{"id":4790,"date":"2020-08-24T18:05:20","date_gmt":"2020-08-24T16:05:20","guid":{"rendered":"http:\/\/joannacholuj.pl\/?page_id=4790"},"modified":"2020-08-24T18:05:20","modified_gmt":"2020-08-24T16:05:20","slug":"francja-fragmenty-ktorejs-powiesci","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/francja-fragmenty-ktorejs-powiesci\/","title":{"rendered":"Francja – fragmenty kt\u00f3rej\u015b powie\u015bci"},"content":{"rendered":"

Francja <\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Douce France, chere pays de mon enfance, <\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

je te garde dans mon coeur. <\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Oui, je t\u2019aime et je te donne ce poeme.<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Oui , je t\u2019aime, dans la joi et la douleur. <\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Douce France , bercee de tendre insouciance.. <\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Spiewa\u0142 kiedy\u015b Charles Trenet<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

1.<\/span><\/p>\n

Postanowi\u0142am wyjecha\u0107 do Francji. Nagle. Realizacja tego pomys\u0142u w po\u0142owie roku akademickiego, w drugim miesi\u0105cu roku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego sz\u00f3stego okaza\u0142a si\u0119 niekoniecznie prosta, a jednak prostsza ni\u017c oczekiwa\u0142am. I znacznie szybsza. <\/span><\/p>\n

Kto pami\u0119ta teraz jak i gdzie us\u0142ysza\u0142am o biurze Anya, kt\u00f3re organizowa\u0142o wyjazdy do Francji zwane \u2013 au pair \u2013 wyjazdy opiekunek dla dzieci? Propozycja pracy obejmowa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamieszkania wraz z rodzin\u0105, bezp\u0142atne utrzymanie i mieszkanie. Ponadto kandydatka otrzymywa\u0107 mia\u0142a pensj\u0119 niewielk\u0105, lecz wystarczaj\u0105c\u0105 na podstawowe potrzeby. Zwykle po sze\u015bciu miesi\u0105cach mia\u0142a prawo do urlopu i wyjazdu dziesi\u0119ciodniowego, niezale\u017cnie od cotygodniowego odpoczynku w postaci dwu wolnych dni. Uk\u0142ad wydawa\u0142 mi si\u0119 uczciwy. Nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 zbyt d\u0142ugo, kupi\u0142am bilet do Krakowa, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 biuro Anya i um\u00f3wi\u0142am si\u0119 na podpisanie cyrografu. <\/span><\/p>\n

By\u0142 to jednak \u015brodek roku i wiele rodzin zaanga\u017cowa\u0142o ju\u017c swoje <\/span>filles au pair<\/i><\/span> sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy wcze\u015bniej. Dopiero po kilku tygodniach otrzyma\u0142am pierwsz\u0105 propozycj\u0119 wyjazdu i pracy \u2013 rodzina w Troyes, troje dzieci. Dwoje male\u0144kich. Odm\u00f3wi\u0142am, przera\u017cona, trac\u0105c wiar\u0119 w moje umiej\u0119tno\u015bci opiekunki, kt\u00f3rych przecie\u017c nigdy do tej pory nie mia\u0142am okazji sprawdzi\u0107. Dora\u017ana opieka domowa nad m\u0142odszymi kuzynkami nie by\u0142a przecie\u017c<\/span> <\/i>prac\u0105 <\/span>na powa\u017cnie<\/i><\/span>. Agentka firmy Anya nie wiedzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce moje referencje opiekunki by\u0142y fikcyjne, spreparowane przez \u017cyczliwych s\u0105siad\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142. <\/span><\/p>\n

Po odrzuceniu oferty rodziny w Troyes, nasta\u0142a d\u0142uga cisza. Dopiero w marcu pojawi\u0142a si\u0119 kolejna propozycja. Tym razem postanowi\u0142am j\u0105 zaakceptowa\u0107, niezale\u017cnie od warunk\u00f3w, jakby by\u0142a to sprawa \u017cycia i \u015bmierci, wyzwanie, kt\u00f3rego zlekcewa\u017cenie na zawsze doprowadzi\u0142oby do utrwalenia w moim charakterze tego rysu, kt\u00f3rego nie znosi\u0142am \u2013 nie\u015bmia\u0142o\u015bci. <\/span><\/p>\n

Szcz\u0119\u015bcie mi sprzyja\u0142o i uk\u0142ad gwiazd r\u00f3wnie\u017c zdawa\u0142 si\u0119 by\u0107 prawid\u0142owy, us\u0142ysza\u0142am bowiem, \u017ce rodzina, poszukuj\u0105ca fille au pair mieszka\u0142a na po\u0142udniu Francji i mia\u0142a dwoje dzieci \u2013 dwu ch\u0142opc\u00f3w w wieku, kt\u00f3rego si\u0119 ju\u017c nie obawia\u0142am \u2013 dwu i pi\u0119ciu lat. Podano mi numer telefonu. Mia\u0142am zadzwoni\u0107 i porozumie\u0107 si\u0119 z moimi pracodawcami <\/span>to be<\/i><\/span>, co do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w mojej pracy i mojego przyjazdu. <\/span><\/p>\n

Ta rozmowa by\u0142a prawdziwym sprawdzianem moich umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych. Pami\u0119tam dr\u017cenie d\u0142oni i g\u0142osu w momencie pierwszego <\/span>Bonjour<\/i><\/span>. Po drugiej stronie s\u0142uchawki zasta\u0142am pani\u0105 domu \u2013 Sophie. Rozmowa potoczy\u0142a si\u0119 sprawnie i naturalnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce Francuzka stara\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107 wyra\u017anie i wolno, i by\u0142am jej za to wdzi\u0119czna. Moja trzyletnia nauka francuskiego w Instytucie Francuskim nie mia\u0142a w programie studi\u00f3w nad akcentem rdzennych Francuz\u00f3w z po\u0142udnia. <\/span><\/p>\n

Po tygodniu mia\u0142am ju\u017c w kieszeni bilet autobusowy do Nimes. Podr\u00f3\u017c mia\u0142a trwa\u0107 czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 godzin. Taka perspektywa nie przerazi\u0142a mnie. Cieszy\u0142am si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142a okazj\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107 w odleg\u0142e rejony Europy. Spakowanie si\u0119 w jedn\u0105 walizk\u0119 na roczny pobyt za granic\u0105 by\u0142o nie lada wyczynem. Stan\u0119\u0142o ostatecznie na dwu wielkich torbach, kt\u00f3rych ci\u0119\u017car i obj\u0119to\u015b\u0107 przeklina\u0142am w czasie podr\u00f3\u017cy, gdy stan\u0119\u0142am przed konieczno\u015bci\u0105 trzykrotnej zmiany autobusu, a za przeniesienie baga\u017cy by\u0142 w pe\u0142ni odpowiedzialny jedynie pasa\u017cer. Co tam si\u0119 dzia\u0142o! Zamieszanie, krzyk i t\u0142ok. Nienumerowane miejsca i panika, w momencie, gdy okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce walizka zagubiona. \u017be zmieni\u0142a miejsce, \u017ce ma\u0142a dwudziestotrzyletnia kobietka nie by\u0142a w stanie samodzielnie przenie\u015b\u0107 do drugiego autobusu pozbawionych nowoczesnych k\u00f3\u0142ek, wielkich toreb. Nadesz\u0142a jednak chwila, gdy mo\u017cna by\u0142o opu\u015bci\u0107 znienawidzony autobus, rozprostowa\u0107 ko\u015bci i rozejrze\u0107 si\u0119 za Francuzk\u0105 Sophie, kt\u00f3ra obieca\u0142a przyj\u015b\u0107 na dworzec autobusowy w Nimes. Nie wiedzia\u0142am jak wygl\u0105da. Ona zna\u0142a mnie ze zdj\u0119cia, kt\u00f3re przekaza\u0142am agencji Anya. <\/span><\/p>\n

Zaj\u0119\u0142am si\u0119 zbieraniem tobo\u0142k\u00f3w z siedzenia i wyci\u0105ganiem baga\u017cy z czelu\u015bci w brzuchu autobusu, gdy podesz\u0142a do mnie szczup\u0142a, \u015bredniego wzrostu, \u0142adna blondynka o jasnych oczach S\u0142owianki, i zagadn\u0119\u0142a o moje imi\u0119. Widzia\u0142am j\u0105 ju\u017c w momencie wysiadania. Macha\u0142a energicznie d\u0142oni\u0105. Wydawa\u0142o mi si\u0119 jednak, \u017ce ten gest powitalny nie by\u0142 przeznaczony dla mnie. Sophie. Wygl\u0105da\u0142a na sympatyczn\u0105 kobiet\u0119 \u2013 by\u0142am dobrej my\u015bli. <\/span><\/p>\n

– Chod\u017amy, pomog\u0119 ci wzi\u0105\u0107 jeden baga\u017c. Samoch\u00f3d stoi na parkingu na zewn\u0105trz. Tu nie mo\u017cna wje\u017cd\u017ca\u0107 \u2013 szczebiota\u0142a. Uderzy\u0142 mnie fakt, jak \u0142atwo by\u0142o mi j\u0105 zrozumie\u0107. O ile\u017c prostszy wydawa\u0142 si\u0119 kontakt bezpo\u015bredni, w por\u00f3wnaniu do rozmowy telefonicznej. <\/span><\/p>\n

\u2013 Je\u015bli czegokolwiek nie zrozumiesz, m\u00f3w, krzycz. Na pewno sobie poradzimy. Tw\u00f3j francuski jest dobry \u2013 u\u015bmiechn\u0119\u0142a si\u0119. Odpowiedzia\u0142am niepewnym u\u015bmiechem i zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie zaczyna\u0142a si\u0119 moja wielka, zagraniczna przygoda. Przede mn\u0105 sta\u0142a prawdziwa Francuzka, kt\u00f3ra, jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o, przodk\u00f3w pozostawi\u0142a w Chorwacji. Dla m\u0119\u017ca porzuci\u0142a Pary\u017c i zjecha\u0142a do Nimes, aby osiedli\u0107 si\u0119, wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c, urodzi\u0107 dzieci <\/span>
\ni zbudowa\u0107 du\u017cy, nowoczesny dom z basenem w pi\u0119knym regionie Langwedocji. <\/span><\/p>\n

\n

2. <\/span><\/p>\n

Nie tylko Sophie, r\u00f3wnie\u017c to miasto, ten region i kraj przywita\u0142y mnie ciep\u0142o <\/span>
\ni \u017cyczliwie. Czu\u0142am podekscytowanie w ci\u0105gu pi\u0119tnastu minut podr\u00f3\u017cy samochodem <\/span>
\nz centrum na przedmie\u015bcia, gdzie mieszkali pa\u0144stwo Trenet. Podniecenie jednak znik\u0142o, a jego miejsce zaj\u0105\u0142 strach, w momencie, gdy przekroczy\u0142y\u015bmy pr\u00f3g domu i ujrza\u0142am dw\u00f3ch ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy bawili si\u0119 w upiornie ha\u0142a\u015bliw\u0105 zabaw\u0119, kt\u00f3ra polega\u0142a na bieganiu tam i z powrotem z domu na podw\u00f3rze i z podw\u00f3rza do domu. <\/span><\/p>\n

