Mimo wszystko jednak wspania\u0142e wspomnienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym okresem w \nmoim \u017cyciu, gdy przynale\u017ca\u0142am do ruchu oazowego<\/title> \n<\/p>\n<style>\n\n<\/style>\n \n<\/head><\/p>\n<body lang=\"PL\" style='tab-interval:35.4pt'><\/p>\n<div class=\"Section1\">\ndom<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nprolog<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przyjecha\u0142am tu, aby si\u0119 \nosiedli\u0107. Aby zamieszka\u0107 z m\u0119\u017cczyzn\u0105, o kt\u00f3rego zabiega\u0142am od lat. Moje my\u015bli \nnajch\u0119tniej bieg\u0142y wi\u0119c w stron\u0119 naszego przysz\u0142ego domu. Jak go urz\u0105dz\u0119, jaki \nb\u0119dzie mia\u0142 wystr\u00f3j ten apartament, w kt\u00f3rym mieli\u015bmy nazajutrz z Nadirem \nzamieszka\u0107? My\u015bla\u0142am te\u017c nieustatnnie i obsesyjnie o naszym nikah, muzu\u0142ma\u0144skim \n\u015blubie. Nie mog\u0142am si\u0119 doczeka\u0107 tej chwili. By\u0142am szcz\u0119\u015bliwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\nd<span\nstyle='mso-bidi-font-weight:bold'>om<o:p><\/o:p><\/span><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-bidi-font-weight:bold'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Urodzi\u0142am si\u0119. Nie jestem \njednak pewna, jaki by\u0142 pocz\u0105tek mnie samej, pocz\u0105tek mojego \u017cycia. Nie mog\u0119 by\u0107 \npewna prawdziwo\u015bci opowie\u015bci, kt\u00f3rymi dzieli\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 matka. Nie tak dawno \njeszcze, gdy ja, w wieku lat trzydziestu zdoby\u0142am si\u0119 wreszcie na odwag\u0119, aby \nzada\u0107 jej te zabawne, nieprzyzwoite pytania o seks i o sam akt narodzin dziecka. \nCzy te\u017c mo\u017ce chodzi\u0142o mi o prozaiczne, fizjologiczne szczeg\u00f3\u0142y porodu? Sk\u0142onna \njestem wierzy\u0107 matce, je\u015bli chodzi o uczucia i sprawy cia\u0142a. To wykwalifikowana \npiel\u0119gniarka, nawet, je\u015bli daleka jest od praktykowana wyuczonego zawodu. Wi\u0119c \nufam jej opisom i opowiadaniom o tym, jak wygl\u0105da\u0142am zaraz po opuszczeniu \n\u0142o\u017cyska, jak zaraz po umyciu z krwi i \u015bluzu i widz\u0119 siebie jako male\u0144kiego \noseska o ow\u0142osionej ciemnej g\u0142owie, zadartym nosie, sk\u00f3rze pokrytej niegro\u017an\u0105, \nale nieestetyczn\u0105 wysypk\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do\u015b\u0107 szybko z ciasteczka \nbrownie sta\u0142am si\u0119 antyciasteczkiem biszpoptowym blondie. Moje w\u0142osy pozosta\u0142y \njasne przez d\u0142u\u017cszy czas. Obcinane regularnie na pazia z biegiem lat przesz\u0142y \nmetamorfoz\u0119 a\u017c do postaci ciemnej blond. Przesta\u0142o mi si\u0119 to podoba\u0107. Moja \npulchna zawsze odrobin\u0119 i okr\u0105g\u0142a, w obramowaniu kr\u00f3tko przyci\u0119tych w\u0142os\u00f3w, \ntwarz wydawa\u0142a si\u0119 mi\u0142a i s\u0142odka ciociom i wujkom, ja jednak serdecznie jej nie \nznosi\u0142am. Od wczesnego dzieci\u0144stwa? Tego nie pami\u0119tam, jednak nie cierpia\u0142am i \nunika\u0142am swojego odbicia w lustrze w latach dorastania i dojrzewania, w moich \nlatach nastoletnich. Ukradkiem i wstydliwie zagl\u0105da\u0142am do lustra. Nigdy w \nobecno\u015bci os\u00f3b trzecich. Zmor\u0105 by\u0142y \n<\/span>p\u00f3\u017aniej \u2013 w latach gdy mama zrezygnowa\u0142a z postrzy\u017cyn<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>c\u00f3rki, ze wzgl\u0119du na niesforne i grube w\u0142osy \n– wizyty u fryzjera, gdzie nie pozostawiano mi wyboru. Musia\u0142am spogl\u0105da\u0107 \nwprost na siebie, dostrzega\u0107 taksuj\u0105cy, zdawa\u0142o mi si\u0119, a w istocie niewinny \nwzrok fryzjerki (fryzjer\u00f3w unika\u0142am jak ognia, podobnie jak wszelkiej ma\u015bci \nlekarzy p\u0142ci m\u0119skiej). Musia\u0142am analizowa\u0107 niedostatki w\u0142asnej urody. I t\u0119 \nokr\u0105g\u0142o\u015b\u0107 policzk\u00f3w, i te si\u0144ce pod oczami, kt\u00f3re nie zawsze by\u0142y sine, ale \nzawsze widoczne w postaci opuchlizny, jak w momentach ca\u0142kowitego wyspania i \nodpoczynku. Sprawa dziedziczna, dowiedzia\u0142am si\u0119 wkr\u00f3tce po kr\u00f3tkiej analizie \nwygl\u0105du zewn\u0119trznego cz\u0142onk\u00f3w rodziny, a zw\u0142aszcza babci ojcowej, matki mojego \ntaty, oraz po powa\u017cnej rozmowie z wsp\u00f3\u0142czuj\u0105c\u0105 moim troskom mamie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wysokiej szatynki o d\u0142ugich \nnogach i ma\u0142ej czarnulki w becie wypatrywa\u0142 przed szpitalem 14 marca 1974 m\u00f3j \nojciec, przystojny, \u015bredniego wzrostu, szczup\u0142y brunet o prostych, g\u0119stych \nw\u0142osach, kt\u00f3re wprost chcia\u0142o si\u0119 przeczesa\u0107 i zmierzwi\u0107 r\u0119k\u0105. Mama, zm\u0119czona \npo dwudziestoczterogodzinnym porodzie ledwie trzyma\u0142a si\u0119 na nogach. Podobno \njednak u\u015bmiecha\u0142a si\u0119 dzielnie i ucieszy\u0142a na widok kwiat\u00f3w. Co by\u0142o dalej? Nie \nwiem. Nie pyta\u0142am. Zapewne krzyk, p\u0142acz, pieluchy prane bezustannie, nie \nistnia\u0142y bowiem jeszcze pampersy. Nieustaj\u0105cy, przenikliwy zapach dzieci\u0119cych \nciuszk\u00f3w, pudr\u00f3w, sik\u00f3w, kremik\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Na szcz\u0119\u015bcie dla mamy \nuros\u0142am, na szcz\u0119\u015bcie by\u0142am niechorowita, cicha, spokojna, grzeczna i \npozwoli\u0142am si\u0119 dobrze wychowa\u0107 na nie\u015bmia\u0142\u0105 dziewczynk\u0119 z manierami, kt\u00f3r\u0105 w \nkt\u00f3rym\u015b momencie, podczas wyjazd\u00f3w du\u017co p\u00f3\u017aniejszych na rekolekcje ko\u015bcio\u0142a \nkatolickiego wo\u0142ano \u2013 ma\u0142a lady. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Na moje szcz\u0119\u015bcie i \nnieszcz\u0119\u015bcie wkr\u00f3tce pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie chorowity, krzykliwy,<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>niegrzeczny i uparty braciszek. To sta\u0142o si\u0119 \nw 1977 roku. Podoba\u0142 mi si\u0119 bardzo, kocha\u0142am go na sw\u00f3j spos\u00f3b, by\u0142am przecie\u017c \ndobrze wychowanym dzieckiem. Ponadto nareszcie mia\u0142am si\u0119 z kim bawi\u0107 w dom pod \nprzykrytymi kocem sto\u0142ami mojej tapczan p\u00f3\u0142ki. To wszystko nie pozwoli\u0142o nam \njednak unikn\u0105\u0107 k\u0142\u00f3tni i ostrych b\u00f3jek, kt\u00f3re matka gasi\u0142a krzykiem, a ojciec \ngro\u017ab\u0105 pasa i karami. W powy\u017cszych okoliczno\u015bciach szybko na przek\u00f3r sobie \nsta\u0142am si\u0119 z\u0142o\u015bnic\u0105 i j\u0119dz\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jest gdzie\u015b w naszym \nrodzinnym albumie to zdj\u0119cie nas obojga robione r\u0119k\u0105 taty. Rzecz dzieje si\u0119 na \ntarasie, na kt\u00f3ry wchodzi\u0142o si\u0119 z dawnej naszej kuchni. Ja stoj\u0119 skrzywiona, z \npotarganymi nieco, puszczonymi lu\u017ano w\u0142osami, d\u0142ugimi, ciemnymi, jednak wci\u0105\u017c \nblond, po prawej stronie tarasu. Czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie niewiele m\u00f3wi o kolorach. \nWidoczne s\u0105 jedynie moje opadaj\u0105ce troch\u0119 podkolan\u00f3wki na wyra\u017anie pa\u0142\u0105kowatych \nnogach, odziedziczonych po mamie, kt\u00f3rych wstydzi\u0142am si\u0119, nienawidzi\u0142am i z \npowodu kt\u00f3rych mia\u0142am kompleksy, jakich nie mia\u0142a nigdy matka. Skrzywiony \nu\u015bmiech pod wp\u0142ywem ra\u017c\u0105cego oczy s\u0142o\u0144ca obna\u017cy\u0142 przypadkowo natur\u0119 j\u0119dzy. \nCa\u0142o\u015bci dope\u0142nia\u0142a kr\u00f3tka sp\u00f3dniczka (dziesi\u0119ciolatce nie wypada\u0142o w tamtych \nczasach nosi\u0107 zbyt d\u0142ugich sp\u00f3dnic, a nie nosi\u0142am d\u017cins\u00f3w, kt\u00f3rych kr\u00f3j zdawa\u0142o \nmi si\u0119 jedynie uwidocznia\u0142 krzywizn\u0119 n\u00f3g) i bluzka z kr\u00f3tkim r\u0119kawem. Pod kt\u00f3r\u0105 \nrysowa\u0142y si\u0119 zacz\u0105tki piersi? Nie, nie rysowa\u0142o si\u0119 jeszcze zupe\u0142nie nic. Brat \nw momencie pstrykni\u0119cia zdj\u0119cia wchodzi\u0142 w\u0142a\u015bnie na taras krokiem \nzb\u00f3jecko-zawadiackim. Typowy urwis \u2013 kwitowa\u0142 ze \u015bmiechem ma\u0142\u0105 posta\u0107 ch\u0142opca \nka\u017cdy kto ogl\u0105da\u0142 to zdj\u0119cie. Jego pewna mina, u\u015bmiech, wytarte d\u017cinsy i \nkoszulka budzi\u0142y sympati\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mieszkali\u015bmy z bratem w \njednym, jednak wystarczaj\u0105co du\u017cym dla nas dwojga, pokoju. Znajdowa\u0142 si\u0119 on w \ndomu pi\u0119trowym, do\u015b\u0107 obszernym, z perspektywy ma\u0142ej dziewczynki. Mieszka\u0142o tam \nkilka rodzin, z kt\u00f3rych sk\u0142ada\u0142a si\u0119 nasza du\u017ca rodzina. Budynek sta\u0142 na \nprowincji, na wsi bez kr\u00f3w, jak m\u00f3wi\u0142am znajomym. Mieszka\u0142am z rodzin\u0105 w \nStasinie, dzielnicy Otwocka. Kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w od Warszawy. W \nmiejscowo\u015bci nazywanej wypoczynkow\u0105, ze wzgl\u0119du na las sosnowy. Na mikroklimat, \njaki si\u0119 tam wytworzy\u0142, blisko\u015b\u0107 rzeki i kilku jeziorek, kilku szpitali dla \ngru\u017alik\u00f3w i kilku sanatori\u00f3w dla pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na schorzenia kostne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom sta\u0142 na \u015brodku du\u017cego \nplacu, kt\u00f3rego nier\u00f3wno\u015bci uwielbiali\u015bmy ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 taplaniny w \njeziorkach tworzonych przez wod\u0119 deszczow\u0105. Nie lubili ich, jak si\u0119 okaza\u0142o \np\u00f3\u017aniej, rodzice. Zasypali wkr\u00f3tce ziemi\u0105 nasze ulubione miejsce zabawy. \nPo\u0142o\u017cyli dwa rz\u0119dy p\u0142yt chodnikowych dla wje\u017cd\u017caj\u0105cego samochodu, kt\u00f3ry mia\u0142 \nnie niszczy\u0107 rosn\u0105cej trawy. A trwa ros\u0142a wysoko. Tam, gdzie nie zasypano jej \nziemi\u0105, ros\u0142a dziko i bujnie. Chowali\u015bmy si\u0119 w niej jako dzieci, wylegiwali\u015bmy \ni robili\u015bmy pikniki w otoczeniu krzak\u00f3w bia\u0142ych i czerwonych porzeczek. W \nniedalekiej odleg\u0142o\u015bci od drzewek wi\u015bniowych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Drugim ulubionym miejscem \nzabaw by\u0142 stary kurnik, kt\u00f3ry po likwidacji kurzej zagrody w jednym z rog\u00f3w \npodw\u00f3rza obok kom\u00f3rki, postawiony zosta\u0142, z niewiadomych do dzi\u015b powod\u00f3w, po \nprzeciwnej stronie podw\u00f3rza. Nieopodal krzak\u00f3w czarnych porzeczek, szamba, \nkt\u00f3re nieustannie wylewa\u0142o i starego, czerwonego trzepaka, na kt\u00f3rym kilka razy \ndziennie fikali\u015bmy w prz\u00f3d i w ty\u0142.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kurnikiem jaki\u015b czas nikt \nsi\u0119 nie interesowa\u0142. Planowano jego rozebranie, ale nikt z m\u0119\u017cczyzn, ani tata \nani dziadek ani wujkowie nie mieli na to czasu i ochoty. Now\u0105 miejsc\u00f3wk\u0105, \nwspania\u0142\u0105 do zabawy w dom, zainteresowa\u0142y si\u0119 dzieci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Codziennie znosili\u015bmy z \npodw\u00f3rza i strychu przer\u00f3\u017cne akcesoria. Wynosili\u015bmy z domu ukradkiem koce i \nstare materace. Przytaskali\u015bmy sfatygowany, zielony kufer o zepsutych \nzawiasach, kt\u00f3ry stawa\u0142 si\u0119 dla nas kanap\u0105 i \u0142\u00f3\u017ckiem. Na nim wyl\u0105dowa\u0142 jeden z \nniemowl\u0119cych siennik\u00f3w, kt\u00f3re w czasie urz\u0105dzanych przez dziadk\u00f3w kolonii \nletnich, s\u0142u\u017cy\u0142y przyjezdnym dzieciom. Ekwipunek kurnika by\u0142 pe\u0142en. Uda\u0142o si\u0119 \nnawet zawiesi\u0107 du\u017cy koc i cerat\u0119, kt\u00f3re mia\u0142y chroni\u0107 przed deszczem od strony \nnieistniej\u0105cej, drewnianej \u015bciany. Od tej strony dawniej kurnik przylepiony by\u0142 \ndo starej, drewnianej kom\u00f3rki na szparga\u0142y, graty i rowery, tak, \u017ce sam w sobie \nzadowala\u0142 si\u0119 trzema \u015bcianami. Potem, odsuni\u0119ty, oderwany od kom\u00f3rki sta\u0142 si\u0119 \ndziurawy i kaleki. Cz\u0119sto narzekali\u015bmy na brak czwartej \u015bciany.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zabawa by\u0142a zawsze przednia. \nNawet w dni s\u0142otne, gdy deszcz zacina\u0142 i pozwala\u0142 ca\u0142emu wn\u0119trzu przesi\u0105kn\u0105\u0107 \nwilgoci\u0105 i st\u0119chlizn\u0105. Jako dziewczynka, zawsze lubi\u0142am bawi\u0107 si\u0119 w dom. Moje \nzachowanie nie odbiega\u0142o od normy, wiedzia\u0142am jednak, \u017ce i bratu ten rodzaj \nzabaw sprawia\u0142 przyjemno\u015b\u0107. Niestety szybko go r\u00f3wnie\u017c nudzi\u0142. Ucieka\u0142 do \nkoleg\u00f3w, kt\u00f3rych zabawy polega\u0142y na uganianiu si\u0119 za pi\u0142k\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142y te\u017c inne, ciekawsze \njego zdaniem, w kt\u00f3rych ze strachu nie bra\u0142am udzia\u0142u, lub o kt\u00f3rych mi nie \nm\u00f3wi\u0142 z obawy przed moim gadulstwem. Przed reakcj\u0105 moj\u0105 i rodzic\u00f3w. By\u0142am ju\u017c \nna tyle \u015bwiadoma, by uzna\u0107 skakanie z dachu kom\u00f3rki i podpalanie drew i drzewek \nowocowych za sk\u0142adzikiem z w\u0119glem za wysoce ryzykowne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mateusz mia\u0142 swoich koleg\u00f3w \ni sw\u00f3j \u015bwiat, o kt\u00f3rym ja coraz mniej wiedzia\u0142am. Byli\u015bmy tak odmienni, \u017ce z \nka\u017cdym dniem oddalali\u015bmy si\u0119 od siebie coraz bardziej. Ja go nie rozumia\u0142am. On \nnie rozumia\u0142 mnie. Wci\u0105\u017c jednak pomaga\u0142am mu pisa\u0107 wypracowania \nz polskiego. On mi pomaga\u0142? Na pewno. Cho\u0107 pami\u0119\u0107 egoistycznie zachowuje \njedynie to, co wygodnie jest jej zachowa\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>M\u00f3j m\u0142odszy o trzy lata brat \nnie by\u0142 jedynym bratem, jakiego posiada\u0142am. Nazywa\u0142am tak r\u00f3wnie\u017c kuzyna \nKamila, starszego ode mnie o trzy lata. Wraz z rodzicami mieszka\u0142 w naszym \ndu\u017cym domu, dop\u00f3ki nie przeprowadzi\u0142 si\u0119 na Jelonki, do tej dzielnicy Warszawy, \nkt\u00f3r\u0105 zawsze pami\u0119ta\u0142am jako ma\u0142o przyjemn\u0105 i odleg\u0142\u0105 od znanych mi stron, a \nkt\u00f3ra teraz jest mi bliska i znana. Tu nieoczekiwanie dla samej siebie uda\u0142o mi \nsi\u0119 przed kilkoma miesi\u0105cami zamieszka\u0107 z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych opowiem du\u017co, du\u017co \np\u00f3\u017aniej. B\u0105d\u017acie cierpliwi, bo tymczasem zn\u00f3w powracam do przesz\u0142o\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podobno w momencie, gdy \ndziadek Albin kupi\u0142 nasz dom ze spadzistym dachem, o \u017c\u00f3\u0142tych \u015bcianach, krytych \nbarankiem, zamieszkiwa\u0142a tam jeszcze jedna ma\u0142a rodzina. Na pi\u0119trze. Ludzie ci, \ngdy zaoferowano im pieni\u0105dze, wyprowadzili si\u0119, a zasiedlili\u015bmy lokal my. Hmm. \nMo\u017ce jest to istotny przeskok czasowy, mo\u017ce powinnam opowiedzie\u0107 o historii \ntaty, jego brata i jego siostry w wieku dzieci\u0119cym, kiedy to rzeczywi\u015bcie mia\u0142a \nmiejsce przeprowadzka z Radomia do Stasinowa? Mo\u017ce powinnam powiedzie\u0107, \u017ce tata \nchodzi\u0142 wtedy do klasy pi\u0105tej podstaw\u00f3wki, \u017ce gra\u0142 w krykieta na pustej polanie \nobok domu, za ogrodzeniem. \u017be by\u0142 wielkim urwisem. \u017be ulica przed domem, \nJa\u015bminowa, by\u0142a nieasfaltowa i dawa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 jazdy na \u0142y\u017cwach w porze zimy. \nA \u0142y\u017cwy\u2026, \u0142y\u017cwy by\u0142y przyczepiane do but\u00f3w, co trudno mi w tej chwili sobie \nwyobrazi\u0107, a niestety \u017cadne z moich rodzic\u00f3w i wujk\u00f3w takich \u0142y\u017cew nie \nzachowa\u0142o na pami\u0105tk\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To wszystko mog\u0142abym \nopowiedzie\u0107, mimo \u017ce nie by\u0142am \u015bwiadkiem tych wydarze\u0144, jest to jednak historia \nczas\u00f3w mojego taty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wr\u00f3\u0107my do momentu, gdy \nniezad\u0142ugo mia\u0142am pojawi\u0107 si\u0119 na \u015bwiecie. Gdy dziadek upolowa\u0142 ju\u017c \u015bliczn\u0105 mam\u0119 \ndla taty w s\u0142awetnej szkole piel\u0119gniarek w Otwocku – pod pretekstem \nposzukiwania opiekunek dla dzieci, kt\u00f3re wypoczywa\u0142y na domowych koloniach u \nnas w domu. W\u00f3wczas tata z mam\u0105 zamieszka\u0142 w jednym pokoju, tym od strony \nwielkiego tarasu krytego pap\u0105, kt\u00f3rego nigdy nie da\u0142o si\u0119 sensownie \nwykorzysta\u0107. Papa dziurawi\u0142a si\u0119, nawet, gdy kryli\u015bmy j\u0105 linoleum. Nie \npozwalano nam chodzi\u0107 po niej zbyt d\u0142ugo. Zw\u0142aszcza latem nie mo\u017cna by\u0142o st\u0105pa\u0107 \npo purchlach, bo si\u0119 dziurawi\u0142y, co sk\u0105din\u0105d sprawia\u0142o nam szalon\u0105 uciech\u0119. \nWydawa\u0142y taki \u015bmieszny d\u017awi\u0119k. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>S\u0142owem, marnotrawstwo \nprzestrzeni. Udawa\u0142o mi si\u0119 tylko czasem wynie\u015b\u0107 le\u017cak na taras albo koc i \nopala\u0107 si\u0119. S\u0142o\u0144ce dopieka\u0142o upiornie. Nie chroni\u0142y przed nim niebosi\u0119\u017cne \nsosny, kt\u00f3re z wysoko\u015bci tarasu zdawa\u0142o si\u0119 – nie s\u0105 ju\u017c tak strzeliste i \nnieziemsko wysokie. I wsz\u0119dzie wnika\u0142 ten szczeg\u00f3lny zapach rozgrzanej papy, \nsmo\u0142y, sosen, upa\u0142u i piasku. Lato bywa\u0142o cudowne. I czas wakacji. Cieszy\u0142am \nsi\u0119 wtedy, \u017ce mieszkam w\u0142a\u015bnie tu, nie za\u015b gdzie\u015b tam, w Warszawie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Taras mo\u017ce i da\u0142oby si\u0119 \nprzebudowa\u0107. Pokry\u0107 betonem, zrobi\u0107 oran\u017ceri\u0119, altank\u0119 na wysoko\u015bci, kr\u00f3lestwo \nkaktus\u00f3w. Ale by\u0142o to, jak twierdzi\u0142 tata, trudne, a wr\u0119cz niemo\u017cliwe, bo \nmieszkania na parterze tworz\u0105ce taras, doklejone do starego domu pobudowano byle \njak, krzywo i za wysoko. Mury trzeba by obni\u017cy\u0107, dachy zerwa\u0107, przebudowa\u0107. \nKoszta. Kto przejmowa\u0107 si\u0119 mia\u0142 marnotrawion\u0105 przestrzeni\u0105 tarasu? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A przecie\u017c tam mo\u017cna by\u0142o \nwygospodarowa\u0107 kolejne dwa pomieszczenia! Nasza kuchnia by\u0142a ciasna. Po prawej \nza drzwiami zlew i kuchenka gazowa, obok, drzwiczki do toalety. Zawsze \u015bmieszna \nwydawa\u0142a mi si\u0119 male\u0144ko\u015b\u0107 tego miejsca i jego usytuowanie. To by\u0142a ubikacja \nmikro, ciemna, o spadzistym dachu, przylegaj\u0105ca do strychu, gdzie wej\u015b\u0107 mo\u017cna \nby\u0142o jedynie od strony tarasu. Zawsze wstydzi\u0142am si\u0119 korzysta\u0107 z tej \nubikacyjki, wol\u0105c zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142 do du\u017cej \u0142azienki, gdzie nikt nie s\u0142ysza\u0142 \nodg\u0142os\u00f3w mojego sikania. Nikt nie zwraca\u0142 uwagi na ha\u0142as sp\u0142uczki, nie \ninteresowa\u0142 si\u0119 tym, jak du\u017co czasu zajmowa\u0142a mi ta czynno\u015b\u0107. By\u0142am nie\u015bmia\u0142a. \nUnika\u0142am sytuacji, kt\u00f3re stawia\u0142y mnie w centrum uwagi, nie lubi\u0142am, gdy m\u00f3wili \no mnie obcy, cho\u0107 uwielbia\u0142am s\u0142ucha\u0107 komplement\u00f3w rodziny i nauczycieli. By\u0142am \ndobr\u0105 uczennica. Piln\u0105 i do\u015b\u0107 inteligentn\u0105. Braki inteligencji potrafi\u0142am \nnadrobi\u0107 prac\u0105. Posiada\u0142am kilka talent\u00f3w, ale nie potrafi\u0142am ich rozwin\u0105\u0107, bo \nbrak wytrwa\u0142o\u015bci i wiary w siebie nie pozwala\u0142y niczego doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jedyny prawdziwy pok\u00f3j w \nmieszkaniu moich rodzic\u00f3w to by\u0142 pok\u00f3j dziecinny po przeciwnej stronie \nkorytarza. Pami\u0119tam jednak, \u017ce od zawsze marzy\u0142am o posiadaniu w\u0142asnego k\u0105ta. \nZi\u015bci\u0142o si\u0119 to dopiero, gdy sko\u0144czy\u0142am dziewi\u0119tna\u015bcie lat, a rodzice \nprzeprowadzili si\u0119 na d\u00f3\u0142 zostawiaj\u0105c nam ca\u0142e pi\u0119tro. Sta\u0142o si\u0119 to wtedy, gdy \nwujostwo z trojgiem dzieci dostali przydzia\u0142 na mieszkanie w Kortyniu, \nniedaleko Stasinowa. Nie mieli ochoty si\u0119 wyprowadza\u0107. Ale w epoce komunizmu \nnie mo\u017cna by\u0142o marudzi\u0107. Przydzielone \u2013 trza bra\u0107.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ale do lat \u201990 mieszkali\u015bmy \nz bratem w jednym pokoju. Jego okna wychodzi\u0142y na stron\u0119 p\u00f3\u0142nocnej-wschodni\u0105, \nwi\u0119c zawsze by\u0142o u nas ch\u0142odniej ni\u017c w kuchni. Cieszy\u0142a ta odrobina cienia oraz \nobecno\u015b\u0107 wysokich sosen za oknem strzelaj\u0105cych smukle i g\u0119sto w ogrodzie \ns\u0105siad\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nasz pok\u00f3j zmienia\u0142 wygl\u0105d i \nspos\u00f3b umeblowania do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Dorastali\u015bmy, zmienia\u0142y si\u0119 nasze potrzeby. Gdy \nsta\u0142am si\u0119 nastolatk\u0105 ujawni\u0142am mani\u0119 przemeblowywania przy lada okazji i \nnadchodz\u0105cej chandrze. Zosta\u0142o mi to do dzi\u015b. Zmiana jest dla mnie elementem \nstrukturalnym \u2013 jak twierdzi moja przyjaci\u00f3\u0142ka. A jednak we wspomnieniach, ten \ndu\u017cy pok\u00f3j kojarzy mi si\u0119 jedynie z zacienieniem i czerwieni\u0105. Mama uwielbia\u0142a \nten kolor. \u0141\u0105czy\u0142a go z br\u0105zem mebli, kt\u00f3re by\u0142y zwyk\u0142\u0105 zbieranin\u0105 odcieni. \nTapczan p\u00f3\u0142ka, na przyk\u0142ad, by\u0142a jasno be\u017cowa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy w og\u00f3le kto\u015b pami\u0119ta \njeszcze jak wygl\u0105da\u0142 przemy\u015blny mebel nazywany tapczanem p\u00f3\u0142k\u0105? Ten rega\u0142 \nposiada\u0142 p\u00f3\u0142ki w cz\u0119\u015bci g\u00f3rnej, podczas gdy w dolnej mie\u015bci\u0142o si\u0119 rozk\u0142adane \n\u0142\u00f3\u017cko. Bardzo ci\u0119\u017ckie \u0142\u00f3\u017cko. Pami\u0119tam, \u017ce pocz\u0105tkowo ba\u0142am si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 je \nsama \u2013 zamkni\u0119te za\u015b \u2013 dawa\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 roz\u0142o\u017cenia dwu sto\u0142\u00f3w, na kt\u00f3rych \nodrabiali\u015bmy z bratem lekcje, pod kt\u00f3rymi bawili\u015bmy si\u0119 w dom. Nie wiem, kiedy \nten tapczan znikn\u0105\u0142 z naszego pokoju. D\u0142ugo na nim spa\u0142am. Nie spos\u00f3b zapomnie\u0107 \nten twardy, ale wygodny materac, nieruchomo przytwierdzony do drewnianej cz\u0119\u015bci \ntapczanu. Te metalowe nogi i zabawne pasy z gumy, kt\u00f3re w teorii przytrzymywa\u0107 \nmia\u0142y po\u015bciel w momencie zamykania \u0142\u00f3\u017cka, w praktyce przytrzymywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c \nmnie i moj\u0105 po\u015bciel podczas spania. Bo cz\u0119sto budzi\u0142am si\u0119 w nocy zzi\u0119bni\u0119ta i \ndostrzega\u0142am, \u017ce ca\u0142a ko\u0142dra lub jej cz\u0119\u015b\u0107 wyl\u0105dowa\u0142a w dziurze za \u0142\u00f3\u017ckiem, \njaka tworzy\u0142a si\u0119 po jego roz\u0142o\u017ceniu. Czasem matka k\u0142ad\u0142a tam dodatkowe wielkie \npoduchy i koce, \u017cebym nie wpad\u0142a w dziur\u0119, bro\u0144 Bo\u017ce. Przecie\u017c by\u0142am jeszcze \nzupe\u0142nie ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105, gdy zacz\u0119\u0142am spa\u0107 na tym dziwacznym \u0142\u00f3\u017cku, wynalazku \nepoki komunizmu i mieszkaniowej ciasnoty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie pojawi\u0142o \nsi\u0119 biurko i komputer. Prosty atari. Ba\u0142am si\u0119 tego wynalazku. W\u0142a\u015bciwie ba\u0142am \nsi\u0119 co\u015b zepsu\u0107. Nie czu\u0142am si\u0119 swobodnie, u\u017cywaj\u0105c tak wysublimowanego sprz\u0119tu. \nSk\u0142ada\u0142 si\u0119 on ze skrzynki, kt\u00f3ra by\u0142a w\u0142a\u015bciwym komputerem, monitora i \nzabawnego d\u017cojstika, czyli kijka do zabawy. Bo to by\u0142a zabawka, kt\u00f3rej m\u00f3j brat \nnami\u0119tnie u\u017cywa\u0142 do gry w gry. Odpowiada\u0142a mi jedynie ta, w kt\u00f3rej lata\u0107 mo\u017cna \nby\u0142o samolotem ponad rzek\u0105. Znudzi\u0142a mnie jednak powtarzalno\u015b\u0107. W pewnym \nmomencie zupe\u0142nie straci\u0142am zainteresowanie naszym atari. Nie jestem w stanie \nprzypomnie\u0107 sobie kiedy i jak znikn\u0105\u0142 z naszego pokoju. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kolejny, prawdziwy<\/i> \nju\u017c komputer dostali\u015bmy du\u017co p\u00f3\u017aniej, na kredyt, kt\u00f3ry przekracza\u0142 wielokrotnie \nwarto\u015b\u0107 sprz\u0119tu. Kredyt, kt\u00f3rego sp\u0142acanie ci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 latami i by\u0142o zmor\u0105 dla \nrodzic\u00f3w. Do dzi\u015b zachowali \u017cal do wuja Zdzi\u015bka. Za z\u0142\u0105 rad\u0119 komputerow\u0105 i za \nnak\u0142onienie do inwestycji, kt\u00f3ra przekracza\u0142a ich mo\u017cliwo\u015bci finansowe. Ja \njednak nie rozumia\u0142am powod\u00f3w tej niech\u0119ci i darzy\u0142am wielk\u0105 sympati\u0105 wuja \nZdzi\u015bka z powodu jego gaw\u0119dziarstwa i wiedzy na przer\u00f3\u017cne tematy. Rozumieli\u015bmy \nsi\u0119 bez s\u0142\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZostawmy jednak na razie t\u0119 ma\u0142o przyjemn\u0105 \nhistori\u0119 niesnasek rodzinnych, nieprzyjemno\u015bci i \u017cal\u00f3w. B\u0119dzie ich jeszcze \nwiele i nie zamierzam unika\u0107 ich opisu. Zafa\u0142szowa\u0142oby to bowiem t\u0119 histori\u0119 i \nodebra\u0142o jej posmak rzeczywisto\u015bci. Niech b\u0119dzie tak jak by\u0142o, tak jak \nobserwowa\u0142am to wszystko oczami dorastaj\u0105cej dziewczynki. Dzieci, jak wiadomo, \ns\u0105 okrutnymi i dok\u0142adnymi obserwatorami \u017cycia doros\u0142ych. Nie umkn\u0105 im \nszczeg\u00f3\u0142y, kt\u00f3re doro\u015bli za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieliby ukry\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie znosi\u0142am kr\u00f3lewskiego \nkoloru w naszym dziecinnym pokoju. Pr\u00f3bowa\u0142am wyeliminowa\u0107 t\u0119 czerwie\u0144, w \nmomencie, gdy mia\u0142am ju\u017c cokolwiek o wystroju wn\u0119trza do powiedzenia. Gdy \ntroch\u0119 podros\u0142am. Jak jednak wyeliminowa\u0107 dywan, kt\u00f3ry otwarcie i bezczelnie \npokrywa\u0142 nier\u00f3wn\u0105, drewnian\u0105 pod\u0142og\u0119, jak\u0105 zobaczy\u0107 mo\u017cna dzi\u015b w starych \ndomach, zamiast r\u00f3wnie u\u0142o\u017conej klepki? Deski trzeszcza\u0142y zawsze w tych samych \nmiejscach, kt\u00f3rych lokalizacj\u0119 my znali\u015bmy ju\u017c na pami\u0119\u0107. Kt\u00f3re potrafili\u015bmy \nomija\u0107 w nocy, wychodz\u0105c na siusiu, tak by nie obudzi\u0107 \u015bpi\u0105cej obok osoby. \nPr\u00f3bowa\u0142am przekona\u0107 mam\u0119, aby przykrywa\u0142a swoj\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 czerwie\u0144 innymi \nkolorami. Na nic. Pojawi\u0142y si\u0119 wkr\u00f3tce nawet krwisto-bordowe zas\u0142onki. Mama je \nuwielbia\u0142a, ale, moim zdaniem, zupe\u0142nie nie pasowa\u0142y do pokoju dzieci\u0119cego. \nNastraja\u0142y nas powa\u017cnie i dostojnie. Nie o to przecie\u017c chodzi\u0142o – wzdycha\u0142am. \nJak ta mama nic nie chcia\u0142a zrozumie\u0107! Ten i tak ciemny, a zim\u0105 przygn\u0119biaj\u0105cy \npok\u00f3j, powinien by\u0107 roz\u015bwietlony jasnymi kolorami, biel\u0105, \u017c\u00f3\u0142ci\u0105. Ale nigdy tak \nsi\u0119 nie sta\u0142o. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Moje marzenie kolorystyczne \nzrealizowa\u0142am dopiero du\u017co p\u00f3\u017aniej, gdy rodzice przenie\u015bli si\u0119 na d\u00f3\u0142. Gdy \ndosta\u0142 mi si\u0119 pok\u00f3j z tarasem zwany wcze\u015bniej kuchni\u0105. Przekszta\u0142ci\u0142am go \nca\u0142kowicie wedle moich wyobra\u017ce\u0144. Sta\u0142 si\u0119 jeszcze bardziej s\u0142oneczny i upalny. \nKr\u00f3lowa\u0142a \u017c\u00f3\u0142\u0107 i ziele\u0144. Dobrze wtapia\u0142a si\u0119 w multum kwiat\u00f3w i kaktus\u00f3w. Dwa \nulubione kolory doprowadzi\u0142am do skrajno\u015bci i oczopl\u0105s by\u0142 najsilniejszym \nwra\u017ceniem, jakiego doznawa\u0142a wchodz\u0105ca do mojego pokoju osoba. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wszystko wkr\u00f3tce sta\u0142o si\u0119 \nzielone. Zielone zas\u0142ony, zielonobia\u0142y dywan, zielone fragmenty mebli. Zielone \nnarzuty i poduszki i nawet nowy made in Korea magnetofon-cd przemalowany zosta\u0142 \nplakat\u00f3wkami na zielono. To ju\u017c przesada \u2013 ojciec skwitowa\u0142 ironicznie ten akt \nwandalizmu. Nie by\u0142o mi jednak do \u015bmiechu, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce schn\u0105ce \nfragmenty farby plakat\u00f3wkowej wnika\u0142y do odbiornika cd, zanieczyszcza\u0142y go i \nuszkadza\u0142y. Musia\u0142am zanie\u015b\u0107 <\/span>magnetofon \ndo specjalist\u00f3w. Pocz\u0105tkowo wyruszy\u0142 tam w pe\u0142nym kolorze. Co to by\u0142 za wstyd! \nElektronik\u00f3w naprawiaczy ogarn\u0105\u0142 pusty \u015bmiech. Jak mo\u017cna pomalowa\u0107 radio na zielono? \nPlakat\u00f3wkami! Ano mo\u017cna. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n4<\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nW pewnym momencie zosta\u0142am eksmitowana z ca\u0142\u0105 \ntapczan-p\u00f3\u0142k\u0105 na d\u00f3\u0142, do pokoju dziadk\u00f3w. Do salonu, gdzie zawsze odbywa\u0142y si\u0119 \nwszelkie posiedzenia przy stole, gdzie zasiadali\u015bmy ca\u0142\u0105 rodzin\u0105, w czterna\u015bcie \nos\u00f3b, do \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u. Dla mnie jednak to pomieszczenie by\u0142o przede \nwszystkim pracowni\u0105 dziadka krawca. Sta\u0142y tam niezb\u0119dne meble. Sta\u0142 wielki, \ndrewniany st\u00f3\u0142 krawiecki, na kt\u00f3ry lubi\u0142am si\u0119 wdrapywa\u0107 i przygl\u0105da\u0107 dziadkowi \njak szy\u0142. <\/p>\nUsun\u0119li\u015bmy dzi\u015b i st\u00f3\u0142 i maszyn\u0119 do szycia. Starego \nczarnego \u0142ucznika, na peda\u0142, z klas\u0105. \u017ba\u0142uje, \u017ce jej ju\u017c nie ma. Nigdy nie \nlubi\u0142am pozbywania si\u0119 starych sprz\u0119t\u00f3w. To tak, jakby \u017cywcem grzeba\u0107 \nwspomnienia. Pozosta\u0142y jednak wisz\u0105ce na \u015bcianach obrazy dziadk\u00f3w. Kiepskiej \njako\u015bci reprodukcje mistrz\u00f3w, jak cho\u0107by Ostatnia \nwieczerza<\/i> Da Vinci oraz portret dziadka rysowany za m\u0142odu z jego zdj\u0119cia. \nManiera lat czterdziestych. Dziadek wygl\u0105da na tym portrecie super przystojnie. \nLubi\u0142am r\u00f3wnie\u017c \u015blubne zdj\u0119cie dziadka i babci, r\u00f3wnie\u017c, wedle \u00f3wczesnej mody, \npodretuszowane. Babcia nigdy nie powiesi\u0142a u siebie tego portretu. Fizjonomia \ndziadka wygl\u0105da nie\u017ale, babcia jest do siebie niepodobna. \u017ba\u0142osny obrazek stoi \nzakurzony na strychu. Czeka na odnalezienie go przez prawnuk\u00f3w. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pokoje na g\u00f3rze by\u0142y \nodnawiane. Pocz\u0105tkowo malowane na \u017c\u00f3\u0142to i kremowo, w pewnym momencie przybra\u0142y \nradykalnie nowy wygl\u0105d dzi\u0119ki tapetom. To by\u0142y wakacje. To by\u0142a zabawa i \nniecodzienno\u015b\u0107. Meble przesuni\u0119te wszystkie na \u015brodek, a st\u00f3\u0142 – w przedpokoju. \nNa nim mama z tat\u0105 rozk\u0142adali ka\u017cd\u0105 tapet\u0119, smarowali klejem i uwa\u017cnie \nprzyklejali do \u015bcian. A potem trzeba by\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 spa\u0107 i wsta\u0107 rano i sprawdzi\u0107 \nczy \u017cadna tapeta nie zwin\u0119\u0142a si\u0119 \u017ca\u0142o\u015bnie i nie le\u017ca\u0142a na pod\u0142odze. Czy nie \ntrzeba by\u0142o rozpoczyna\u0107 ca\u0142ej akcji przyklejania od nowa. Je\u015bli nie – to \nsukces. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Uwielbia\u0142am, gdy dzia\u0142o si\u0119 \nw domu nowe<\/i>. Kto\u015b si\u0119 przeprowadza\u0142, \nkupowano co\u015b, przenoszone stare w inne miejsce. Odnawiano przestrze\u0144, \nprzestawiano, przemeblowywano. Lubi\u0142am ruch w przestrzeni. Uwielbia\u0142am, gdy \npojawiali si\u0119 nowi ludzie. A pojawiali si\u0119 cz\u0119sto na pocz\u0105tku mojego \ndzieci\u0144stwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy mia\u0142am siedem lat \nurodzi\u0142y si\u0119 bli\u017aniaczki mojej ciotki i wuja, brata mojego ojca. C\u00f3rki nazwano \nIza i Ola. Dla odr\u00f3\u017cnienia ubierano je w odmienne kolory. Iza mia\u0142a niebieskie \n\u015bpiochy, Ola – czerwone. A mo\u017ce by\u0142o odwrotnie. Ogromnym wyczynem, w czasach, \ngdy wszystko trzeba by\u0142o zdobywa\u0107 spod \nlady<\/i>, by\u0142o zakupienie w\u00f3zka dla bli\u017aniaczek. Uda\u0142o si\u0119. I wkr\u00f3tce \npodziwiali\u015bmy wielki, g\u0142\u0119boki, granatowy pojazd z daszkiem, w kt\u00f3rym le\u017ca\u0142y \nobok siebie dwie opatulone w bety dziewczynki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po roku pojawi\u0142a si\u0119, ku \nzmartwieniu wuja Stefana, kolejna dziewczynka. Nazwano j\u0105 Jola. Trzy \ndziewczynki, trzy potencjalne towarzyszki zabawy. Byli\u015bmy z bratem szcz\u0119\u015bliwi. \nNareszcie prawdziwa banda. Mogli\u015bmy gra\u0107 w pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105. Niech\u017ce tylko dziewczynki \npodrosn\u0105. Cho\u0107 troch\u0119. Tymczasem dom i podw\u00f3rko wype\u0142nia\u0142y ich p\u0142acz i krzyki, \na my z zainteresowaniem podgl\u0105dali\u015bmy zabiegan\u0105 cioci\u0119. By\u0142o weso\u0142o i gwarno. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wkr\u00f3tce na podw\u00f3rku pojawi\u0142a \nsi\u0119 nowa atrakcja, metalowe hu\u015btawki, malowane na zielono. Zrobi\u0142o si\u0119 \nogrodowo. Hu\u015btawki robi\u0142y furor\u0119. Mia\u0142y trzy siedzenia, w sam raz dla trzech \nma\u0142ych dziewczynek, cho\u0107 i my z bratem korzystali\u015bmy z nich do upad\u0142ego. \nOstro\u017cno\u015bci nigdy za wiele. To ja w\u0142a\u015bnie jako jedna z pierwszych dosta\u0142am \nsiedzeniem rozbujanej hu\u015btawki w g\u0142ow\u0119 w pobli\u017cu oka. Wstrz\u0105s m\u00f3zgu? Nie. \nJednak nauczka dla rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 nieco bardziej ostro\u017cni i \nprzewiduj\u0105cy. Wci\u0105\u017c jednak hu\u015btali\u015bmy si\u0119 z rozmachem, a\u017c do zawrotu g\u0142owy. Z \nszyj\u0105 odchylon\u0105 do ty\u0142u, nogami w powietrzu. A ca\u0142e hu\u015btanie z entuzjazmem \nko\u0144czyli\u015bmy dalekim skokiem z rozp\u0119dzonej hu\u015btawki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pewnego dnia pojawi\u0142a si\u0119 \nte\u017c hu\u015btawka dla starszych. Zawis\u0142a pomi\u0119dzy sosnami. By\u0142a wspania\u0142a. Dawa\u0142a \nrozmach. Hu\u015btanie sta\u0142o si\u0119 frajd\u0105 nie do opisania. Zapomnia\u0142am o trzepaku, \nkt\u00f3ry i tak by\u0142 ju\u017c dla mnie za ma\u0142y. A nie potrafi\u0142am wspi\u0105\u0107 si\u0119 na dr\u0105\u017cek <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>dla doros\u0142ych<\/i>. Ten stary, pomi\u0119dzy \nsosnami, kt\u00f3ry tkwi tam od tylu lat do dzi\u015b i wydaje charakterystyczne \npo\u015bwistywania, gdy wiatr si\u0119 zerwie. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Na tym dr\u0105\u017cku wszyscy wysportowani m\u0119\u017cczy\u017ani w mojej \nrodzinie robili klasyczny wymyk,<\/i> \nczyli obr\u00f3t, przerzut n\u00f3g i przeniesienie ich ponad dr\u0105\u017ckiem, tak by ca\u0142e cia\u0142o \nznalaz\u0142o si\u0119 w g\u00f3rze. Wymaga\u0142o to wielkiej sprawno\u015bci mi\u0119\u015bni. Ojciec i wuj \nStefan byli mistrzami wymyku<\/i>. W \nczasach, kt\u00f3rych nie pami\u0119tam, tata mia\u0142 zwyczaj bra\u0107 mnie na kolana, tam, na \nwysoko\u015bci dwu metr\u00f3w, na dr\u0105\u017cku. Nie ba\u0142am si\u0119. Niby czego? Tacie po prostu si\u0119 \nufa\u0142o. Z nim by\u0142o bezpiecznie i okej. By\u0142am w nim zakochana. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Z nim uprawiali\u015bmy sporty, je\u017adzili\u015bmy na \u0142y\u017cwach, gdy \nzamarz\u0142a kr\u0119ta rzeka Zakolin. Wyprawiali\u015bmy si\u0119 nad \u0141ach\u0119, lokalne jezioro. \nZim\u0105 na \u0142y\u017cwy i sanki. Na kuligi. Je\u017adzili\u015bmy bez strachu rz\u0119dem sanek \nprzywi\u0105zanych jedne za drugimi do samochodu, kt\u00f3ry ci\u0105gn\u0105\u0142 wszystkich z \npr\u0119dko\u015bci\u0105 dziesi\u0119\u0107 do dwudziestu na godzin\u0119. Pr\u0119dko\u015b\u0107 na ma\u0142ych dzieci\u0119cych \nsankach \u2013 zawrotna. To dziewicze uczucie podniecenia, jakiego dzi\u015b nic ju\u017c nie \nwskrzesi. Beztroska i zach\u0142ystywanie si\u0119 zabaw\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Lato to by\u0142a rado\u015b\u0107 \np\u0142ywania. Rzeka by\u0142a dla nas wyzwaniem jedynie w pierwszych latach dzieci\u0144stwa. \nZ biegiem lat jest coraz p\u0142ytsza. Dawniej nad Zakolin \u015bci\u0105ga\u0142y t\u0142umy. By\u0142o \ngwarnie. Najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105 by\u0142o p\u0142ywanie pod mostem. Pomi\u0119dzy kamieniami, w \nfalach wodospadu. Przednia zabawa. Nie mia\u0142am jednak odwagi skaka\u0107 do wody z \nmostu kolejowego. Mateusz robi\u0142 to zapewne nie raz. Ja by\u0142am strachliwa i \nnie\u015bmia\u0142a. I uparta. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chodzili\u015bmy na basen. Nie \nmog\u0142am nauczy\u0107 si\u0119 p\u0142ywa\u0107. Nie lubi\u0142am uczucia rozczarowania. Jak to? Ja nie \nmog\u0119 si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107? Czego\u015b osi\u0105gn\u0105\u0107? Perfekcjonizm. \nI kapry\u015bno\u015b\u0107. Bo cz\u0119sto rezygnowa\u0142am ca\u0142kowicie, obra\u017cona na ca\u0142y \u015bwiat, \nzamiast zacisn\u0105\u0107 z\u0119by i dopi\u0105\u0107 swego. Potrzebowa\u0142am dopingu. Jedynie ojciec \nmia\u0142 do\u015b\u0107 cierpliwo\u015bci dla ma\u0142ej z\u0142o\u015bnicy i to on nauczy\u0142 mnie \u015bmiga\u0107 \u017cabk\u0105. \nMia\u0142am wtedy dziewi\u0119\u0107 lat. Ojciec jest dumny do dzi\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sporty uprawiali\u015bmy \nrodzinnie. Trzy kuzynki podros\u0142y. I zacz\u0119\u0142o si\u0119. Pi\u0142ka, badminton, siatka, ping \npong i bilard. St\u00f3\u0142 pingpongowy pojawi\u0142 si\u0119 nagle. Sk\u0105d\u015b przytaska\u0142 go wuj \nStefan i zosta\u0142. Lubi\u0142am pingponga. By\u0142am dobrym graczem. Potem fascynacja min\u0119\u0142a. \nCzy potrafi\u0142abym dzi\u015b poprawnie odbi\u0107 pi\u0142k\u0119 paletk\u0105? W\u0105tpliwe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do zabaw zbiorowych \nzalicza\u0142am r\u00f3wnie\u017c t\u0119, w kt\u00f3rej jedynie ja i brat byli\u015bmy aktywnymi \nuczestnikami. Pozostali z rozdziawionymi ustami obserwowali spektakl. \nUrz\u0105dzali\u015bmy pokazy teatru lalek. Powsta\u0142y dwie marionetki, kt\u00f3re uszy\u0142am sama \ni powi\u0105za\u0142am nitkami. Mia\u0142y podpisany kontrakt na wieczno\u015b\u0107 i wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 w \ndziedzinie obsady aktorskiej. Wyj\u0105tkiem by\u0142 stru\u015b marionetka, kt\u00f3ry potem \nbezpowrotnie zagin\u0105\u0142. Tak jak kot i kotka – chwilowi domownicy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie przywi\u0105zywa\u0142am si\u0119 do \nzwierz\u0105t. Nie lubi\u0142am ich. Koty i papu\u017cka to znaleziska. Same si\u0119 pojawi\u0142y i \nr\u00f3wnie tajemniczo znikn\u0119\u0142y. By\u0142am zdecydowanie bardziej przyjacielska dla \nkwiat\u00f3w, lalek. I dla rodze\u0144stwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>rodzice<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/span>Mamie \ndano na imi\u0119 Eugenia. Gdzie\u015b tam, w Tylwicy. Dziwnie arystokratyczne \ni powa\u017cne imi\u0119 dla dziewczynki z za-bia\u0142ostockiej wsi. Nie wiem, jak wo\u0142ano na \nni\u0105 w dzieci\u0144stwie. Nigdy nam o tym nie m\u00f3wi\u0142a. Bo i czemu mia\u0142aby wspomina\u0107 \nform\u0119 Gienia lub Genia, kt\u00f3rych serdecznie nie znosi\u0142a. Tata m\u00f3wi\u0142 czule do \n\u017cony z pomini\u0119ciem pierwszej litery \u2013 Enia. Nie pami\u0119tam, jak zwraca\u0142a si\u0119 do \nniej jej matka. Nie uda mi si\u0119 ju\u017c nigdy zapyta\u0107 o to babci\u0119 Danut\u0119, o ile nie \nzajm\u0119 si\u0119 seansami spirytualnymi. O ile nie uwierz\u0119 w ich prawomocno\u015b\u0107 i \nskuteczno\u015b\u0107, Bo\u017ce uchowaj.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Enia pozna\u0142a przystojnego, m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119 w 1970. \nSpodoba\u0142 jej si\u0119, wi\u0119c po\u015blubi\u0142a go. Na pewno od razu przedstawi\u0142 si\u0119, u\u017cywaj\u0105c \ndrugiego imienia, Jan. \nW rzeczywisto\u015bci jego pierwsze imi\u0119 brzmia\u0142o – Eugeniusz. Zabawny zbieg \nokoliczno\u015bci. Do dzi\u015b wszyscy si\u0119 \u015bmiej\u0105 \u2013 jak to mo\u017cliwe, by spotka\u0142y si\u0119 i \npobra\u0142y osoby o imionach takich samych, a tak rzadkich. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Tata pracowa\u0142 jako technik-mechanik. To po\u0142\u0105czenie \nzawodowca po zawod\u00f3wce z umys\u0142owym po technikum. Obie szko\u0142y ko\u0144czy\u0142 \nsukcesywnie. Mama dosta\u0142a dyplom liceum piel\u0119gniarskiego i znalaz\u0142a prac\u0119 w \nszpitalu w Stasinie. Ach, te opowie\u015bci o ostrych zimach i wyprawach na piechot\u0119 \ndo znacznie oddalonego od domu szpitala. Na nocn\u0105 zmian\u0119. Codzienne spacery \nprzez las nie nale\u017ca\u0142y do najbezpieczniejszych. Stasin do dzi\u015b pozosta\u0142 \nmiejscowo\u015bci\u0105 po\u0142o\u017con\u0105 urokliwie w lesie sosnowym. Kiedy\u015b okolica by\u0142a jednak \nbardziej dzika i zaro\u015bni\u0119ta. Dzi\u015b sosny si\u0119 wycina. Legalnie. I bez pozwolenia \nr\u00f3wnie\u017c. Co roku pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe domy jednorodzinne i ich nowobogaccy \nw\u0142a\u015bciciele z Warszawki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Pami\u0119tam r\u00f3wnie\u017c opowiadania mamy o nied\u0142ugim, ale \nistotnym do\u015bwiadczeniu pracy z dzie\u0107mi upo\u015bledzonymi. Prawdopodobnie w szpitalu \nimienia Dzier\u017cy\u0144skiego. To tamte czasy. Wiemy. Ale, niestety, ten szpital <span\nstyle='mso-bidi-font-style:italic'>Dzier\u017cy\u0144skim<\/span> nazywany jest do dzi\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>\u201eNawet piel\u0119gniarka musi mie\u0107 predyspozycje i \npowo\u0142anie do tego typu pracy\u201d \u2013 m\u00f3wili matce jej prze\u0142o\u017ceni. Nie ka\u017cdy jest \nzdolny patrze\u0107 na kalekie dzieci bez zbola\u0142ej i wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cej miny. Nie ka\u017cdy \npotrafi zachowywa\u0107 si\u0119 normalnie wobec ma\u0142ych, chorych szkrab\u00f3w. Pani Enia ze \nszpitala uciek\u0142a. A wkr\u00f3tce uda\u0142o jej si\u0119 dosta\u0107 prac\u0119 w \u017c\u0142obku tygodniowym w \nStasinie, niedaleko domu. Czy kto\u015b dzi\u015b mo\u017ce wyobrazi\u0107 sobie istnienie \ninstytucji \u017c\u0142obk\u00f3w tygodniowych? A mo\u017ce wci\u0105\u017c istniej\u0105, o zgrozo. W przypadku \nniekt\u00f3rych dzieci to miejsce przypomina\u0142o dom dziecka. Rodzic pojawia\u0142 si\u0119 w \nponiedzia\u0142ek nad ranem, z dzieckiem i znika\u0142 czym pr\u0119dzej, zostawiaj\u0105c biedaka, \naby wr\u00f3ci\u0107 dopiero po tygodniu lub dwu. Przynaglany telefonicznymi pro\u015bbami i \ngro\u017abami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;font-style:normal'>Matka dosta\u0142a posad\u0119 piel\u0119gniarki i \npozosta\u0142a tam przez szereg lat. A\u017c do momentu, gdy pan\u00f3w na w\u0142o\u015bciach, pa\u0144stwo \nkomunistyczne, wyw\u0142aszczono. I przywr\u00f3cono teren pierwotnym<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>w\u0142a\u015bcicielom \u2013 zakonowi katolickiemu si\u00f3str \nfranciszkanek. \u017b\u0142obek, do kt\u00f3rego chodzili\u015bmy razem z bratem, zburzono i \npowsta\u0142 wysoki i nudny budynek mieszkalny si\u00f3str. Szkoda. Czuli\u015bmy si\u0119 tam \nprzecie\u017c jak w domu, bo obok by\u0142a zawsze mama, piel\u0119gniarka, z kt\u00f3rej byli\u015bmy \ndumni i kt\u00f3r\u0105 chwalili\u015bmy si\u0119 przed maluchami \u017c\u0142obkowymi.