{"id":4822,"date":"2020-08-24T18:26:35","date_gmt":"2020-08-24T16:26:35","guid":{"rendered":"http:\/\/joannacholuj.pl\/?page_id=4822"},"modified":"2020-08-24T18:26:35","modified_gmt":"2020-08-24T16:26:35","slug":"ona-fragmenty-powiesci","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/ona-fragmenty-powiesci\/","title":{"rendered":"Ona – fragmenty powie\u015bci"},"content":{"rendered":"

Ona<\/b><\/u><\/span><\/p>\n

Pierwsze spotk<\/b><\/span><\/p>\n

zastrzyk<\/b><\/span><\/p>\n

Przedszkole<\/b><\/span><\/p>\n

Dom<\/b><\/span><\/p>\n

Anisa anis i pok\u00f3j dzieci<\/b><\/span><\/p>\n

K\u0142\u00f3tnia oni<\/b><\/span><\/p>\n

Piknik<\/b><\/span><\/p>\n

Ubranie i szycie<\/b><\/span><\/p>\n

Zakupy<\/b><\/span><\/p>\n

Nauka gotowania<\/b><\/span><\/p>\n

Wizyta znajomych<\/b><\/span><\/p>\n

Wizyta u znajomych<\/b><\/span><\/p>\n

Modlitwa \u2013 post<\/span><\/p>\n

Dom \u2013 terytorium sprz\u0105tanie pranie ogr\u00f3d<\/span><\/p>\n

seks po raz pierwszy<\/span><\/p>\n

gdy \u017ale si\u0119 czu\u0142a \u2013 pro\u015bba o zamian\u0119 nocy<\/span><\/p>\n

Meczet \u2013 czy jeste\u015bmy obie zonami<\/span><\/p>\n

To twoje dziecko<\/span><\/p>\n

On<\/u><\/span><\/p>\n

Rodzice<\/span><\/p>\n

Seks<\/span><\/p>\n

Wujek<\/span><\/p>\n

Zoo<\/span><\/p>\n

Houston<\/span><\/p>\n

Biuro<\/span><\/p>\n

Wystawy<\/span><\/p>\n

Tv<\/span><\/p>\n

Meksyk <\/span><\/p>\n

Detention center<\/span><\/p>\n

Rejestracja<\/span><\/p>\n

Wesole miasteczko<\/span><\/p>\n

Swingers<\/span><\/p>\n

Pierwsze spotk w usa<\/span><\/p>\n

Ja<\/span><\/p>\n

U diane<\/span><\/p>\n

Hostel houston<\/span><\/p>\n

New york. Tesknota laptop<\/span><\/p>\n

Basen <\/span><\/p>\n

Seks<\/span><\/p>\n

Przeprowadzka<\/span><\/p>\n

Biurko<\/span><\/p>\n

Pchli targ<\/span><\/p>\n

U suzanne<\/span><\/p>\n

S\u0105siedzi<\/span><\/p>\n

Bazy danych <\/span><\/p>\n

Zdrada meksyk<\/span><\/p>\n

Rysunki poczt\u00f3wki<\/span><\/p>\n

Kupowanie mebli<\/span><\/p>\n

T\u0119sknota za polsk\u0105<\/span><\/p>\n

\u0142azienka i dzieci<\/span><\/p>\n

Polskie gotowanie<\/span><\/p>\n

Kryzys noc samotna biuro<\/span><\/p>\n

Samotno\u015b\u0107 gdy wyjechali<\/p>\n

Trzy plus trzy<\/b><\/p>\n

plan noworoczny<\/b><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

b\u0119dzie tak b\u0119dzie taki<\/span><\/p>\n

tekst<\/span><\/p>\n

g\u0142\u0119boki<\/span><\/p>\n

tak jak wci\u0119cie jego ud<\/span><\/p>\n

jak wygi\u0119cie no\u017ca<\/span><\/p>\n

kt\u00f3ry ostrzony wczoraj<\/span><\/p>\n

z mi\u0119kkiej stali niekruchej <\/span><\/p>\n

nie\u0142amliwej nietwardej<\/span><\/p>\n

\n

b\u0119dzie tekst o dwu kobietach <\/span><\/p>\n

i o nim <\/span><\/p>\n

raz<\/span><\/p>\n

na trzy pas b\u0119dzie<\/span><\/p>\n

b\u0119dzie tak b\u0119dzie<\/span><\/p>\n

taki tekst o tr\u00f3jk\u0105cie prawiesielskim<\/span><\/p>\n

cierpkim jak mu\u015bni\u0119cie jej ust<\/span><\/p>\n

\n

\n

I<\/p>\n

Ona<\/p>\n

Nosi\u0142a trudne imi\u0119. Takie, kt\u00f3re z niczym mi si\u0119 nie kojarzy\u0142o. A skojarzenia to by\u0142a moja jedyna skuteczna metoda zapami\u0119tywania rzeczy istotnych. Do dzi\u015b mam przed oczami jej obraz, szczup\u0142ej, wysokiej kobiety o wysmuk\u0142ych d\u0142oniach i palcach, pi\u0119knych okr\u0105g\u0142ych paznokciach, ciemnej sk\u00f3rze i d\u0142ugich czarnych w\u0142osach. Nie by\u0142a pi\u0119kna. Bywa\u0142a zjawiskowa. Zbyt d\u0142ugi nos dodawa\u0142 rysom twarzy wyrazisto\u015bci i ostro\u015bci, kt\u00f3re \u0142agodzi\u0142 mi\u0119kki kontur wydatnych warg.<\/p>\n

Zmys\u0142owa. Mimowolnie. W rzeczywisto\u015bci zamkni\u0119ta w sobie, nie\u015bmia\u0142a, niepewna. Samowolnie narzuca\u0142a sobie religijn\u0105 absurdaln\u0105 dzi\u015b dla mnie i niezrozumia\u0142\u0105 dyscyplin\u0119 cia\u0142a i duszy. Tak wiele bogactwa nosi\u0142a w sobie i tak ostro\u017cnie ko\u0142ysa\u0142a si\u0119 w biodrach ju\u017c obfitych po trzech porodach, jakby nic nie chcia\u0142a z niego uroni\u0107.<\/p>\n

Taka w\u0142a\u015bnie by\u0142a. Zaczyna\u0142am ju\u017c zapomina\u0107. A jednak gdy my\u015bl\u0119, g\u0142\u0119boko, intensywnie, wiem. Takiej mi jej brak.<\/p>\n

1<\/p>\n

ta druga jeszcze nie-przyjaci\u00f3\u0142ka<\/b><\/span><\/p>\n

\n

ona jest niesko\u0144czenie cicha<\/span><\/p>\n

nieobecnie delikatna<\/span><\/p>\n

nieobecno\u015b\u0107 jej dotyka<\/span><\/p>\n

niesko\u0144czono\u015b\u0107 na w-p\u00f3\u0142 zdania<\/span><\/p>\n

nie warkocz zaplata <\/span><\/p>\n

lecz lu\u017anym opa\u015b\u0107 pozwala pasmom <\/span><\/p>\n

czerni niesko\u0144czenie d\u0142ugiej<\/span><\/p>\n

dotkn\u0105\u0107 chcia\u0142abym jej <\/span><\/p>\n

w\u0142os\u00f3w d\u0142oni i cia\u0142a<\/span><\/p>\n

nie-<\/span><\/p>\n

\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 przeszkadza<\/span><\/p>\n

\n

czy ona jest r\u00f3wnie<\/span><\/p>\n

sko\u0144czenie <\/span><\/p>\n

nie\u015bmia\u0142a<\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

Po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142am o niej w Amsterdamie. Zain przeprosi\u0142 mnie i wszed\u0142 do ma\u0142ego supermarketu na rogu jednej z ulic. Znik\u0142 a ja potrzebowa\u0142am kilku minut, aby zdecydowa\u0107 czy chc\u0119 sta\u0107 na zewn\u0105trz czekaj\u0105c czy pod\u0105\u017cy\u0107 za nim. Wesz\u0142am. Na ko\u0144cu sklepu stoisko z dzieci\u0119cymi ubrankami. Du\u017cy kosz z siatki metalowej z rodzaju tych kt\u00f3re spotka\u0107 mo\u017cna w ka\u017cdym supermarkiecie w dziale z przecenion\u0105 odzie\u017c\u0105. Stos ciuch\u00f3w, w kt\u00f3rym grzebie si\u0119 do woli, poluje na odpowiedni kolor, rozmiar, styl. Tam go znalaz\u0142am. Z cierpliwo\u015bci\u0105 gmera\u0142 r\u0119k\u0105 w sweterkach i czapeczkach dla noworodk\u00f3w. Podni\u00f3s\u0142 g\u0142ow\u0119 gdy zrozumia\u0142, \u017ce stoj\u0119 obok. To dla mojego syna.\u2013 wyja\u015bni\u0142 zwyczajnie jakbym by\u0142o to co\u015b naturalnego, co mnie nie zaskoczy. Co mnie w \u017caden spos\u00f3b nie dotyczy. \u2013 Jest \u017conaty. Ma dzieci. Jest w Amsterdamie. Spotyka si\u0119 ze mn\u0105. To takie naturalne. \u2013 Nie znalaz\u0142am s\u0142\u00f3w, aby odpowiedzie\u0107. Mo\u017ce nie chcia\u0142am znale\u017a\u0107.<\/p>\n

Po raz drugi us\u0142ysza\u0142am o niej gdy zadzwoni\u0142 telefon w hotelu. To by\u0142 luksusowy hotel Bristol w Brukseli. Ogromne \u0142\u00f3\u017cko w du\u017cym pokoju. W chwil\u0119 po zako\u0144czeniu rozmowy wiedzia\u0142am ju\u017c wi\u0119cej ni\u017c chcia\u0142am wiedzie\u0107 \u2013 Zainab urodzi\u0142a syna.<\/p>\n

Po raz pierwszy zobaczy\u0142am j\u0105 w Stanach Zjednoczonych. W miasteczku Atmore w stanie Alabama. M\u00f3j autobus linii greyhound przyjecha\u0142 z nowego jorku nad ranem. Wczesnym rankiem. By\u0142a czwarta czy pi\u0105ta. \u015awita\u0142o. Nie wiedzia\u0142am, \u017ce wtedy w\u0142a\u015bnie j\u0105 zobacz\u0119. Mia\u0142am nadziej\u0119 na spotkanie z Zainem sam na sam. O niej jak najd\u0142u\u017cej chcia\u0142am nie my\u015blec. Nie u\u015bwiadamia\u0107 sobie jej obecno\u015bci w moim.. ju\u017c\u2026 \u017cyciu. – Nie uda\u0142o si\u0119. Zainab chcia\u0142a ze mn\u0105 jecha\u0107 i dzieci \u2013 t\u0142umaczy\u0142 si\u0119 Zain. \u2013 stoj\u0105c naprzeciwko mnie w ma\u0142ym barze atmorowskim jedynym otwartym o tej porze, gdzie s\u0105czy\u0142am kaw\u0119.<\/p>\n

Chod\u017amy wi\u0119c. Poszli\u015bmy. Ruszylam za nim w stron\u0119 starej toyoty camry kombi. Drzwi otworzy\u0142y si\u0119 i wysiad\u0142a wysoka, do\u015b\u0107 szczup\u0142a kobieta, nie potrafi\u0142am jednak rozezna\u0107 jej kszta\u0142t\u00f3w bo zakrywa\u0142 j\u0105 dziwny nieforemny p\u0142aszcz jakby narzutka na ubranie z kt\u00f3rego widzia\u0142am tylko do\u0142em jakie\u015b kolorowe nogawki pumpiastych spodni. Twarz obrze\u017ca\u0142a czarna chustka.<\/p>\n

Poda\u0142a mi r\u0119k\u0119. Dotkni\u0119cie by\u0142o szybkie i troch\u0119 nieuwa\u017cne. I w\u0142a\u015bciwie trudno mi jest przypomnie\u0107 sobie p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia. Pami\u0119tam widok rozespanych dzieci, dwojga, usadzanie mnie na tylnym siedzeniu samochodu i szybk\u0105 \u015bpi\u0105c\u0105 podr\u00f3\u017c do tego domu, kt\u00f3ry jeszcze niedawno nazywa\u0142am swoim.<\/p>\n