– Kochanie jeste\u015bmy \u2013 zakomunikowa\u0142a Sophie i pojawi\u0142 si\u0119 m\u0105\u017c Philippe \u2013 m\u0119\u017cczyzna s\u0142usznego wzrostu i wagi, zapewne wiekiem zbli\u017cony do Sophie. Trzydziestopi\u0119ciolatek. Krucze, zbyt d\u0142ugie, proste w\u0142osy i ciemne oczy, okr\u0105g\u0142y brzuszek i silne, du\u017ce d\u0142onie i stopy, zacz\u0105tki podw\u00f3jnego podbr\u00f3dka i mi\u0142e rysy twarzy ze zmarszczkami od u\u015bmiechu, ujawnia\u0142y osob\u0119 przyja\u017anie nastawion\u0105 do \u015bwiata i \u017cyczliw\u0105. Wiedzia\u0142am, \u017ce z jego strony nie pojawi\u0105 si\u0119 k\u0142opoty. Czy\u017cby mia\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 z przeciwnej flanki, kt\u00f3rej broni\u0142a pani domu? Dlaczego tworzy\u0142am w g\u0142owie wizj\u0119 zagro\u017ce\u0144 i problem\u00f3w? Ja, urodzona pesymistka, nie potrafi\u0142am wyobrazi\u0107 sobie sytuacji, gdzie wszystko sz\u0142o g\u0142adko, bez zawi\u0142o\u015bci i komplikacji. <\/span><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie. Sta\u0142o si\u0119 wedle moich oczekiwa\u0144 \u2013 problemy pojawi\u0142y si\u0119 szybko. Od strony pokoju dzieci\u0119cego Davida i Lucasa. Dzi\u015b nie pami\u0119tam ju\u017c, jak poradzi\u0142am sobie z ich zadziorno\u015bci\u0105 i uporem. Jak przekona\u0142am m\u0142odszego, kt\u00f3rego nazywa\u0142am czasem \u0141ukaszem, aby cho\u0107 troch\u0119 mnie polubi\u0142. Cho\u0107 tak\u0105 odrobin\u0119, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby nam doprowadzi\u0107 do pomy\u015blnej zmiany pieluchy czy zako\u0144czenia z sukcesem pe\u0142nej zasadzek i podst\u0119p\u00f3w operacji k\u0105pieli. \u0141azienka, mimo \u017ce znajdowa\u0142a si\u0119 o dwa kroki od pokoju ch\u0142opc\u00f3w, by\u0142a odleg\u0142ym sza\u0144cem. Opuszczaj\u0105c j\u0105 po godzinie, by\u0142am tak bardzo zm\u0119czona, \u017ce dotarcie z dzieckiem na r\u0119ku do drzwi jego pokoju, a potem do dzieci\u0119cego \u0142\u00f3\u017ceczka, by\u0142o niemal ponad moje si\u0142y. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce je\u015bli pozwol\u0119 ch\u0142opcom na swobod\u0119 i samodzielne dotarcie do pokoju, b\u0119d\u0119 ich szuka\u0107 jeszcze przez godzin\u0119 po ca\u0142ym podw\u00f3rzu, a w najlepszym przypadku gania\u0107 za nimi po rozleg\u0142ej przestrzeni domu. <\/span><\/p>\n

Dom by\u0142 parterowy, o koncepcji modernistycznej, gdzie centrum \u017cycia rodziny skupia\u0142 du\u017cy salon. Zawsze by\u0142 pe\u0142en \u015bwiat\u0142a, dzi\u0119ki okienkom w suficie, przeszklonym drzwiom wej\u015bciowym oraz wielkim od sufitu do pod\u0142ogi suwanym drzwiom dwu-sk\u0142adowym, kt\u00f3re prowadzi\u0142y na taras i basen. Ogr\u00f3d, kt\u00f3ry rozpo\u015bciera\u0142 si\u0119 poza nimi, by\u0142 jeszcze pust\u0105, nieokie\u0142zan\u0105 przestrzeni\u0105, obj\u0119t\u0105 w posiadanie przez chwasty. <\/span><\/p>\n

Do moich obowi\u0105zk\u00f3w au-perki nale\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c codzienne porz\u0105dki. Nienawidzi\u0142am ich. Szklane drzwi na taras by\u0142y szczeg\u00f3ln\u0105 zmor\u0105. Aparatura myj\u0105ca, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 ze szczotek i d\u0142ugich rur, nie sprawdzi\u0142a si\u0119. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na myciu r\u0119cznym. Wkr\u00f3tce jednak przyzwyczai\u0142am si\u0119 do procedur zachowywania czysto\u015bci i sprawa przesta\u0142a by\u0107 problemem. Znikn\u0105\u0142 stres, a zast\u0105pi\u0142 go luz i spok\u00f3j. Coraz bardziej lubi\u0142am swoj\u0105 francusk\u0105 rodzin\u0119 i nic nie by\u0142o w stanie zmieni\u0107 moich ciep\u0142ych uczu\u0107 dla nich, ani nu\u017c\u0105ce mycie okien i pod\u0142\u00f3g, ani prasowanie ogromnym, pseudo-nowoczesnym \u017celazkiem na par\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a produkowana w oddzielnym urz\u0105dzeniu, \u0142\u0105czonym za pomoc\u0105 kabli i rurek. <\/span><\/p>\n

W\u00f3wczas mia\u0142am ju\u017c za sob\u0105 pewne wstydliwe, a mo\u017ce po prostu groteskowe wydarzenie, kt\u00f3re nabawi\u0142o mnie tony kompleks\u00f3w i wp\u0119dzi\u0142o w depresj\u0119 na kolejne kilka dni. Pojazd czteroko\u0142owy. Tak, posiada\u0142am prawdo jazdy – w ten spos\u00f3b odpowiedzia\u0142am na pytanie rodziny francuskiej jeszcze w Polsce, w formularzu oraz w rozmowie telefonicznej. Prawo jazdy mia\u0142am od kilku lat, moje umiej\u0119tno\u015bci by\u0142y jednak niewielkie, a znajomo\u015b\u0107 pojazdu bierna. Rzadko je\u017adzi\u0142am w Polsce samochodem, a w\u0142asnego nie posiada\u0142am. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce odpowiadaj\u0105c „Nie” na pytanie o umiej\u0119tno\u015bci kierowcy pozbawiam si\u0119 by\u0107 mo\u017ce oferty pracy i wyjazdu. W Nimes, ju\u017c drugiego dnia mojego pobytu stan\u0119\u0142am przed wielkim wyzwaniem \u2013 mia\u0142am sta\u0107 si\u0119 rodzinnym kierowc\u0105 zdezelowanego gracika, starego Renault. Najpierw nale\u017ca\u0142o jednak odebra\u0107 pojazd z warsztatu, gdzie przezorny Philippe zostawi\u0142 wehiku\u0142, aby mechanicy doprowadzili go do stanu u\u017cywalno\u015bci. Miesi\u0105c wcze\u015bniej auto mia\u0142o lekki wypadek w towarzystwie Sophie, kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej korzysta\u0142a z samochodu. Jako umiej\u0119tny kierowca, \u015bwietnie radzi\u0142a sobie zawsze z jego kaprysami i problemami z rozrusznikiem i akumulatorem. Podj\u0119\u0142am wyzwanie. Tu\u017c przed warsztatem wsiad\u0142am zarumieniona ze strachu i wstydu do mojego nowego pojazdu. Przekr\u0119ci\u0142am kluczyk w stacyjce. Bez efektu. Nie zna\u0142am trik\u00f3w wprawnego kierowcy. Nie do\u015b\u0107 d\u0142ugo trzyma\u0142am przekr\u0119cony kluczyk, nie do\u015b\u0107 sprawnie naciska\u0142am sprz\u0119g\u0142o. Wszystko nie tak. Samoch\u00f3d odm\u00f3wi\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy, a ja, na oczach widz\u00f3w \u2013 pracownik\u00f3w warsztatu, za\u0142amanej Sophie i dzieci \u2013 poleg\u0142am. Nie potrafi\u0142am uruchomi\u0107 maszyny. Silnik zapala\u0142 si\u0119 i gas\u0142, a potem ju\u017c tylko milcza\u0142 ura\u017cony. By\u0142o mi wstyd i \u017ale. <\/span><\/p>\n

Bez s\u0142owa pozostawili\u015bmy Renault w warsztacie i wr\u00f3cili\u015bmy do domu drugim rodzinnym samochodem, kt\u00f3ry prowadzi\u0142a wprawnie Sophie. Nie zda\u0142am testu na kierowc\u0119. Ale wyrozumia\u0142a rodzina nie zg\u0142osi\u0142a problemu agencji <\/span>Au-pair<\/i><\/span><\/p>\n

– Nic si\u0119 nie sta\u0142o \u2013 twierdzi\u0142a mi\u0142a S\u0142owianka, pani domu \u2013 Nic si\u0119 nie sta\u0142o, sama zawozi\u0107 b\u0119d\u0119 dzieci do szko\u0142y. To ty w\u0142a\u015bciwie masz du\u017cy problem. Nasz dom jest znacznie oddalony od centrum Nimes, a jedyny \u015brodek lokomocji to autobus. Kilometr st\u0105d mie\u015bci si\u0119 najbli\u017cszy przystanek, kilka kilometr\u00f3w dalej drugi, na kt\u00f3rym autobusy zatrzymuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej. Jest jednak rower. \u2013 I on sta\u0142 si\u0119 moim najwierniejszym \u015brodkiem transportu. Na nim nie raz wraca\u0142am w \u015brodku nocy, gdy nie kursowa\u0142 ju\u017c \u017caden autobus w stron\u0119 domu rodziny Trenet. <\/span><\/p>\n

Taka podr\u00f3\u017c zajmowa\u0142a zwykle oko\u0142o czterdziestu minut, zale\u017cnie od poziomu mojego zm\u0119czenia i od kierunku jazdy. Du\u017co \u0142atwiej zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 z g\u00f3rki w drodze do centrum Nimes, ni\u017c wspina\u0142o z mozo\u0142em pod g\u00f3r\u0119, w stron\u0119 domu. Autobus odchodz\u0105cy z bli\u017cszego przystanku, kursowa\u0142 jedynie pi\u0119\u0107 razy dziennie. Bywa\u0142y dni, gdy wysiadaj\u0105c na dalszym przystanku, musia\u0142am przeby\u0107 drog\u0119 na piechot\u0119. By\u0142a to godzinna w\u0119dr\u00f3wka, ale w tamtym, pocz\u0105tkowym, wiosennym okresie by\u0142a ona szczeg\u00f3lnie przyjemna. <\/span><\/p>\n

Sz\u0142am w otoczeniu p\u00f3l, \u0142\u0105k zwanych garrigues, poro\u015bni\u0119tych zasuszon\u0105 wysok\u0105 traw\u0105, kwiatami i zio\u0142ami. Ich zapach unosi\u0142 si\u0119 wysoko ponad przestrzeni\u0105 p\u0142askich \u0142\u0105k i pag\u00f3rk\u00f3w. Zagl\u0105da\u0142 do przydro\u017cnych dom\u00f3w, uderza\u0142 do g\u0142owy, osza\u0142amia\u0142. Pachnia\u0142a bazylia, tymianek, kocanki czy sasanki (zawsze mi si\u0119 myli\u0142y), wrzosy, rozmaryn i lawenda, kt\u00f3ra rozsiewa\u0142a aromat najsilniej i najskuteczniej, i uwodzi\u0142a przechodni\u00f3w w\u0119druj\u0105cych kr\u0119t\u0105 drog\u0105 w\u015br\u00f3d \u0142asz\u0105cych si\u0119 do kolan zi\u00f3\u0142. Po obu stronach dystyngowanie, z zachowaniem przyzwoitych odst\u0119p\u00f3w, jak przysta\u0142o na rezydencje prowincjonalne Langwedocji, rozsiad\u0142y si\u0119 ludzkie domostwa. <\/span><\/p>\n

Mija\u0142y jednak dni i Nimes stawa\u0142o si\u0119 miejscem, kt\u00f3re przypomina\u0142o mi pustyni\u0119. S\u0142o\u0144ce od rana przypieka\u0142o ziemi\u0119 jak ro\u017cen. Trudno by\u0142o si\u0119 przed nim ukry\u0107. Moja sk\u00f3ra szybko pokry\u0142a si\u0119 opalenizn\u0105, w\u0142osy poja\u015bnia\u0142y. Pod wiecz\u00f3r cykady zbiera\u0142y si\u0119 w trawach, daj\u0105c monotonny, ale intryguj\u0105cy i hipnotyzuj\u0105cy koncert. Aby wytra\u0107 w codziennych w\u0119dr\u00f3wkach do miasta, w s\u0142o\u0144cu i upale, kt\u00f3ry silny by\u0142 nawet pod wiecz\u00f3r, lubi\u0142am odcina\u0107 si\u0119 elektroniczn\u0105 \u015bciank\u0105 od cykad, i s\u0142ucha\u0107 muzyki, kt\u00f3ra p\u0142yn\u0119\u0142a w s\u0142uchawkach walkmana. T\u0119 kaset\u0119 z nagraniem muzyki z film\u00f3w \u201ePulp fiction\u201d i \u201eDesperado\u201d, prezent od przyjaci\u00f3\u0142ki z Polski, mam do dzi\u015b. Wci\u0105\u017c jej s\u0142ucham. Dzi\u015b tej muzyce w mojej wyobra\u017ani wci\u0105\u017c towarzysz\u0105 wspomnienia z Francji, a szczeg\u00f3lnie widok tamtej kr\u0119tej drogi po\u015br\u00f3d \u0142\u0105k. <\/span><\/p>\n

