f3w r\u00f3\u017cy, any\u017cku i szeregu innych sk\u0142adnik\u00f3w, kt\u00f3rych nazw nawet nie stara\u0142am si\u0119 zapami\u0119ta\u0107. <\/span><\/p>\n

Znakomite jedzenie w wiosce pakista\u0144skiej Village spo\u017cywa\u0107 mo\u017cna by\u0142o w tradycyjnie urz\u0105dzonym wn\u0119trzu. Meble typowe dla regionu Sind, ci\u0119\u017ckie ale jednocze\u015bnie pe\u0142ne gracji, drewniane rze\u017abione. Wn\u0119trze dopracowane w ka\u017cdym szczeg\u00f3le, rze\u017abienia i pokrycie siedzenia tradycyjnymi materia\u0142ami nawet w przypadku wysokich fotelik\u00f3w dla odwiedzaj\u0105cych restauracj\u0119 wraz z rodzicami szkrab\u00f3w. Przy wej\u015bciu u sufitu zawieszony tradycyjny stary wiatrak, czyli usztywniona zawieszona pionowo prostok\u0105tna p\u0142achta kolorowego kilimu czy koca, kt\u00f3ry poruszany miarowo wprz\u00f3d i w ty\u0142 wprawia\u0142 powietrze w ruch i ch\u0142odzi\u0142 tak jak ch\u0142odz\u0105 dzi\u015b znane wszystkim wiatraki, obecne w ka\u017cdym domu pakista\u0144skim, w ka\u017cdym pokoju, w ka\u017cdym biurze. Po prawej we wn\u0119ce muru nad drzwiami w holu rz\u0105d prze\u015blicznych lalek ubranych w tradycyjne pakista\u0144skie stroje. W ca\u0142ym obszernym wn\u0119trzu dekoracyjnie ustawione elementy zastawy, dzbanuszki, wazoniki z mosi\u0105dzu i przepi\u0119kne w kszta\u0142cie fantazyjne lampy. Na \u015bcianach obrazy \u2013 wizerunki ludzi, pejza\u017ce Pakistanu, szkice i zdj\u0119cia. Niezapomniane wn\u0119trze urz\u0105dzone r\u0119k\u0105 wytrawnego dekoratora.<\/span><\/p>\n

Ja jednak my\u015bla\u0142am ju\u017c w\u00f3czas jedynie o wystroju apartamentu, kt\u00f3ry mieli\u015bmy nazajutrz obejrze\u0107 i wynaj\u0105\u0107. My\u015bla\u0142am o nikah czyli \u015blubie kt\u00f3ry uroczy\u015bcie w urz\u0119dzie odby\u0107 mia\u0142 si\u0119 tego samego dnia, po po\u0142udniu. By\u0142am szcz\u0119\u015bliwa, jednocze\u015bnie nie mog\u0105c st\u0142umi\u0107 w sobie poczucia satysfakcji i triumfu, kt\u00f3re to uczucia zdawa\u0142y mi si\u0119 niskie i niem\u0105dre. Dlaczego nie mog\u0142am si\u0119 ich pozby\u0107? <\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

Poranek wsta\u0142 ospale i samotnie w pokoju go\u015bcinnym rodziny Nadir\u00f3w. Rodzice wyjechali, mia\u0142am wi\u0119c okazj\u0119 pozna smak Rabii w urz\u0105dzaniu wn\u0119trza jej przestrzeni mieszkalnej. P\u00f3\u017ane \u015bniadanie. Kawa i grzanki. I potem ta rozmowa ju\u017c u mnie w pokoju, w tym pokoju go\u015bcinnym ze \u015blepym oknem. Sam na sam z nim. Pakowa\u0142am walizk\u0119. Tego dnia mia\u0142am si\u0119 przenie\u015b\u0107 do nowego mieszkania. Mojego nowego mieszkania. Usiad\u0142 na wprost mnie na fotelu. Spogl\u0105da\u0142 przez chwil\u0119 w milczeniu, czekaj\u0105c czy odezw\u0119 si\u0119 pierwsza. Wygl\u0105da\u0142 na zm\u0119czonego. Cztery godziny snu nie by\u0142y wystarczaj\u0105ce po nieprzespanej nocy, kt\u00f3r\u0105 sp\u0119dzi\u0142 zapewne w biurze przed komputerem. <\/span><\/span><\/p>\n

– Czy jeste\u015b szcz\u0119\u015bliwa? \u2013 us\u0142ysza\u0142am jego cichy g\u0142os jakby nie mia\u0142 si\u0142y m\u00f3wi\u0107.<\/span><\/p>\n

– My\u015bl\u0119, \u017ce tak\u2026 – zawaha\u0142am si\u0119. <\/span><\/p>\n

– Czy co\u015b jest nie tak? <\/span><\/p>\n

– Nie nie. Ale powiedz mi\u2026 powiedz, jak wyobra\u017casz sobie teraz nasze \u017cycie? Twoja rodzina b\u0119dzie tu\u017c obok. Kiedy zamierzasz im powiedziec? Wiesz, my\u015bla\u0142am o tym, aby\u2026<\/span><\/p>\n