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Po likwidacji instytucji matka straci\u0142a prac\u0119. Do dzi\u015b \nchowa uraz\u0119 do si\u00f3str i do kogo\u015b, kogo chcia\u0142aby wini\u0107 za to co si\u0119 sta\u0142o. Nie \ndo ko\u0144ca jednak wiadomo, kto jest koz\u0142em ofiarnym. Strata pracy zaowocowa\u0142a w latach \nprze\u0142omowych. Upada\u0142 komunizm, by\u0142 rok 1989. Pojawi\u0142y si\u0119 nowe pomys\u0142y na \n\u017cycie. Biznes. Dlaczego nie? –<\/span> \nZa\u0142\u00f3\u017cmy firm\u0119. <\/span>Decyzja zapad\u0142a \ni w pewnym momencie zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce moi rodzice wykonuj\u0105 zaw\u00f3d \ncha\u0142upniczy, kt\u00f3ry do z\u0142udzenia przypomina\u0142 to, czym zajmowa\u0142 si\u0119 jeszcze kilka \nlat wcze\u015bniej dziadek Albin. Krawiectwo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Nie wiem jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce \nzaj\u0119li si\u0119 produkcj\u0105 wyrob\u00f3w z ortalionu. Ojciec do niedawna jeszcze pracowa\u0142 w \nZwarze. Do niedawna w sp\u00f3\u0142dzielni ogrodniczej, jako dyspozytor. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTymczasem \nz dnia na dzie\u0144 rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 rozpruwanie modeli zakupionych gdzie\u015b w <span\nstyle='mso-bidi-font-style:italic'>dobrych<\/span> sklepach i zszywanie na nowo \nma\u0142ych, zabawnych, kolorowych plecak\u00f3w ortalionowych, saszetek i bezr\u0119kawnik\u00f3w \ndzieci\u0119cych. Zako\u0144czona procedura odgadywania, projektowania, prucia, szycia, \nkombinowania pozwala\u0142a chwyci\u0107 wydie\u0142any produkt i zawie\u015b\u0107 do jednej z kilku \nnaj\u0119tych szwaczek. One w spos\u00f3b cha\u0142upniczy, czyli w zaciszu albo w ha\u0142asie i \npo\u015br\u00f3d zawirowa\u0144 domowych, szy\u0142y szy\u0142y szy\u0142y. Na tak zwany <span\nstyle='mso-bidi-font-style:italic'>akord<\/span>. Na czas. Aby szybciej, aby \nwi\u0119cej. Szybciej uszy\u0107. Wi\u0119cej sprzeda\u0107. Wi\u0119cej zarobi\u0107. Bo nie obowi\u0105zywa\u0142 ju\u017c \ndawny system pracy spowolnionej i oboj\u0119tnej. Pracy bez wp\u0142ywu na efekt owej \npracy i na ostateczny poziom wynagrodzenia. Obowi\u0105zywa\u0142 system nowy i nowoczesny. \nKapitalistyczny. Im wi\u0119cej pracujesz, tym wi\u0119cej zarobisz. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nA \nplecaki uszyte w pocie czo\u0142a, cz\u0119sto przygotowywane nocami, sprzedawali rodzice \nz pomoc\u0105 mojego brata, kt\u00f3ry sprawy biznesu przyswaja\u0142 znacznie szybciej i \nmniej bole\u015bnie ni\u017c ja. Centrum wymiany handlowej by\u0142 Stadion Dziesi\u0119ciolecia w \nWarszawie, kt\u00f3ry do dzi\u015b nosi szumn\u0105 nazw\u0119 Jarmark Europejski. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nRodzice \nsprzedawali dzie\u0144 w dzie\u0144. Zarabiali dzie\u0144 w dzie\u0144. Wi\u0119cej ni\u017c mama w \u017c\u0142obku, \nwi\u0119cej ni\u017c tata w sp\u00f3\u0142dzielni ogrodniczej. Pracowali przecie\u017c szybciej i \nlepiej. I pojawi\u0142y si\u0119 w domu pomara\u0144cze i banany. I mandarynki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W zakamarkach m\u00f3zgu \npozostaj\u0105 dziwne obrazy, kt\u00f3re trudno powi\u0105za\u0107 z dat\u0105 \ni sytuacj\u0105. Widz\u0119 siebie na schodkach werandy naszego domu. Naszej werandy. Bo \nby\u0142o to w czasach, gdy wujostwo, nazywani pieszczotliwie Dzidolami<\/i> (\u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w niepewny, Dzidolem zwano wuja Stefana, \nzapewne od \u201eDziecka\u201d, \u201eDzidka\u201d. Tak nazywa\u0142a go w dzieci\u0144stwie jego siostra) \nwyprowadzili si\u0119 ju\u017c na swoje, do Kortynia, do blok\u00f3w. A nasz du\u017cy dom ze \nsko\u015bnym, czerwonym dachem opustosza\u0142 w spos\u00f3b gwa\u0142towny, cho\u0107 oczekiwany. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Siedzia\u0142am na szarych, \nbetonowych, nagrzanych s\u0142o\u0144cem schodach. Wci\u0105ga\u0142am w nozdrza zapach sosnowych \nszpilek, kt\u00f3rych nieopisana ilo\u015b\u0107 zalega\u0142a podw\u00f3rze. Z kt\u00f3rymi mama dzielnie \nwalczy\u0142a. I walczy do dzi\u015b. Zawsze mia\u0142a nieodparty poci\u0105g do syzyfowych prac. \nPorz\u0105dki wiosenne, jesienne, zimowe, letnie, przedwiosenne.. I nie\u015bmiertelne \nmycie okien, kt\u00f3re i tak stawa\u0142y si\u0119 szybko brudne od zacinaj\u0105cego wiatru z \ndeszczem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To nie by\u0142a moja \nspecjalno\u015b\u0107. Nie by\u0142am czy\u015bcioszk\u0105 i mama gor\u0105co nad tym ubolewa\u0142a, cho\u0107 \nwiedzia\u0142a, \u017ce nie wychowa\u0142a mnie r\u00f3wnie\u017c na brudasa. A tata tylko \nporozumiewawczo do mnie mruga\u0142 i milcz\u0105co przypomina\u0142, \u017ce to i tak wi\u0119ksze jego \nzmartwienie ni\u017c moje. On najcz\u0119\u015bciej dostaje po g\u0142owie za sprz\u0105tanie – \nniesprz\u0105tanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W naszych pokojach na \npi\u0119terku matka rzadziej przeprowadza\u0142a inspekcje. A w pewnym momencie, gdy brat \nsi\u0119 wyprowadzi\u0142, gdy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 m\u00f3j okres w\u0119dr\u00f3wek, podr\u00f3\u017cy i przeprowadzek, \nca\u0142kowicie przesta\u0142a m\u00f3wi\u0107 o sprz\u0105taniu. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce pucuje <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>g\u00f3rne<\/i> pokoje potajemnie, podczas naszej \nnieobecno\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mama mia\u0142a zwyczaj \nodpytywania ojca z zadanej pracy domowej. \u2013 Janku, czy posprz\u0105ta\u0142e\u015b, jak \nprosi\u0142am? Czy odkurza\u0142e\u015b? \u2013 Wszyscy wiedzieli\u015bmy oczywi\u015bcie, \u017ce chodzi\u0142o o sam \nfakt sprz\u0105tania. Zaistnia\u0142y lub nie. Mama zawsze pyta\u0142a w ten sam \ncharakterystyczny spos\u00f3b, a Tata odpowiada\u0142 jak zwykle: <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 A jak ci si\u0119 wydaje? \nCzysto jest?<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 No\u2026 Czysto. Rozumiem, \u017ce \nodkurza\u0142e\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Nie odkurza\u0142em, te\u017c \nstwierdzi\u0142em, \u017ce jest czysto. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Daj mi odkurzacz, sama \nodkurz\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Przecie\u017c jest czysto! <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Powr\u00f3t. Do omiecionych z igie\u0142 sosnowych schodk\u00f3w. Do siedzenia. I \nobierania rozkosznie-upierdliwego dojrza\u0142ej brzoskwini, ze sk\u00f3rki. (W j\u0119zyku \nPakista\u0144czyk\u00f3w, urdu, sk\u00f3rka to \u201echilka\u201d, czyli czilka. Zabawne s\u0142owo.) To \njedne z pierwszych brzoskwi\u0144, jakie uda\u0142o si\u0119 rodzicom kupi\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142am ma\u0142a, mog\u0142am mie\u0107 \nosiem, czy dziesi\u0119\u0107 lat, ale wyra\u017anie czuj\u0119 do dzi\u015b przyjemno\u015b\u0107 leniwego \nsiedzenia na rozgrzanych schodkach i zlizywania soku z brzoskwini, kt\u00f3ry \nsp\u0142ywa\u0142 mi po r\u0119kach i kapa\u0142 na sukienk\u0119 i na go\u0142e nogi. Rozkosz lata. \nMandarynki. Takie dojrza\u0142e, s\u0142odkie, u kt\u00f3rych sk\u00f3ra odchodzi\u0142a \u0142atwo od \nzczepionych tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w owocu \ni pozwala\u0142a na obieranie palcami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mandarynki by\u0142y nieodmiennie \nzwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia. Kupowali je rodzice tu\u017c przed Wigili\u0105. \nDostawali\u015bmy je tak\u017ce w paczkach z pracy od rodzic\u00f3w. \nW czasach, gdy oboje pracowali na cudzy, czyli nasz<\/i>, czyli pa\u0144stwowy, komunistyczny rachunek. Mandarynki czeka\u0142y \nr\u00f3wnie\u017c pod choink\u0105 u babci Danusi, w Wyszkowie. Obok podrabianej czekolady, \nkt\u00f3ra posiada\u0142a ten charakterystyczny, ma\u0142o czekoladowy, kartoflany smak. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142y r\u00f3wnie\u017c delicje. Te \npierwsze i jedyne w swoim rodzaju. Z owocow\u0105 galaretk\u0105 w \u015brodku. I ptasie mleczko, \n\u015bmietankowe, kt\u00f3re uwielbia\u0142am. Kt\u00f3re wydawa\u0142o mi si\u0119 ju\u017c w\u00f3wczas synonimem \npolsko\u015bci i esencj\u0105 polskiego przemys\u0142u cukierniczego tamtych czas\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDo dzi\u015b mam do ptasiego mleczka nieskrywany \nsentyment. Z uporem osio\u0142ka wmawiam wszystkim znajomym obcokrajowcom, \u017ce <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>niebo w g\u0119bie<\/i>. \u017be nawet Francuzi i \nSzwajcarzy nie wyprodukowali nic smaczniejszego. Pr\u00f3buj\u0119 by\u0107 zabawna i t\u0142umacz\u0119 \nnazw\u0119 czekoladek w spos\u00f3b dos\u0142owny, wywo\u0142uj\u0105c ironiczne lub zdezorientowane \nu\u015bmiechy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span>Po \n\u201889 mandarynki, delicje i ptasie mleczko pojawia\u0142y si\u0119 w domu o wiele cz\u0119\u015bciej \ni nie by\u0142y ju\u017c tak wielkim rarytasem. Nie brakowa\u0142o niczego. Szynki nie trzeba \nby\u0142o ju\u017c zdobywa\u0107. Jedli\u015bmy mi\u0119so i w\u0119dliny, kt\u00f3rych nie trzeba by\u0142o zwozi\u0107 \nhurtowo ze wsi, od Dedziak\u00f3w. Pomin\u0119 t\u0119 kwesti\u0119, bo nigdy nie by\u0142am smakoszem <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>charcuterie<\/i> ani mi\u0119so\u017cerc\u0105. Dzi\u015b \ndodatkowo jeszcze nie tkn\u0119 wieprzowiny z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych opowiem nieco \np\u00f3\u017aniej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niezale\u017cnie od przyj\u0119tej \nideologii i przekona\u0144, w przyp\u0142ywie s\u0142abo\u015bci zdarza mi si\u0119 wspomina\u0107 smak \nkie\u0142basy, zwanej swojsk\u0105. Takiej, jak\u0105 robi\u0142a rodzina w Myszkowie, na granicy \npodw\u00f3rza i domu. W otwartych drzwiach gara\u017cu. Z wyhodowanego, t\u0142ustego \n\u015bwiniaka. Ta kie\u0142basa najlepiej smakowa\u0142a oderwana z p\u0119ta, zagryzana \u015bwie\u017cym, \ngrubo krojonym chlebem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Trudno zapomnie\u0107 te\u017c \nspecyficzny i niecodzienny smak francuskiej kie\u0142basy z po\u0142udnia, z Langwedocji. \nKie\u0142basy twardej, suszonej, z kawa\u0142kami orzech\u00f3w laskowych \ni grudkami t\u0142uszczu po\u015br\u00f3d suchego, wo\u0142owego mi\u0119sa. Tym francuskim rarytasem, \nobok <\/span>kaszanki o smaku wi\u015bniowym i \nw\u0105tr\u00f3bki sma\u017conej ze s\u0142odkim sosem owocowym cz\u0119stowa\u0142 mnie Philippe w 1996 w \nNimes. Ale dla niego nie by\u0142 to rarytas, a codzienno\u015b\u0107. Ma\u0142a przyjemno\u015b\u0107 \nsmakosza, kt\u00f3rej niewielu Francuz\u00f3w potrafi sobie odm\u00f3wi\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ale nam, w Polsce, r\u00f3wnie\u017c \n\u017cy\u0142o si\u0119 dobrze. Przez kilka d\u0142ugich lat moi rodzice wychodzili z za\u0142o\u017cenia, \u017ce \nnie musz\u0105 ani sobie ani swoim dzieciom niczego odmawia\u0107. I nic nam nie \nbrakowa\u0142o. Mog\u0142am zapisa\u0107 si\u0119 na wymarzone lekcje gitary i angielskiego. \nWyje\u017cdza\u0107 na wakacje. M\u00f3j brat m\u00f3g\u0142 dorobi\u0107 u boku rodzic\u00f3w i uzbiera\u0107 na \nwymarzon\u0105 wie\u017c\u0119 produkcji japo\u0144skiej. Rodzice rozpocz\u0119li budow\u0119 nowego domu w \npodw\u00f3rzu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u017byli\u015bmy ponad stan. Dzi\u015b \nmy\u015bl\u0119, \u017ce ojciec i matka nie kontrolowali w pe\u0142ni wydatk\u00f3w. Przychody i \nrozchody, nawet pod nadzorem ciotki ksi\u0119gowej, mimo wszystko przychodzi\u0142y i \nrozchodzi\u0142y si\u0119 nie w pe\u0142ni kontrolowane. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po kilku latach odkryli\u015bmy, \n\u017ce rodzic\u00f3w nie sta\u0107 na utrzymanie wymarzonego statusu materialnego, ani na \nuko\u0144czenie budowy domu w podw\u00f3rzu i realizacj\u0119 wielu marze\u0144. \nZ przera\u017ceniem dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o zadawnionych d\u0142ugach, kt\u00f3rych sp\u0142acenie \nprzekracza\u0142o mo\u017cliwo\u015bci finansowe rodziny. Podj\u0119ta zosta\u0142a decyzja – \nsprzedajemy nowy dom. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom, kt\u00f3ry r\u00f3s\u0142 w oczach z \ndnia na dzie\u0144, zaczyna\u0142 zas\u0142ania\u0107 widoczno\u015b\u0107 z moich okien. I zaciemnia\u0142 \ndotychczas s\u0142oneczny pok\u00f3j, co martwi\u0142o mnie i moje kwiaty. Mog\u0142am jednak \nbeztrosko paradowa\u0107 w bieli\u017anie, przy odsuni\u0119tych zas\u0142onach. Wiedzia\u0142am \nprzecie\u017c, \u017ce nikt nie dostrze\u017ce mnie z ulicy, z podw\u00f3rza, ani z pustej polany. \nOkno zas\u0142oni\u0142a czerwono-ceglana \u015bciana, wyrastaj\u0105ca o kilka metr\u00f3w od brzegu \ntarasu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kilka wy\u017cszych sosen \ndotrzymywa\u0142o mi wci\u0105\u017c towarzystwa. Dotrzymywali mi go \ni panowie kuzyni, kt\u00f3rzy od czasu do czasu pojawiali si\u0119 po drugiej stronie \nokna, na rusztowaniach nowego budynku. W\u00f3wczas nie pozostawa\u0142o mi nic innego \njak w panice chowa\u0107 si\u0119 za zas\u0142onkami i w po\u015bpiechu wdziewa\u0107 na siebie co-b\u0105d\u017a. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom r\u00f3s\u0142, aczkolwiek r\u00f3s\u0142 \nnieco krzywo. Domoro\u015bli budowla\u0144cy i murarze, niestety spokrewnieni z \npracodawc\u0105, nie uzyskali stosownej kary obok zap\u0142aty i pozosta\u0142y jedynie \nniech\u0119\u0107, niesmak i \u017cal. I milczenie. Dobro wi\u0119zi rodzinnych jest przecie\u017c \nnajwa\u017cniejsze i nie warto ich psu\u0107 tak ma\u0142o wa\u017cnymi incydentami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom r\u00f3s\u0142, ros\u0142y koszta, \nmala\u0142y fundusze. A na stadion trzeba by\u0142o je\u017adzi\u0107 codziennie \no pi\u0105tej rano. Wstawa\u0107 przed \u015bwitem. Wsiada\u0107 do za\u0142adowanego poprzedniego dnia \nsamochodu i rusza\u0107 w drog\u0119. P\u00f3\u0142 godziny i pojawia\u0142 si\u0119 przed oczami rodzic\u00f3w \nJarmark europejski, azjatycki, wielonarodowo\u015bciowy, ruski<\/i>. I otacza\u0142y ich mr\u00f3wcze t\u0142umy. O tej porze jedynie \nsprzedawc\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli stragan\u00f3w i tak zwanych szcz\u0119k<\/i>. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Rodzice pracowali \nniezale\u017cnie. W dwu grupach, z kt\u00f3rych ka\u017cda wybi\u0142a si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Atak \nna klienta od frontu i zza w\u0119g\u0142a. G\u0142\u00f3wne stoisko znajdowa\u0142o si\u0119 niedaleko \nparkingu, od strony Teatru Powszechnego, dworca autobus\u00f3w i gettowej cz\u0119\u015bci \nbazaru, zmonopolizowanej przez Wietnamczyk\u00f3w. \u017belazna przyczepa, w kt\u00f3rej \ngospodarzy\u0142a i handlowa\u0142a mama z jej koleg\u0105 stadionowym, niejakim panem J\u00f3ziem, \nmie\u015bci\u0142a tony ciuch\u00f3w i plecak\u00f3w, oraz male\u0144k\u0105 kuchenk\u0119-zaplecze. Ale brakowa\u0142o \ntoalety. Jej trzeba by\u0142o szuka\u0107 w plenerze. Ci, kt\u00f3rzy orientowali si\u0119 w \ntopografii bazarzyska nie mieli problem\u00f3w z odnalezieniem mikro-budek, \ngeometrycznych oznakowa\u0144 i charakterystycznych kolejek przy wej\u015bciu. Zw\u0142aszcza zim\u0105. \nZimno w szczeg\u00f3lnie moczop\u0119dny spos\u00f3b dzia\u0142a\u0142o na p\u0119cherz handlarzy i \nhandlarek. Przy tak wielkiej ilo\u015bci wypijanej na mrozie ciep\u0142ej herbaty, a w \nupale lata – piwa i oran\u017cad, kto \u015bmie wyra\u017ca\u0107 zdziwienie? Ja \u015bmia\u0142am. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Bywa\u0142am na bazarze \nniecodziennym go\u015bciem. Odwiedza\u0142am mam\u0119, tat\u0119. I brata, je\u015bli by\u0142 to jeden z \njego dni handlowych. Wizytowa\u0142am kolejno niezale\u017cne grupy sprzedaj\u0105cej rodziny. \nMateusz zwykle towarzyszy\u0142 ojcu na podje\u017adzie. Stali lub siedzieli, jak \npla\u017cowicze, na krzese\u0142kach turystycznych, w czapkach z daszkiem, a przed nimi \nna roz\u0142o\u017conej pol\u00f3wce wszelakiego dobra wbr\u00f3d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec z Mateuszem zawsze \nwynajmowali miejsce po prawej stronie szerokiej alei, \u015brodkiem kt\u00f3rej, rw\u0105c\u0105 \nrzek\u0105 ci\u0105gn\u0119li t\u0142umnie ku g\u00f3rze, mnodzy ludzie. Polacy. Cho\u0107 zdarza\u0142o mi si\u0119 \ns\u0142ysze\u0107 r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyki obce. M\u00f3wi\u0119 o narzeczach zdecydowanie obcych. J\u0119zyk \nrosyjski by\u0142 mow\u0105 jak najbardziej swojsk\u0105. To by\u0142 j\u0119zyk dyplomacji i biznesu. \nDrugi, oficjalny j\u0119zyk bazaru. Wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci wobec wy\u017cej wspomnianego \nfaktu rozwia\u0142a pewnego dnia mama, kt\u00f3r\u0105 us\u0142ysza\u0142am peroruj\u0105c\u0105 biegle po \nrosyjsku w stron\u0119 Pana Rosjanina, towarzysza interes\u00f3w. Mo\u017ce klienta, mo\u017ce \ndostawcy. Myli\u0142y mi si\u0119 strony handlowe i zasady ca\u0142ej tej zabawy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sfera dzia\u0142alno\u015bci handlowej \nby\u0142a dla mnie tajemnic\u0105, co dzi\u015b mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 zabawne. Bo ju\u017c od d\u0142u\u017cszego \nczasu, odrobin\u0119 wbrew sobie samej, upl\u0105tuj\u0119 si\u0119 w rozmaite uk\u0142ady biznesowe z \nobcokrajowcami. Sprawy firmowe, urz\u0119dowe, bankowe, podatkowe i w\u0142a\u015bnie handlowe \nnie s\u0105 ju\u017c tajemnic\u0105. S\u0105 klarowne, aczkolwiek m\u0119cz\u0105ce. Zmuszaj\u0105 do zadawania \nsobie, \u015brednio raz na dzie\u0144, zawsze rano w \u0142\u00f3\u017cku, po pierwszym otwarciu oczu, \npytania \u2013 co ja mianowicie z moim cennym \u017cyciem robi\u0119? Co ja wyrabiam? Zamiast \npisa\u0107, rodzi\u0107 dzieci, \u0142apa\u0107 m\u0119\u017ca (w perspektywie priorytet\u00f3w, logiczna wydaje \nmi si\u0119 ta w\u0142a\u015bnie kolejno\u015b\u0107). Zamiast chwyta\u0107 szcz\u0119\u015bcie, pisa\u0107 o szcz\u0119\u015bciu, \nkreowa\u0107 szcz\u0119\u015bcie, ja bawi\u0119 si\u0119 \nw biznes i wci\u0105\u017c, jak nie mia\u0142am, tak i nie mam grosza przy duszy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Oczywi\u015bcie, s\u0105 korzy\u015bci \nniewymierne, duchowe. S\u0105 znajomo\u015bci, wiedza, do\u015bwiadczenie. S\u0105 przyjaciele. \nPasjonuj\u0105ce rozmowy o niczym, o tym i o tamtym. Ale tak\u017ce o tym, co istotne. O \nkulturze i o religii. O tym, gdzie najtaniej kupi\u0107 ciuch i gdzie najtaniej \nnaprawi\u0107 samoch\u00f3d. Najtaniej kupi\u0107? Obcokrajowcowi? Pakista\u0144czykowi? Wymieniam \nmultum sklep\u00f3w markowych, angielskich. Bo wiem, \u017ce Brytyjczyk\u00f3w ceni\u0105 (i \nnienawidz\u0105) ju\u017c od czas\u00f3w kolonialnych. Tymczasem moi znajomi z pracy w \nambasadzie, dyplomaci, Pakista\u0144czycy zapytuj\u0105 z niewinnym u\u015bmiechem o stadion. \n– Where is the stadium?<\/i> – S\u0142yszeli, \n\u017ce to du\u017cy bazaar.<\/i> Kojarzy\u0142 im si\u0119 \nzapewne z bliskowschodnimi, mo\u017ce arabskimi, mo\u017ce ich w\u0142asnymi, hinduskimi \ntargowiskami. S\u0142yszeli, \u017ce du\u017cy wyb\u00f3r. \u017be tanio. Oczywi\u015bcie, tanio. T\u0142umacz\u0119 \nwi\u0119c jak dotrze\u0107, czego si\u0119 wystrzega\u0107, na kogo uwa\u017ca\u0107. Jakiego typu toreb i \ntorebek nie bra\u0107 na t\u0119 ekscytuj\u0105c\u0105 wypraw\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sama rzadko sk\u0142ada\u0142am wizyt\u0119 \nna stadionie. Ale je\u015bli ju\u017c znalaz\u0142am si\u0119 tam, po\u015br\u00f3d mrowiska ludzi, wci\u0105ga\u0142o. \nAkcja kupowania anga\u017cowa\u0142a i pasjonowa\u0142a. Chodzi\u0142o o to, by wypatrzy\u0107 po\u015br\u00f3d \nrzeczy byle-jakich, n\u0119dznej jako\u015bci, to co\u015b. Ten rodzynek, ten bardziej \noryginalny ciuch, te spodnie o odmiennym kroju, t\u0119 sukienk\u0119 o niecodziennym \nkolorze. I wraca\u0142am do domu ob\u0142adowana ton\u0105 ubra\u0144. Nigdy nie udawa\u0142o mi si\u0119 \npoprzesta\u0107 na jednym. Przecie\u017c tak tanio! <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Stadion we wczesnych \ngodzinach popo\u0142udniowych po prostu pustosza\u0142. Kilkugodzinny dzie\u0144 pracy tu \nzaczyna\u0142 si\u0119 i ko\u0144czy\u0142, wcze\u015bnie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprzedawc\u00f3w protekcjonalnie i \npob\u0142a\u017cliwie traktowa\u0142a klient\u00f3w detalicznych. Liczyli si\u0119 s\u0105siedzi, bracia i \ntowarzysze biznesu zza wschodniej granicy, kt\u00f3rzy popularyzowali znajomo\u015b\u0107 \nj\u0119zyka rosyjskiego \u2013 si\u0142\u0105 rzeczy. To oni hurtowo kupowali towar liczony w \ndziesi\u0105tkach i setkach sztuk zapakowany tak \u015bci\u015ble, \u017ce trudno by szpilk\u0119 \nwcisn\u0105\u0107, w przepastne, plastikowe, sznurkowe, tkane torby.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Matka wraca\u0142a do domu przygn\u0119biona i zm\u0119czona. Stawia\u0142a na gaz \nprzygotowan\u0105 wcze\u015bniej zup\u0119 \u2013 niech si\u0119 gotuje \u2013 i ucina\u0142a sobie nied\u0142ug\u0105 \ndrzemk\u0119. Jej zaj\u0119czy sen nie pozwala\u0142 na solidny odpoczynek. Najl\u017cejszy ha\u0142as \nbudzi\u0142 i przeszkadza\u0142. Pogaduchy babci, kt\u00f3ra przysz\u0142a, aby wys\u0142ucha\u0107 \ncodziennych wiadomo\u015bci z wielkiego \u015bwiata, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 poza granicami \nStasina. Moje niepotrzebne pytania. \u017barty taty. A rozdra\u017cnienie nie mija\u0142o. I \ntak bywa\u0142o przez wiele dni. Wiele miesi\u0119cy, zw\u0142aszcza gdy sytuacja pogarsza\u0142a \nsi\u0119 i wiadomo by\u0142o, \u017ce interesy nie id\u0105 najlepiej, a pieni\u0119dzy zawsze brak.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>S\u0142ysza\u0142am k\u0142\u00f3tnie rodzic\u00f3w. \nBywa\u0142o dobrze, bywa\u0142o \u017ale. Bywa\u0142o i tak, \u017ce ojciec przygotowywa\u0142 samodzielnie \nulubion\u0105 swoj\u0105 zup\u0119 pomidorow\u0105 wedle instrukcji mamy, z\u0142o\u017conej w \u0142\u00f3\u017cku chorob\u0105. \nInnym razem, zapewne latem, z\u0142y stan konta nie psu\u0142 humoru, s\u0142o\u0144ce rozgrzewa\u0142o, \na wi\u0119zy rodzinne zacie\u015bnia\u0142y si\u0119. I wychodzili wszyscy na podw\u00f3rze, do altanki. \nI przyje\u017cdzali Dzidole i Zdzi\u015bki, i zasiadali wszyscy przy stole altankowym \nprzykrytym poprawnie kocem, do tak zwanego beta. Albo do bryd\u017ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gra na pieni\u0105dze lub nie. \n\u015amiech i \u017carty. A wieczorem, gdy piek\u0105ce si\u0119 powoli na grillu kie\u0142baski by\u0142y \ngotowe – kolacja zakrapiana piwem albo w\u00f3dk\u0105. I \u201e\u0142akocie\u201d wuja, czyli p\u0119dzony \nna spos\u00f3b domowy wedle receptury wypracowanej przez lata, bimber, o smaku \n\u015bliwkowym. Nawet babcia pr\u00f3bowa\u0142a \u201e\u0142akoci\u201d. Jeden kieliszek, dla zdrowia \u2013 \n\u015bmia\u0142a si\u0119, jak zwykle robi\u0105c nie\u015bwiadomie zabawn\u0105 min\u0119 zawstydzonej panienki. \nObok bimbru pojawia\u0142o si\u0119 czasami wino ojca. Wi\u015bniowe, gdy ros\u0142y jeszcze i \nkar\u0142owacia\u0142y spokojnie drzewka w ogrodzie, potem zdecydowanie szlachetne, \nwinogronowe. Bez francuskoj\u0119zycznych nalepek \ni wspominania rocznika, wci\u0105\u017c smakowa\u0142o \u015bwietnie. Trudno by\u0142o si\u0119 oprze\u0107 kieliszkowi \nczerwonego, nawet maj\u0105c w \u015bwiadomo\u015bci oazow\u0105 obietnic\u0119 abstynencji (zgodn\u0105 z \nzasadami Krucjaty Wyzwolenia Cz\u0142owieka <\/i>Ojca Blachnickiego. Czy kto\u015b wie \njeszcze o czym m\u00f3wi\u0119? Laik\u00f3w odsy\u0142am do dalszych rozdzia\u0142\u00f3w.), a w okresie \np\u00f3\u017aniejszym zasady islamu i nade wszystko zawsze zasady w\u0142asne panny Anny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>Czy zasady nie s\u0105 po to, by je z przyjemno\u015bci\u0105 \u0142ama\u0107 od czasu do czasu, \nkochanie? <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>Ale\u017c nie, tato! – <\/span>Ten sam zawsze \ndialog z ojcem nieodmiennie mnie przygn\u0119bia\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec. Zawsze by\u0142 tym, z \nkt\u00f3rym lubi\u0142am si\u0119 przekomarza\u0107 i \u017cartowa\u0107. Prowadzi\u0107 dyskusje o \u017cyciu, o \npolityce, kt\u00f3rej nie lubi\u0142am, o kulturze i o religii. Z tat\u0105 najcz\u0119\u015bciej \ndochodzi\u0142o do k\u0142\u00f3tni. Traktowali\u015bmy siebie i swoje pogl\u0105dy serio. Od zawsze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ceni\u0142am te rozmowy. Ojciec \npotrafi\u0142 si\u0119 jednak zapala\u0107 i zacietrzewia\u0107. Unika\u0142am rozm\u00f3w, kt\u00f3re \nnieoczekiwanie przeradza\u0142y si\u0119 w ostr\u0105 dyskusj\u0119. Gdy sprawa wymyka\u0142a si\u0119 spod \nkontroli, gdy ja nie dawa\u0142am za wygran\u0105, on nie spuszcza\u0142 z tonu. Gdy temat by\u0142 \ndra\u017cliwy. Gdy zd\u0105\u017cy\u0142 wypi\u0107 kilka kieliszk\u00f3w mocniejszego alkoholu. \nZrezygnowana, ucina\u0142am temat, nie widz\u0105c sensu dyskutowania. On zaperza\u0142 si\u0119 i \ngniewa\u0142. Zarzuca\u0142 mi, \u017ce jestem tch\u00f3rzem i oportunistk\u0105. \u017be nie potrafi\u0119 \nudowodni\u0107 w\u0142asnych racji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To chyba prawda. By\u0142am i \njestem oportunistk\u0105. My\u015bla\u0142am po cichu \u2013 to dla dobra naszych wi\u0119zi. Przecie\u017c \nnajcenniejszych, rodzinnych. Dla dobra i jako\u015bci naszych wspomnie\u0144. Aby nie \nzapaskudzi\u0107 ich tak, \u017ce nie b\u0119dzie ju\u017c odwrotu i mo\u017cliwo\u015bci zamazania \nprzesz\u0142o\u015bci. I wybielenia plam. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWci\u0105\u017c, wystarczaj\u0105co g\u0142\u0119boko i silnie, tkwi\u0142y we \nmnie zadawnione urazy z pierwszych lat naszego wsp\u00f3lnego mieszkania na pi\u0119trze \ndomu rodzinnego. Te obrazy \ni wspomnienia ojca, kt\u00f3ry po powrocie z pracy podniesionym g\u0142osem perorowa\u0142 o \ntym, \u017ce \u201enic si\u0119 nie sta\u0142o.\u201d \u017be spotkanie z kolegami. \u017be musia\u0142 zosta\u0107 nieco \nd\u0142u\u017cej. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ten widok, troch\u0119 ju\u017c \nprzymglony, jego sylwetki chwiejnie poruszaj\u0105cej si\u0119 w stron\u0119<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>kuchni, podniesiony g\u0142os, k\u0142\u00f3tnie. I pro\u015bby \nkobiece o to, by spa\u0142. Uspokoi\u0142 si\u0119, \u015bpi\u0105c. By cicho by\u0142, bo dzieci.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Mama posiada\u0142a cierpliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra zbli\u017ca\u0142a \nsi\u0119 do anielskiej. By\u0107 mo\u017ce ta jej wrodzona cecha, wspomagaj\u0105ca uczucie do \nojca, pomog\u0142a przetrwa\u0107 tamte lata. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce widz\u0119 ich dzi\u015b wci\u0105\u017c razem. \nZawirowa\u0144 by\u0142o przecie\u017c wiele. Nie zawsze punktem zapalnym by\u0142o zachowanie \nojca. By\u0142y i tajemnice matki. Pomy\u0142ki, nadu\u017cycia zaufania. Uk\u0142ad mi\u0119dzy nimi \nzawsze by\u0142 specyficzny. Uzupe\u0142niali si\u0119. On wybuchowy, ona spokojna. On \u0142agodny \ni zgodliwy. Ona aktywna i kreatywna. Mo\u017ce zaufa\u0142a za bardzo swoim mo\u017cliwo\u015bciom, \nkompetencjom, znajomo\u015bciom. Do dzi\u015b nikt nie wie jak to si\u0119 sta\u0142o. Mo\u017ce ona \nsama nie wie. Tyle zawik\u0142a\u0144. Tyle problem\u00f3w. Tyle d\u0142ug\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie, ju\u017c po \nsprzeda\u017cy domu, ju\u017c po wp\u0142aceniu pieni\u0119dzy na konto \u2013 sprawa wysz\u0142a na jaw. Kto \ndowiedzia\u0142 si\u0119 pierwszy? Mo\u017ce m\u00f3j brat, kt\u00f3remu mama zawsze najbardziej ufa\u0142a, \nkt\u00f3rego zawsze wzywa\u0142a w tarapatach. Dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce konto gdzie spoczywa\u0142y \ntysi\u0105ce uzyskane ze sprzeda\u017cy domu, jest opr\u00f3\u017cnione, puste. Zero, ca\u0142kowity i \nzupe\u0142ny brak pieni\u0119dzy, co wi\u0119cej \u2013 debet. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec tymczasem prosi\u0142, aby \nprzela\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 funduszy i otworzy\u0107 konto w s\u0142awnym w\u00f3wczas i popularnym Mbanku. \nCo przela\u0107 <\/span>i jak? Jak z pr\u00f3\u017cnego nala\u0107? \nSytuacja, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 przez jaki\u015b czas utrzyma\u0107 w tajemnicy, wysz\u0142a na jaw. \nZ hukiem. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo rodzic\u00f3w po raz kolejny zawis\u0142o na w\u0142osku. K\u0142\u00f3tnie, \u017cale, \nrozwa\u017cania. Polemiki z dzie\u0107mi w charakterze rozjemc\u00f3w i mediator\u00f3w. Ile to lat \ntemu? Mo\u017ce cztery? Mo\u017ce trzy? Mo\u017ce wi\u0119cej. Mam wra\u017cenie, \u017ce wczoraj. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mog\u0119 przywo\u0142a\u0107 w pami\u0119ci \nconajmniej kilka konflikt\u00f3w tego typu. Do dzi\u015b tkwi\u0105 w pami\u0119ci urazy. Ujawniaj\u0105 \nsi\u0119 ka\u017cdej sprzeczce. Uciekam wtedy. Chowam si\u0119 do w\u0142asnej piaskownicy. – \nBawcie si\u0119 sami. Mam do\u015b\u0107 w\u0142asnych problem\u00f3w nie do rozwi\u0105zania. – Tak \negoistycznie. Czy nie dlatego od kilku lat nieustannie gdzie\u015b si\u0119 wyprowadzam ? \nNa pust\u0105 g\u00f3rk\u0119 w domu rodzinnym w Stasinie. Do Francji, do Stan\u00f3w. Na \nJelonki… Nie dlatego. A mo\u017ce i tak. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Ojciec stroi\u0142 \u017carty, jednak \nprzygn\u0119bia\u0142y go moje wyjazdy. Wiem, \u017ce jestem jego ukochan\u0105 c\u00f3reczk\u0105<\/i>. \nPotrzebuje mojej obecno\u015bci. Pami\u0119tam, jak rozczuli\u0142 mnie, w momencie, gdy \nwyje\u017cd\u017ca\u0142am do Stan\u00f3w, z zamiarem pozostania na d\u0142u\u017cej. Pozostawi\u0142am sw\u00f3j \nkomputer i sta\u0142e \u0142\u0105cze internetowe. Pozostawi\u0142am internetow\u0105 lini\u0119 \ntelefoniczn\u0105. Mogli si\u0119 w ka\u017cdej chwili ze mn\u0105 si\u0119 skontaktowa\u0107. Ojciec \nzaskoczy\u0142 mnie jednak, opanowuj\u0105c w super-szybkim tempie email, telefon \ninternetowy i komputerowe messengery. Nawet icq po angielsku nie by\u0142o wielk\u0105 \nprzeszkod\u0105. Cieszy\u0142am si\u0119, widz\u0105\u0107 go online, mimo, \u017ce zwykle s\u0142ysza\u0142am \nnarzekania. – Gdzie jestem? Gdzie si\u0119 ukrywam? – Wszystkiemu winna by\u0142a r\u00f3\u017cnica \nczasu. Siedmiogodzinna, jak na z\u0142o\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMama. Zwykle nie m\u00f3wi\u0142a nic. Zawsze skryta, \nrozumiej\u0105ca, spokojna. Od czasu do czasu \u017cal. Wys\u0142uchiwa\u0142am. Sama skar\u017cy\u0142am si\u0119 \nnie raz. W\u0142a\u015bnie jej. To ona by\u0142a kobiet\u0105. Mog\u0142a zrozumie\u0107 moje problemy. B\u00f3le \nserca i za\u0142amania nerwowe. To ona wys\u0142uchiwa\u0142a skarg na temat m\u0119\u017cczyzny, z \nkt\u00f3rym blisko dwa lata mieszka\u0142am na Florydzie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Gdy sko\u0144czy\u0142am dziewi\u0119tna\u015bcie lat, spojrza\u0142am na matk\u0119 jak na kobiet\u0119. \nMia\u0142am mo\u017ce trzyna\u015bcie, gdy pojawi\u0142a si\u0119 moja pierwsza krew. Dopiero po \nd\u0142u\u017cszym czasie zda\u0142y\u015bmy sobie spraw\u0119, \u017ce m\u00f3j cykl kobiecy szwankuje. Zacz\u0119\u0142y \nsi\u0119 wi\u0119c wizyty u ginekologa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142y czasy przychodni, z \nich ca\u0142kowitym niemal monopolem na leczenie gawiedzi. Czasy, gdy trzeba by\u0142o \nsi\u0119 stara\u0107 o numerki, a decyzja o wyborze lekarza nie nale\u017ca\u0142a do pacjenta. \nTrafi\u0142am w r\u0119ce doktora rodzaju m\u0119skiego. Przychodnia nie dysponowa\u0142a niestety \ninnym egzemplarzem. Starszy pan, staruch \u2013 m\u00f3wi\u0105c otwarcie, bo tak go do dzi\u015b w \nmy\u015blach wspominam – by\u0142 najgorsz\u0105 rzecz\u0105, jaka spotka\u0107 mog\u0142a m\u0142od\u0105, nie\u015bmia\u0142\u0105 \ndziewczyn\u0119 \nz problemami, przy pierwszej wizycie. Fotel ginekologiczny, kt\u00f3ry przera\u017ca\u0142 i \nszokowa\u0142, spojrzenie lekarza i konieczno\u015b\u0107 obna\u017cenia. Dzi\u015b, nie potrafi\u0119 przywo\u0142a\u0107 \nw szczeg\u00f3\u0142ach ca\u0142ego wydarzenia. Brak wspomnie\u0144. Mo\u017ce stara\u0142am si\u0119 je wyprze\u0107 z \npami\u0119ci, na mod\u0142\u0119 freudowsk\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie by\u0142am ju\u017c dzieckiem. Za \nkilka miesi\u0119cy mia\u0142am ko\u0144czy\u0107 osiemna\u015bcie lat i, wedle kalendarza, mo\u017cna by\u0142o \nmnie uzna\u0107 za doros\u0142\u0105. Mia\u0142am nied\u0142ugo otrzyma\u0107 sw\u00f3j pierwszy dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci, \nkt\u00f3ry potem zaginie gdzie\u015b w Meksyku. Ten dow\u00f3d z naj\u0142adniejszym zdj\u0119ciem, \njakie kiedykolwiek mi zrobiono. Jednak psychicznie i fizycznie wci\u0105\u017c czu\u0142am, \u017ce \nwszystko op\u00f3\u017ania si\u0119 we mnie o kilka lat. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Bardzo chcia\u0142am dorosn\u0105\u0107. \nWstydzi\u0142am si\u0119 momentu, gdy oficjalnie przyznano mi prawo wizyt u ginekologa \ndzieci\u0119cego w Centrum Zdrowia Dziecka. Dzi\u0119ki temu jednak \nw wieku osiemnastu lat powr\u00f3ci\u0142 przywilej krwi. Mog\u0142am poczu\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni \nkobiet\u0105. Nadal jednak odczuwa\u0142am wstydliwie nieustaj\u0105cy, op\u00f3\u017aniony tr\u0105dzik lat \ndojrzewania<\/i>. Narzeka\u0142am na konieczno\u015b\u0107 brania hormon\u00f3w, aby podtrzyma\u0107 t\u0119 \nfa\u0142szyw\u0105, sztucznie pobudzan\u0105 kobieco\u015b\u0107. Wci\u0105\u017c m\u0119czy\u0142a mnie chorobliwa \nnie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 i wstydliwo\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Powiem jedno, domowa \ntradycja \u201eopijania\u201d nowonarodzonych – na nic. Nic niewarta. Co to by\u0142y za bajki \nojcowskie o tym, jakobym ja, pierwsze dziecko, by\u0142a chroniona przez los przed \nwszelkimi chorobami i z\u0142em? A to dzi\u0119ki ogromnej, jak niesie wie\u015b\u0107 rodzinna, \nwylanej na cze\u015b\u0107 moich urodzin, ilo\u015bci alkoholu. Okres dzieci\u0119cy min\u0105\u0142 \nbezbole\u015bnie i spokojnie, (czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o moim chorowitym bracie), \njednak o tym, co dzia\u0142o si\u0119 w moim \u017cyciu p\u00f3\u017aniej, nikt nie wspomina. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mateusz za\u015b, braciszek, \npono\u0107 zakrapiany by\u0142 racjonalnie i delikatnie, w towarzystwie te\u015bciowej. Ojciec \nnie \u015bmia\u0142 zach\u0119ca\u0107 jej do m\u0119skiego typu \u201eopijania potomka\u201d. W wy\u017cej \nwspomnianych okoliczno\u015bciach, m\u00f3j brat sta\u0142 si\u0119 dzieckiem chorowitym. Chuchrem, \nkt\u00f3re cierpia\u0142o na astm\u0119, na zapalenie oskrzeli i p\u0142uc. Po\u0142ow\u0119 dzieci\u0144stwa \nsp\u0119dzi\u0142 w szpitalach i sanatoriach gru\u017aliczych. Wszyscy dr\u017celi o jego zdrowie. \nUchowa\u0142 si\u0119 jednak. I dzi\u015b nie m\u0119cz\u0105 go powa\u017cniejsze choroby, Alhamdulilah. \nOmijaj\u0105 wypadki przy pracy i zabawie, w jakie obfitowa\u0142o jego p\u00f3\u017ane \ndzieci\u0144stwo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mateusz by\u0142 ch\u0142opcem z \nrodzaju dobrze znanego \u2013 urwis\u00f3w. Nie potrafi\u0142 sta\u0107, siedzie\u0107, le\u017ce\u0107, bawi\u0107 si\u0119 \nspokojnie.Te zabawy musia\u0142y by\u0107 niecodzienne i ekscytuj\u0105ce. \nI niebezpieczne. Nic dziwnego wi\u0119c, \u017ce wiele z nich ko\u0144czy\u0142o si\u0119 rozci\u0119ciami, \nb\u0105blami, siniakami, guzami i bliznami. Dlaczego powiedzia\u0142am, \u017ce w \u017cyciu \ndoros\u0142ym omijaj\u0105 go wypadki? To nie tak. Miewa przecie\u017c wypadki drogowe, cho\u0107 \nje\u017adzi du\u017co ostro\u017cniej, ni\u017c kiedy\u015b. Nie pami\u0119tam, ile jego samochod\u00f3w mia\u0142o \nst\u0142uczki. Myli\u0142y mi si\u0119 zawsze kolejne jego pojazdy, kt\u00f3re<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>zmienia\u0142 jak r\u0119kawiczki. By\u0142y to zawsze stare \ncztery k\u00f3\u0142ka, cudem przywr\u00f3cone do \u017cycia. Albo bliskie sercu, wiekowe, du\u017ce \nmercedesy. Dwa ich wraki do dzi\u015b stoj\u0105 na podw\u00f3rzu u rodzic\u00f3w i s\u0105 co kilka \ntygodni powodem star\u0107 mi\u0119dzy ojcem a synem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Samochody, a mo\u017ce sama \nprzyjemno\u015b\u0107 prowadzenia, to ni\u0107 porozumienia mi\u0119dzy nimi. Obaj uwielbiaj\u0105, co \njaki\u015b czas, przynajmniej na kilkana\u015bcie godzin, zamienia\u0107 si\u0119 w kierowc\u00f3w. \nOjciec, w momencie utraty ostatniego zaj\u0119cia zarobkowego, uczyni\u0142 \nz umiej\u0119tno\u015bci prowadzenia istotne \u017ar\u00f3d\u0142o dochodu. Etap kuriera warszawskiego i \nkierowcy tira ma za sob\u0105. Zatrudni\u0142 si\u0119 jako instruktor w o\u015brodku nauki jazdy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ja zrozumia\u0142am jak przyjemne \nmo\u017ce by\u0107 prowadzenie samochodu dopiero w Stanach. Siada\u0142am za k\u00f3\u0142kiem w\u0142asnej, \nstarutkiej toyoty camry. Otwiera\u0142am wszystkie okna na o\u015bcie\u017c \u2013 nie \nfunkcjonowa\u0142a klimatyzacja \u2013 i mkn\u0119\u0142am 100 mil na godzin\u0119 autostradami upalnej \nFlorydy. Mostami, \u0142\u0105cz\u0105cymi wyspy Pensacoli i okolic. Z jednej pla\u017cy na drug\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dopiero w Stanach \nzrozumia\u0142am te\u017c, jak trudno jest opanowa\u0107 senno\u015b\u0107, kt\u00f3ra po wielu godzinach \njazdy i zm\u0119czenia przychodzi znienacka, zdradliwie. Sen spada na powieki i \u015bni \nsi\u0119 co\u015b przez kilka sekund. Tak, \u017ce na opanowanie kierownicy ju\u017c tylko mgnienie \npowieki. Na szcz\u0119\u015bcie jecha\u0142am w\u00f3wczas du\u017cym fordem zwanym van<\/i> – jak \nci\u0119\u017car\u00f3wka. Automatykiem, kt\u00f3ry znacznie \u0142atwiej by\u0142o kontrolowa\u0107.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Bo posiada\u0142 typowe, jak s\u0105dzi\u0142am – \nameryka\u0144skie, gad\u017cety: wspomaganie kierownicy, blokowanie jej w pewnej pozycji \ni stopowanie peda\u0142u gazu, tak by samoch\u00f3d utrzymywa\u0142 sta\u0142\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Floryda jednak nie \nzaskakiwa\u0142a nigdy nag\u0142ym mrozem i \u015bniegiem. Nie zmusza\u0142a niedzielnych i letnich \nkierowc\u00f3w do wycofania si\u0119 na dalsze, bezpieczne pozycje gara\u017cowe \ni przeczekania do wiosny. Na Florydzie nie zdarzy\u0142by si\u0119 wypadek, jaki \nprzytrafi\u0142 si\u0119 moim rodzicom. By\u0142 w\u00f3wczas rok \u201893. Zdradliwy pocz\u0105tek zimy i \nnie posypana sol\u0105 ani piaskiem, oblodzona jezdnia w okolicach Stasina. \nSko\u0144czy\u0142a si\u0119 wygodna i sucha jezdnia obszaru warszawskiego i, w momencie \nwchodzenia w stref\u0119 stasinowsk\u0105, maluch, stary ma\u0142y fiat, wpad\u0142 w po\u015blizg. \nOjciec zdo\u0142a\u0142 tylko skierowa\u0107 si\u0119 z dala od jezdni i pojazd\u00f3w \nz naprzeciwka. Spotkanie pierwszego stopnia z drzewem obok drogi. Uderzenie tak \nsilne, \u017ce mikrosamoch\u00f3d sta\u0142 si\u0119 w u\u0142amkach sekund sp\u0142aszczon\u0105 i pokiereszowan\u0105 \nkup\u0105 metalu, \nz przeznaczeniem do kasacji. Nic nie da\u0142o si\u0119 uratowa\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie Ten na \ng\u00f3rze pozwoli\u0142 uratowa\u0107 ich dwoje. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Cudem prze\u017cyli ten wypadek. \nTak twierdzili wszyscy. Taki wniosek mo\u017cna by\u0142o wysnu\u0107 po obejrzeniu szcz\u0105tk\u00f3w \nsamochodu. Ale prze\u017cyli. Z po\u0142amanymi \u017cebrami, odm\u0105 p\u0142uc i si\u0144cami, wyl\u0105dowali \noboje w szpitalu w Stasinie. Ojca odwieziono od razu do szpitala na ostry \ndy\u017cur. Mam\u0119 znajomi przywie\u017ali do domu. Pobie\u017cna obdukcja nie wykaza\u0142a \npowa\u017cniejszych obra\u017ce\u0144. Kilka dni p\u00f3\u017aniej odkryto, \u017ce ostry b\u00f3l w klatce \npiersiowej to efekt z\u0142amanych \u017ceber. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy matka pojawi\u0142a si\u0119 w \ndomu, <\/span>z jej bladej i przera\u017conej twarzy \nwyczyta\u0107 mo\u017cna by\u0142o najgorsze. Nie potrafi\u0142am o nic j\u0105 zapyta\u0107, czekaj\u0105c a\u017c \nsama wszystko opowie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Mieli\u015bmy wypadek. Tata \njest w szpitalu. \u2013 pad\u0142y tylko dwa zdania. Nie mog\u0142am powstrzyma\u0107 \u0142ez i \npodobnie by\u0142o w jej przypadku. Jednak szybko opanowa\u0142a si\u0119, aby trze\u017awo \nprzekaza\u0107 wiadomo\u015b\u0107 wchodz\u0105cej do pokoju babci, osobie jeszcze bardziej ni\u017c ja \nsk\u0142onnej do p\u0142aczu. Zazwyczaj potrafi\u0119 zachowa\u0107 siln\u0105 wol\u0119 i trze\u017awo\u015b\u0107. Ale \u0142zy \n– nie. W Rzymie nadawa\u0142abym si\u0119 na p\u0142aczk\u0119 pogrzebow\u0105.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Publiczny odruch p\u0142aczu \npojawia si\u0119 na szcz\u0119\u015bcie tylko w sytuacji cudzych nieszcz\u0119\u015b\u0107. Mog\u0119 t\u0142umaczy\u0107 \nsi\u0119 silnie rozwini\u0119t\u0105 empati\u0105. Moim w\u0142asnym perypetiom stawiam czo\u0142a spokojnie \ni z zimn\u0105 krwi\u0105. Ale w\u00f3wczas, w 2001, w Pensacola na Florydzie, w ulewie \ndeszczu tak szale\u0144czej, \u017ce wycieraczki nie nad\u0105\u017ca\u0142y z usuwaniem wody \nz szyb samochodu rzecz prezentowa\u0142a si\u0119 nieco inaczej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142o tu\u017c po k\u0142\u00f3tni z Nadirem. \nWsiad\u0142am do toyoty, z zamiarem przeja\u017cd\u017cki dla relaksu cia\u0142a i ducha. To zawsze \npomaga\u0142o. Tu\u017c za progiem z\u0142apa\u0142a mnie jednak niespodziewanie silna ulewa. \nWidoczno\u015b\u0107 bliska zerowej. A ja tymczasem – jakie\u015b zakupy. Jakie\u015b puste \nskrzy\u017cowania i ronda. Wyjazd z ciemnej uliczki na o\u015bwietlone, a jednak s\u0142abo \nwidoczne skrzy\u017cowanie. Z trudno\u015bci\u0105 mo\u017cna by\u0142o dostrzec zmieniaj\u0105ce si\u0119 \u015bwiat\u0142a \n \ni ich kolor, nie wspominaj\u0105c o liniach na jezdni wielopasmowej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wjecha\u0142am na z\u0142y pas. Kto\u015b \nzatr\u0105bi\u0142 obok. Nie by\u0142am w stanie sprawdzi\u0107 kto. Nie zorientowa\u0142am si\u0119, co \nuczyni\u0142am \u017ale. Spanikowa\u0142am. Zatrzyma\u0142am si\u0119, mimo, \u017ce \u015bwiat\u0142a w\u0142a\u015bnie zmieni\u0142y \nsi\u0119 na zielone. By\u0142am zdezorientowana. Wyda\u0142o mi si\u0119, \u017ce kto\u015b podchodzi do \ntoyoty od strony kierowcy. Poniewa\u017c jednak samoch\u00f3d za\u0142adowany by\u0142 po brzegi i \nnie pozwala\u0142 na dostrze\u017cenie czegokolwiek z boku i z ty\u0142u przez szyby (by\u0142am w \ntrakcie przeprowadzki naszego firmowego biura i nie zd\u0105\u017cy\u0142am rozpakowa\u0107 pude\u0142) \ndopiero tu\u017c przy moim oknie spostrzeg\u0142am posta\u0107 policjantki. Otworzy\u0142am szyb\u0119. \nWys\u0142ucha\u0142am mi\u0142ej uwagi, \u017ce je\u015bli ulewa zdaje mi si\u0119 zbyt wielka i nie jestem w \nstanie prowadzi\u0107, powinnam zatrzyma\u0107 si\u0119 gdzie\u015b i przeczeka\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Serce bi\u0142o jak op\u0119tane. Nie \npad\u0142o jednak ani jedno pytanie o dokumenty. Ani jeden komentarz co do pude\u0142, \nzas\u0142aniaj\u0105cych mi widoczno\u015b\u0107. Policjantka prawdopodobnie sama szybko chcia\u0142a \nsi\u0119 schroni\u0107 w samochodzie i uciec przed deszczem, przed kt\u00f3rym nie m\u00f3g\u0142 jej \nchroni\u0107 do\u015b\u0107 dobrze cienki p\u0142aszcz przeciwdeszczowy. Odetchn\u0119\u0142am g\u0142\u0119boko i \nruszy\u0142am do domu. To by\u0142a niedziela. 