3<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo moje wyprawy do centrum Nimes ogranicza\u0142y si\u0119 do samotnego zwiedzania starych, w\u0105skich uliczek, sklepik\u00f3w pe\u0142nych francuskich rozmaito\u015bci <\/span>
\ni regionali\u00f3w spo\u017cywczych. By\u0142am go\u015bciem kilku muze\u00f3w, wielu galerii i ruin zabytk\u00f3w rzymskich. Co tydzie\u0144 sk\u0142ada\u0142am r\u00f3wnie\u017c wizyty szkole Alliance Francaise, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a kursy j\u0119zyka francuskiego dla obcokrajowc\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Grupa, do kt\u00f3rej zapisa\u0142a mnie, zgodnie z wymogami kontraktu, moja pracodawczyni Sophie, by\u0142a to grupa dziewcz\u0105t w podobnej jak moja sytuacji. Z wielu stron \u015bwiata przyjecha\u0142y tutaj, aby bawi\u0107 francuskie dzieci i uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka. To by\u0142o miejsce, gdzie pozna\u0142am moich pierwszych przyjaci\u00f3\u0142. Z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 Niemek, Austriaczek i Polek zaznajomi\u0142am si\u0119 bardzo szybko. Wi\u0119cej czasu wymaga\u0142o porozumienie si\u0119 ze Szwedkami, Norwe\u017ckami i Finkami. Zwyczaje i mentalno\u015b\u0107 dziewcz\u0105t ze Skandynawii razi\u0142y mnie odmienno\u015bci\u0105. Czy by\u0142 to m\u00f3j pierwszy, rzeczywisty szok kulturowy? Bo Francja by\u0142a mi tak bliska jak Polska. <\/span><\/p>\n

Drug\u0105 Francuzk\u0105, poza Sophie, kt\u00f3r\u0105 szczerze polubi\u0142am, lecz wyra\u017anie bez wzajemno\u015bci, by\u0142a Veronique, nauczycielka francuskiego. Ta kobieta, szczup\u0142a i do\u015b\u0107 wysoka, o kr\u00f3tkich, prostych w\u0142osach, d\u0142ugim nosie i ostrym j\u0119zyku by\u0142a w moich oczach typow\u0105 Francuzk\u0105. Podziwia\u0142am j\u0105, cho\u0107 jej zwi\u0105zek z du\u017co m\u0142odszym m\u0119\u017cczyzn\u0105 nie zyska\u0142 mojego szacunku i zrozumienia. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z w\u0142asnej pruderii i za\u015bciankowych przekona\u0144, uzna\u0142am mimo wszystko, \u017ce jest on niezrozumia\u0142y i niestosowny. Istotny fakt \u2013 m\u0142odszy o kilkana\u015bcie lat ch\u0142opak, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 Veronique by\u0142 rzeczywi\u015bcie przystojny, rzeczywi\u015bcie m\u0142ody i rzeczywi\u015bcie mi si\u0119 podoba\u0142. Ale do tego nie przyznawa\u0142am si\u0119 nawet przed sam\u0105 sob\u0105. By\u0142am przecie\u017c ju\u017c od kilku miesi\u0119cy zwi\u0105zana uczuciowo z pewnym Maroka\u0144czykiem, muzu\u0142maninem. To on co weekend zabiera\u0142 mnie na przeja\u017cd\u017cki w\u0142asnym samochodem i zabawia\u0142 opowie\u015bciami o swojej rodzinie i przyjacio\u0142ach, kt\u00f3rzy mieli zapewne r\u00f3wnie dziwaczny arabski akcent we francuskim. A to zakrawa\u0142o ju\u017c na blu\u017anierstwo i profanacj\u0119. Te my\u015bli zachowywa\u0142am jedynie dla siebie, Ahmedowi nie m\u00f3wi\u0105c ani s\u0142owa, nigdy nie krytykuj\u0105c jego manier, zachowania ani sposobu m\u00f3wienia. Dzi\u0119ki niemu porusza\u0142am si\u0119 po okolicy Nimes sprawnie i bez problemu, dzi\u0119ki niemu pozna\u0142am egzotyczn\u0105, prowincjonaln\u0105 Francj\u0119, Francj\u0119 imigrant\u00f3w i sezonowych robotnik\u00f3w, jakiej nie mia\u0142abym okazji pozna\u0107 jako zwyk\u0142a, samotna fille au pair. <\/span><\/p>\n

Ahmed pracowa\u0142 w jednym z wielu gospodarstw. Rwa\u0142 owoce. Tyle wiedzia\u0142am o jego \u017cyciu profesjonalnym, czyli bardzo niewiele. W\u0142a\u015bciwie niezbyt mnie to w\u00f3wczas interesowa\u0142o, nie chcia\u0142am prowadzi\u0107 studi\u00f3w socjologicznych zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecze\u0144stwa francuskiego. Interesowa\u0142a mnie jedynie literatura i j\u0119zyk francuski, kt\u00f3rym by\u0142am nieustannie i niezmiennie zauroczona. To pozosta\u0142o do dzi\u015b. Wtedy jednak potrafi\u0142am wzbudzi\u0107 w sobie szacunek dla Ahmeda. Wiedzia\u0142am, \u017ce jak wielu jego ziomk\u00f3w, pracuje za granic\u0105, bo w Maroko o prac\u0119 trudno, a warto\u015b\u0107 franka po wymianie na rodzime pieni\u0105dze by\u0142a nie do pogardzenia. Z biegiem czasu \u0142\u0105czy\u0142o nas coraz wi\u0119cej. Ni\u0107 porozumienia prz\u0119d\u0142a si\u0119 sama. Oboje we Francji byli\u015bmy obcy. Nie do ko\u0144ca akceptowani, byli\u015bmy klas\u0105 ni\u017csz\u0105, intruzami o \u0142atwo wyczuwalnym akcencie. Czuli\u015bmy si\u0119 samotnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce Ahmed, tak jak i ja, poszukiwa\u0142 blisko\u015bci osoby, kt\u00f3ra ze zrozumieniem wys\u0142ucha\u0142aby jego problem\u00f3w. Ten zwi\u0105zek od pocz\u0105tku by\u0142 samowystarczalny, samoistniej\u0105cy, samokreuj\u0105cy si\u0119. Nie mogli\u015bmy \u017cy\u0107 bez siebie. A jednak po pewnym czasie, im bardziej on si\u0119 do mnie przywi\u0105zywa\u0142, ceni\u0142 mnie, im \u015bmielsze snu\u0142 plany o naszej wsp\u00f3lnej przysz\u0142o\u015bci, ja tym ja\u015bniej widzia\u0142am istniej\u0105ce mi\u0119dzy nami r\u00f3\u017cnice i t\u0119 przepa\u015b\u0107, kt\u00f3rej niczym nie da\u0142o si\u0119 zape\u0142ni\u0107. Nie wystarcza\u0142a jego mi\u0142o\u015b\u0107 i m\u00f3j dla niego szacunek. R\u00f3\u017cnili\u015bmy si\u0119. Mieli\u015bmy przed sob\u0105 inne cele. Poczu\u0142am ulg\u0119, gdy wreszcie zdoby\u0142am si\u0119 na odwag\u0119, aby zerwa\u0107. Utrzyma\u0107 raz powiedziane \u2013 \u201eNie. Koniec z nami.\u201d Nie ulec telefonicznym namowom, nagabywaniom na ulicy, gdy wiele tygodni p\u00f3\u017aniej pojawia\u0142 si\u0119 tam, na rogu, tam gdzie zwyk\u0142 na mnie zawsze czeka\u0107. Cierpliwy i wytrwa\u0142y. <\/span><\/p>\n

A ja po prostu chcia\u0142am by\u0107 wolna. Nie planowa\u0142am innych zwi\u0105zk\u00f3w, ale one pojawi\u0142y si\u0119 miwolnie. I szybko. <\/span><\/p>\n

Zanim to nast\u0105pi\u0142o, spokojnie wyprawia\u0142am si\u0119 z Ahmedem na wycieczki w plener, sk\u0142ada\u0142am wizyty w pobliskich miasteczkach, smutnych, wymar\u0142ych i pustych, kt\u00f3re zamieszkiwa\u0142o niewielu m\u0142odych ludzi i rzadko dawa\u0142 si\u0119 s\u0142ysze\u0107 \u015bmiech dzieci. Instalowano tam jednak weso\u0142e miasteczka dla doros\u0142ych. I zaczyna\u0142a si\u0119 feria \u2013 \u015bwi\u0105teczna zabawa. Zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 towarzystwo z ca\u0142ej okolicy. Nie pami\u0119tam z jakiej okazji odbywa\u0142a si\u0119 wielka feta w Nimes tamtego wieczoru. By\u0142a to by\u0107 mo\u017ce letnia feria czyli spektakle z uczestnictwem byk\u00f3w i wielka popijawa sangri\u0105, m\u0142odym winem owocowym. By\u0142 sza\u0142, rado\u015b\u0107 i ha\u0142as, jaki tworzy\u0142a mieszanka ludzkich g\u0142os\u00f3w i d\u017awi\u0119k\u00f3w muzyki, ha\u0142a\u015bliwych pozytywek, starych karuzeli i brz\u0119ku solidnych, niskich szklanek do wina. Ten alkohol nie uderza\u0142 do g\u0142owy z pierwszym \u0142ykiem. Zdradliwie i powoli zaczyna\u0142 drapa\u0107 w prze\u0142yku i \u015bwiat stawa\u0142 si\u0119 g\u0142o\u015bniejszy i pe\u0142en rozmazanych, faluj\u0105cych barw. Przybiera\u0142 kolor ciemno\u015bci i czerwonej, po\u0142yskliwej w blasku nocy sangrii. <\/span><\/p>\n

Ahmed nie pi\u0142. Ja pi\u0142am. Nie widzia\u0142am w\u00f3wczas powodu, dla kt\u00f3rego nie mia\u0142abym tego czyni\u0107. Czasy oazowej Krucjaty Wyzwolenia Cz\u0142owieka by\u0142y zako\u0144czone, a on nie stara\u0142 si\u0119 nigdy t\u0142umaczy\u0107 powod\u00f3w swojej abstynencji. Nie pyta\u0142am. A mo\u017ce raz zapytawszy, nie uzyska\u0142am odpowiedzi. I porzuci\u0142am wielkoduszn\u0105 ide\u0119 wnikania w psychik\u0119 i umys\u0142owo\u015b\u0107 tego m\u0119\u017cczyzny z po\u0142udnia, kt\u00f3ry dla mnie przynale\u017ca\u0142 do kultury Orientu, dalekiej mi i obcej. Ahmed nie stara\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 swojego post\u0119powania tak\u017ce dlatego, \u017ce nie zawsze post\u0119powa\u0142 wedle obowi\u0105zuj\u0105cych w jego religii regu\u0142. Ale o tym wiem dopiero dzi\u015b, gdy pozna\u0142am zasady islamu. W\u00f3wczas za\u015b, mimo \u017ce jego ataki na moj\u0105 naiwn\u0105 jeszcze kobieco\u015b\u0107 przyjmowa\u0142am z niech\u0119ci\u0105, jednocze\u015bnie uznawa\u0142am je za naturalny przejaw m\u0119skich sk\u0142onno\u015bci do zaspokojenia pop\u0119du seksualnego. Tamtej nocy Ahmed po raz kolejny zacz\u0105\u0142 mnie \u0142agodnie uwodzi\u0107. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce tym razem by\u0107 mo\u017ce nie uda mi si\u0119 unikn\u0105\u0107 zbli\u017cenia. Na ulicach wrzawa. Ju\u017c po zmroku, a zabawa trwa\u0142a w najlepsze. Roz\u015bwietlone ulice i place. Muzyka i taniec. Pija\u0144stwo i szale\u0144cze ta\u0144ce w w\u0105skich uliczkach i na ma\u0142ych placach Nimes. <\/span><\/p>\n