2<\/p>\n

za \u015bcian\u0105 ona <\/span><\/p>\n

upada co chwila<\/span><\/p>\n

metaliczny ha\u0142as<\/span><\/p>\n

potem cisza<\/span><\/p>\n

wiatrem pachnie i mi\u0119sem halal<\/span><\/p>\n

w sosie <\/span><\/p>\n

trywialnie szaroburym <\/span><\/p>\n

\n

za \u015bcian\u0105 wci\u0105\u017c ona <\/span><\/p>\n

niesko\u0144czona historia <\/span><\/p>\n

niegotowa kolacja <\/span><\/p>\n

daleko jeszcze do pi\u0105tej <\/span><\/p>\n

\n

za \u015bcian\u0105 cicho<\/span><\/p>\n

wiem jednak <\/span><\/p>\n

\u017ce jest <\/span><\/p>\n

ta historia niesko\u0144czona i smutna<\/span><\/p>\n

bez dobrego rozwi\u0105zania <\/span><\/p>\n

przygn\u0119biona<\/span><\/p>\n

w kuchni <\/span><\/p>\n

w ci\u0105\u017cy<\/span><\/p>\n

jego \u017cona<\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

Szybko zrozumia\u0142am, \u017ce Zainab jest w ci\u0105\u017cy. W domu zdj\u0119\u0142a muzu\u0142ma\u0144ski p\u0142aszczyk, kt\u00f3ry nazywa\u0142a abaj\u0105. By\u0142a szczup\u0142a, wysmuk\u0142a, jedynie biodra i brzuch obci\u0105\u017ca\u0142y jej sylwetk\u0119. Trzecie dziecko. Pierwsze przysz\u0142o na \u015bwiat jeszcze zanim j\u0105 pozna\u0142am, i jego. Drugie pojawi\u0142o si\u0119 tamtej nocy w Belgii, z odpowiednim przesuni\u0119ciem w czasoprzestrzeni, urodzi\u0142o si\u0119 w Pakistanie. Trzecie.. trzecie mia\u0142o czeka\u0107 jeszcze trzy miesiace na narodziny.<\/p>\n

Zainab znosi\u0142a ci\u0105\u017ce pogodnie. Nie narzeka\u0142a nie wylegiwala si\u0119 godzinami w \u0142\u00f3\u017cku. Wstawala codziennie o si\u00f3dmej. To ona sama zajmowa\u0142a si\u0119 dwojgiem pierwszych, cho\u0107 przyzwyczajona by\u0142a do mamki i s\u0142u\u017c\u0105cej w Pakistanie. To ona odprowadza\u0142a je do przedszkola po drugiej stronie ulicy, to ona gotowa\u0142a pakista\u0144skie posi\u0142ki. Do czasu. Pewnego dnia poprosi\u0142a mnie o pomoc \u2013 zacz\u0119\u0142am odprowadza\u0107 dzieci do przedszkola, sprz\u0105ta\u0107, gotowa\u0107 pakistanskie obiadki pod instrukcje Zainab. Powr\u00f3ci\u0142a, niemal powr\u00f3ci\u0142a atmosfera sprzed epoki Zainab, gdy mieszka\u0142am z Zainem sama, w du\u017cym, drewnianym domu, gdy urz\u0105dza\u0142am go sama, gdy sprz\u0105ta\u0142am i gotowa\u0142am sama. Nowe czasy\u2026 epoka za epok\u0105. Kolejna nast\u0105pi\u0142a gdy nadszed\u0142 okres rozwi\u0105zania. Zainab zg\u0142osi\u0142a si\u0119 na jedno z ostatnich bada\u0144 prenatalnych i pozosta\u0142a ju\u017c w szpitalu. Wszystko przebiega\u0142o wedle planu. Dziecko by\u0142o zdrowe. U\u0142o\u017cone poprawnie dupk\u0105 do wyj\u015bcia. Nie przewidywano komplikacji. Przewidywa\u0142am je jedynie ja. Obawia\u0142am si\u0119 ich w moim i tak niecodziennym \u017cyciu. Wiedzia\u0142am, \u017ce nasze relacje, kt\u00f3re z trudno\u015bci\u0105 udalo nam si\u0119 po kilku miesi\u0105cach rozlu\u017ani\u0107, zn\u00f3w przejd\u0105 w faz\u0119 napi\u0119cia. Dziecko dziecko dziecko. I dzieci, kt\u00f3rymi zapewne zajm\u0119 si\u0119 ja. By\u0142o w tym troch\u0119 obietnicy i rado\u015bci. Lubi\u0142am tych dwoje urwis\u00f3w.<\/p>\n

Moje przypuszczenia szybko sta\u0142y si\u0119 prawd\u0105. Zain sp\u0119dza\u0142 ca\u0142e dnie przy \u0142\u00f3\u017cku Zainab, kt\u00f3ra nie mia\u0142a zaufania do amerykanskiej s\u0142u\u017cby zdrowia. Ja pojawia\u0142am si\u0119 w szpitalu z dzie\u0107mi. W odwiedziny. Historia szpitalna trwa\u0142a trzy dni. W ostatnim Zainab mia\u0142a ju\u017c skurcze. Zastanawia\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cem nad przyj\u0119ciem zastrzyku u\u015bmierzaj\u0105cego b\u00f3l porodowy. Bolesne. Jakie to jednak mia\u0142o znaczenie dla tej, kt\u00f3ra rodzi\u0142a ju\u017c dwukrotnie? Przyj\u0119\u0142a jednak opcj\u0119 mniej bolesn\u0105.<\/p>\n

Zain postanowi\u0142 towarzyszy\u0107 jej w szpitalu od momentu przyj\u0119cia zastrzyku a\u017c do momentu wyj\u015bcia ze szpitala. Pami\u0119tam i moj\u0105 obecno\u015b\u0107. W trakcie zabiegu wstrzykiwania znieczulenia. Podawa\u0142 je lekarz czy piel\u0119gniarz \u2013 m\u0119\u017cczyzna. Sylwetka Zainab w szpitalnej po\u015bcieli i w\u0142asnej koszuli nocnej podwini\u0119tej od ty\u0142u. I w nie\u015bmiertelnej czarnej chustce. Roz\u015bmieszy\u0142o mnie to \u2013 czy a\u017c tak istotne jest chronienie widoku w\u0142os\u00f3w je\u015bli cia\u0142o jest obna\u017cone, mia\u0142o by\u0107 obna\u017cone jeszcze bardziej intymnie? Znieczulenie podawano d\u0142ug\u0105 ig\u0142\u0105 kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142o si\u0119 przebi\u0107 a\u017c do rdzenia. Nie mog\u0142o by\u0107 b\u0142\u0119du. Nie mog\u0142o by\u0107 nieodpowiedniego ruchu, gestu. Bolesne. Widzia\u0142am to na twarzy Zainab, kt\u00f3rej mi\u0119\u015bnie kurczy\u0142y si\u0119 niekontrolowanie. \u0141zy ciek\u0142y po policzkach mimo woli. Chcia\u0142a je przede mn\u0105 ukry\u0107. Czu\u0142am, \u017ce chcia\u0142a, abym wysz\u0142a. Sama mia\u0142am ochot\u0119 wyj\u015b\u0107 bo czu\u0142am si\u0119 jak intruz, Zain zatrzymywa\u0142 mnie jednak wzrokiem za ka\u017cdym razem gdy czyni\u0142am ruch zwiastuj\u0105cy ucieczk\u0119.<\/p>\n

W ko\u0144cu zamrucza\u0142am jedynie pod nosem \u2013 zajrz\u0119 co robi\u0105 dzieci \u2013 i nie patrz\u0105c ju\u017c na \u017cadne z nich, wysz\u0142am. I ju\u017c nie zajrza\u0142am do Sali. Gdy Zain wyszed\u0142 przekaza\u0142am Zainab pozdrowienia, zabra\u0142am dzieci i ruszy\u0142am kr\u0119tymi korytarzami w kierunku szpitalnego wyj\u015bcia. W ko\u0144cu by\u0142a ju\u017c pora popo\u0142udniowa. Dzieci by\u0142y g\u0142odne.<\/p>\n

Wiedzia\u0142am \u017ce nie zobacz\u0119 go przez kilka dni. Czeka\u0142am ju\u017c tylko na telefon i dobre wie\u015bci.<\/p>\n

3<\/p>\n

Przedszkole. Mie\u015bci\u0142o si\u0119 na wprost domu. A dom sta\u0142 w g\u0142\u0119bi rozleg\u0142ej posesji, zaro\u015bni\u0119tej od frontu latem wyp\u0142owia\u0142\u0105 traw\u0105 i kwitn\u0105cymi owocuj\u0105cymi kaktusami pustynnymi. Wstawa\u0142am zwykle rano, oko\u0142o si\u00f3dmej, jeszcze \u015bni\u0119ta po p\u00f3\u017anym zasypianiu w dniu poprzednim \u2013 pracy w biurze domowym m\u0119\u017ca nie by\u0142o nigdy za ma\u0142o \u2013 sz\u0142am na \u015bpi\u0105co do kuchni, aby zrobi\u0107 sobie kaw\u0119. Tam zwykle zastawa\u0142a mnie Zainab i spogl\u0105da\u0142a na mnie prosz\u0105co wielkimi br\u0105zowymi ocz\u0119tami \u2013 nie mog\u0142am odm\u00f3wi\u0107. Rytual zawsze si\u0119 powtarza\u0142, to ja najcz\u0119\u015bciej odprowadza\u0142am dzieci do przeszkola. Nikt nigdy nie pr\u00f3bowa\u0142 czyni\u0107 z tego zasady. Coranne proszenie by\u0142o mi\u0142ym przyzwyczajeniem. Ja si\u0119 go spodziewa\u0142am, a jednak zawsze pr\u00f3bowa\u0142am najpierw uparcie uzyska\u0107 zaspokojenie g\u0142odu kawowego cho\u0107 jedn\u0105 kropl\u0105 napoju. Potem wci\u0105ga\u0142am pierwszy lepszy t-shirt i d\u017cinsy i zwykle nie zak\u0142ada\u0142am chustki \u2013 nawet w czasach, gdy ju\u017c nosi\u0142am pe\u0142ny pakista\u0144ski ubi\u00f3r do meczetu \u2013 chwyta\u0142am dzieciaki Anis\u0119 i Anisa za r\u0119k\u0119 i szli\u015bmy do przedszkola.<\/p>\n

Naprzeciwko domu przej\u015bcia nie by\u0142o. Kto by jednak szed\u0142 100 metr\u00f3w dalej do przej\u015bcia gdy przedszkole widnia\u0142o przed nami blisko jak na wyci\u0105gni\u0119cie d\u0142oni. Chwila uwagi i przebiegali\u015bmy wszyscy na drug\u0105 stron\u0119 ulicy. Nie wchodzi\u0142am nawet do \u015brodka na sale. Ma\u0142y ganek ma\u0142ego drewnianego kolorowo malowanego domku mie\u015bci\u0142 wieszak dla go\u015bci, krzes\u0142o i stolik z le\u017c\u0105c\u0105 na nim list\u0105 obecno\u015bci i uwag. Tam wpisywa\u0142am swoje nazwisko obok nazwisk dzieci \u2013 jako osoba upowa\u017cniona do opieki nad dzie\u0107mi, kt\u00f3ra przyprowadzi\u0142a je w odpowiednim dniu do przedszkolnego przybytku.<\/p>\n

Macha\u0142am jeszcze na po\u017cegnanie Anisie bo Anis ju\u017c zaj\u0105\u0142 si\u0119 zabawkami i kole\u017ckami. Wiedzia\u0142am, \u017ce wr\u00f3c\u0119 tu po po\u0142udniu. I zacznie si\u0119 w domu ba\u0142agan, harmider i powrzaskiwanie i p\u0142acze. Tak jak lubili\u015bmy. Tak jak nie lubili\u015bmy.<\/p>\n