12 marca. Co za wspania\u0142y dzie\u0144 moich \nurodzin! Mandat nie by\u0142 mi pisany. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– To taki podarunek \nurodzinowy od Ciebie, Bo\u017ce? \u2013 u\u015bmiechn\u0119\u0142am si\u0119 w duchu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\ndziadkowie<\/span><\/b><b\nstyle='mso-bidi-font-weight:normal'><o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>W\u0142a\u015bciwie nie zna\u0142am dziadka ze strony matki. Widzia\u0142am jego zdj\u0119cia i \ngdzie\u015b tam mgli\u015bcie wyobra\u017ania odtwarza niejasne obrazy i wra\u017cenia jego \nobecno\u015bci. Podobno mnie uwielbia\u0142. Podobno rozpieszcza\u0142 i psu\u0142 nosz\u0105c wci\u0105\u017c na \nr\u0119kach. Jedno z babcinych zdj\u0119\u0107 \nw albumie, przedstawia portret dziadk\u00f3w w charakterze matki i ojca chrzestnego \njakiego\u015b zawini\u0119tego w bet nieznanego mi berbecia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dziadek \u2013 postawny, wysoki \nm\u0119\u017cczyzna, lekko ju\u017c \u0142ysiej\u0105cy – ile mia\u0142 w\u00f3wczas lat, mo\u017ce 40? – spogl\u0105da\u0142 \npustym wzrokiem w dal, gdzie\u015b przed siebie, ponad g\u0142ow\u0105 fotografa. Gdzie\u015b na \nwskro\u015b, na przestrza\u0142, gdzie\u015b w pustk\u0119 wpatrywa\u0142 si\u0119 poza obiektywem. Ciemne \nobramowanie oczu, ciemne brwi i w\u0142osy. By\u0142 chyba brunetem. Nie wszystko \nprzecie\u017c mo\u017ce mi powiedzie\u0107 czarno bia\u0142e zdj\u0119cie. Najbardziej uderzaj\u0105cy, poza \njego nieobecnym, jakby nie z tego \u015bwiata spojrzeniem, by\u0142 wizerunek jego \ntwarzy. Rysy ostre, wyd\u0142u\u017cona fizjonomia, wystaj\u0105ce ko\u015bci policzkowe. Te, kt\u00f3re \nodziedziczy\u0142a po nim matka, kt\u00f3re odziedziczy\u0142am ja. I ta przera\u017caj\u0105ca blado\u015b\u0107 \ntwarzy, zgo\u0142a trupia. Tak, ta posta\u0107 wydawa\u0142a mi si\u0119 w swoim wygl\u0105dzie \nca\u0142kowicie nieziemska, tam, na tym zdj\u0119ciu. Nieobecna, poza\u015bwiatowa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mo\u017ce by\u0142 ju\u017c wtedy chory. \nJak wie\u015b\u0107 rodzinna niesie, dziadek zmar\u0142 na marsko\u015b\u0107 w\u0105troby. Z w\u0142asnej winy. \nPi\u0142. Du\u017co i bez umiaru. Co\u015b, czego nie toleruj\u0119 i nie rozumiem. Co staram si\u0119 \njednak zrozumie\u0107. Ostatecznie jest to uzale\u017cnienie, jak ka\u017cde inne. Ja jestem \nuzale\u017cniona od komputera, od pisania. To s\u0105 moje uzale\u017cnienia o ograniczonym \nstopniu szkodliwo\u015bci. \u015amiertelno\u015b\u0107 zerowa. Nie jestem wi\u0119c nieodrodn\u0105 wnuczk\u0105 \nswojego dziadka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kto powiedzia\u0142, \u017ce \nuzale\u017cnienia i nawyki s\u0105 dziedziczne? Ja trzymam si\u0119 pewnych, \u017cyciowych zasad. \nJe\u015bli nie pali\u0142am nigdy papieros\u00f3w – nie zaczynam ich pali\u0107 – z ciekawo\u015bci. \nJe\u015bli nie pali\u0142am nigdy trawki, nie b\u0119d\u0119 pr\u00f3bowa\u0107 amatorsko si\u0119 sztachn\u0105\u0107 i oczekiwa\u0107 \nnieoczekiwanych wra\u017ce\u0144. Wiadomo, \u017ce wobec braku wprawy palacza nie uda mi si\u0119 \nnawet poprawnie wci\u0105gn\u0105\u0107 odurzaj\u0105cego dymu do p\u0142uc. Trzymajmy si\u0119 zasad. \nTrzymajmy si\u0119 tematu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tematu jednak niejako nie \nma. Tematem jestem ja i to co wiruje lub wirowa\u0142o kiedy\u015b wok\u00f3\u0142 mnie. Ludzie, \nwydarzenia i uczucia. Pisanie jest aktem codziennym, prostym. Prozaicznym. \nZgadzam si\u0119 ze s\u0142owami Julii Cameron, kt\u00f3rej ksi\u0105\u017ck\u0119 poch\u0142aniam dzi\u015b od rana \npr\u00f3buj\u0105c zabi\u0107 \u017cmudne godziny oczekiwania na chwil\u0119 uwagi ze strony pewnego \njegomo\u015bcia, w\u0142a\u015bciciela ksi\u0119garni w Dubaju. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gentleman ten obieca\u0142 \nwczoraj rozpatrzy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zainwestowania w polish bookstore<\/i>. Nie zna \njednak jeszcze wizji misses Ann, kt\u00f3ra nie chcia\u0142aby, aby jej k\u0105t \nksi\u0105\u017ckowo-internetowo-kafejkowy sta\u0142 si\u0119 miejscem tak niezorganizowanym i \nba\u0142aganiarskim jak ksi\u0119garnia w Dubaju. Ksi\u0119garnia, w kt\u00f3rej pracuj\u0105 szalenie \nmili ludzie, w kt\u00f3rej wysy\u0142am faks do Polski za darmo. W kt\u00f3rej dostaj\u0119 lunch \ngratis. W kt\u00f3rej od czasu do czasu pracownicy ponawiaj\u0105 propozycj\u0119 podania kawy \nalbo herbaty. Gdzie w internetowej kafejce surfuj\u0119 ca\u0142kowicie bezp\u0142atnie. \nJestem przecie\u017c przyjacielem i \u017con\u0105 przyjaciela w\u0142a\u015bciciela. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zgubi\u0142 mi si\u0119 gdzie\u015b \ndziadek. Odnajduje go zn\u00f3w we wspomnieniach mamy. Tych, kt\u00f3re mieszaj\u0105 mi si\u0119 \nteraz i pl\u0105cz\u0105. Pozwol\u0119 sobie na przerw\u0119, kt\u00f3rej nikt z was nie zauwa\u017cy. A \nprzerwa dla matki. Niech to b\u0119dzie rozmowa z ni\u0105. Weryfikacja danych \nrodzinnych. Nazwijmy to zbieraniem materia\u0142\u00f3w dowodowych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie jestem w nastroju do \npisania. Taki bezowocny dzie\u0144. W Dubaju. Takie nudne wakacje, \u017ce pisa\u0107 trudno i \npi\u00f3ro ci\u0119\u017ckie. Klawisze klawiatury oporne, tak ze naciska\u0107 trzeba \nniedelikatnie, z energia, kt\u00f3rej nie mam. Do zobaczenia po przerwie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Drrrrr. Dzwonek starej \npodstaw\u00f3wki zawsze wywo\u0142ywa\u0142 u mnie efekt g\u0119siej sk\u00f3rki. Ciarki przechodzi\u0142y po \nplecach. To by\u0142 skuteczny dzwonek. G\u0142osz\u0105cy koniec przerwy. Ten zawiadamiaj\u0105cy \no jej pocz\u0105tku brzmia\u0142 zupe\u0142nie zupe\u0142nie inaczej. Koniec przerwy. Koniec \nleniuchowania, czytania, przysypiania, wylegiwania si\u0119 na niewygodnym krze\u015ble \nksi\u0119garni w Dubaju. Kolejne dwie godziny min\u0119\u0142y. Ja wci\u0105\u017c tutaj. Ju\u017c si\u00f3dma i \nzmierzch, a uwi\u0119ziona w wie\u017cy d\u0142ugow\u0142osa ksi\u0119\u017cniczka zaczyna w\u0105tpi\u0107 w szybkie \npojawienie si\u0119 ksi\u0119cia. W\u0142a\u015bciwie nigdzie nikt mnie nie zamkn\u0105\u0142. Mia\u0142am \nprzyjemno\u015b\u0107 pozna\u0107 idee i opinie pani Cameron. Czyta\u0142am z przyjemno\u015bci\u0105, – \nwci\u0105\u017c jednak tkwi\u0142o we mnie niem\u0105dre poczucie uwi\u0119zienia. Brak klucza do \nmieszkania, brak transportu, znaczne oddalenie i nieobecno\u015b\u0107 m\u0119\u017ca, kt\u00f3rego \nspotkania poza miastem przed\u0142u\u017ca\u0142y si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Czu\u0142am si\u0119 paradoksalnie. \nJak dziecko zamkni\u0119te w domu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przypominaj\u0105 mi si\u0119 rodzinne \nopowie\u015bci o tym jak to zostawiono w domu u babci Danuty ma\u0142\u0105 Ani\u0119, \u015bpi\u0105c\u0105. O \ntym jak Ania obudzi\u0142a si\u0119. Zobaczy\u0142a, \u017ce nikogo nie ma w domu. Znudzona sama \nsob\u0105 i samotno\u015bci\u0105, otworzy\u0142a w ko\u0144cu okno ma\u0142ego domku jednorodzinnego, dwa \nmetry ponad ogrodem pe\u0142nym malw, z widokiem na piaszczysta, wiejsk\u0105, ruchliw\u0105 \ndrog\u0119 – i usiad\u0142a na parapecie. Zacz\u0119\u0142a obserwowa\u0107 i czeka\u0107. Na rozw\u00f3j \nwydarze\u0144. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mia\u0142am nie wi\u0119cej ni\u017c 3 \nlata. Dziadka Tadeusza ju\u017c nie by\u0142o. Zmar\u0142 gdy sko\u0144czy\u0142am rok. Wkr\u00f3tce potem \npojawi\u0142 si\u0119 drugi m\u0105\u017c babci, kt\u00f3rego zacz\u0119\u0142am nazywa\u0107 wujem Sta\u015bkiem. By\u0142 \nspokrewniony z babci\u0105. Nigdy nie zrozumia\u0142am zawi\u0142ej siatki powi\u0105za\u0144 rodzinnych \nze strony mojej matki.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wujek Stasiek zwyk\u0142 \u015bmia\u0107 \nsi\u0119 du\u017co i jowialnie, zwyk\u0142 \u017cartowa\u0107. Mia\u0142 twarde, grube rysy twarzy, dobrze \nzbudowane cia\u0142o, zwinn\u0105 i sprawn\u0105 sylwetk\u0119. Pracowa\u0142 w fabryce mebli, kt\u00f3ra \nzatrudnia\u0142a wielu mieszka\u0144c\u00f3w Wyszkowa i okolic. Jednocze\u015bnie, wraz z bratem, \nco tydzie\u0144 \u201ebi\u0142 \u015bwiniaka\u201d i produkowa\u0142 domowym sposobem domowe w\u0119dliny. \nKie\u0142basa i kaszanka, kt\u00f3rej dzi\u015b nie zjem. (Jak \u015bwietnie smakuj\u0105 w\u0119dliny \nprodukowane na Bliskim Wschodzie – bez wieprzowiny. Mojej matce wydaje si\u0119 to \nniewiarygodne. – Przecie\u017c nic nie mo\u017ce dor\u00f3wna\u0107 domowej roboty w\u0119dlinie, \npolskiej kie\u0142basie!) <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Stasiek by\u0142 osob\u0105 kreatywn\u0105 \ni aktywn\u0105. Zamkni\u0119to pa\u0144stwow\u0105 fabryk\u0119 mebli. Wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w. Na kilka lat. \nWr\u00f3ci\u0142. I zn\u00f3w na kilka. Do Chicago. Tam, znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka angielskiego by\u0142a \nniemal zb\u0119dna. A dzi\u015b, nawet je\u015bli Chicago w kilku dzielnicach jest polskim \ngettem, pomy\u015blne przekroczenie granicy i przetrwanie odprawy celnej i \nprzes\u0142ucha\u0144 bez znajomo\u015bci j\u0119zyka, wsparcia ziomk\u00f3w w USA w postaci list\u00f3w, \nzaprosze\u0144, pieni\u0119dzy mo\u017ce by\u0107 problemem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czasy wujko-Sta\u015bkowe to \nodlegle czasy. Sprzed 11 wrze\u015bnia 2001. Wuj wysy\u0142a\u0142 w\u00f3wczas prezenty w \npaczkach. Babcia mog\u0142a ustroi\u0107 choink\u0119 w jedyne w swoim rodzaju, a dzi\u015b \npopularne, kolorowe koraliki i oryginalne wielkie bombki. Ja dosta\u0142am \u017c\u00f3\u0142tego \nkr\u00f3lika i jaskrawo-r\u00f3\u017cow\u0105 we\u0142n\u0119, z kt\u00f3rej matka zrobi\u0142a mi na drutach sweter. \nBy\u0142 niepowtarzalny. Wzbudza\u0142 zachwyty wychowanych w komunistycznej szaro\u015bci \nr\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W tej chwili wysy\u0142am paczki \nsamej sobie r\u0119kami mojej przyjaci\u00f3\u0142ki na Florydzie. Po kilku latach \npomieszkiwania w USA zebra\u0142a si\u0119 znaczna ilo\u015b\u0107 dobytku, kt\u00f3rego nie zabra\u0142am ze \nsob\u0105 do Polski. Nie przypuszcza\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce anulowana b\u0119dzie moja wiza \nturystyczna. \u017be niemo\u017cliwe stanie si\u0119 uzyskanie wizy B1, pracowniczej. \u017be \npodr\u00f3\u017c powrotna z Meksyku do Stan\u00f3w b\u0119dzie niemo\u017cliwa. Historia paczek powtarza \nmi si\u0119 jak przekle\u0144stwo. Przeprowadzka do Francji i ucieczka stamt\u0105d \u2013 paczki z \nFrancji. <\/span>Wyjazd z USA i nie-przyjazd do \n\u2013 paczki z USA. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nStasiek wr\u00f3ci\u0142 do Polski w dniu mojej rocznicy \nkomunii, kt\u00f3ra odbywa\u0142a si\u0119 wedle zasad ko\u015bcio\u0142a katolickiego, uroczy\u015bcie i na \nwz\u00f3r pierwszej komunii \u015bwi\u0119tej. Szczeg\u00f3\u0142y? Zapewne jakie\u015b recytacje, bia\u0142e \nsukienki, psalmy, hymny, kazania, przyj\u0119cie op\u0142atka – przy o\u0142tarzu na j\u0119zyk, \ntradycyjnie. Dzi\u015b zdaje mi si\u0119 to nie lada sztuk\u0105 i nie lada udziwnieniem. \nZwyczajem ma\u0142o estetycznym i niehigienicznym. Popieram protestanckie \nprzyjmowanie komunii \u201ena r\u0119k\u0119\u201d. Dotkni\u0119cie sakramentu d\u0142oni\u0105 jest \n\u015bwi\u0119tokractwem? By\u0107 mo\u017ce, ale nie znajduj\u0119 alternatywy dla chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy \nwierz\u0105 w \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie Chrystusa. W czym problem ? Czy \u015bwi\u0119ty \nTomasz niedowiarek nie wk\u0142ada\u0142 palc\u00f3w w rany Jezusa? Czy nie dotyka\u0142a jego st\u00f3p \nMagdalena i jego twarzy Weronika? Nie zauwa\u017cy\u0142am, aby Chrystus m\u00f3wi\u0142 \ngdziekolwiek o swojej nietykalno\u015bci. Przeciwnie. By\u0142 bliski i zawsze obecny.