Chcia\u0142 wraca\u0107 do samochodu. By\u0142o p\u00f3\u017ano i sama mia\u0142am ochot\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 ju\u017c w swoim \u0142\u00f3\u017cku, w ma\u0142ym pokoju z wielkim oknem-drzwiami na podw\u00f3rze, u rodziny Trenet. On mia\u0142 jednak inne plany i przekona\u0142am si\u0119 o tym szybko w momencie, gdy wsiedli\u015bmy do samochodu i zapad\u0142a cisza. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o jedynie gwar g\u0142os\u00f3w z dalekiego placu pe\u0142nego stragan\u00f3w i przeno\u015bnych bar\u00f3w. Parking by\u0142 pusty, a samoch\u00f3d Ahmeda sta\u0142 na uboczu, pod drzewami. Samotnie. W okolicy ani \u017cywej duszy. Wr\u00f3cili do domu ci, kt\u00f3rzy chcieli wr\u00f3ci\u0107 wcze\u015bnie. Pozostali ci, kt\u00f3rzy chcieli powr\u00f3ci\u0107 bladym \u015bwitem. Byli\u015bmy sami. Poczu\u0142am dotyk jego ust, gdy zbli\u017cy\u0142 swoj\u0105 twarz do mojej i przytuli\u0142 policzek. Zaproponowa\u0142 wsp\u00f3ln\u0105 noc w samochodzie. Do \u015bwitu pozosta\u0142o jedynie kilka godzin, wi\u0119c zgodzi\u0142am si\u0119. Roz\u0142o\u017cyli\u015bmy fotele, tak \u017ce stworzy\u0142y wygodne \u0142\u00f3\u017cko samochodowe. Znalaz\u0142 si\u0119 i koc, kt\u00f3ry Ahmed zapewne zawsze ze sob\u0105 wozi\u0142. <\/span><\/p>\n

Przysun\u0105\u0142 si\u0119 blisko mnie i le\u017celi\u015bmy, cia\u0142o obok cia\u0142a. Uwielbia\u0142am si\u0119 przytula\u0107, lubi\u0142am dotyk jego r\u0105k. Nikt nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 bardziej czu\u0142y i delikatny. Wiedzia\u0142am doskonale do czego zmierza\u0142, a jednak czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie. Nie mia\u0142am ochoty nie seks. Wierzy\u0142am, \u017ce zrozumie moje uczucia. Uwa\u017ca\u0142am ponadto, \u017ce samoch\u00f3d jest miejscem nieromantycznym. W pewnym momencie poczu\u0142am jednak, \u017ce trac\u0119 kontrol\u0119 nad jego r\u0119kami i pieszczotami, a jednocze\u015bnie nie potrafi\u0142am si\u0119 broni\u0107. Czy nie by\u0142o mi dobrze? <\/span><\/p>\n

A zbli\u017cenie by\u0142o cholernie bolesne. Zero delikatno\u015bci. Wpad\u0142am w z\u0142o\u015b\u0107 i za\u017c\u0105da\u0142am, aby jak najszybciej odwi\u00f3z\u0142 mnie do domu. <\/span><\/p>\n

4<\/span><\/p>\n

Ca\u0142y romantyzm leg\u0142 w gruzach i od tamtej pory, mimo \u017ce nie rozstali\u015bmy si\u0119 z Ahmedem tak szybko, bo mija\u0142y kolejne miesi\u0105ce, a my byli\u015bmy razem, nie mog\u0142am odnale\u017a\u0107 przyjemno\u015bci we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu z nim. Zako\u0144czenie tego zwi\u0105zku by\u0142o jedynie kwesti\u0105 czasu. A jedno z ostatnich zdarze\u0144 przed naszym rozstaniem tylko umocni\u0142o mnie w moim przekonaniu i pomog\u0142o podj\u0105\u0107 ostateczn\u0105 decyzj\u0119. <\/span><\/p>\n

To by\u0142o latem. Upa\u0142 niemi\u0142osierny, bo s\u0142o\u0144ce pra\u017cy\u0142o z wysoka i w godzinach po\u0142udniowych nie spos\u00f3b by\u0142o robi\u0107 cokolwiek innego, jak za\u017cywa\u0107 siesty w szczelnie zasnutym cieniem pokoju, lub ch\u0142odzi\u0107 si\u0119 w basenie z g\u0142ow\u0105 okryt\u0105 czapk\u0105 dla ochrony przed udarem. W\u0142a\u015bnie te po\u0142udniowe godziny i moj\u0105 przerw\u0119 w pracy postanowi\u0142am wykorzysta\u0107 na przeja\u017cd\u017ck\u0119 z Ahmedem. Do miasta. Zam\u00f3wili\u015bmy fili\u017cank\u0119 ma\u0142ej czarnej w miejscowo\u015bci, kt\u00f3rej nazwy nie pami\u0119tam, w prowincjonalnej kawiarni, kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 klienteli stanowili Arabowie. Do tego jednak zd\u0105\u017cy\u0142am si\u0119 ju\u017c, podczas zwi\u0105zku z moim Maroka\u0144czykiem, przyzwyczai\u0107 i k\u0142ad\u0142am to na karb jego nie\u015bmia\u0142o\u015bci wobec Francuz\u00f3w <\/span>
\ni francuskiej ksenofobii. Imigranci Maroka\u0144czycy i Algierczycy mieli w\u0142asne bary, a Francuzi – osobne. Nikt nikomu nie wchodzi\u0142 w drog\u0119. Co uczyni\u0107 jednak mia\u0142a bia\u0142a, m\u0142oda kobieta? Nie wchodzi\u0107 do restauracji i kawiarni, gdzie nie by\u0142o ani jednej damy? Optowa\u0107 za barami francuskimi? <\/span><\/p>\n

Spotkanie przebiega\u0142o standardowo – kawa, spacer po molo i ogl\u0105danie \u0142\u00f3dek. Nie by\u0142o to Nimes, ale Arles lub Avignon albo jakie\u015b inne ma\u0142e miasteczko nad wod\u0105. Ahmed przedstawi\u0142 mi swojego rodaka, Mohameda. To by\u0142 cz\u0142owiek starszy od niego. Bodaj czterdziestoletni, postawny, z brzuszkiem. Lekarz po studiach w Maroko, z praktyk\u0105 we Francji. <\/span><\/p>\n

U\u015bmiecha\u0142 si\u0119 ca\u0142y czas, jakby rzeczywi\u015bcie nasze spotkanie by\u0142o dla niego wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 i zaszczytem. Po p\u00f3\u0142 godzinie zdoby\u0142 si\u0119 na odwag\u0119 i poprosi\u0142 mnie, abym zabawi\u0142a si\u0119 w swatk\u0119 i znalaz\u0142a mu \u017con\u0119 Polk\u0119. Poczu\u0142am, \u017ce si\u0119 czerwieni\u0119. Nie bardzo wiedzia\u0142am jak zareagowa\u0107. Uzna\u0142am propozycj\u0119 za niestosown\u0105. Mia\u0142am ochot\u0119 uciec. Zachowa\u0142am si\u0119 jednak jak dama, obraz naiwno\u015bci i dobrego wychowania. Poczeka\u0142am do ko\u0144ca spotkania z Maroka\u0144czykami i do momentu naszego rozstania pod bram\u0105 domu pa\u0144stwa Trenet, kt\u00f3rym ju\u017c za drzwiami powiedzia\u0142am, aby za wszelk\u0105 cen\u0119 nie \u0142\u0105czyli mnie telefonicznie z Ahmedem, bo jestem raz na zawsze nieobecna i zaj\u0119ta. <\/span><\/p>\n

M\u00f3wi\u0142am mu to wielokrotnie, nigdy jednak nie potraktowa\u0142 moich s\u0142\u00f3w powa\u017cnie. Ale czas p\u0142yn\u0105\u0142 i wszystko potoczy\u0142o si\u0119 tak, jak chcia\u0142am. Dzi\u015b czasami nie mog\u0119 pozby\u0107 si\u0119 jeszcze wyrzut\u00f3w sumienia, \u017ce go zrani\u0142am i przeszkodzi\u0142am w spe\u0142nieniu marze\u0144. Idiotka. <\/span><\/p>\n

Nie zapomn\u0119 jednak jego wzroku opuszczonego zwierz\u0119cia, w momencie gdy spotkali\u015bmy si\u0119 przypadkowo na ulicy w Nimes. Kilka miesi\u0119cy po rozstaniu. By\u0142 sam. Ja nie by\u0142am sama. Uda\u0142am, \u017ce si\u0119 nie znamy i on uczyni\u0142 to samo. Stch\u00f3rzy\u0142am. Mo\u017ce powinnam by\u0142a podej\u015b\u0107 i porozmawia\u0107? Uciek\u0142by. <\/span><\/p>\n

A teraz, po kilku latach, chcia\u0142abym by\u0107 w posiadaniu magicznej kuli. Wiedzie\u0107 jak potoczy\u0142y si\u0119 jego losy. Czy znalaz\u0142a si\u0119 inna m\u0142oda Europejka, kt\u00f3ra pokocha\u0142a prawdziwie tego szalenie przystojnego, nie\u015bmia\u0142ego i zakompleksionego m\u0119\u017cczyzn\u0119 o dobrym sercu i zwyczajach dalekich od gust\u00f3w europejskich. <\/span><\/p>\n

A gdzie byli tymczasem moi opieku\u0144czy rodzice zast\u0119pczy, Sophie i Philippe, w momencie gdy ja upl\u0105tywa\u0142am si\u0119 w zwi\u0105zek o tak powa\u017cnych konsekwencjach? Zwi\u0105zek tak ryzykowny, bior\u0105c po uwag\u0119 fakt, \u017ce jako panna i dziewica absolutnie nic nie wiedzia\u0142am o wsp\u00f3\u0142\u017cyciu, chorobach wenerycznych, AIDS i sposobach zabezpiecze\u0144 przed ci\u0105\u017c\u0105. <\/span><\/p>\n

Ahmed wyra\u017anie stara\u0142 si\u0119 unikn\u0105\u0107 zap\u0142odnienia m\u0142odej przyjaci\u00f3\u0142ki, stosuj\u0105c metod\u0119 stosunku przerwanego. Nie by\u0142o jednak mowy o prezerwatywach. Wiadomo, s\u0105 niewygodne i pozbawiaj\u0105 kochank\u00f3w wielu wra\u017ce\u0144 w czasie aktu. A mo\u017ce moja ci\u0105\u017ca by\u0142aby dla niego najmilsz\u0105 niespodziank\u0105? Czy nie prosi\u0142 mnie wielokrotnie o r\u0119k\u0119? Czy nie planowa\u0142 skrupulatnie naszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa? Dzisiaj, aby nie wyj\u015b\u0107 na zupe\u0142n\u0105 idiotk\u0119, wol\u0119 my\u015ble\u0107, \u017ce liczy\u0142 si\u0119 z moim zdaniem, bra\u0142 pod uwag\u0119 m\u00f3j wiek, narodowo\u015b\u0107, sytuacj\u0119 i moje nieuko\u0144czone studia. <\/span><\/p>\n

W ca\u0142ym tym rozgardiaszu Sophie i Philippe byli jedynie biernymi \u015bwiadkami. Francuskiej mentalno\u015bci obce by\u0142o zachowanie interwencyjne – kontrola m\u0142odej, ale doros\u0142ej ju\u017c panny au pair. Dopiero w momencie, gdy nabawi\u0142am si\u0119 jednej z ma\u0142o szkodliwych, ale m\u0119cz\u0105cych chor\u00f3b kobiecych, Sophie zorientowa\u0142a si\u0119 jak wygl\u0105da m\u00f3j zwi\u0105zek. Nawet w\u00f3wczas jednak nie przyj\u0119\u0142a tonu ostrze\u017ce\u0144 i przestr\u00f3g, tonu matki. By\u0107 mo\u017ce nie potrafi\u0142a sobie wyobrazi\u0107, aby dwudziestotrzyletnia doros\u0142a kobieta nie wiedzia\u0142a nic o \u017cyciu seksualnym. Nie zapominajmy, \u017ce sprawa mia\u0142a miejsce w liberalnej Francji.<\/span><\/p>\n