Po kr\u00f3tkiej wymianie grzeczno\u015bci z przedszkolank\u0105 o posturze Murzy\u0144skiej mammy, wychodzi\u0142am powoli i ostro\u017cnie. Mia\u0142am zawsze silne wra\u017cenie krucho\u015bci i delikatno\u015bci tego drewnianego domku, tej werandy i tych schodk\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w biedniejszych rodzin w tej okolicy budywanych by\u0142o w ten spos\u00f3b. Sta\u0142y spokojnie o kilka przecznic dalej. Tu \u2013 ten domek wygl\u0105da\u0142 paradoksalnie, w\u015br\u00f3d murowanych willi na wysokim brzegu z pi\u0119knym widokiem na zatok\u0119.<\/p>\n

Przebiega\u0142am ulic\u0119 w drodze powrotnej i wchodzi\u0142am na podw\u00f3rze. Nie by\u0142o ogrodzenia, nie by\u0142o bramy. By\u0142 obszerny zjazd, wyje\u017cd\u017cona trawa, cz\u0119\u015bciowo wy\u0142o\u017cone p\u0142ytkami pod\u0142o\u017ce. By\u0142 \u017cywop\u0142ot wok\u00f3\u0142 wej\u015bcia do domu i pod oknami. Dom by\u0142 drewniany. Solidny drewniany dom. Na pograniczu willowato\u015bci i zabiedzenia. Nasz dom.<\/p>\n

4<\/p>\n

Wej\u015bcia do domu by\u0142y dwa. Od frontu \u2013 g\u0142\u00f3wne i od kuchni, od ogr\u00f3dka. Wej\u015bcie g\u0142\u00f3wne po prawej stronie budynku wyposa\u017cone by\u0142o w solidne drzwi z w\u0105sk\u0105 nieprze\u015bwituj\u0105c\u0105 szyb\u0105 zamiast wizjera, zamek prosty ameryka\u0144ski stanowi\u0105cy ca\u0142o\u015b\u0107 z ga\u0142k\u0105 klamk\u0105. Od zewn\u0105trz jeszcze jedne drzwi z siatk\u0105 przeciwko insektom. Dzwonek, kt\u00f3ry stawia\u0142 ca\u0142y dom na r\u00f3wne nogi, bo sypialnie by\u0142y nieopodal. Lubili\u015bmy jednak przede wszystkim tych go\u015bci, kt\u00f3rzy pukali, nie dzwonili. Zazwyczaj otwiera\u0142am drzwi ja lub Zain. Kwestia szybko\u015bci. Zainab musia\u0142a okry\u0107 si\u0119 chust\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazywa\u0142a dupatt\u0105. Musia\u0142a j\u0105 znale\u017a\u0107. Czasami jeszcze abaja je\u015b\u0142i by\u0142o rano, je\u015bli listonosz, m\u0119\u017cczyzna, je\u015bli koszula by\u0142a prze\u015bwituj\u0105ca. Ja potrafi\u0142am podej\u015b\u0107 do drzwi zaspana w spodniach od pid\u017camy i bluzeczce na rami\u0105czka, z rozwichrzonym d\u0142ugim nieuczesanym w\u0142osem. Urocza zaspana pan tadeuszowa Zosia z rop\u0105 w k\u0105cikach oczy i podpuchni\u0119tymi oczami. Nie chodzi\u0142am spa\u0107 przed p\u00f3\u0142noc\u0105. Czasami towarzyszy\u0142am nawet bezsenno\u015bci Zaina a\u017c do bia\u0142ego ranka.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej jednak listonosza odprowadza\u0142am jedynie wzrokiem gdy wyjmowa\u0142 i wrzuca\u0142 listy do skrzynki na listy umieszczonej od strony ogr\u00f3dka i kuchni. Skrzynki o kszta\u0142cie zwini\u0119tej gazety, rulonu o przygi\u0119tym r\u00f3wno dnie, tunelu z klapk\u0105. Pomys\u0142owy ameryka\u0144ski Dobromir \u2013 konstruktor skrzynki. Mie\u015bci\u0142y si\u0119 koperty a-cztery i gazety i magazyny. A nawet mniejsza paczka mog\u0142a si\u0119 zmie\u015bci\u0107.<\/p>\n

Od drzwi frontowych do drzwi kuchennych, r\u00f3wnie\u017c przeszklonych, solidnych, na ga\u0142kowy zamek przej\u015b\u0107 trzeba by\u0142o ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w mieszkania. Korytarzyk, min\u0105\u0107 zag\u0142\u0119bie sypialniano-\u0142azienkowe, wej\u015b\u0107 do du\u017cego salonu, wej\u015b\u0107 do kuchni.. Tu ko\u0144czy\u0142 si\u0119 dom, bo przestrze\u0144 dodatkowego pomieszczenia za kuchni\u0105 by\u0142a niejako nie-domem. Biurem. A niegdy\u015b za poprzednich mieszka\u0144c\u00f3w prawdopodobnie sk\u0142adzikiem, magazynem, werand\u0105, kt\u00f3ra posiada\u0142a dwoje dodatkowych drzwi. Tak wi\u0119c dom jako jedno\u015b\u0107 posiada\u0142 ich czworo. Ile\u017c mo\u017cliwo\u015bci zabawy w chowanego!<\/p>\n

Jej kr\u00f3lestwem by\u0142a sypialnia \u2013 c\u00f3\u017c, ich sypialnia, oraz pok\u00f3j dzieci, kuchnia. \u0141azienka \u2013 tylko jedna \u0142\u0105czona z toalet\u0105, by\u0142a miejscem koedukacji, zmieszania, konfuzji, spl\u0105tania, k\u0142\u00f3tni. Biuro nale\u017ca\u0142o jedynie do Zaina. By\u0142am tam go\u015bciem, pracownikiem, inspiracj\u0105. Zainab \u2013 intruzem. W kuchni to ja by\u0142am intruzem, potem wyzwaniem, jeszcze p\u00f3\u017aniej mi\u0142ym urozmaiceniem, pomoc\u0105, wp\u00f3\u0142pracownikiem, inspiracj\u0105. Dopiero po kilku miesi\u0105cach wypracowanej taktyki, cierpliwo\u015bci nas obu, i mi\u0142o\u015bci nas obu pojawi\u0142a si\u0119 upragniona symbioza, krucha, delikatna, ulotna ale nami\u0119tna.<\/p>\n

Moim kr\u00f3lestwem by\u0142 m\u00f3j pok\u00f3j, nas\u0142oneczniony, pe\u0142en jasnych kolor\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ci i niebiesko\u015bci. Nagrzany s\u0142o\u0144cem, ch\u0142odzony klimatyzacj\u0105, naro\u017cny pod\u0142u\u017cny nieustawny pokoik, z materacem w k\u0105cie, potem \u0142\u00f3\u017ckiem twin size, kt\u00f3re przyci\u0105ga\u0142o wzrok natychmiast po wej\u015bciu. Biurkiem dla wiele pisz\u0105cych, z \u0142amanym pochy\u0142ym blatem, na kt\u00f3rym rysowa\u0142o si\u0119 i pisa\u0142o wygodnie, ze schowkiem wewn\u0105trz, pi\u0119kne zgrabne biureczko, zakupione niemal potajemnie. Improwizowane zas\u0142onki, z w\u0142asnor\u0119cznie zszywanych kawa\u0142k\u00f3w materia\u0142u. Ma\u0142a kolekcja ksi\u0105\u017cek, kilka pluszak\u00f3w i stosy ciuch\u00f3w po lewej stronie, kt\u00f3re nieustaj\u0105co wyp\u0142ywa\u0142y z wielkich pude\u0142 kartonowych. Szafy brak. To kr\u00f3lestwo moje ulubione by\u0142o przez Anis\u0119. Wbiega\u0142a, mo\u015bcila si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku, przytula\u0142a misie, ogl\u0105da\u0142a obrazki i rysunki powieszone na \u015bcianach. Gaworzy\u0142a \u015bmia\u0142a si\u0119 i usypia\u0142a. W\u0142\u0105cza\u0142a postawione na pod\u0142odze radio-magnetofon. Ta\u0144czy\u0142a.<\/p>\n

5<\/p>\n

Anisa codziennie odwiedza\u0142a mnie w moim niebieskim tunelowatym pokoju. Potem bieg\u0142a do swojego. Siada\u0142a na jednym z dwu materacy, kt\u00f3re uda\u0142o nam si\u0119 z Zainab kupi\u0107 w komisie meblowym. Wyci\u0105ga\u0142a zabawki z du\u017cego plastikowego pud\u0142a lub si\u0119ga\u0142a po kredki z jednej z szuflad ma\u0142ej szafki. Tymi samymi kredkami, w czasie d\u0142u\u017cszej nieobecno\u015bci dzieci narysowa\u0142am na \u015bcianie ca\u0142\u0105 weso\u0142\u0105 grup\u0119 postaci bajkowych pl\u0105saj\u0105cych na trawie. Zignorowa\u0142am zakazy w\u0142a\u015bciciela domu, oraz moje w\u0142asne chore poczucie przyzwoito\u015bci. Z drugiej strony by\u0142 to najlepszy pomys\u0142, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 doprowadzi\u0107 ten pok\u00f3j do porz\u0105dku po samodzielnym dzieci\u0119cym rysowaniu po ca\u0142ej powierzchni dolnej czterech \u015bcian. Nie mia\u0142am w\u00f3wczas ochoty pami\u0119ta\u0107 o naszych zobowi\u0105zaniach wobec w\u0142a\u015bciciela mieszkania. O tym, \u017ce ka\u017cde zniszczenie pomieszczenia, ka\u017cda zmiana, poci\u0105gn\u0105\u0107 mia\u0142a za sob\u0105 finansowe odszkodowanie. Chcia\u0142am czu\u0107 si\u0119 swobodnie w tym pocz\u0105tkowo nieprzyjaznym domu. Tak jak dzieci. One malowa\u0142y, zrywa\u0142y, brudzily i niszczy\u0142y. Ja nakleja\u0142am nowe kawa\u0142ki tapet, sztukowa\u0142am to tu to tam, improwizowa\u0142am, zakrywa\u0142am, rysowa\u0142am, malowa\u0142am.<\/p>\n

Dzieci nie potrzebowa\u0142y wiele. Przez kilka pierwszych tygodni spa\u0142y na kocach na pod\u0142odze. By\u0142am troch\u0119 zdziwiona. To kwestia przyzwyczajenia? Dowiedzialam si\u0119, \u017ce w Pakistanie rodzina Zaina nie mia\u0142a pocz\u0105tkowo nawet w\u0142asnego mieszkania. Mieszkali w jednym pokoju, jaki w ogromnej willi zgodzi\u0142 si\u0119 wygospodarowa\u0107 dla nich surowy ojciec. Co za paradoks. Co za schizofrenia. I po c\u00f3\u017c godzi\u0107 si\u0119 na stasus s\u0142ugi i pomniejszego w domu w\u0142asnym, rodzinnym? Nie pojmowa\u0142am. Zrozumia\u0142am to dopiero gdy wiele lat p\u00f3\u017aniej gdy mia\u0142am okazj\u0119 przyjecha\u0107 do Pakistanu, do Karachi. Ju\u017c jako \u017cona Zaina, jednak wci\u0105\u017c w ukryciu. Potajemnie. Wiedzia\u0142a o mnie tylko Zainab. Nie wiedzia\u0142 nikt inny z rodziny. Do domu wkrad\u0142am si\u0119 jak z\u0142odziej, jak niechciany go\u015b\u0107. W ciuszkach muzu\u0142ma\u0144skich Arabek z Emirat\u00f3w. W czerni, z zas\u0142on\u0105 na twarzy. S\u0142u\u017cba i str\u00f3\u017c mogli jedynie domy\u015bla\u0107 si\u0119 kim by\u0142a ta tajemnicza pani o bia\u0142ych d\u0142oniach. W\u00f3wczas jednak Zain i Zainab mieli ju\u017c swoje w\u0142asne niezale\u017cne pomieszczenie mieszkalne, na parterze. Z odzielnym wej\u015bciem, wielkim dziedzi\u0144cem, tunelowatym ci\u0105giem pokoi, kt\u00f3re by\u0142y jednak ich w\u0142asne. Niezale\u017cne. Po wielu latach ojciec przychyli\u0142 si\u0119 do licznych pr\u00f3\u015bb syna i wys\u0142ucha\u0142 skarg i p\u0142acz\u00f3w synowej.<\/p>\n