– O czym ty m\u00f3wisz? Dla mnie nic si\u0119 nie zmieni. B\u0119dziesz mia\u0142a dokument \u015blubu, kontrakt, wszystko tak jak chcia\u0142a\u015b, ale ja nie zamierzam nic m\u00f3wi\u0107 rodzinie. Nie teraz. Tego nie mo\u017cna w ten spos\u00f3b za\u0142atwi\u0107!<\/span><\/p>\n

– M\u00f3wisz tak od dwu lat, Nadir! Jak d\u0142ugo mo\u017cna czekac? A je\u015bli urodzi si\u0119 nasze dziecko, r\u00f3wnie\u017c b\u0119dziesz chcia\u0142 je ukrywa\u0107? Przecie\u017c to absurd!<\/span><\/p>\n

– A kto m\u00f3wi o dzieciach? Ja zdania nie zmieni\u0142em. Uwa\u017cam, \u017ce jeszcze nie czas na dzieci. Za wcze\u015bnie. W og\u00f3le to nie jest dobry pomys\u0142. Ile razy ci to ju\u017c m\u00f3wi\u0142em?<\/span><\/p>\n

– Za kilka godzin b\u0119dziemy ma\u0142\u017ce\u0144stwem wedle prawa pakista\u0144skiego i muzu\u0142ma\u0144skiego. Nie mo\u017cesz mi zabroni\u0107 noszenia twoich dzieci. To nie jest nawet zgodne z zasadami sprawiedliwo\u015bci w poligamii, w islamie. Nadir, my\u015bla\u0142am, \u017ce zmieni\u0142e\u015b zdanie, \u017ce ten \u015blub jest dla ciebie tak samo wa\u017cny jak dla mnie, \u017ce zaczynamy nowy etap?<\/span><\/p>\n

– Myli\u0142a\u015b si\u0119 wi\u0119c. Dla mnie nic si\u0119 nie zmieni\u0142o.<\/span><\/p>\n

– Rozumiem. Przykro mi, ale uwa\u017cam, \u017ce je\u015bli nie chcesz mie\u0107 ze mn\u0105 dzieci, ten zwiazek jest pusty i nie ma sensu, wracamy do punktu wyjscia i zaprzeczenia zasadom islamu. Nadir, dlaczego nie mo\u017cesz zrozumie\u0107, \u017ce ja nie czuj\u0119 si\u0119 spe\u0142niona jako kobieta w uk\u0142adzie jaki mi proponujesz? Nie, nie mog\u0119 si\u0119 na to zgodzi\u0107.<\/span><\/p>\n

– Jak sobie \u017cyczysz. \u2013 podni\u00f3s\u0142 si\u0119 z fotela, jego spojrzenie by\u0142o zimne, wiedzia\u0142am, \u017ce skrywa\u0142 pod nim ura\u017con\u0105 dum\u0119 i rozgoryczenie. Wiedzia\u0142am, \u017ce za kilka godzin przemy\u015bli to, co si\u0119 mi\u0119dzy nami rozegra\u0142o i b\u0119dzie b\u0142aga\u0142 o wys\u0142uchanie i przebaczenie, zapewnia\u0142 o mi\u0142o\u015bci, b\u0119dzie prosi\u0142 o czas, o kolejne dni miesi\u0105ce lata cierpliwo\u015bci, oczekiwania. Oczekiwania na co? Nie chcia\u0142am wiedzie\u0107. Ju\u017c zdecydowa\u0142am. <\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142asne miejsce na ziemi (Rocznik 74) Anna przyjecha\u0142a na kilka tygodni do domu rodzinnego w Polsce. Chcia\u0142a odwiedzi\u0107 rodzic\u00f3w, zajrze\u0107 […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-4796","page","type-page","status-publish","hentry"],"spectra_custom_meta":{"_edit_lock":["1598285385:2"],"_edit_last":["2"],"_wp_page_template":["default"],"_uag_page_assets":["a:9:{s:3:\"css\";s:0:\"\";s:2:\"js\";s:0:\"\";s:18:\"current_block_list\";a:0:{}s:8:\"uag_flag\";b:0;s:11:\"uag_version\";s:10:\"1779654900\";s:6:\"gfonts\";a:0:{}s:10:\"gfonts_url\";s:0:\"\";s:12:\"gfonts_files\";a:0:{}s:14:\"uag_faq_layout\";b:0;}"]},"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false,"illdy-blog-list":false,"illdy-widget-recent-posts":false,"illdy-blog-post-related-articles":false,"illdy-front-page-latest-news":false,"illdy-front-page-testimonials":false,"illdy-front-page-projects":false,"illdy-front-page-person":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Joanna Choluj","author_link":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/author\/joannacholuj\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W\u0142asne miejsce na ziemi (Rocznik 74) Anna przyjecha\u0142a na kilka tygodni do domu rodzinnego w Polsce. Chcia\u0142a odwiedzi\u0107 rodzic\u00f3w, zajrze\u0107 […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4796"}],"collection":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4796"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4797,"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4796\/revisions\/4797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}