\n

5<\/span><\/p>\n

Sophie. Zawsze by\u0142a raczej przyjaci\u00f3\u0142k\u0105, starsz\u0105 siostr\u0105, nie stara\u0142a si\u0119 mi matkowa\u0107. Ka\u017cde polecenie by\u0142o przyjacielsk\u0105 propozycj\u0105, ka\u017cda pro\u015bba nie\u015bmia\u0142ym pytaniem. Mia\u0142a s\u0142owia\u0144sk\u0105 dusz\u0119 i s\u0142owia\u0144skie pochodzenie. Rozumia\u0142y\u015bmy si\u0119 \u015bwietnie dzi\u0119ki wsp\u00f3lnym zainteresowaniom z dziedziny kultury i sztuki. Z ni\u0105 chodzi\u0142am do kina, podczas gdy m\u0105\u017c zostawa\u0142 w domu z dzie\u0107mi. Z ni\u0105 i ch\u0142opcami zwiedza\u0142y\u015bmy wszystkie wystawy i muzea w okolicy. Chcia\u0142y\u015bmy by\u0107 zawsze tam, gdzie co\u015b si\u0119 dzia\u0142o, gdzie odbywa\u0142y si\u0119 festyny regionalne, koncerty ciekawej muzyki, od etno po klasyczn\u0105, oraz festiwale, dla dzieci i doros\u0142ych. <\/span><\/p>\n

Tylko w jednej dziedzinie nie potrafi\u0142y\u015bmy nawi\u0105za\u0107 porozumienia. Ja by\u0142am zainteresowana religi\u0105. Martwi\u0142o mnie moje rozleniwienie i wzrastaj\u0105cy pod wp\u0142ywem Francuz\u00f3w liberalizm, za\u015b Sophie nigdy nie wnika\u0142a w jakiekolwiek zagadnienia natury filozoficznej czy duchowej. Interesowa\u0142y j\u0105 jedynie kulturowe aspekty religii, jej odwzorowanie w sztuce. Zagl\u0105da\u0142a do ko\u015bcio\u0142a tylko w poszukiwaniu oryginalnych dzie\u0142 sztuki, ciekawych rozwi\u0105za\u0144 architektonicznych, ciszy i skupienia. <\/span><\/p>\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, by\u0142a to typowa Francuzka, liberalna, inteligentna, wra\u017cliwa, elokwentna i dowcipna, ciekawa \u015bwiata, a jednocze\u015bnie przekonana o wy\u017cszo\u015bci kultury europejskiej nad kulturami obcymi. To nie umniejsza\u0142o zupe\u0142nie jej fascynacji tym, co obce i niezrozumia\u0142e. Do dzi\u015b pami\u0119tam jej opowie\u015bci o podr\u00f3\u017cy po\u015blubnej, w kt\u00f3r\u0105 udali si\u0119 z Philippem do Indii. Ca\u0142a Europa ju\u017c od dawna by\u0142a zafascynowana Orientem, kultur\u0105 arabsk\u0105 i azjatyck\u0105. Te zachodnie fascynacje troch\u0119 p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142y si\u0119 w Polsce, popularyzowane cho\u0107by dzi\u0119ki m\u0142odym dziennikarzom i prezenterom stacji radiowych, a jednocze\u015bnie zwolennikom u\u017cywek, kt\u00f3rzy na Wschodzie szukali nowych dozna\u0144 i przyg\u00f3d. <\/span><\/p>\n

Sophie przywioz\u0142a z Indii pomys\u0142y i inspiracje. Wiele jej akwareli by\u0142o przesyconych atmosfer\u0105 Wschodu, duszn\u0105 od zapach\u00f3w przypraw i kadzide\u0142ek, pe\u0142n\u0105 soczystych barw i przenikliwych d\u017awi\u0119k\u00f3w. Dzi\u0119ki Sophie, Francji i m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3rego mia\u0142am wkr\u00f3tce pozna\u0107, moja wiedza muzyczna poszerzy\u0142a si\u0119 o rejony, o kt\u00f3rych istnieniu wcze\u015bniej nie wiedzia\u0142am. Wszyscy s\u0142uchaj\u0105 popularnej obecnie \u201emuzyki \u015bwiata\u201d. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce niewiele os\u00f3b zna muzyk\u0119 \u015bredniowiecza, starofrancuskie pie\u015bni trubadur\u00f3w, staroniemieckie – minnezinger\u00f3w, muzyk\u0119 klasyczn\u0105 od renesansu do baroku. <\/span><\/p>\n

Bardziej wtajemniczeni ju\u017c w\u00f3wczas wiedzieli jak odnale\u017a\u0107 najbardziej niespotykany typ muzyki regionalnej na stronach internetowych, w postaci empetr\u00f3jek. Ja tego jeszcze nie wiedzia\u0142am. Francuskie funky, rap, rave i rai, czyli arabski pop pojawi\u0142y si\u0119 dopiero w trakcie moich licznych powrot\u00f3w do Francji. Podczas rutynowych przeszukiwa\u0144 bezp\u0142atnych mediateques – pot\u0119\u017cnych zbior\u00f3w muzycznych, kt\u00f3re by\u0142y dost\u0119pne dla publiki obok lektur ksi\u0105\u017ckowych i no\u015bnik\u00f3w audiowizualnych. Ca\u0142kowicie za darmo.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d jednak ta sztuka, muzyka, ten kulturowy snobizm na co dzie\u0144? To specyfika Francji. Najmniejsze miasto ma swoj\u0105 histori\u0119, muzea i festiwale. Nawet to, co Francuzi sami nazw\u0105 zapad\u0142\u0105 dziur\u0105, okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce miejscem, kt\u00f3rego urok zwali z n\u00f3g, bo mo\u017ce zachowa\u0142y si\u0119 tam stare budowle i w\u0105skie ulice o niepowtarzalnym klimacie, a mieszka\u0144cy z upodobaniem kultywuj\u0105 jaki\u015b dziwaczny zwyczaj. Do takich wniosk\u00f3w dosz\u0142am zwiedzaj\u0105c kilometr po kilometrze okolice Nimes, a potem ca\u0142\u0105 Langwedocj\u0119, Prowansj\u0119 i dalej, g\u00f3ry Cevennes, kt\u00f3re najbardziej malowniczo wygl\u0105daj\u0105 jesieni\u0105 i przypominaj\u0105 nasze Beskidy, a w ko\u0144cu rejony rzeki Ardeche, kt\u00f3ra wije si\u0119 kr\u0119tym szlakiem, kapry\u015bnie, ukryta na dnie wielkiego kanionu. <\/span><\/p>\n

Francuzi maj\u0105 kultur\u0119 we krwi, ona jest uwewn\u0119trznionym elementem tego terytorium i tej nacji. Snobizm te\u017c jest zapewne ich genetyczn\u0105 cech\u0105 narodow\u0105. Nie zdziwi\u0142y mnie wi\u0119c umiej\u0119tno\u015bci malarskie Sophie, ani muzyczne Philippe\u2019a. Chwyci\u0142am bakcyla i zacz\u0119\u0142am rysowa\u0107, nie pr\u00f3bowa\u0142am jednak dotyka\u0107 pianina ani puzonu. Wystarczy\u0142a mi gitara, dzi\u0119ki kt\u00f3rej i tak mogli\u015bmy urz\u0105dzi\u0107 rodzinny koncert na cztery r\u0119ce i trzy g\u0142osy. Sophie zawodzi\u0142a g\u0142o\u015bno w atelier, dzieci ucieka\u0142y na basen lub chowa\u0142y si\u0119 w pokojach.<\/span><\/p>\n

W pierwszych tygodniach mojego pobytu Sophie nieustannie okupowa\u0142a pracowni\u0119 malarsk\u0105. Bardzo rzadko zagl\u0105da\u0142a do kuchni. To by\u0142y objawy depresji poporodowej. Nie wiedzia\u0142am, \u017ce znalaz\u0142am si\u0119 w Nimes ze wzgl\u0119du na ni\u0105. Jej skutki by\u0142y widoczne u Sophie jeszcze kilka lat po urodzeniu dzieci. Nie rozumia\u0142am tego. Jaka kobieta mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na depresje w momencie, gdy dzieci potrzebuj\u0105 opieki? <\/span><\/p>\n

Sophie by\u0142a dziwaczk\u0105. Ale dzi\u0119ki niej realnie zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z macierzy\u0144stwem, bez jego pompatyczno\u015bci. To by\u0142o macierzy\u0144stwo pod g\u00f3rk\u0119, macierzy\u0144stwo, kt\u00f3re wcze\u015bniej nadmiernie idealizowane, okaza\u0142o si\u0119 prozaiczne i nudne. Codziennie s\u0142ysza\u0142am jej \u017cale i narzekania, wybuchy gniewu i l\u0119ki. Rozumia\u0142am, \u017ce mam do czynienia z matk\u0105 emocjonalnie niedojrza\u0142\u0105 i nieprzygotowan\u0105 na pojawienie si\u0119 dzieci. <\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce zajmuj\u0119 w tym domu dziwaczn\u0105 rol\u0119 niani i kucharki dla dzieci, a przyjaci\u00f3\u0142ki i terapeutki dla matki. Bo nasze wsp\u00f3lne wypady w teren, nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dyskusje nad jakim\u015b ma\u0142o istotnym francuskim zwrotem j\u0119zykowym, wycieczki i odkrycia plenerowe, to by\u0142o najlepsze lekarstwo dla sfrustrowanej Sophie. Tam, gdzie nie potrafi\u0142 pom\u00f3c m\u0105\u017c, zakochany w \u017conie bez pami\u0119ci, tam pomog\u0142a m\u0142oda, nieopierzona i r\u00f3wnie niedojrza\u0142a kobieta. Mo\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105. Osob\u0105 o tym samym poziomie wra\u017cliwo\u015bci, ale z obcego \u015bwiata i kultury. Bez baga\u017cu oczekiwa\u0144, \u017c\u0105da\u0144 i<\/span>
\nwymaga\u0144, jakie stawia\u0142y przed Sophie Francuzki, kobiety w jej rodzinie. <\/span><\/p>\n

Przy Sophie to ja by\u0142am obca. To ja by\u0142am S\u0142owiank\u0105 zza wielu granic. Jednocze\u015bnie ona wci\u0105\u017c nie by\u0142a jeszcze tubylcem. Dumn\u0105 Pary\u017cank\u0105, idealistk\u0105, romantyczk\u0105 i artystk\u0105. Wariatk\u0105. Oto kim by\u0142a.<\/span><\/p>\n

Adaptacja w Nimes przera\u017ca\u0142a j\u0105. Rozumia\u0142am jej obawy. L\u0119k przed nowym \u017cyciem, przed pod\u015bwiadomie niechcianym intruzem, kt\u00f3ry przewr\u00f3ci do g\u00f3ry nogami ca\u0142e \u017cycie matki, odbierze chwile dla siebie, a z artystki i osoby wolnej uczyni neurotyczk\u0119 i niewolnic\u0119 pieluszek. <\/span><\/p>\n

Nie jestem matk\u0105, ale czuj\u0119 si\u0119 dojrza\u0142a emocjonalnie i wiem, \u017ce by\u0142abym w tym dobra. Jednak mam w g\u0142owie t\u0119 mieszank\u0119 kulturow\u0105. Mam to multum pomys\u0142\u00f3w na wychowanie dzieci, ten konglomerat ideologiczny, kt\u00f3ry nie musi wyj\u015b\u0107 na zdrowie witaj\u0105cemu \u015bwiat z wrzaskiem maluchowi. Mam ochot\u0119 by\u0107 matk\u0105 najbardziej oryginaln\u0105 w \u015bwiecie, najbardziej polsk\u0105 i najbardziej muzu\u0142ma\u0144sk\u0105. Nie wiem czy jest to mo\u017cliwe do po\u0142\u0105czenia. <\/span><\/p>\n