W Stanach za\u015b niezale\u017cno\u015b\u0107 ich by\u0142a pe\u0142na. Stopniowo rozumia\u0142am coraz lepiej to pragnienie oddzielenia od rodziny, to pragnienie ucieczki, kt\u00f3rego ja nigdy tak silnie nie doznawa\u0142am w stosunku do w\u0142asnej rodziny. Tak. Ucieka\u0142am. Wyfruwa\u0142am aby pozna\u0107 \u015bwiat. Cudowne uczucie. Nigdy jednak aby przeci\u0105\u0107 wi\u0119zy, przeci\u0105\u0107 p\u0119powin\u0119. Nie. Nie czu\u0142am si\u0119 zniewolona swoim dziedzictwem rodzinnym i kontaktem z rodzin\u0105. Zain za\u015b i Zainab poznali wolno\u015b\u0107 dopiero w USA. Samodzielno\u015b\u0107. St\u0105d ten du\u017cy dom\u2026<\/p>\n

Zainab marzy\u0142a o niezale\u017cno\u015bci pe\u0142nej. Wtedy jednak pojawi\u0142a si\u0119 niespodzianka \u2013 ja. Pr\u00f3bowa\u0142y\u015bmy stworzy\u0107 niezalezno\u015b\u0107 pozorn\u0105. Niezale\u017cno\u015b\u0107 od rodziny, wsp\u00f3\u0142uzale\u017cnienie od siebie samych. Wsp\u00f3\u0142zycie. Bo jak na tych kilkudziesi\u0119ciu metrach \u017cy\u0107 razem? Bezkonfliktowo? Jak cieszy\u0107 si\u0119 sob\u0105 jednocze\u015bnie odczuwaj\u0105c dyskomfort wobec przymusu korzystania z jednej \u0142azienki i kuchni, niepok\u00f3j wobec odg\u0142os\u00f3w intymno\u015bci, kt\u00f3re przenika\u0142y \u015bciany. Rodzi\u0142y zazdro\u015b\u0107. \u017bal. B\u00f3l. Rozgoryczenie.<\/p>\n

Wtedy zacz\u0119li\u015bmy my\u015ble\u0107 o innym domu. O domu idealnym. Naszym. O bli\u017aniaku, kt\u00f3ry by\u0142by jednocze\u015bnie ca\u0142o\u015bci\u0105 i oferowa\u0142by niezb\u0119dn\u0105 intymno\u015b\u0107 i niezalale\u017cno\u015b\u0107. Mogliby\u015bmy by\u0107 rodzin\u0105, i nigdy tak naprawd\u0119 si\u0119 nie rozdziela\u0107. \u017badne z nas nie wyobra\u017ca\u0142o sobie, \u017ce mogliby\u015bmy mieszka\u0107 w dwu domach. Ja w jednym ko\u0144cu miasta, Zainab z dzie\u0107mi w drugim. Nie chcieli\u015bmy widzie\u0107 si\u0119 non stop, chciali\u015bmy jednak widzie\u0107 si\u0119 codziennie. Wiedzie\u0107 \u017ce tu\u017c obok jest on, jest ona, oni, ja.<\/p>\n

Te plany nigdy si\u0119 nie spe\u0142ni\u0142y. Obrzejrzeli\u015bmy wiele pi\u0119knych dom\u00f3w. W wielu uroczych miejscach Florydy. Zabrak\u0142o jednak determinacji. Zabrak\u0142o czasu. Dzi\u015b\u2026 jest to ju\u017c nieistotne. Tylko \u017cal. I ten przera\u017caj\u0105cy mnie wci\u0105\u017c b\u00f3l. Nie potrafi\u0119 my\u015ble\u0107 o tym bez b\u00f3lu, bez grymasu ust, bez \u0142ez. Dlaczego.. Mo\u017ce gdyby\u2026.jeszcze to.. tamto\u2026gdybym ja, gdyby oni\u2026 Mo\u017ce mog\u0142o by\u0107 idealnie?<\/p>\n

6<\/p>\n

Rzadko si\u0119 k\u0142\u00f3cili. Mia\u0142am jednak okazj\u0119 by\u0107 \u015bwiadkiem kilku k\u0142\u00f3tni. Rozpoczyna\u0142o si\u0119 milcz\u0105co. Cicho. Cisza nabrzmiewa\u0142a napi\u0119ciem i niewypowiedzianymi \u017calami. Zainab ciska\u0142a si\u0119 w kuchni, z naciskiem akcentuj\u0105c ka\u017cdy gest. Reagowa\u0142am zaskoczeniem i drganiem na ka\u017cde gwa\u0142towne postawienie garnka na kuchni, nag\u0142e przesuni\u0119cie talerzy, dotkni\u0119cie klamki, kla\u015bni\u0119cie drzwi. Patrzy\u0142am na ni\u0105 przez rami\u0119 nie przerywaj\u0105c gotowania w\u0142asnej zupy. Jedna z wielu k\u0142otni, ta k\u0142otnia \u2013 mia\u0142a miejsce w\u00f3wczas gdy zdecydowa\u0142am si\u0119 na gotowanie po polsku, samodzielnie dla w\u0142asnej przyjemno\u015bci i potrzeb.<\/p>\n

Pami\u0119tam, zmniejszy\u0142am gaz, przysun\u0119\u0142am pokrywk\u0119 tak by niemal ca\u0142kowicie zakrywa\u0142a garnek i cicho wysz\u0142am z kuchni do biura pozostawiaj\u0105c Zainab w kuchni sam\u0105. Obok bawi\u0142 si\u0119 jedynie na pod\u0142odze ma\u0142y roczny Anik. Zamkn\u0119\u0142am za sob\u0105 drzwi. Nie min\u0119\u0142o jednak kilka minut jak drzwi od kuchni otworzy\u0142y si\u0119 i wesz\u0142a Zainab i rzuci\u0142a jak\u0105\u015b uwag\u0119 kt\u00f3rej nie zrozumia\u0142am. Zain odpowiedzia\u0142 jej r\u00f3wnie\u017c w urdu. Spokojnie. Nie odrywaj\u0105c wzroku od ekranu komputera a palc\u00f3w od klawiatury. Zainab nie dawa\u0142a za wygran\u0105. Pad\u0142o nast\u0119pnych kilka s\u0142\u00f3w podniesionym ju\u017c wyra\u017anie g\u0142osem. Stara\u0142am si\u0119 zrozumie\u0107 jaki jest temat dyskusji. Rozumia\u0142am, \u017ce chodzi o dzieci. Po kilku miesi\u0105cach mieszkania z obojgiem a przede wszystkim z Anis\u0105 przyswoi\u0142am sobie ju\u017c pewien zas\u00f3b podstawowego s\u0142ownictwa.<\/p>\n

Stara\u0142am si\u0119 nie przyci\u0105ga\u0107 uwagi obojga. K\u0142\u00f3cili si\u0119 jednak niemal nad moj\u0105 g\u0142ow\u0105. W pewnym jednak momencie uczyni\u0142am jak mi si\u0119 zdawa\u0142o niemal niewidoczny ruch p\u00f3\u0142obrotu \u2013 chcia\u0142am cicho wsta\u0107 z fotela i usun\u0105\u0107 si\u0119 z pola boju, uciec do kuchni, do sypialni, zabra\u0107 ze sob\u0105 m\u00f3j male\u0144ki laptop. Odej\u015b\u0107. W takich chwilach czu\u0142am wyra\u017anie jak bardzo nie by\u0142am cz\u0119\u015bci\u0105 tej rodziny, jak bardzo odstawa\u0142am od tych dwojga tak sp\u00f3jnych kulturowo, j\u0119zykowo i mentalnie. My\u015bla\u0142am o sobie jak o pewnym egzotycznym dodatku kt\u00f3ry nigdy nie zostanie w pe\u0142ni zintegrowany nigdy w pe\u0142ni zrozumiany w pe\u0142ni zaakceptowany.<\/p>\n

Zainab jednak porwa\u0142a si\u0119 nagle jak rozjuszona czajka, zebra\u0142a swoje d\u0142ugie w\u0142osy, kolorow\u0105 dupatt\u0119 i gi\u0119tk\u0105 wysok\u0105 sylwetk\u0119 i wyfrun\u0119\u0142a szybko z pomieszczenia rzucaj\u0105c jeszcze nie odwr\u00f3ciwszy g\u0142owy kilka s\u0142\u00f3w z przeznaczeniem dla Zaina, a mo\u017ce i dla mnie. By\u0142y po angielsku. Why do I have to do everything and she.. <\/span>O tak, czyli tak naprawd\u0119 nie chodzi\u0142o o to. Chodzi\u0142o o mnie. By\u0142am naiwna idealizuj\u0105c j\u0105 i bagatelizuj\u0105c problem naszych relacji.<\/p>\n

Zain wsta\u0142 z oci\u0105ganiem i wyszed\u0142 przymykaj\u0105c lekko drzwi. Rzuci\u0142 mi jeszcze tylko jedno ze swoich smutnych zm\u0119czonych spojrze\u0144. To zwiastowa\u0142o zazwyczaj niespodziewane pro\u015bby, \u017c\u0105dania, kompromisy\u2026<\/p>\n

Godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej, gdy zd\u0105\u017cylam ju\u017c przyzwyczai\u0107 si\u0119 do jednostajnego szumu wiatraka w biurze i ciszy przerywanej jedynie moim stukaniem w klawiatur\u0119 laptopa, wyrwana zosta\u0142am z transu pisania poruszeniem drzwi. Wszed\u0142 Zain. Zapyta\u0142, czy nie mog\u0142abym zaj\u0105\u0107 si\u0119 dzi\u015b dzie\u0107mi, zabra\u0107 je na spacer, mo\u017ce na piknik muzu\u0142ma\u0144ski, na kt\u00f3ry ostatecznie \u017cadne z nas nie chcia\u0142o jecha\u0107, ale dzieci chcia\u0142y. Czy nie mog\u0142abym? Czy mog\u0142abym? Mog\u0142am. Jak zawsze. W\u00f3wczas dopiero uczy\u0142am si\u0119 sztuki odmowy. A umiej\u0119tno\u015b\u0107 unikania kompromis\u00f3w przysz\u0142a dopiero po kilku d\u0142ugich latach.<\/p>\n

7<\/p>\n

Pogoda by\u0142a s\u0142oneczna. Pe\u0142nia wiosny florydzkiej. Czeka\u0142am na dzieci w biurze. Pojawi\u0142a si\u0119 Anisa w zgrabnej bia\u0142ej chusteczce na g\u0142owie. Zszytej z jednego kawa\u0142ka, bez rozci\u0119cia. Chustka dla dzieci, prosta w obs\u0142udze. Islam to praktyczna religia. Na ka\u017cd\u0105 dolegliwo\u015b\u0107 cz\u0142owiecz\u0105, na ka\u017cdy element \u017cycia ludzkiego ma spos\u00f3b, rozwi\u0105zanie, przepis, prawo, ograniczenie, kajdanki.<\/p>\n

Za Anis\u0105 wbieg\u0142 po chwili Anis. U\u015bmiechni\u0119ty. Radosny. W czy\u015bciutkich d\u017cinsach i eleganckiej s\u0142odkiej ch\u0142opiecej koszuli w kratk\u0119. Poprosi\u0142am Anis\u0119, aby wzi\u0119\u0142a go za r\u0119k\u0119 i wyszli\u015bmy. Otworzy\u0142am nasz rodzinny samoch\u00f3d \u2013 ford van. Wygodnie i przestronnie, trzy rz\u0119dy siedze\u0144. Usadzi\u0142am dzieciaki na fotelikach z ty\u0142u. Przypi\u0119\u0142am pasami i ruszyli\u015bmy. W stron\u0119 oceanu gdzie mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 piknik muzu\u0142ma\u0144ski. Lubi\u0142am ten samoch\u00f3d ze wzgl\u0119du na klimatyzacj\u0119. To by\u0142o bardzo istotne w tamtych czasach gdy zdeterminowana zasadami religii kt\u00f3r\u0105 przyj\u0119\u0142am zdecydowa\u0142am si\u0119 na noszenie na sobie kilku warstw odzie\u017cy w kolorach ciemnych zazwyczaj ze wzgl\u0119du na ich nieprze\u015bwitywalno\u015b\u0107. Trzeba by\u0142o zachowywa\u0107 zasady skromno\u015bci. Kobieta wedle islamu nie mog\u0142a przyci\u0105ga\u0107 wzroku m\u0119\u017cczyzny, musia\u0142a by\u0107 niemal niewidzialna, nies\u0142yszalna, nieodczuwalna. \u017badnych przyci\u0105gaj\u0105cych uwag\u0119 stroj\u00f3w, \u017cadnych makija\u017cy, perfum, ostrych gest\u00f3w, pi\u0119knych fryzur. Wszystko to by\u0142o. By\u0142o, ale\u017c tak. Nawet zwielokrotnione do niemo\u017cliwo\u015bci. Te bransolety na d\u0142oniach i nogach, ten makija\u017c, te perfumy, te tak kolorowe piekne materia\u0142y, od kt\u00f3rych blasku bola\u0142y oczy. To by\u0142o zawsze w granicach domu. Zamkni\u0119te. Ograniczone. Wyrywa\u0142o si\u0119 na wolno\u015b\u0107. Bucha\u0142o st\u0142amszone. Te bransoletki dzwoni\u0142y czasem cicho i spod czarnych abai, te kolorowe spodnie i tuniki dostrzegalne by\u0142y czasami gdy odchyli\u0142 si\u0119 brzeg p\u0142aszczyka. Na zewn\u0105trz jednak pozorny spok\u00f3j i cisza. I rozdzielenie. Aby nie by\u0142o pokusy.<\/p>\n

I takie te\u017c zasady panowa\u0142y na naszym pikniku. Koedukacji m\u00f3wimy nie! \u2013 unosi\u0142 si\u0119 w powietrzu niewypowiedziany slogan, szept islamskich zasad. Kobiety wi\u0119c mia\u0142y swoj\u0105 przestrze\u0144 w drewnianej sali, przestrzennej, tam zastawiono sto\u0142y , sa\u0142atkami, mi\u0119sem na grilla, deserami, potrawami z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata. M\u0119\u017cczy\u017ani zasiedli niedaleko grilla, st\u00f3\u0142 mieli mniejszy na zewn\u0105trz budynku, na jego tarasie. Odpowiednie \u017cony podchodzi\u0142y czasem do odpowiednich m\u0119\u017c\u00f3w z zapytaniem, z pro\u015bb\u0105 o ten lub inny k\u0105sek. Odpowiedni m\u0119\u017cowie podchodzili czasem do odpowiednich \u017con z pytaniem lub pro\u015bb\u0105. Dzieci kr\u0105\u017cy\u0142y pomi\u0119dzy nimi. Dzieci by\u0142y wolne. Nie zdeterminowane przestrzeni\u0105. Nie wiedzia\u0142y jeszcze czym grozi wej\u015bcie w okres dojrzewania, doros\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Spokojnie zanurzy\u0142am si\u0119 w t\u0142umie weso\u0142ych kobiet otoczonych wianuszkiem ma\u0142ych dzieci. Rozpu\u015bci\u0142am swoich dwoje, wygna\u0142am na zazieleniony traw\u0105 teren nad brzegiem wody, na plac zabaw pe\u0142en hu\u015btawek i drewnianych uk\u0142ad\u00f3w do wspinaczki i zje\u017cd\u017cania, i zacz\u0119\u0142am si\u0119 zachwyca\u0107 bobasami w w\u00f3zkach i na r\u0119kach matek. Uczciwie i szczerze. Naprawd\u0119 chcia\u0142am mie\u0107 w\u0142asne dziecko. Kobiety za\u015b zachwywa\u0142y si\u0119 moj\u0105 abaj\u0105, moj\u0105 dziewcz\u0119c\u0105 sylwetk\u0105 i urod\u0105, moj\u0105 twarz\u0105 anio\u0142ka w czarnej chustce. Czarnego anio\u0142ka. Murzynki zachwyca\u0142y si\u0119 czarno bia\u0142ym kontrastem twarzy i ubrania. Kompleksy kompleksy.<\/p>\n

Ja ucieka\u0142am przed zachwytami na zewn\u0105trz, na teren dzieci\u0119cych zabaw, nie mog\u0105c tam gdzie najch\u0119tniej bym do\u0142\u0105czy\u0142a, do grupy m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy rozmawiali o CZYM\u015a zamiast o dzieciach i domu. Nie mog\u0105c wytrzyma\u0107 spojrze\u0144 kobiet, kt\u00f3re tyle\u017c podziwia\u0142y na g\u0142os mnie i m\u00f3j wygl\u0105d ile analizowa\u0142y po cichu perypetie i sekrety naszego tajemniczego zwi\u0105zku we troje. Ca\u0142a wsp\u00f3lnota meczetowa widywa\u0142a nas regularnie pi\u0105tek na modlitwie. Razem. Z dzie\u0107mi. Czasami widywa\u0142a nas obie z dzie\u0107mi tylko. Po raz pierwszy uda\u0142o im si\u0119 bodaj zobaczy\u0107 mnie sam\u0105 z dzie\u0107mi. Co te\u017c mog\u0105 tamci dwoje robi\u0107? Mia\u0142am cich\u0105 zarozumia\u0142\u0105 satysfakcj\u0119 \u2013 to ja jestem t\u0105 wielkoduszn\u0105 kt\u00f3ra zabra\u0142a dzieci, aby oni mogli pobyc sami. Eh, ego.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce jednak ciekawo\u015b\u0107 wszystkich ciekawych mia\u0142a zosta\u0107 zaspokojona. Zainab i Zain pojawili si\u0119 na horyzoncie. Z ma\u0142ym Anikiem. Wspaniale pogodzeni, u\u015bmiechni\u0119ci. Ruszyli od razu na plac zabaw, gdzie bawi\u0142o si\u0119 dwoje starszych. Obserwowa\u0142am ich znad wody. By\u0142o mi troch\u0119 \u017cal. A troch\u0119 jednak lekko, dobrze. Przewrotnie, lubi\u0142am ten dystans i to bycie na odleg\u0142o\u015b\u0107. Zain wypatrzy\u0142 mnie jednak i przywo\u0142a\u0142. Stali\u015bmy przy zje\u017cd\u017calniach we troje. Blisko. \u015awiadomi wzroku tamtych. Prawdziwych muzu\u0142man, kt\u00f3rzy z trudno\u015bci\u0105 akceptowali w rzeczywisto\u015bci poligami\u0119, akceptowan\u0105 i nobilitowan\u0105 przez Koran. Potem roz\u0142\u0105czyli\u015bmy si\u0119, \u017ceby rozmawia\u0107 i je\u015b\u0107. Edukacyjnie. Anty-koedukacyjnie.<\/p>\n

I wkr\u00f3tce odjechali\u015bmy do domu dwoma samochodami. Ja z Zainem i Anis\u0105 Toyot\u0105, Zainab fordem \u2013 z dzie\u0107mi. Odbijany.<\/p>\n

8<\/p>\n

Gdy zobaczy\u0142am j\u0105 po raz pierwszy, nie patrzy\u0142am na jej p\u0142aszcz nijakiego koloru. Moj\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105gn\u0119\u0142y te pumpy, te spodnie dziwacznie wyko\u0144czone do\u0142em. To w\u0142a\u015bnie ten kolorowy d\u00f3\u0142 by\u0142 widoczny spod p\u0142aszcza. Czerwone dwie nogawki. Ciemnosk\u00f3re stopy w sanda\u0142ach.<\/p>\n

Troch\u0119 p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce spodnie nazywane s\u0105 shalvar, a tunika \u2013 kamiz. Shalvar kamiz, tak w zapisie fonetycznym angielskim brzmia\u0142a nazwa tradycyjnego hinduskiego stroju. Starszym tradycyjnym by\u0142o sari, kobiety zak\u0142ada\u0142y je w\u0142a\u015bciwie jedynie podczas wielkich uroczysto\u015bci. Co innego w Indiach. Ach, w Indiach, do kt\u00f3rych t\u0119skni\u0142am, pragn\u0119\u0142am pojecha\u0107, obejrze\u0107 ten \u015bwiat tak barwny pe\u0142en kontrast\u00f3w religijnych i kulturowych, a jednak niemuzu\u0142ma\u0144ski, niezrerroryzowany religi\u0105.<\/p>\n

Troch\u0119 wcze\u015bniej, zanim dowiedzia\u0142am si\u0119 jak nazywa si\u0119 str\u00f3j, zanim wys\u0142ucha\u0142am opowiada\u0144 o Pakistanie i jego kulturze, dostrzeg\u0142am sylwetk\u0119 Zainab w ca\u0142ej krasie. To by\u0142o w pierwszym dniu naszej znajomo\u015bci. Porankiem. Rozpina\u0142a guziki abai a ja patrzy\u0142am jak powoli ukazywa\u0142o si\u0119 czerwono-czarne ubranie z drobnymi nitkami kratki. D\u0142ugie r\u0119kawy, wyko\u0144czenie pod szyj\u0105 ozdobne, wyci\u0119te fantazyjnie, obramowane czarnym materia\u0142em. Spodnie si\u0119gaj\u0105ce dok\u0142adnie do kostki, tak \u017ce wida\u0107 by\u0142o jednak \u0142a\u0144cuszki z male\u0144kimi kuleczkami kt\u00f3re wydawa\u0142y d\u017awi\u0119k delikatniejszy od dzwoneczk\u00f3w. S\u0142ycha\u0107 je by\u0142o przy ka\u017cdym poruszeniu. Wt\u00f3rowa\u0142y bransoletkom szklanym, kt\u00f3re mia\u0142a na obu przegubach, po kilka lub kilkana\u015bcie. Cieniusie\u0144kie.<\/p>\n

Zdj\u0119\u0142a sanda\u0142y. Pozosta\u0142a boso. Odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do mnie ty\u0142em, poprawi\u0142a tunik\u0119, obci\u0105gaj\u0105c j\u0105 do do\u0142u, tunika si\u0119ga\u0142a kolan, mia\u0142a rozci\u0119cia po bokach, zakrywa\u0142a obfite kobiece biodra, kt\u00f3rych nie uwa\u017ca\u0142am jednak za nadmiernie obfite, bo Zainab by\u0142a wysoka. Kobiece kszta\u0142ty czyni\u0142y j\u0105 pi\u0119kn\u0105. Si\u0119gn\u0119\u0142a pod brod\u0119, i zrezygnowa\u0142a z odpisania agrafki, \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a chustk\u0119 przez g\u0142ow\u0119. Pierwsz\u0105 za\u015b czynno\u015bci\u0105 rozbierania po przekroczeniu progu domu by\u0142o ods\u0142oni\u0119cie twarzy. Nie nosi\u0142a arabskich ciuszk\u00f3w i zas\u0142on. Zas\u0142ania\u0142a twarz w specyficzny spos\u00f3b, kt\u00f3ry szybko sama przyswoi\u0142am \u2013 rogiem chusty umiej\u0119tnie przypi\u0119tym agrafk\u0105 z prawej strony twarzy i zasuni\u0119tym do \u015brodka chustki po lewej stronie. Stroju dope\u0142nia\u0142a dupatta, d\u0142uga chusta-szal, kt\u00f3rym Zainab zakrywa\u0142a g\u0142ow\u0119 a czasem i twarz gdy w domu pojawia\u0142 si\u0119 kto\u015b obcy p\u0142ci m\u0119skiej. Ta dwumetrowa po\u0142a\u0107 lekkiego materia\u0142u, w przypadku ubioru codziennego zazwyczaj wykonana jak spodnie i tunika, z cienkiej bawe\u0142ny, r\u00f3\u017cni\u0105cej si\u0119 jedynie typem wzoru lub kolorystyk\u0105. Jak zaobserwowa\u0142am p\u00f3\u017aniej, wszystkie Hinduski mia\u0142y zwyczaj zak\u0142ada\u0107 dupatt\u0119 tak by przewieszona z przodu pod szyj\u0105 zakrywa\u0142a odrobin\u0119 piersi, a ko\u0144cami przerzucona by\u0142a do ty\u0142u, co u biegn\u0105cej lub zaaferowanej czym\u015b energicznej kobiety do z\u0142udzenia przypomina\u0142o skrzyd\u0142a ptaka. To by\u0142 zawsze najpi\u0119kniejszy najbardziej urokliwy element stroju.<\/p>\n