Chc\u0119, aby moje dzieci zachowa\u0142y bogactwo wielokulturowo\u015bci i mnogich j\u0119zyk\u00f3w. Chc\u0119, aby zna\u0142y i szanowa\u0142y religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Chc\u0119, aby by\u0142y muzu\u0142manami i zna\u0142y islam lepiej ni\u017c ktokolwiek inny. Od os\u00f3b na pograniczu kultur i religii wymaga si\u0119 zawsze o wiele wi\u0119cej i tym surowiej ocenia si\u0119 ich \u017cycie. <\/span><\/p>\n

6<\/span><\/p>\n

Pami\u0119tam, \u017ce ten aspekt rodzicielstwa – wychowanie w wierze w Boga – by\u0142 zawsze punktem zapalnym w moich rozmowach z Pierrem, pierwszym Francuzem, w kt\u00f3rym zakocha\u0142am si\u0119 bez pami\u0119ci. Stan odurzenia trwa\u0142 trzy lata. To wystarczaj\u0105co d\u0142ugi okres, aby zacz\u0105\u0107 planowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, wynaj\u0119cie wi\u0119kszego mieszkania i rodzicielstwo. <\/span><\/p>\n

Pierre nieustannie przypomina\u0142 mi dziel\u0105ce nas jedena\u015bcie lat, dorzucaj\u0105c z sarkazmem \u2013 Pospieszmy si\u0119! Chyba nie chcesz, aby koledzy naszego dziecka w przedszkolu mylili mnie z jego dziadkiem – Nie chcia\u0142am. By\u0142o jednak wiele innych rzeczy, kt\u00f3re w osobowo\u015bci Pierre\u2019a tr\u0105ci\u0142y myszk\u0105, a kt\u00f3re uznawa\u0142am za poci\u0105gaj\u0105ce. Chcia\u0142am, aby odziedziczy\u0142y je po nim nasze szkraby. <\/span><\/p>\n

M\u00f3j Francuz jedn\u0105 nog\u0105 zawsze tkwi\u0142 w przesz\u0142o\u015bci. Zna\u0142 histori\u0119 staro\u017cytn\u0105 i nowo\u017cytn\u0105 swojego ukochanego miasta – Nimes, kt\u00f3re nosi\u0142o \u015blady panowania Rzymian. M\u00f3g\u0142 opowiada\u0107 bez ko\u0144ca historie z przesz\u0142o\u015bci, oprowadza\u0107 niestrudzenie po najmniejszych zau\u0142kach miasta, nigdy nie doprowadzaj\u0105c s\u0142uchaczy do znudzenia. By\u0142 przecie\u017c zawodowym przewodnikiem. Specjalizacja \u2013 grupy dzieci\u0119ce. <\/span><\/p>\n

Obok staro\u017cytno\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a jego najwi\u0119ksz\u0105 fascynacj\u0105, istnia\u0142a ca\u0142a gromada innych zainteresowa\u0144: historia Francji, przesz\u0142o\u015b\u0107 Langwedocji i Prowansji, dzieje Europy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci pierwsza wojna \u015bwiatowa. Dla tego cz\u0142owieka ka\u017cdy kamie\u0144 mia\u0142 znaczenie i przekaza\u0107 m\u00f3g\u0142 wyj\u0105tkowo ciekaw\u0105 opowie\u015b\u0107. <\/span><\/p>\n

Uzupe\u0142niali\u015bmy si\u0119. Cieszy\u0142am si\u0119, \u017ce znajduj\u0119 s\u0142uchacza dla moich opowie\u015bci o antycznych tragediach i ich p\u00f3\u017aniejszych literackich odwzorowaniach, o francuskim klasycyzmie i europejskim baroku, tak jak jego cieszy\u0142 fakt, \u017ce cho\u0107 jedna osoba na ziemi jest w stanie wys\u0142ucha\u0107, bez znudzenia, d\u0142ugiego wywodu o przyczynach wybuchu pierwszej wojny \u015bwiatowej, a tak\u017ce zupe\u0142nie oryginalnej spiskowej teorii \u015bwiata. <\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie t\u0119 teori\u0119 wyk\u0142ada\u0142 w kawiarni, w momencie, gdy pojawi\u0142am si\u0119 przy stoliku i zostali\u015bmy sobie przedstawieni. Tam rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nasza znajomo\u015b\u0107, w Caf\u00e9 Carr\u00e9, kawiarence u st\u00f3p \u015bwi\u0105tyni Maison Carr\u00e9. <\/span><\/p>\n

Rzymska budowla, otoczona wiankiem kolumn, ustawiona by\u0142a na cokole, kt\u00f3ry umo\u017cliwia\u0142 jej zachowanie wynios\u0142ej pozycji w\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cych j\u0105 na obrze\u017cu placu, kamienic. Maison Carr\u00e9 by\u0142a rzeczywi\u015bcie carr\u00e9, czyli kwadratowa, a raczej w kszta\u0142cie prostopad\u0142o\u015bcianu. Jej wn\u0119trze kusi\u0142o ch\u0142odem i pustk\u0105, bo zaj\u0119te by\u0142o jedynie przez stare szkice i plany Nimes, pokazuj\u0105ce jak wygl\u0105da\u0142o kiedy\u015b miasto. \u015awi\u0105tynia, poza utrat\u0105 barw, zupe\u0142nie si\u0119 nie zmieni\u0142a. Zachowa\u0142a swoje charakterystyczne rz\u0119dy kolumn i wysokie schody, kt\u00f3re by\u0142y doskona\u0142ym stanowiskiem pracy dla rysownik\u00f3w. Siadywa\u0142am tam nie raz, aby z wysoko\u015bci wykonywa\u0107 szkice architektury, przechodni\u00f3w i klienteli kafejek. Sze\u015b\u0107 kawiarni na placu nie przeszkadza\u0142o sobie zupe\u0142nie, usadowiwszy si\u0119, zwyczajem \u015br\u00f3dziemnomorskim, rami\u0119 w rami\u0119. <\/span><\/p>\n

Nasza ulubiona Cafe Carr\u00e9 znajdowa\u0142a si\u0119 na rogu placu, przy ulicy, obok Mediateki, kt\u00f3ra by\u0142a nowoczesnym odbiciem \u015bwiatyni. Architekci zast\u0105pili kamie\u0144 metalem i szk\u0142em. Zawsze dowcipkuj\u0105cy kelner – Algierczyk – podawa\u0142 po znajomo\u015bci zamiast czarnej kawy une noisette, czyli orzeszek, expresso z kropl\u0105 mleka. Pierre unika\u0142 kawy, by\u0142 za to wierny piwu i sirop de soja, any\u017ckowej oran\u017cadzie o mleczno\u017c\u00f3\u0142tym kolorze. <\/span><\/p>\n

S\u0142otne dni w Nimes by\u0142y rzadkie i zdarza\u0142y si\u0119 jedynie w porze zimowej. Zawsze siadywali\u015bmy w ogr\u00f3dku kawiarnianym, na terytorium zewn\u0119trznym kafejki, gdzie mie\u015bci\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie sto\u0142\u00f3w i odpowiednio wiele krzese\u0142. \u017badnych p\u0142otk\u00f3w, \u017cadnych barierek. Strefa kawiarni by\u0142a umowna. W ten spos\u00f3b funkcjonowa\u0142y lokale na ca\u0142ym terytorium francuskim. Kwit\u0142o \u017cycie towarzysko-kawiarniane i panoszy\u0142a si\u0119 atmosfera upalnego po\u0142udnia – luzu, leniwej rozmowy albo intelektualizmu, snobistycznych wypowiedzi i dyskusji o kulturze. <\/span><\/p>\n

Kawiarnie we Francji cz\u0119sto stawa\u0142y si\u0119 przestrzeni\u0105 pracy. Spotyka\u0142am pisarzy, dramaturg\u00f3w, edytor\u00f3w, zapisuj\u0105cych wielkie notesy nieczytelnym pismem. Arty\u015bci dyskutowali o swojej pracy, wystawach, filmach i spektaklach. Pojawiali si\u0119 biznesmeni <\/span>
\nz laptopami, teczkami i kontraktami. To by\u0142a przestrze\u0144 otwarta i kreatywna. By\u0142 to jeden <\/span>
\nz powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych pokocha\u0142am Francj\u0119 mocno i nieodwo\u0142alnie. I dlatego te\u017c dzi\u015b za ni\u0105 t\u0119skni\u0119. Pod tym wzgl\u0119dem, \u017caden inny kraj nie mo\u017ce r\u00f3wna\u0107 si\u0119 z Francj\u0105. <\/span><\/p>\n

Ta mieszanka kultury fraancuskiej ze staro\u017cytn\u0105, rzymsk\u0105 by\u0142a niezwykle poci\u0105gaj\u0105ca, podobnie jak m\u0119\u017cczyzna, reprezentant tej kultury – mieszanka genetyczna i kulturowa element\u00f3w francuskich i w\u0142oskich. Ka\u017cda nasza wyprawa w teren by\u0142a magiczna. Nigdy nie znudzi\u0142y mi si\u0119 liczone w setkach przechadzki po ogrodzie Jardin de La Fontaine, spacery do \u015bwi\u0105tyni Diany i koloseum, kt\u00f3re obecni mieszka\u0144cy Nimes nazywali les Arenes. Dawne miejsce walk gladiator\u00f3w to dzi\u015b plac, otoczony murami, w kt\u00f3rych staro\u017cytni budowniczowie wykuli liczne schody, stopnie-siedziska i tunele. Odbywa\u0142y si\u0119 tam spektakle walk byk\u00f3w, la corrida. To widowisko obejrza\u0142am zupe\u0142nie samotnie. Nie zna\u0142am wtedy jeszcze Pierre\u2019a. <\/span><\/p>\n

Tamtego pami\u0119tnego dnia corrida odbywa\u0142a si\u0119 pod znakiem feminizmu. Na arenie pojawi\u0142a si\u0119 kobieta. <\/span>Torreador. Marie Sara. <\/span><\/span>Hiszpanka. Chyba. Obserwowa\u0142am z zapartym tchem ma\u0142\u0105 figurk\u0119 na \u015brodku areny. Z wysoko\u015bci najwy\u017cszych stopni – nie by\u0142o mnie sta\u0107 na dro\u017csze i bli\u017csze miejsca – nie mog\u0142am dostrzec jej mimiki i rys\u00f3w twarzy. Siedzia\u0142am obok innych widz\u00f3w na kamiennych siedzeniach, kt\u00f3re nie by\u0142y ani dzielone ani numerowane. Pe\u0142na dowolno\u015b\u0107. Miejsca dla t\u0142umu spragnionego chleba i igrzysk. <\/span><\/p>\n

Ruch kobiety i byka by\u0142 malowniczym ta\u0144cem \u015bmierci. Niebezpieczn\u0105 zabaw\u0105. Ich walka daleka by\u0142a od fikcji. Zda\u0142am sobie z tego spraw\u0119 w momencie, gdy Maria otrzyma\u0142a silne uderzenie rogiem byka, tak, \u017ce znalaz\u0142a si\u0119 o kilka metr\u00f3w dalej, bezbronna, na ziemi. Dlaczego ci ludzie ryzykowali \u017cyciem? Dlaczego ryzykowa\u0142a je kobieta? Co pr\u00f3bowa\u0142a udowodni\u0107? <\/span><\/p>\n