Nie\u0142atwo by\u0142o jednak zdoby\u0107 taki str\u00f3j w Stanach, w mie\u015bcie Pensacola, w stanie Floryda, gdzie niewielu mieszka\u0142o Pakista\u0144czyk\u00f3w i Hindus\u00f3w, a ka\u017cda z pa\u0144 Hindusek szy\u0142a jedynie dla w\u0142asnych potrzeb.<\/p>\n

Zainab potrafi\u0142a szy\u0107. Sko\u0144czy\u0142a kurs krawiecki w Pakistanie. Marzy\u0142a o w\u0142asnej maszynie do szycia. Dlatego te\u017c pewnego dnia, w naszym ulubionym sklepie z u\u017cywanymi ubraniami, meblami i sprz\u0119tami domowymi buszuj\u0105c po sklepie niezale\u017cnie zasta\u0142am j\u0105 w ko\u0144cu zapatrzon\u0105 w ma\u0142\u0105 star\u0105 maszyn\u0119. By\u0142a tania. Nie mia\u0142ysmy jednak mo\u017cliwo\u015bci sprawdzenia czy dzia\u0142a. Take it or leave it. Nie zdecydowa\u0142a si\u0119 na zakup, moje wi\u0119c marzenie posiadania cho\u0107 jednego shalvar kamiz pozosta\u0142o niezrealizowane a\u017c do momentu podr\u00f3\u017cy do Nowego Jorku. Tam kupi\u0142am, w meczecie, od dwu utrzymuj\u0105cych si\u0119 z szycia Pakistanek, kilka komplet\u00f3w shalvar kamiz, pi\u0119knych r\u0119cznie wykonywanych, wyszywanych, z aplikacjami i haftami. \u017baden nie przetrwa\u0142 perypetii opuszczania Stan\u00f3w przez Meksyk, problem\u00f3w wizowych i granicznych, przeprowadzek i pobyt\u00f3w podejrzanych os\u00f3bek, kt\u00f3re krad\u0142y moje rzeczy pozostawione na przechowanie u przyjaci\u00f3\u0142ki Amerykanki.<\/p>\n

Troch\u0119 \u017cal. Za tamtym \u017cyciem. Za t\u0105 barwno\u015bci\u0105. Za hindusk\u0105 kultur\u0105, kt\u00f3rej nigdy w pe\u0142ni nie pozna\u0142am. Zainab by\u0142a dla mnie jej uciele\u015bnieniem. Jej barwne stroje szyte na zam\u00f3wienie w Pakistanie, jej brz\u0119cz\u0105ce szklane bransoletki, kilkana\u015bcie ich komplet\u00f3w, jej chusty, chustki, abaje, sanda\u0142y pakista\u0144skie, jej s\u0142odkie pi\u017cmowe perfumy, kolczyki ci\u0119\u017ckie i zdobne, z\u0142ote, male\u0144ki kolczyk-sztyft w nosie \u2013 symbol stanu ma\u0142\u017censkiego. Jej cia\u0142o ciemnobr\u0105zowe, hebanowe, poci\u0105gni\u0119te smo\u0142\u0105 w\u0142osy si\u0119gaj\u0105ce talii, jej d\u0142ugie rz\u0119sy i ostro zarysowane brwi. Jej nieg\u0142adka chropowata sk\u00f3ra, smuk\u0142e d\u0142onie i d\u0142ugie palce. Dotyk jej br\u0105zowo-czerwonych ust.<\/p>\n

9<\/p>\n

Zakupy to by\u0142a jedna z naszych sta\u0142ych rozrywek w tym miasteczku nadpla\u017cowym, prowincjonalnym, zaludnionym turystami, przypadkowymi mieszka\u0144cami i staruszkami kt\u00f3rzy osiadali tu z wyboru w chwil\u0119 po odej\u015bciu na emerytur\u0119. W miasteczku kt\u00f3re nie dostarcza\u0142o zbyt wielu mo\u017cliwo\u015bci rozerwania si\u0119 wieczorami i w wolne dni.<\/p>\n

Ja odkrywa\u0142am t\u0119 okolic\u0119 pierwsza, samotnie, ucz\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie sprawnej jazdy samochodem, gubi\u0105c si\u0119, odnajduj\u0105c, je\u017cd\u017c\u0105c z planem miasta na kolanach. Po kilku miesi\u0105cach pojawi\u0142a si\u0119 Zainab. Od tego momentu je\u017adzi\u0142y\u015bmy razem. Dop\u00f3ki ona nie nauczy\u0142a si\u0119 je\u017adzi\u0107 samodzielnie.<\/p>\n

W dzie\u0144 zakup\u00f3w \u017cywno\u015bciowych wstawa\u0142y\u015bmy rano. Ja odprowadza\u0142am dzieci do przedszkola, jad\u0142am \u015bniadanie, bieg\u0142am do biura. Ona doprowadza\u0142a do porz\u0105dku dom, siebie i najmniejsze dziecko. Rozpoczyna\u0142a gotowanie obiadu. Zajmowa\u0142o jej to kilka godzin. Udawa\u0142o nam si\u0119 wyjecha\u0107 zazwyczaj oko\u0142o jedenastej. To by\u0142y pot\u0119\u017cne zakupy, w ameryka\u0144skim stylu, raz na tydzie\u0144. Pieni\u0119dzmi na dom zarz\u0105dza\u0142a ona. Ona te\u017c decydowa\u0142a o jad\u0142ospisie tygodniowym oraz sporz\u0105dza\u0142a odpowiedni\u0105 list\u0119 zakup\u00f3w. Ja dorzuca\u0142am zwykle to co lubi\u0142am je\u015b\u0107, co\u015b z czego mog\u0142am upichci\u0107 jakie\u015b polskie proste potrawy, gdy nudzi\u0142 mi si\u0119 pakista\u0144ski ostry smak potraw. Wsp\u00f3\u0142nie wybiera\u0142y\u015bmy odpowiedni na zakupy market. Obie lubi\u0142y\u015bmy ma\u0142e sklepiki, nasze Four Winds i azjatycki k\u0105t gdzie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 ka\u017cd\u0105 najrzadsz\u0105 nawet przypraw\u0119, serek, typ ry\u017cu i \u015bwie\u017ce warzywa. Jednak du\u017cy supermarket \u015bwietnie si\u0119 nadawa\u0142 na tygodniowe zakupy, gdzie zbiera\u0142y\u015bmy z p\u00f3\u0142ek po kolei ca\u0142e zestawy kilkunastu jogurt\u00f3w, paczki ry\u017cu basmati, sosy, sery, wody, soki, warzywa, owoce. W ko\u0144cu rodzina liczy\u0142a sze\u015b\u0107 os\u00f3b. Czasami zdarza\u0142o nam si\u0119 te\u017c \u017cywi\u0107 s\u0105siad\u00f3w i dwie pracownice biura. Zain mia\u0142 gest. Lubi\u0142 przerywa\u0107 prac\u0119 obiadem i zaprasza\u0107 wszystkich do pokoju dziennego. Robi\u0142o si\u0119 naprawd\u0119 sielsko i rodzinnie.<\/p>\n

Tymczasem w supermarkecie, po udanych i owocnych zakupach, w zgodzie i bez najmiejszych k\u0142\u00f3tni, z wy\u0142adowanym po brzegi w\u00f3zkiem rusza\u0142y\u015bmy do dzia\u0142u z ubraniami. Dzieci ros\u0142y i Zainab nieustaj\u0105co kupowa\u0142a im nowe ciuchy w supermarkecie \u2013 tak by\u0142o najtaniej. Dop\u00f3ki nie odkry\u0142y\u015bmy w Pensacola dwu sklep\u00f3w z u\u017cywan\u0105 odzie\u017c\u0105 \u2013 Second Hand.<\/p>\n

Ona nie mia\u0142a nigdy problemu z ubraniami dla siebie. Mia\u0142a ich ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 z Pakistanu, po wizycie rodzic\u00f3w Zaina cz\u0119\u015b\u0107 z nich wymienila dzi\u0119ki podarunkom te\u015bciowej. Do dzi\u015b mam niekt\u00f3re jej tuniki i szale, kt\u00f3re pozostawi\u0142a w Pensacola przed ostatnim wyjazdem z USA, a kt\u00f3re moja ameryka\u0144ska przyjaci\u00f3\u0142ka przys\u0142a\u0142a mi do Polski my\u015bl\u0105c \u017ce do mnie nale\u017c\u0105. Nie ten rozmiar moja droga!<\/p>\n

A jednak sentyment pozosta\u0142. Nic wi\u0119c nie wyrzuci\u0142am. Nie nosz\u0119. Ogl\u0105dam, w\u0105cham, przypominam sobie j\u0105. Przypominam sobie jak miota\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy p\u00f3\u0142kami sklepowymi, w tej swojej br\u0105zowej czy czarnej abai, z w\u0142osami kt\u00f3re wymyka\u0142y si\u0119 spod chustki, z Anikiem na r\u0119ku albo w w\u00f3zku sklepowym, kt\u00f3ry ci\u0105gn\u0105\u0142 j\u0105 za r\u0119kaw i p\u0142aka\u0142. A ona nie potrafi\u0142a si\u0119 skupi\u0107 na li\u015bcie zakup\u00f3w. Zabiera\u0142am jej wtedy list\u0119 albo Anika.<\/p>\n

A czasem zn\u00f3w mia\u0142a nieograniczon\u0105 cierpliwo\u015b\u0107. Wo\u0142anie Anika ignorowa\u0142a ze stoickim spokojem, analizuj\u0105c w\u0142a\u015bnie zawarto\u015b\u0107 jogurt\u00f3w i sos\u00f3w. Bo szalenie istotny by\u0142 to problem. W zawarto\u015bci nie mog\u0142a si\u0119 pojawi\u0107 \u017celatyna wieprzowa, ani \u017cadne, \u015bladowe nawet ilo\u015bci alkoholu. Ortodoksyjni muzu\u0142manie, jakimi byli Zain i Zainab \u2013 a raczej przede wszystkim Zainab, bo Zain stwarza\u0142 jedynie pozory ortodoksji \u2013 stosowali si\u0119 do nakaz\u00f3w koranicznych i sunnickich. Co oznacza\u0142o ca\u0142kowite wyrzeczenie si\u0119 alkoholu, nie tylko w czystej postaci ale r\u00f3wnie\u017c w sosach, potrawach, napojach, lekach i perfumach. Zakupy zajmowa\u0142y nam niejednokrotnie wi\u0119c wiele godzin, o ile nie trzyma\u0142y\u015bmy si\u0119 \u015bci\u015ble listy i znanych sprawdzonych ju\u017c produkt\u00f3w. Zainab mia\u0142a jednak s\u0142abo\u015b\u0107 do promocji i obni\u017cek, co poci\u0105ga\u0142o za sob\u0105 \u017cmudne studiowanie etykietek. Nu\u017cy\u0142y mnie te pedantyczne zabiegii, nie chcia\u0142am jednak ujawni\u0107 mojego zniecierpliwienia przed Zainab. Dla niej by\u0142am neofitk\u0105. Ufn\u0105 i zapalon\u0105 studentk\u0105 ksi\u0119gi koranu i sunny. Zabiera\u0142am wi\u0119c Anika i sp\u0119dzali\u015bmy czas w dziale zabawek lub ubra\u0144.<\/p>\n

Czas d\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niemi\u0142osiernie. W g\u0142\u0119bi serca nienawidzi\u0142am zakup\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y dla mnie potworem po\u017ceraj\u0105cym cenny czas. Marzy\u0142am o powrocie do klawiatury i ekranu laptopa. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce dla niej jest to by\u0107 mo\u017ce jeden z istotniejszych element\u00f3w \u017cycia. Na tym polega\u0142o bycie pani\u0105 domu, gospodyni\u0105, \u017con\u0105 i matk\u0105. Wydawa\u0142a si\u0119 tak g\u0142\u0119boko anga\u017cowa\u0107 we wszelkie przyziemne dla mnie czynno\u015bci. Czy nie by\u0142am jednak niesprawiedliwa w ten spos\u00f3b j\u0105 postrzegaj\u0105c? Jednocze\u015bnie przecie\u017c by\u0142a tu i teraz. Tak cudownie zespojona z codzienno\u015bci\u0105. Trywialnie obecna. Zawsze obecna w tym co robi\u0142a. Zaanga\u017cowana. W pe\u0142ni kobieca. To mnie w niej nieustannie inspirowa\u0142o.<\/p>\n

10<\/p>\n

Odfajkowane tygodniowe zakupy pozwala\u0142y na szale\u0144stwo gotowania. Zaczyna\u0142o si\u0119 zwykle od analizy zakupionego towaru i odpowiedniego sortowania. Zainab wszystko ju\u017c mia\u0142a u\u0142o\u017cone \u2013 nihari na dzi\u015b, ju\u017c nawet zacz\u0119\u0142a je gotowa\u0107 bo to potrawa nie wymagaj\u0105ca grama warzywa poza cebul\u0105, bryani na jutro, na kolejne dni resztki oraz danie dodatkowe z bak\u0142a\u017can\u00f3w i pomidor\u00f3w, kalafiorowa potrawka z mi\u0119sem, chi\u0144szczyzna z ry\u017cem i zupa chi\u0144ska.<\/p>\n

Inwentaryzacj\u0119 wzrokow\u0105 przeprowadza\u0142a ona, magazynowanie w zamra\u017carce i lod\u00f3wce realizowa\u0142am ja. Szybko i bez ceregieli. Zielenina od dawna mia\u0142a swoje ustalone pozycje i schowki. Najciekawszym elementem kuchennej procedury by\u0142o jednak przyjmowanie nowej dostawy mi\u0119sa. Nie kupowali\u015bmy bowiem nic w supermarkecie. Ostateczno\u015bci\u0105 by\u0142o kupienie kurczaka, lub da\u0144 z kurczaka w restauracji i fastfoodach. Zain lubi\u0142 nierzadko skusi\u0107 si\u0119 na dr\u00f3b niehalal, czyli niepoprawnie zdaniem muzu\u0142man\u00f3w za\u017cynany, Zainab nie da\u0142aby si\u0119 nam\u00f3wic na publiczne spo\u017cywanie mi\u0119sa pod \u017cadnym pretekstem.<\/p>\n

Dostawa \u015bwie\u017cego mi\u0119sa halal przygotowywanego w niehumanitarny mo\u017cnaby rzec spos\u00f3b \u2013 bowiem zwierz\u0119ciu podrzynano gard\u0142o tak by wykrwawi\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie \u2013 mia\u0142a miejsce co miesi\u0105c. W naszej niewielkiej zamra\u017carce z trudno\u015bci\u0105 mie\u015bci\u0142o si\u0119 ca\u0142e jagni\u0119 w kawa\u0142kach. Dostarczano nam bowiem kompletne fragmenty mi\u0119sa po\u0107wiartowane na do\u015b\u0107 du\u017ce cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rego drobnicowaniem musia\u0142y\u015bmy si\u0119 boryka\u0107 same t\u0119pi\u0105c przy okazji kilka no\u017cy. By\u0142y tam i ko\u015bci i mi\u0119so i podroby, nie by\u0142o sk\u00f3ry. Dodatkowo znajomy muzu\u0142ma\u0144ski rze\u017anik, w\u0142a\u015bciciel farmy na wsi niedaleko Pensacola dorzuca\u0142 kilka kurczak\u00f3w, w ca\u0142o\u015bci. Ca\u0142\u0105 t\u0119 martw\u0105 krwist\u0105 mena\u017ceri\u0119 rozk\u0142ada\u0142y\u015bmy na pod\u0142odze na foliach, w niewielkiej kuchni, pomi\u0119dzy szafkami i zlewem. Quasi-rze\u017ania.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mi\u0119sa sz\u0142a do zamra\u017carki, z wyj\u0105tkiem podrob\u00f3w kt\u00f3re Zainab przyrz\u0105dza\u0142a od razu. Po raz pierwszy w tamtym domu w Pensacola, gdy pojawi\u0142a si\u0119 Zainab, spr\u00f3bowa\u0142am jak smakuje zwierz\u0119cy m\u00f3zg. Nie dotyka\u0142am innych podrob\u00f3w, nie smakowa\u0142y mi. Wi\u0119cej, brzydzi\u0142am si\u0119 nimi.<\/p>\n

Potem jeszcze przez kilka dni po dostawie mi\u0119sa pozostawa\u0142 mi przed oczami nieustaj\u0105cy obrazem rzeczywistego pobojowiska na pod\u0142odze kuchni w postaci \u0107wiartowanego mi\u0119sa, wizja wyimaginowanej farmy i za\u017cynanych na spos\u00f3b halal zwierz\u0105t – i nie mia\u0142am ochoty na pakista\u0144skie potrawy. A jednak nie potrafi\u0142am pozbawi\u0107 si\u0119 przyjemno\u015bci patrzenia na Zainab, gdy je przygotowywa\u0142a. Wiele si\u0119 wtedy nauczy\u0142am. Praktycznej wiedzy kucharskiej, praktycznej wiedzy o podstawowych r\u00f3\u017cnicach kulturowych.<\/p>\n

Sp\u00f3jrz jak ja to robi\u0119 \u2013 m\u00f3wi\u0142y jej oczy. Ona sama nigdy wiele nie m\u00f3wi\u0142a. Bra\u0142a kawa\u0142ek kurczaka i odziera\u0142a go ze sk\u00f3ry, nie kryj\u0105c obrzydzenia na twarzy. Zabiera\u0142am go wtedy z jej r\u0105k i powoli metodycznie oprawia\u0142am oskubanego ju\u017c ptaka nad zlewem. Wy\u015blizgiwa\u0142 si\u0119 i pl\u0105ta\u0142. Nie wywo\u0142ywa\u0142o to jednak u mnie obrzydzenia. Raczej \u017cal. Danie musia\u0142o mie\u0107 jednak wysublimowany i delikatny smak. W potrawach pakista\u0144skich nigdy nie wykorzystywano sk\u00f3ry zwierz\u0105t, nie by\u0142o chrupi\u0105cych sk\u00f3rek kurczak\u00f3w i przypalanych sk\u00f3rek jagni\u0119cia z resztkami w\u0142os\u00f3w, nie by\u0142o roso\u0142\u00f3w z p\u0142ywaj\u0105cymi okami t\u0142uszczu.<\/p>\n

Ob\u0142upiony ze sk\u00f3ry ptak l\u0105dowa\u0142 na desce, Zainab zajmowa\u0142a si\u0119 \u0107wiartowaniem i przenoszeniem do garnka. Jeszcze troch\u0119 warzyw, dajmy na to – kartofle i bak\u0142a\u017cany. Jeszcze kilka przypraw, na przyk\u0142ad pakista\u0144skie ostre chilli w proszku, chilli zielone \u015bwie\u017ce w postaci ma\u0142ych papryczek, kurkuma w proszku, mielona kolendra, mielony kminek, troch\u0119 garam masala. I oczywi\u015bcie \u015bwie\u017cy czosnek. I \u015bwie\u017cy imbir. Wszystko to nale\u017ca\u0142o intensywnie miesza\u0107 przez kilka minut, a\u017c do momentu powstania jednolitego sosu na bazie oleju, a\u017c do momentu przysma\u017cenia kawa\u0142k\u00f3w kurczaka. Po oko\u0142o dziesi\u0119ciu minutach nale\u017ca\u0142o ca\u0142o\u015b\u0107 zala\u0107 wod\u0105 i pozostawi\u0107 w spokoju. A\u017c si\u0119 zagotuje. A\u017c poddusi. Zainab miota\u0142a si\u0119 wtedy zwykle pomi\u0119dzy kuchni\u0105 a du\u017cym pokojem gdzie pozostawia\u0142a Anika pod opiek\u0105 Anisy. Mi\u0119so nie wymaga\u0142o inwigilacji i nadzoru, czasami jednak czas mija\u0142 niezauwa\u017cenie i mi\u0119so potrafi\u0142o si\u0119 przypali\u0107. Przywo\u0142ywa\u0142 nas wtedy do kuchni nieprzyjemny zapach spalenizny, a gwa\u0142towne ruchy Zainab i d\u017awi\u0119ki zniecierpliwienia przy zmniejszaniu ognia, dolewaniu wody i mieszaniu zlewa\u0142y si\u0119 z okrzykami Anisy \u2013 mamo mamo ale czemu tu tak \u015bmierdzi? Czemu tak \u015bmierdzi. Fu fu, mami, kia bate? kia bate, mamiiiiiiii! I ju\u017c nie da\u0142o si\u0119 jej potem odsun\u0105\u0107 i odp\u0119dzi\u0107 od kuchni. Anisa, przyci\u0105ga\u0142a samodzielnie krzes\u0142o z jadalni, stawa\u0142a na nim i zabiera\u0142a si\u0119 za przysma\u017canie na sucho plack\u00f3w \u0107apati, kt\u00f3re jej matka przygotowywa\u0142a sprawnie z m\u0105czno-wodnego ciasta z nieoczyszczonej pszennej m\u0105ki. Placki nadmuchiwa\u0142y si\u0119, troch\u0119 przypala\u0142y. By\u0142y dobre, Zainab pomagala i poprawia\u0142a. Tak jak wtedy, gdy robi\u0142am to ja. Ale moje placki by\u0142y naprawd\u0119 dobre i wypieczone. Nie lubi\u0142am si\u0119 spieszy\u0107. Gotowanie po pakista\u0144sku wielu potraw na raz z wieloma przystawkami, sosami i deserami wymaga\u0142o jednak wielkiej sprawno\u015bci i szybko\u015bci. Nie posiada\u0142am jej. Wola\u0142am wi\u0119c nakrywa\u0107 do sto\u0142u.<\/p>\n

11<\/p>\n

W tych jednak dniach, gdy do naszego domu zagl\u0105dali go\u015bcie, Zainab nakrywa\u0142a sama. Kilka godzin wcze\u015bniej rozpoczyna\u0142a gotowanie, sprz\u0105tanie, przygotowywanie naszego n\u0119dznego salonu z prostym du\u017cym sto\u0142em przykrytym cerat\u0105 w krat\u0119 i kilkoma krzes\u0142ami z przykryciami na siedzieniach o podobnym wzorze. Jedyn\u0105 ozdob\u0105 by\u0142y zakupione przeze mnie przed przyjazdem Zainab dwie palmy stoj\u0105ce w dwu rogach , po dwu stronach okna oraz m\u00f3j rysunek meczetu w z\u0142otych odcieniach na zielonym tle, w pustej z\u0142oconej ramie, bez szk\u0142a.<\/p>\n

Go\u015b\u0107mi byli zazwyczaj przedstawiciele narodowo\u015bci pakista\u0144skiej, s\u0105siedzi i znajomi z meczetu. Pierwsza wizyta obcych w domu by\u0142a jednak nielada jakim wydarzeniem. Zain postanowi\u0142, \u017ce b\u0119dzie lepiej dla mnie je\u015bli w nim po prostu\u2026 nie b\u0119d\u0119 uczestniczy\u0107. Mi\u0142\u0105 starsz\u0105 pani\u0105, znajom\u0105 z meczetu, kt\u00f3ra mia\u0142a pracowa\u0107 dla jego biura, nale\u017ca\u0142o najpierw wprowadzi\u0107 w trudny temat poligamii urealnionej.<\/p>\n