Czy to by\u0142a ta r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy kobiec\u0105 osobowo\u015bci\u0105 orientaln\u0105 i okcydentaln\u0105? Pomi\u0119dzy osobowo\u015bci\u0105 siln\u0105, pewn\u0105 siebie, kt\u00f3ra nie waha\u0142a si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107 do spe\u0142nienia, cz\u0119sto absurdalnie wytkni\u0119tych, cel\u00f3w, a \u0142agodn\u0105 i oddan\u0105 macierzy\u0144stwu i domowi? Kobiety francuskie wiedzia\u0142y, czego chc\u0105 i potrafi\u0142y by\u0107 silne. Feminizm, wsp\u00f3\u0142czesne prawo i rzeczywisto\u015b\u0107 pozwoli\u0142y im na spe\u0142nienie marze\u0144, kt\u00f3re nie by\u0142y zwi\u0105zane z gospodarstwem i zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Czy inaczej by\u0142o na Bliskim i Dalekim Wschodzie, w Azji i Afryce? Nie. Arabki i Azjatki mia\u0142y wiele mo\u017cliwo\u015bci rozwoju. Tak by\u0142o tam od wiek\u00f3w. By\u0142y wykszta\u0142cone i inteligentne. Nie mo\u017cna im r\u00f3wnie\u017c odm\u00f3wi\u0107 odwagi i otwarto\u015bci w dziedzinie polityki. Sp\u00f3jrzmy cho\u0107by na karier\u0119 Benazir Butto w Pakistanie. Sk\u0105d wi\u0119c historie o uleg\u0142o\u015bci kobiet wschodu, a szczeg\u00f3lnie kobiet muzu\u0142ma\u0144skich? Sk\u0105d domniemania o ich bierno\u015bci i braku aspiracji? <\/span><\/p>\n

Kultura i zwyczaje regionalne g\u0142\u0119bokiej prowincji, ludzi ubogich i niewykszta\u0142conych w krajach trzeciego \u015bwiata s\u0105 odmienne od europejskich i odmienne od tamtejszych zasad wykszta\u0142conych i zamo\u017cnych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa. Panuje tam tradycja patriarchatu, niezwykle silnie zakorzeniona w spo\u0142ecze\u0144stwie, i tylko z biegiem czasu mo\u017ce si\u0119 to zmieni\u0107. Albo w og\u00f3le si\u0119 nie zmieni. Co z tego, \u017ce Allah m\u00f3wi w \u015awi\u0119tej Ksi\u0119dze Koranu, \u017ce kobieta mo\u017ce pracowa\u0107? Co z tego, \u017ce najm\u0142odsza \u017cona Proroka, Ayesha by\u0142a powa\u017cana dla jej wiedzy i inteligencji, a pierwsza \u017cona Proroka, Khadija by\u0142a niezale\u017cn\u0105 businesswoman? Co z tego, \u017ce kobieta ma prawo do wykszta\u0142cenia r\u00f3wnego m\u0119\u017cczyznom i obowi\u0105zek nauki, podkre\u015blany przez islam, je\u015bli regionalny, religijny kacyk lub autokratycznie rz\u0105dz\u0105cy ojciec czy brat powie, \u017ce jest zupe\u0142nie inaczej. <\/span><\/p>\n

Najtrudniej jednak jest wyt\u0142umaczy\u0107 kobietom Zachodu, \u017ce jej przyjaci\u00f3\u0142ka ze Wschodu mo\u017ce po prostu nie chcie\u0107 pracowa\u0107. Bo i dlaczego mia\u0142aby to czyni\u0107, skoro w domu i tak czeka j\u0105 nie mniej pracy, od kt\u00f3rej zazwyczaj nie mo\u017ce wybawi\u0107 jej pralka, mikrofal\u00f3wka, supermarkety i przedszkola. Chocia\u017c z drugiej strony powinni\u015bmy wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119 tak, jak ona wielokrotnie wygl\u0105da w Azji albo w krajach arabskich. Widzimy wi\u0119c zasobny, du\u017cy dom, pe\u0142en nianiek, s\u0142u\u017c\u0105cych, sprz\u0105taczek, kucharek i kierowc\u00f3w, <\/span>
\ni kobiet\u0119, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie dbaniem o w\u0142asny wygl\u0105d, wychowaniem dzieci, swoj\u0105 oraz ich edukacj\u0105 \u015bwieck\u0105 i religijn\u0105, i zarz\u0105dzaniem domem. Dlaczego mia\u0142aby i\u015b\u0107 do pracy? Dlaczego mia\u0142aby si\u0119 poni\u017ca\u0107, pracuj\u0105c jako sekretarka i s\u0142u\u017c\u0105c swojemu szefowi m\u0119\u017cczy\u017anie? Je\u015bli decyduje si\u0119 podj\u0105\u0107 prac\u0119 zawsze wybiera zaw\u00f3d nauczycielki lub lekarki. Chodzi o godno\u015b\u0107 osobist\u0105. I dum\u0119. Czy to wizja muzu\u0142ma\u0144ska? Nie. To wizja naturalna, mieszcza\u0144sko-ziemia\u0144ska. To obrazek z \u017cycia klas zamo\u017cnych i \u015bredniozamo\u017cnych, na przyk\u0142ad w Europie, przed epok\u0105 industrializacji i r\u00f3wnouprawnienia. W niekt\u00f3rych krajach to wizja naturalna i obecna do dzi\u015b. Zajrzyjmy do ksi\u0105\u017cek pisarzy po\u0142udniowoameryka\u0144skich i ameryka\u0144skich. W \u201eSwift as desire\u201d, ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra ostatnio wpad\u0142a mi w r\u0119ce, Laura Esquivel (ta, od \u201ePrzepi\u00f3rek w p\u0142atkach r\u00f3\u017cy\u201d) opisuje czasy powojenne i wsp\u00f3\u0142czesne w Meksyku. Bohaterka decyduje si\u0119 na prac\u0119 zrobkow\u0105 tylko dlatego, \u017ce chce finansowo pom\u00f3c m\u0119\u017cowi. Ona, arystokratka, dama z bogatej rodziny, schodzi do poziomu klas najni\u017cszych, ubogich. Zatrudnia si\u0119 z mi\u0142o\u015bci do m\u0119\u017ca. Jej ma\u0142\u017conek z mi\u0142o\u015bci chce j\u0105 od tej decyzji odwie\u015b\u0107. Ona stawia na swoim. Nara\u017ca si\u0119 na napastowanie seksualne ze strony szefa. Historia nie ko\u0144czy si\u0119 happy endem. <\/span><\/p>\n

A muzu\u0142manki we Francji nie czuj\u0105 si\u0119 \u017ale. Wyj\u0105tkiem s\u0105 tradycjonali\u015bci, kt\u00f3rzy cierpie\u0107 b\u0119d\u0105 ze wzgl\u0119du na przeg\u0142osowany ostatnio zakaz noszenia \u201ewidocznych oznak religijnych\u201d w szko\u0142ach. C\u00f3\u017c, powstanie wi\u0119cej szk\u00f3\u0142 typowo religijnych i ortodoksyjnych. Jedne b\u0119d\u0105 chroni\u0107 idea\u0142y i tradycje muzu\u0142ma\u0144skie, inne b\u0119d\u0105 ich nadu\u017cywa\u0107 pozwalaj\u0105c na fanatyzm, uniemo\u017cliwiaj\u0105c naturaln\u0105 integracj\u0119 ze \u015brodowiskiem francuskim. Mam nadziej\u0119, jednak, \u017ce Francja nie przestanie by\u0107 krajem otwartym, kt\u00f3ry inspiruje i fascynuje. <\/span><\/p>\n

Tylko we Francji uda\u0142o mi si\u0119 pozna\u0107 tak wielu ludzi, kt\u00f3rzy autentycznie byli w stanie \u017cy\u0107 dla idei. Realizowa\u0107 wizje \u017cyciowe i nie umrze\u0107 z g\u0142odu, nie sko\u0144czy\u0107 na marginesie. Tylko tam pozna\u0142am tak wielu artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy utrzymywali si\u0119 ze sztuki: malarzy, pie\u015bniarzy, rze\u017abiarzy, fotograf\u00f3w, cyrkowc\u00f3w cyrku francuskiego, kt\u00f3ry nie ma nic wsp\u00f3lnego z cyrkiem zwierz\u0119cym, a jego istot\u0105 s\u0105 popisy akrobat\u00f3w, klaun\u00f3w, bard\u00f3w i poet\u00f3w. Wszyscy zaliczali si\u0119 do grona przyjaci\u00f3\u0142 Pierre\u2019a, kt\u00f3ry zna\u0142 osobi\u015bcie ka\u017cdego orygina\u0142a w mie\u015bcie Nimes i w okolicy. <\/span><\/p>\n

7<\/span><\/p>\n

\n

Wszyscy spotykali\u015bmy si\u0119 co wiecz\u00f3r w s\u0142awetnej Caf\u00e9 des Beaux Arts, na wprost nimijskiej katedry. O jakie\u015b pi\u0119tna\u015bcie metr\u00f3w od jej wysokich i pi\u0119knie rze\u017abionych drzwi. W Polsce by\u0142oby to nie do pomy\u015blenia. Ogr\u00f3dek kawiarniany nie by\u0142 jednak ha\u0142a\u015bliwy. Na male\u0144kim placyku, kt\u00f3ry mia\u0142 mo\u017ce pi\u0119\u0107dziesi\u0105t metr\u00f3w kwadratowych, pod wielkimi parasolami mie\u015bci\u0142y si\u0119 jeszcze dwie inne kawiarnie oraz apteka i frontowa cz\u0119\u015b\u0107 terenu muzeum historycznego miasta Nimes. <\/span><\/p>\n

Tu pozna\u0142am Gerarda, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do Pierre\u2019a w odwiedziny. Z Pary\u017ca. To by\u0142 pierwszy Hindus, jakiego pozna\u0142am. Francuz z krwi i ko\u015bci, bez \u015bladu akcentu, do kt\u00f3rego jestem dzi\u015b tak przyzwyczajona, ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 moich znajomo\u015bci z tamtego kr\u0119gu kulturowego. <\/span><\/p>\n

Gerard \u2013 nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107 \u201e\u017berar\u201d – bo tak wymawiano jego imi\u0119, by\u0142 przewodnikiem, tak jak Pierre. Mieli wsp\u00f3ln\u0105 pasj\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a i moj\u0105. Kino. Tego samego dnia zajrzeli\u015bmy wi\u0119c jeszcze do ulubionego kina wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Nimes, zwanego Cinematique. To by\u0142o kino snobistyczne, ambitne. Kino, kt\u00f3re nie zbruka\u0142oby si\u0119 wy\u015bwietleniem kt\u00f3rejkolwiek z hollywoodzkich produkcji. Proponowa\u0142o za to nieznane nikomu filmy europejskie i azjatyckie. Nowo\u015bci i starocie, rzeczy nagrodzone albo po prostu wybrane przez w\u0142a\u015bciciela kina. Obrazy na \u017cyczenie widz\u00f3w i na przek\u00f3r widzom. <\/span><\/p>\n

Gerard uwielbia\u0142 filmy japo\u0144skie, nie wiedzia\u0142 za\u015b nic o produkcjach Bollywoodu. By\u0142 dziwnym Hindusem. Poza twarz\u0105, kt\u00f3ra zdradza\u0142a jego pochodzenie, nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z Indiami. Szkoda. Ja nie chc\u0119, aby po latach by\u0142o mi \u017cal utraconych zwi\u0105zk\u00f3w z w\u0142asn\u0105 kultur\u0105. Dlatego za wszelk\u0105 cen\u0119 postaram si\u0119 je zachowa\u0107, niezale\u017cnie od tego, gdzie przyjdzie mi ostatecznie \u017cy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. <\/span><\/p>\n