Kolacja mia\u0142a si\u0119 odby\u0107 p\u00f3\u017ano. Zain prosi\u0142 mnie o pozostanie w pokoju. Wola\u0142am jednak wyj\u015b\u0107, odpali\u0107 samoch\u00f3d i wybra\u0107 si\u0119 na przeja\u017cd\u017ck\u0119 toyot\u0105 w stron\u0119 oceanu, ni\u017c pods\u0142uchiwa\u0107 mimowolnie rozbawione g\u0142osy w jadalni. Przed wyj\u015bciem podesz\u0142a do mnnie Zainab proponuj\u0105c przygotowan\u0105 wcze\u015bniej dla mnie kolacj\u0119. Spojrza\u0142am na ni\u0105. W jej wielkich br\u0105zowych oczach widoczny by\u0142 \u017cal i zawstydzenie. Jak niewiele o niej wiedzia\u0142am\u2026 Nasza poligamiczna historia, sprowokowana przecie\u017c przeze mnie i Zaina, musia\u0142a by\u0107 dla niej traumatycznym i jednocze\u015bnie granicznym do\u015bwiadczeniem. Zainab dojrzewa\u0142a. Odkrywa\u0142a siebie. Testowa\u0142a nieustannie swoj\u0105 wiar\u0119. Widzia\u0142am to codziennie, w momencie gdy prosi\u0142a mnie o zaprowadzenie dzieci do przedszkola, gdy prosi\u0142a mnie o pomoc w kuchni. Prze\u0142amywa\u0142a si\u0119. Ona, kt\u00f3ra by\u0142a nauczona, \u017ce kobieta jest niepodzieln\u0105 pani\u0105 domu. Kt\u00f3ra tak\u0105 chcia\u0142a by\u0107. A jednocze\u015bnie widzia\u0142am w niej t\u0105, kt\u00f3ra jako jedna z niewielu muzu\u0142manek potrafi\u0142a czyta\u0107 Koran filtruj\u0105c jego zawarto\u015b\u0107. Odczyta\u0107 z niego t\u0119 odrobiny prawdy i przekazu mi\u0142o\u015bci. Wiedzia\u0142a, \u017ce Koran poligami\u0119 akceptowa\u0142, i by\u0142 to dla niej przekaz \u015bwi\u0119ty.<\/p>\n

A tamtego dnia postawi\u0142a przede mn\u0105 danie z mi\u0119sa i bak\u0142a\u017can\u00f3w i poda\u0142a na tacce, zawini\u0119te w czyst\u0105 bawe\u0142nian\u0105 serwet\u0119 roti czyli placki \u0107apati. Podzi\u0119kowa\u0142am i usiad\u0142am przy stole. Ona przynios\u0142a mi jeszcze szklank\u0119 wody i usiad\u0142a naprzeciwko mnie. Zagadywa\u0142a, zach\u0119ca\u0142a do jedzenia, podsuwa\u0142a sa\u0142atk\u0119 i skrojone na talerzu dodatkowo \u015bwie\u017ce warzywa. Wypytywa\u0142a gdzie jad\u0119, i czy aby jestem pewna mojej decyzji. U\u015bmiecha\u0142am si\u0119, nie odpowiadaj\u0105c na \u017cadne z pyta\u0144, kt\u00f3re wydawa\u0142y mi si\u0119 retoryczne lub niecelowe. Gdy wsta\u0142am po posi\u0142ku, podesz\u0142a do mnie jeszcze szybko proponuj\u0105c, \u017ce mo\u017ce zostanie ze mn\u0105 w pokoju, a Zain sam zabawi go\u015bcia. Roze\u015bmia\u0142am si\u0119. I dotkn\u0119\u0142am jej d\u0142oni. A ona spontanicznie przytuli\u0142a si\u0119 do mnie i zosta\u0142y\u015bmy chwil\u0119 w takim troch\u0119 nienaturalnym u\u015bcisku, czu\u0142am tylko jak g\u0142adzi mnie po plecach, jakby uspokajaj\u0105c. Rzeczywi\u015bcie dopiero po wyj\u015bciu na powietrze, stoj\u0105c przed toyot\u0105 dostrzeg\u0142am, \u017ce dr\u017c\u0105 mi d\u0142onie. \u017be ca\u0142a dr\u017c\u0119. Rzeczywi\u015bcie by\u0142am zdenerwowana. Ona zdawa\u0142a sobie z tego spraw\u0119 lepiej ni\u017c ja. Wsiad\u0142am jednak do samochodu i odjecha\u0142am, postanawiaj\u0105c ostatecznie uda\u0107 si\u0119 na kr\u00f3tk\u0105 przeja\u017cd\u017ck\u0119 nad wod\u0119, a potem odwiedzi\u0107 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, Amerykank\u0119, kt\u00f3ra mieszka\u0142a sama w naszej okolicy.<\/p>\n

Ta wizyta by\u0142a pierwsz\u0105, jednak potem posypa\u0142y si\u0119 nastepne, znajomi znajomych. Zain zgadza\u0142 si\u0119 na moj\u0105 obecno\u015b\u0107 na kolacjach. Niekt\u00f3re osoby bywa\u0142y wtajemniczone w koligacje rodzinne, inne prawdopodobnie bawi\u0107 musia\u0142y si\u0119 w przypuszczenia co do mojego pochodzenia i roli w naszym domu. Problem przesta\u0142 by\u0107 problemem. Czasem nawet nas bawi\u0142. Problem naprawd\u0119 przesta\u0142 by\u0107 problemem w momencie gdy ja samodzielnie wycofa\u0142am si\u0119 z pakista\u0144skiego \u017cycia towarzyskiego. M\u0119czy\u0142a mnie sztuczna atmosfera j\u0119zykowa, gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w kolacji zmusza\u0142a si\u0119 do u\u017cywania j\u0119zyka angielskiego jedynie dla mnie, wykorzystuj\u0105c jednocze\u015bnie ka\u017cdy pretekst aby przej\u015bc na j\u0119zyk rodzimy. Chwila mojej nieuwagi i hola, wszyscy w najlepsze szczebiocz\u0105 w urdu i tylko Anisa zagaduje mnie po angielsku, bo nikt si\u0119 ni\u0105 w czasie kolacji nie interesowa\u0142. Towarzystwo zaczyna\u0142o czu\u0107 si\u0119 bardzo swobodnie, ja za\u015b ca\u0142kowicie traci\u0142am orientacj\u0119 i w\u0105tek.<\/p>\n

W pewnym momencie przesta\u0142am wi\u0119c po prostu bywa\u0107 w domu w tych dniach uroczystych przyj\u0119\u0107 i kolacji. Przyjaci\u00f3\u0142ki, teatr, kino. Potrafi\u0142am nawet zamkn\u0105\u0107 si\u0119 w biurze, s\u0142ucha\u0107 muzyki i pisa\u0107. Powr\u00f3ci\u0142am do w\u0142asnych lubianych niegdy\u015b w Polsce zaj\u0119\u0107. T\u0119skni\u0142am za nimi. Wyrzek\u0142am si\u0119 ich jedynie dla dziwacznego powodu integracji z moj\u0105 now\u0105 rodzin\u0105. Ze wzgl\u0119du na pragnienie uto\u017csamienia, wej\u015bcia w nowy klimat, a mo\u017ce po prostu dla jeszcze jednego utajonego g\u0142\u0119boko powodu? Mia\u0142am siln\u0105 potrzeb\u0119 akceptacji. Pragn\u0119\u0142am za wszelk\u0105 cen\u0119 unika\u0107 sytuacji rozdzielenia i wykluczenia, aby nie nadwyr\u0119\u017ca\u0107 swojej, i tak niestabilnej, pozycji drugiej \u017cony. Po prostu by\u0142am zazdrosna. I nieufna. Jednak gdy znikali\u015bmy z Zainem z domu na wiele godzin, aby uczestniczy\u0107 w konferencjach, odwiedza\u0107 naszych ameryka\u0144skich znajomych, zabawi\u0107 si\u0119 w klubie, do kt\u00f3rego Zainab nie wesz\u0142aby pod \u017cadnym pozorem \u2013 ona zachowywa\u0142a si\u0119 dok\u0142adnie tak samo.<\/p>\n

12<\/p>\n

Na samym pocz\u0105tku naszego \u017cycia we troje, dla realizacji g\u00f3rnych idea\u0142\u00f3w idealnego wsp\u00f3\u0142\u017cycia, dawa\u0142am si\u0119 jeszcze nam\u00f3wi\u0107 na wsp\u00f3lne wizyty u wsp\u00f3lnych znajomych. Bywa\u0142am na przyj\u0119ciach, urodzinach, uroczysto\u015bciach, kolacjach. Wi\u0119ksze imprezy, jak i te kameralne odbywa\u0142y si\u0119 na zasadzie muzu\u0142ma\u0144skiego rozdzielenia. Purda by\u0142a jak najbardziej trendy. Dzi\u015b pami\u0119tam w\u0142a\u015bciwie ju\u017c tylko pierwsze spotkanie i jedno z ostatnich.<\/p>\n

To mia\u0142a by\u0107 jaka\u015b powa\u017cna uroczysto\u015b\u0107, by\u0107 mo\u017ce jeden z dni \u015bwiatecznych, by\u0107 mo\u017ce okazja by\u0142a osobista czy rodzinna. Nie pami\u0119tam. Zainab d\u0142ugo przygotowywa\u0142a si\u0119 do wyj\u015bcia, w ko\u0144cu zobaczy\u0142\u0105m w pe\u0142nej gotowo\u015bci \u2013 w z\u0142oto turkusowym prze\u015blicznym sari. JA zdecydowa\u0142am si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na ubranie pakista\u0144skie. Bo jak\u017ce inaczej mog\u0142am si\u0119 ubra\u0107 na t\u0119 pakista\u0144sk\u0105 imprez\u0119, gdzie ka\u017cdy mia\u0142 \u015bledzi\u0107 ka\u017cdy element mojego ubioru, gest i s\u0142owo. \u017badne z moich europejsko-ameryka\u0144skich ubra\u0144 nie by\u0142o do\u015b\u0107 skromnym, w pe\u0142ni zakrytym, wyposa\u017conym w d\u0142ugie r\u0119kawy, d\u0142ugie suknie, nieprze\u015bwituj\u0105ce materia\u0142y i na tyle sztywne aby nie ujawnia\u0142y kszta\u0142t\u00f3w kobiecego cia\u0142a. Po prostu nie mia\u0142am si\u0119 w co ubra\u0107. Zdecydowa\u0142am si\u0119 w ko\u0144cu na zielono-bia\u0142e wiosenne shalvar kamiz, co nie do ko\u0144ca licowa\u0142o z jesienn\u0105 pogod\u0105 ale i tak by\u0142o jedyn\u0105 moj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105. My last and only option. Czu\u0142am si\u0119 ju\u017c w\u00f3wczas wystarczaj\u0105co zdeterminowana strojem, aby poczu\u0107 si\u0119 spokojnie i na luzie. Spotkanie u Afshan bad\u017ci czyli u starszej pani, kt\u00f3r\u0105 darzy\u0142o si\u0119 wielkim szacunkiem powi\u0119kszy\u0142o tylko moje zdenerwowanie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ona Pierwsze spotk zastrzyk Przedszkole Dom Anisa anis i pok\u00f3j dzieci K\u0142\u00f3tnia oni Piknik Ubranie i szycie Zakupy Nauka gotowania […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-4822","page","type-page","status-publish","hentry"],"spectra_custom_meta":{"_edit_lock":["1598286383:2"],"_edit_last":["2"],"_wp_page_template":["default"],"_uag_page_assets":["a:9:{s:3:\"css\";s:0:\"\";s:2:\"js\";s:0:\"\";s:18:\"current_block_list\";a:0:{}s:8:\"uag_flag\";b:0;s:11:\"uag_version\";s:10:\"1775454065\";s:6:\"gfonts\";a:0:{}s:10:\"gfonts_url\";s:0:\"\";s:12:\"gfonts_files\";a:0:{}s:14:\"uag_faq_layout\";b:0;}"]},"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false,"illdy-blog-list":false,"illdy-widget-recent-posts":false,"illdy-blog-post-related-articles":false,"illdy-front-page-latest-news":false,"illdy-front-page-testimonials":false,"illdy-front-page-projects":false,"illdy-front-page-person":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Joanna Choluj","author_link":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/author\/joannacholuj\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Ona Pierwsze spotk zastrzyk Przedszkole Dom Anisa anis i pok\u00f3j dzieci K\u0142\u00f3tnia oni Piknik Ubranie i szycie Zakupy Nauka gotowania […]","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4822"}],"collection":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4822"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4822\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4823,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4822\/revisions\/4823"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}