A plan\u00f3w by\u0142o ju\u017c tak wiele. Pocz\u0105tkowo celem emigracji mia\u0142a by\u0107 Francja i Nimes. Potem Pary\u017c. Pary\u017c, kt\u00f3ry zwiedzali\u015bmy oboje z Pierrem, kt\u00f3ry widzia\u0142am po \u201897 roku wielokrotnie, ale za ka\u017cdym razem odmiennie. Po raz pierwszy w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142ek z Polski, a ostatnio w towarzystwie Nadira, Hindusa, m\u0119\u017ca. Francja by\u0142a mu obca, tak jak mi obcy by\u0142 Pakistan. Nasza podr\u00f3\u017c by\u0142a zupe\u0142nie inna ni\u017c moje poprzednie wizyty. To by\u0142 nasz miodowy tydzie\u0144. Lenistwo i luz. Zero zm\u0119czenia i po\u015bpiechu. To by\u0142o ca\u0142kowite przeciwie\u0144stwo mojej pierwszej, lipcowej wizyty w stolicy Francji, w towarzystwie dwu przyjaci\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni chcia\u0142y zobaczy\u0107 absolutnie wszystko. Ci\u0105gn\u0119\u0142y wi\u0119c wsz\u0119dzie oporn\u0105, zm\u0119czon\u0105 dziewczyn\u0119, z du\u017c\u0105 nadwag\u0105 po p\u00f3\u0142rocznym pobycie we Francji i nieodpowiednich dla niej francuskich nawykach \u017cywieniowych. Oj tak. By\u0142am oble\u015bnie gruba. Zbrzyd\u0142am. Kole\u017canki, kt\u00f3re przyjecha\u0142y do mnie w odwiedziny niemal mnie nie pozna\u0142y, i my\u015bl\u0119, \u017ce troch\u0119 si\u0119 mnie wstydzi\u0142y. A jednak jako jedyna m\u00f3wi\u0105ca po francusku, by\u0142am niezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem tych wypraw. <\/span><\/p>\n

Ale ja zn\u00f3w mieszam w\u0105tki. Mia\u0142o by\u0107 jeszcze kilka s\u0142\u00f3w o moim Piotrze Francuzie. Tamtego letniego dnia przybili\u015bmy z Pierrem do paryskiego portu w sercu Montmartre <\/span>
\ni zamieszkali\u015bmy w tej malowniczej dzielnicy schodk\u00f3w, starych kamienic i plac\u00f3w, gdzie rozsiada\u0142y si\u0119 co rano stoliki kawiarniane i sztalugi artyst\u00f3w. Nasze lokum mie\u015bci\u0142o si\u0119 na jedenastym pi\u0119trze wie\u017cowca, w mieszkaniu serdecznego przyjaciela Pierra, Jean-Michela. Tam powracali\u015bmy ka\u017cdego wieczoru po ca\u0142odziennych w\u0119dr\u00f3wkach. Tam, po dwudziestej, spotykali\u015bmy si\u0119 z Jean-Mi, gdy dociera\u0142 w ko\u0144cu zm\u0119czony i z impetem otwiera\u0142 lod\u00f3wk\u0119. Pustki. Dlatego najcz\u0119\u015bciej zabiera\u0142 nas samochodem do jednej z wielu znanych mu w okolicy restauracji. Najmilej wspominam do dzi\u015b tamten wiecz\u00f3r w prawdziwej w\u0142oskiej pizzerii z najprawdziwszymi w\u0142oskimi kucharzami w dzielnicy Montmartre. Byli wszyscy nasi serdeczni przyjaciele. By\u0142 chudy Gerard o \u015bniadej twarzy, by\u0142a Annette, male\u0144ka urocza piel\u0119gniarka, brunetka o postaci figurynki, by\u0142a wielka Steph, czyli Stephanie, czyli nauczycielka o ci\u0119tym j\u0119zyku, kt\u00f3ra strofowa\u0142a i wy\u015bmiewa\u0142a wszystkich, rzucaj\u0105c swoje nie\u015bmiertelne \u201eRelaxe-toi! <\/span>Ne sois pas si constip\u00e9!\u201d. <\/span><\/span>Co znaczy\u0142o mniej wi\u0119cej tyle, \u017ce nale\u017ca\u0142o si\u0119 wyluzowa\u0107 i by\u0107 sob\u0105. By\u0142a siostra Jean-Mi, Elaine, chuda i wysoka, piel\u0119gniarka jak Annette, ale jej fizyczne przeciwie\u0144stwo. To ona ca\u0142y wiecz\u00f3r opowiada\u0142a o swoim do\u015bwiadczeniu wolontariuszki w afryka\u0144skim szpitalu w Kongo. Nieco p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c para z Nimes. Cathy, szczup\u0142a, kr\u00f3tko przystrzy\u017cona kobietka o d\u0142ugim nosie, artystka malarka i instalatorka oraz jej m\u0119\u017cczyzna, o dwadzie\u015bcia centymetr\u00f3w od niej wy\u017cszy Philip, cyrkowiec, akrobata i muzyk. \u017badne z nas nie wiedzia\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to nasze ostatnie, tak radosne, wsp\u00f3lne spotkanie. Wraz z moim wyjazdem z Francji m\u00f3j zwi\u0105zek z Pierrem zacz\u0105\u0142 prze\u017cywa\u0107 kryzys. Rozk\u0142ada\u0142 si\u0119, tak jak my gnili\u015bmy z t\u0119sknoty. <\/span><\/p>\n

Wierzy\u0142am, \u017ce wraz z uko\u0144czeniem studi\u00f3w uda mi si\u0119 wyjecha\u0107 na sta\u0142e i zamieszka\u0107 z Pierrem we Francji. Nie wiedzia\u0142am jednak, jak wiele mia\u0142o si\u0119 jeszcze wydarzy\u0107 w \u201899 roku. Tam w Pary\u017cu jednak nasz magiczny wiecz\u00f3r wci\u0105\u017c trwa\u0142 i jego nastr\u00f3j nie gas\u0142, a\u017c do powrotu do mieszkania Jean-Mi, gdzie spali\u015bmy we tr\u00f3jk\u0119 na jednym szerokim \u0142\u00f3\u017cku, potwornie niewygodnym, bo twardym. By\u0142o to podobno typowe \u0142\u00f3\u017cko w stylu japo\u0144skim. Ostatni krzyk mody. Potworno\u015b\u0107. To by\u0142o ciekawe do\u015bwiadczenie niewinnego, a jednak tr\u00f3jk\u0105ta. Za\u015bmiewali\u015bmy si\u0119 do rozpuku przez p\u00f3\u0142 godziny, gdy zrozumieli\u015bmy, \u017ce Jean-Mi, zapraszaj\u0105c nas do siebie, zupe\u0142nie nie zaplanowa\u0142 drugiego pos\u0142ania. Nawet gdyby to jednak uczyni\u0142, typowo paryska sk\u0105po\u015b\u0107 powierzchni nie pozwoli\u0142aby mu na jego roz\u0142o\u017cenie. St\u00f3\u0142, jedno du\u017ce \u0142\u00f3\u017cko i ma\u0142y rega\u0142 zajmowa\u0142y przestrze\u0144 pod\u0142ogi optymalnie i zupe\u0142nie. Tak wi\u0119c zosta\u0142o. Na dobry pocz\u0105tek k\u0142otnia – kto obok kogo powinien tudzie\u017c nie powinien spa\u0107. A ostatecznie spali\u015bmy we troje w jednym \u0142\u00f3\u017cku w przer\u00f3\u017cnych konfiguracjach, wierc\u0105c si\u0119 i kr\u0119c\u0105c, nie pozwalaj\u0105c zasn\u0105\u0107 Jean-Mi, co przecie\u017c by\u0142o jak najbardziej w naszym interesie. Najcz\u0119\u015bciej jednak, nie doczekawszy odpowiedniej chwili, rezygnowali\u015bmy z seksu na rzecz snu. <\/span><\/p>\n

Dla Pierre\u2019a Francja by\u0142a miejscem pe\u0142nym przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych. Nigdy nie mia\u0142am okazji odwiedzi\u0107 z nim cho\u0107by jednego hotelu, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce nasze podr\u00f3\u017ce nie by\u0142y a\u017c tak liczne. Zaliczy\u0107 do nich mo\u017cna jednak wypraw\u0119 do Normandii, gdzie mieszkali\u015bmy na poddaszu domu, kt\u00f3ry przypomina\u0142 skromniejsz\u0105 wersj\u0119 chateau de famille \u2013 prowincjonaln\u0105, tradycyjn\u0105 siedzib\u0119, francuski zameczek. <\/span><\/p>\n

Valerie, jej rodzice i stary dziadek. Wyprawy na rowerze w kr\u00f3tkiej sp\u00f3dniczce, kt\u00f3rej dzi\u015b bym ju\u017c nie w\u0142o\u017cy\u0142a. Confiture de lait, czyli konfitura z mleka, kt\u00f3ra w smaku przypomina nasze kr\u00f3wki i le cidre, co\u015b pomi\u0119dzy musuj\u0105cym winem jab\u0142kowym, a lemoniad\u0105. Zachowa\u0142am wszystkie te wspomnienia. Ale nie wszystkie s\u0105 ju\u017c dzi\u015b wyra\u017anie i jasne. <\/span><\/p>\n

Francja na zawsze pozostanie dla mnie krajem marze\u0144 niespe\u0142nionych. Krajem, w kt\u00f3rym wszystko pachnie i smakuje niepowtarzalnie, jak nigdzie indziej na ziemi. Ka\u017cdy jednak powr\u00f3t do Francji przynosi mi kolejne rozczarowania. Gorzkie<\/span>
\nspotkanie z Pierrem w dwa lata po rozstaniu, jak i wyprawa samochodowa z Nadirem przez Pary\u017c do Calais, to rozczarowanie. To spojrzenie na Francj\u0119 okiem obcym i niech\u0119tnym. <\/span><\/p>\n

Pierwszy przypadek – Pierre by\u0142 wci\u0105\u017c we mnie zakochany, pe\u0142en \u017calu i wyrzut\u00f3w. A to by\u0142o dla mnie w\u00f3wczas nie do zniesienia. Pragn\u0119\u0142am jak najszybciej uciec, najdalej od Francji, wr\u00f3ci\u0107 do domu. Do Polski. Drugi przypadek \u2013 Podczas gdy m\u00f3j m\u0105\u017c Nadir by\u0142 oczarowany Francj\u0105, a szczeg\u00f3lnie Pary\u017cem, ja doszukiwa\u0142am si\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w, pomy\u0142ek, dziury w ca\u0142ym. Krytykowa\u0142am hotele, maniery i jedzenie, kt\u00f3re nam serwowano, jak tubylec, kt\u00f3ry wstydzi si\u0119 za w\u0142asnych ziomk\u00f3w, chc\u0105c jednocze\u015bnie, aby obcokrajowiec i go\u015b\u0107 pozna\u0142 jedynie to co najpi\u0119kniejsze we Francji. Zd\u0105\u017cy\u0142am zapomnie\u0107 ju\u017c o Steph i jej nie\u015bmiertelnym \u201eWyluzuj si\u0119! B\u0105d\u017a sob\u0105.\u201d Czy faktycznie stara\u0142am si\u0119 wcieli\u0107 w kogo\u015b innego? Nie. Ale w\u00f3wczas, w \u201899 roku by\u0142am ju\u017c zgo\u0142a inn\u0105 Ann\u0105, ni\u017c ta przed rokiem i przed dwoma laty. Francuski okres mog\u0142am ju\u017c uzna\u0107 za zamkni\u0119ty, cho\u0107 niezapomniany.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Francja Douce France, chere pays de mon enfance, je te garde dans mon coeur. Oui, je t\u2019aime et je te […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-4790","page","type-page","status-publish","hentry"],"spectra_custom_meta":{"_edit_lock":["1598285092:2"],"_edit_last":["2"],"_wp_page_template":["default"],"_uag_page_assets":["a:9:{s:3:\"css\";s:0:\"\";s:2:\"js\";s:0:\"\";s:18:\"current_block_list\";a:0:{}s:8:\"uag_flag\";b:0;s:11:\"uag_version\";s:10:\"1777350280\";s:6:\"gfonts\";a:0:{}s:10:\"gfonts_url\";s:0:\"\";s:12:\"gfonts_files\";a:0:{}s:14:\"uag_faq_layout\";b:0;}"]},"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false,"illdy-blog-list":false,"illdy-widget-recent-posts":false,"illdy-blog-post-related-articles":false,"illdy-front-page-latest-news":false,"illdy-front-page-testimonials":false,"illdy-front-page-projects":false,"illdy-front-page-person":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Joanna Choluj","author_link":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/author\/joannacholuj\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Francja Douce France, chere pays de mon enfance, je te garde dans mon coeur. Oui, je t\u2019aime et je te […]","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4790"}],"collection":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4790"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4790\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4791,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4790\/revisions\/4791"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}