<\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tu\u017c po powt\u00f3rnym, uroczystym \nprzyj\u0119ciu komunii, wyznaniu wiary w Boga i ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w nowozbudowanym, \nnie\u0142adnym ko\u015bciele w Stasinie, jecha\u0142y\u015bmy z matk\u0105 same do Wyszkowa. Maluszkiem \n126p. Matka by\u0142a w\u00f3wczas nowo ochrzczonym kierowc\u0105. Jej pierwsza daleka trasa. \nOjciec do dzi\u015b opowiada przy imieninowych okazjach jak dr\u017ca\u0142 o to, czy \u017cona \nporadzi sobie w drodze. Aparaty kom\u00f3rkowe nie by\u0142y jeszcze tak powszechne, cho\u0107 \nsprzedawano ju\u017c wielkie, niepor\u0119czne kom\u00f3ry, fatalnie drogie. A \u017cona poradzi\u0142a sobie \njak najlepiej. Dotar\u0142y z c\u00f3rk\u0105 do Wyszkowa ca\u0142e i zdrowe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Wyszk\u00f3w by\u0142 synonimem wakacji. To by\u0142o leniuchowanie i zabawy nad \nstawami za domem babci. Na \u0142\u0105kach, na wa\u0142ach przeciwpowodziowych, w wiklinie \nnad rzek\u0105, nad samym Bugiem. Lata by\u0142y tam zawsze pi\u0119kne. G\u0119sta, \nsoczystozielona trwawa porasta\u0142a \u0142\u0105ki, bardzo wysoko. Zbiera\u0142am kwiaty, robi\u0142am \nwianki. Spacerowa\u0142am godzinami. Po k\u0105pieli, przed k\u0105piel\u0105. Ale najpierw \nbudzili\u015bmy si\u0119 rano, ja i Mateusz, wybiegali\u015bmy na zewn\u0105trz, aby poczu\u0107 ch\u0142\u00f3d \nbetonu chodnika. Odnale\u017a\u0107 babci\u0119, kt\u00f3ra na nogach by\u0142a ju\u017c od \u015bwitu. Bieg\u0142o si\u0119 \ndo niej, a <\/span>potem ju\u017c do furtki przy \n\u015bcianie zas\u0142oni\u0119tej pn\u0105cym, zielonym winogronem, o drobnych kulkach, tu\u017c przy \nczworok\u0105cie ogrodu pe\u0142nego malw, s\u0142onecznik\u00f3w i lilii z zadartym nosem. I dalej \nrusza\u0142o si\u0119 susami od furtki przez piaszczyst\u0105 drog\u0119 na \u0142\u0105ki, z \u0142\u0105k na wa\u0142 i \nwiklinami wprost nad rzek\u0119. St\u0105d ju\u017c rzut kamieniem. Trawa ros\u0142a daleko, a\u017c tam \nnad rzek\u0105. Dotyka\u0142a piaszczystego skrawka pla\u017cy, zagarnia\u0142a jej teren i zn\u00f3w cofa\u0142a \nsi\u0119. Piach by\u0142 ciep\u0142y. Woda, poza obszarami p\u0142ycizn, lodowata, rw\u0105ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niebezpieczna rzeka \u2013 m\u00f3wili \nstarsi i opowiadali rozmaite historie o tym kto, kiedy, \nw kt\u00f3rym roku i jak uton\u0105\u0142. Ka\u017cdego lata zdarza\u0142y si\u0119 wypadki, a zw\u0142aszcza \u2013 \nm\u00f3wili \u2013 trzeba uwa\u017ca\u0107, gdy kto dobrze umie p\u0142ywa\u0107. Bo za du\u017co hardo\u015bci i \npewno\u015bci siebie. A rzeka jest zdradliwa, kryje wiry w miejscach, w kt\u00f3rych nie \nspodziewamy si\u0119 ich napotka\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec zn\u00f3w opowiada\u0142 \nhistori\u0119 o tym jak pewnego wieczoru, po wypiciu znacznej ilo\u015bci trunk\u00f3w uda\u0142 \nsi\u0119 z kolegami nad rzek\u0119. I ot, zapragn\u0119li pop\u0142ywa\u0107. Kto\u015b rzuci\u0142 wyzwanie \u2013 \nprzep\u0142yn\u0105\u0107 rzek\u0119 wp\u0142aw. I zgodzili si\u0119 wszyscy niewiele my\u015bl\u0105c. Wszyscy \u015bwietni \np\u0142ywacy, pewni siebie. Ci\u0119\u017cko p\u0142yn\u0105\u0107 w poprzek rzeki. Nurt Bugu by\u0142 niezwykle \nsilny. Znosi\u0142o. P\u0142yn\u0119li w okolicy mostu na Zim\u00f3wku. Nie wszyscy jednak \ndop\u0142yn\u0119li. Jeden z przyjaci\u00f3\u0142 nie da\u0142 rady, nazbyt zaufa\u0142 swoim si\u0142om. Uton\u0105\u0142. \nW tej chwili ten m\u0142ody cz\u0142owiek jest tylko wspomnieniem dla mnie, u\u0142amkiem \nhistorii ojcowskiej. Nie by\u0142o tak jednak w przypadku \u015bmierci jednego z moich \nwuj\u00f3w, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zgin\u0105\u0142 w Bugu. Po kilku dniach wy\u0142owiono jego cia\u0142o. \nZniekszta\u0142cone, nabrzmia\u0142a fizjonomia, odra\u017caj\u0105ca sino\u015b\u0107 sk\u00f3ry topielca. \nOkrutna i nieestetyczna \u015bmier\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Historie topielc\u00f3w nie \nzmniejszy\u0142y jednak nigdy naszej dzieci\u0119cej ochoty na k\u0105piel \nw rzece. By\u0142am zawsze ostro\u017cn\u0105 dziewczynk\u0105, nie porywa\u0142am si\u0119 na wyczyny takie \njak przep\u0142yni\u0119cie rzeki wp\u0142aw, a cho\u0107by i tylko do pierwszego czy drugiego \nprzes\u0142a mostu. Ba\u0142am si\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Inaczej by\u0142o jednak podczas \nwyprawy pontonem z nurtem rzeki. By\u0142 ojciec. Matka zdecydowanie odm\u00f3wi\u0142a \nudzia\u0142u w wyprawie, wi\u0119c jedynie nas troje stanowi\u0142o za\u0142og\u0119 pontonu. Ojciec, \nbrat i ja. To by\u0142 \u015bwietny uk\u0142ad. Po kilku godzinach w\u0142a\u015bnie mama czeka\u0142a na nas \nna brzegu rzeki, gdzie zako\u0144czyli\u015bmy sp\u0142yw. Nasz\u0105 star\u0105, wielk\u0105, czarn\u0105 wo\u0142g\u0105, \nkt\u00f3r\u0105 podarowa\u0142 nam wuj Stasiek po wyje\u017adzie do Stan\u00f3w, wr\u00f3cili\u015bmy do Wyszkowa. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Na Zim\u00f3wek wje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 z \nka\u017cdej strony z g\u00f3rki. To by\u0142o osiedle po\u0142o\u017cone bardzo nisko. Co roku \nniekt\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w podmywa\u0142o, gdy wiosn\u0105 Bug wylewa\u0142, gdy woda przerwa\u0142a \nwa\u0142y. Dom babci, cz\u0119\u015b\u0107 bli\u017aniaka, sta\u0142 przy piaszczystej drodze. Po jej drugiej \nstronie ju\u017c tylko jak okiem si\u0119gn\u0105\u0107 \u0142\u0105ki i wa\u0142y. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przed domem ma\u0142y ogr\u00f3d \nkwiat\u00f3w, w\u0105ski wjazd na podw\u00f3rko, niemal zbyt w\u0105ski dla samochodu tak wielkiego \njak stara, rosyjska wo\u0142ga. Podw\u00f3rze do\u015b\u0107 obszerne, dzielone \nz s\u0105siadami z drugiej po\u0142owy bli\u017aniaka, z kt\u00f3rymi, poniewa\u017c by\u0142a to cz\u0119\u015b\u0107 \nsk\u0142\u00f3conej rodziny, nie zamienia\u0142o si\u0119 nigdy ani s\u0142owa. Nie utrzymywa\u0142o si\u0119 \nkontakt\u00f3w. Sytuacja groteskowa \ni paradoksalna, kt\u00f3ra trwa\u0142a przez wiele lat. Pani ciocia zza \u015bciany by\u0142a \neks-\u017con\u0105 wuja Sta\u015bka. Babcia serdecznie jej nie znosi\u0142a. By\u0142 te\u017c inny jaki\u015b \npow\u00f3d zatargu, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142o dzi\u015b ju\u017c trudno zrozumie\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ka\u017cda z kobiet chodzi\u0142a \nuwa\u017cnie po w\u0142asnym w\u0105ziutkim chodniku. Po stronie babcinej prowadzi\u0142 on od \nschod\u00f3w szaroburych, betonowych, z barierk\u0105, zawsze ch\u0142odnych pod dotykiem \nbosych st\u00f3p, w stron\u0119 parkanu i zacienionego przez wysok\u0105 wi\u015bni\u0119 ma\u0142ego kawa\u0142ka \nprzestrzeni, gdzie sta\u0142 st\u00f3\u0142 i kilka krzese\u0142. Potem wzd\u0142u\u017c \u201eletniaka\u201d. Tak \nnazywali\u015bmy szereg pomieszcze\u0144 w podw\u00f3rzu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsza z brzegu letnia \nkuchnia. Dalej pokoje, w kt\u00f3rych pewnego zimnego dnia wybuch\u0142 po\u017car. Kto\u015b \npozostawi\u0142 na noc samotn\u0105, w\u0142\u0105czon\u0105 \u201efarelk\u0119\u201d, czyli ma\u0142y grzejnik elektryczny. \nNie wiadomo, jak dok\u0142adnie dosz\u0142o do po\u017caru. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chodnik betonowy prowadzi\u0142 \ndo ogrodu, do kt\u00f3rego przylega\u0142 staw zaro\u015bni\u0119ty pa\u0142k\u0105 wodn\u0105, kacze\u0144cami i \ntrzcin\u0105. Babcia uprawia\u0142a grz\u0105dki pe\u0142ne truskawek, pomidory na tyczkach, \nrzodkiewki, marchewk\u0119, kartofle. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ogr\u00f3d przypomina\u0142 ten w \nStasinie, u babci Mani, zlikwidowany tu\u017c przed pojawieniem si\u0119 szklarni. W niej \nrodzice produkowali w pocie czo\u0142a asparagus, potem pomidory. Nast\u0119pnie \nrozsiad\u0142y si\u0119 wielkopa\u0144sko na ca\u0142ej przestrzeni chwasty r\u00f3\u017cnej ma\u015bci. Szklana \nskrzynka sta\u0142a si\u0119 z\u0142omowiskiem i sk\u0142adem rzeczy niepotrzebnych, kt\u00f3re \u201eszkoda \nwyrzuci\u0107\u201d. A\u017c do momentu rozebrania kawa\u0142ka po kawa\u0142ku. Trzeba nam by\u0142o \nprzestrzeni w Stasinie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce po\u0142owa terenu podw\u00f3rza przestaje \nnale\u017ce\u0107 do naszej rodziny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span>W \nWyszkowie produkowano zielenin\u0119 jedynie na w\u0142asny u\u017cytek. Ogr\u00f3d nie by\u0142 \nma\u0142y, <\/span>ale babcia, nie-inwalidka, ale \nca\u0142kowicie sprawna, do\u015b\u0107 pot\u0119\u017cna, zwinna kobieta potrafi\u0142a si\u0119 \u201eobrobi\u0107\u201d \nca\u0142kowicie samodzielnie. Musia\u0142y jej wystarczy\u0107 popo\u0142udnia i soboto-niedziele, \nbo, w przeciwie\u0144stwie do drugiej babci, by\u0142a kobiet\u0105 pracuj\u0105c\u0105. A pracowa\u0142a w \nszpitalu, jako salowa. Czasami nawet zabiera\u0142a mnie ze sob\u0105. Gdy rodzice w \ndalekim Stasinie, a wuj w Ameryce. Najciekawsze by\u0142y nocne zmiany. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do szpitala sz\u0142o si\u0119 na \npiechot\u0119, na prze\u0142aj, przez most. D\u0142ugi i pe\u0142en dziur, most kolejowy. Nie ba\u0142am \nsi\u0119. Babcia sz\u0142a obok, pewnie trzymaj\u0105c mnie za r\u0119k\u0119. Oddzia\u0142 po\u0142o\u017cniczy, gdzie \npracowa\u0142a babcia by\u0142 zawsze bardzo ruchliwy. Mnie jednak kazano siedzie\u0107 w \nma\u0142ej salce dla personelu. Inne salowe, kole\u017canki babci zagadywa\u0142y mnie i \nroz\u015bmiesza\u0142y. Nie nudzi\u0142am si\u0119. Szpital by\u0142 miejscem niecodziennym. \nZastanawia\u0142am si\u0119, co dzieje si\u0119 tam za drzwiami, spoza kt\u00f3rych dociera\u0142y \nst\u0142umione krzyki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podoba\u0142y mi si\u0119 zielone \nstroje lekarzy. Lubi\u0142am chodzi\u0107 z babci\u0105 i ogl\u0105da\u0107 spoza szyby male\u0144kie, \nzawini\u0119te w bety noworodki. Le\u017ca\u0142y w \u0142\u00f3\u017ceczkach na wysokich nogach. By\u0142y troch\u0119 \ndo siebie podobne, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych, kt\u00f3re ogl\u0105da\u0142am nie mia\u0142a w\u0142os\u00f3w. Czu\u0142am si\u0119 \nbardzo dumna, bo ja mia\u0142am w\u0142osy przy urodzeniu. Nale\u017ca\u0142am do tych odmiennych. \nTo by\u0142y moje pierwsze przejawy indywidualizmu.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W drodze powrotnej ze \nszpitala, z mostu kolejowego niedaleko by\u0142o ju\u017c na Kazinowo. Wa\u0142em sz\u0142y tory \nkolejowe, kt\u00f3re wiod\u0142y a\u017c stacji, na przeciwko kt\u00f3rej mieszkali kuzyni. Synowie \nbrata wuja Sta\u015bka. By\u0142o ich trzech. Lubi\u0142am najm\u0142odszego, kt\u00f3ry by\u0142 moim \nr\u00f3wie\u015bnikiem i najwi\u0119kszym na \u015bwiecie urwisem i zawadiak\u0105. Mia\u0142 jednak r\u00f3wnie\u017c \ndu\u017co uroku. Czarowa\u0142, zaczepia\u0142, i flirtowa\u0142. Bardzo mi si\u0119 podoba\u0142 \u2013 jego \nblond czupryna \ni szczup\u0142a sylwetka. By\u0142am w nim zakochana. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie nasza \nrozmowa na trzepaku na podw\u00f3rzu rodziny Dedziak\u00f3w uzmys\u0142owi\u0142a mi, \u017ce moje \nuczucia s\u0105 odwzajemnione <\/span>(a mo\u017ce po \nprostu jeszcze raz da\u0142am si\u0119 zwie\u015b\u0107 naiwno\u015bci, kt\u00f3ra do dzi\u015b p\u0142ata mi figle) i \npytanie Jacka \u2013 Czy kuzyni mog\u0105 si\u0119 \u017ceni\u0107? \u2013 przyj\u0119\u0142am jak swego rodzaju \ndeklaracj\u0119 i powa\u017cnie rozwa\u017cane zagadnienie. Figlarz. Dzieci\u0119ce mrzonki.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDzi\u015b najdro\u017cszy m\u00f3j kuzyn zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ju\u017c i \no\u017ceni\u0107 i wnie\u015b\u0107 pozew o rozw\u00f3d z \u015bliczn\u0105 brunetk\u0105 z Mazur. A ja nawet jednego \nzwi\u0105zku nie jestem w stanie sprowadzi\u0107 na solidne tory, tak abym mog\u0142a by\u0107 \npewna, \u017ce mnie i mojemu Pakista\u0144czykowi pisana jest wsp\u00f3lna, \u015bwietlana \nprzysz\u0142o\u015b\u0107. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Z trzepaka u Dedziak\u00f3w \nwidoczna by\u0142a, z jednej strony, piaszczysta droga, za ni\u0105 wa\u0142 i stacja \nkolejowa, z drugiej za\u015b wzg\u00f3rze i drewniany dom s\u0105siad\u00f3w \u2013 kuzyn\u00f3w. To by\u0142a \nrodzina dziwak\u00f3w. Ich mieszkanie to obszar niezagospodarowanej, zagraconej \nprzestrzeni. Niesprz\u0105tni\u0119te zabawki, niepozmywane statki, niebosi\u0119\u017cna g\u00f3ra \nnieuprasowanej bielizny \nw pokoju, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 za graciarnio-pralni\u0119, i w innych, kt\u00f3re mia\u0142y sobie \nwiadome przeznaczenie. Chaos. I tylko wie\u015bci dotar\u0142y do mnie du\u017co p\u00f3\u017aniej, o \ntym, \u017ce wuj, g\u0142owa rodziny, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. JAK to? – Powiesi\u0142 si\u0119. Tak \npo prostu. Nikt do ko\u0144ca nie wie – dlaczego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u015amier\u0107 w rodzinie, je\u015bli \noddalona, je\u015bli by\u0142a to \u015bmier\u0107 osoby niezbyt bliskiej, do kt\u00f3rej obecno\u015bci nie \nzd\u0105\u017cy\u0142am przywykn\u0105\u0107, nie wywiera\u0142a na mnie wi\u0119kszego wra\u017cenia. Kto\u015b by\u0142 \ni znikn\u0105\u0142. M\u00f3wiono jeszcze chwil\u0119 o nim, potem m\u00f3wiono mniej. Te historie \nciekawi\u0142y \ni s\u0142uchanie ich, jak s\u0142uchanie plotek \u2013 wci\u0105ga\u0142o i pasjonowa\u0142o. To by\u0142a jedyna \ninteresuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 odwiedzin u rodziny. A wi\u0119c – ten i tamten mieszkali w tym i \ntamtym domu, zwykli robi\u0107 to i owo, byli szcz\u0119\u015bliwi, nie byli szcz\u0119\u015bliwi, nie \nznosili si\u0119 nawzajem, mieli problemy, mieli dzieci, nie mieli dzieci, a\u017c tu \nnagle pewnego roku dnia miesi\u0105ca przydarzy\u0142o im si\u0119 to i owo, i ot pomarli. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nJu\u017c jednak \u015bmier\u0107 tej kobiety, o tak \nmatczynych zachowaniach, tej kt\u00f3ra nazywa\u0142a mnie pestk\u0105 i bra\u0142a do siebie \nwieczorem pod pierzyn\u0119, i pozwala\u0142a ogrza\u0107 ma\u0142e stopy obok jej ciep\u0142ego \nkobiecego cia\u0142a, to by\u0142o wydarzenie zupe\u0142nie inne. Istotne, trudne, \nniezrozumia\u0142e. \nW wieku pi\u0119tnastu lat odczuwa\u0142am chorob\u0119 i \u015bmier\u0107 babci Danusi jako co\u015b \ngwa\u0142townie niesprawiedliwego i niezrozumia\u0142ego. Chorowa\u0142a kilka lat. Lekka \npoprawa, potem zn\u00f3w pogorszenie zdrowia. Bardzo p\u00f3\u017ano zdecydowa\u0142a si\u0119 na \noperacj\u0119 woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego. Operacja by\u0142a kosztowna, leczenie r\u00f3wnie\u017c. \nLekarze jeszcze po jej \u015bmierci upominali si\u0119 o pieni\u0105dze. Nigdy nie powiedzieli \nnikomu, co by\u0142o rzeczywist\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci. Oczywi\u015bcie rak. Kiedy si\u0119 to \njednak zacz\u0119\u0142o? Jak post\u0119powa\u0142a choroba i czy mo\u017cna by\u0142o j\u0105 zatrzyma\u0107, uchroni\u0107 \nbabci\u0119 od \u015bmierci? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZawsze b\u0119d\u0119 mia\u0142a przed oczami ostatnie tygodnie \njej \u017cycia. Schud\u0142a, by\u0142a cieniem samej siebie, nie mia\u0142a si\u0142y si\u0119 porusza\u0107, \nwsta\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka. Widz\u0119 moj\u0105 matk\u0119 pochylaj\u0105c\u0105 si\u0119 nad ni\u0105. Widz\u0119, \u017ce nie potrafi \npowstrzyma\u0107 \u0142ez, spogl\u0105daj\u0105c na swoj\u0105 matk\u0119, kt\u00f3ra nie ma ju\u017c nawet si\u0142y na \nu\u015bmiech i rozmow\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Od \u015bmierci babci Danuty \nprzestali\u015bmy je\u017adzi\u0107 do Wyszkowa. Moje wspomnienia powoli zamazuj\u0105 si\u0119. \nZacieraj\u0105 si\u0119 kontury obrazu ma\u0142ego osiedla, jakim by\u0142 Zim\u00f3wek. Nie wiem jak \nwygl\u0105da teraz, nie wiem, co si\u0119 zmieni\u0142o. Kto zbudowa\u0142 dom, kto umar\u0142 i kto si\u0119 \nnarodzi\u0142. Dawno nie ma ju\u017c babci Danuty. Zapewne nie ma ju\u017c \u017cadnych \u015blad\u00f3w jej \nobecno\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wuj Stasiek przeprowadzi\u0142 \nsi\u0119, o\u017ceni\u0142 i zbudowa\u0142 nowy dom. Wiedzie nowe \u017cycie. Chcia\u0142abym go zn\u00f3w \nzobaczy\u0107, mimo \u017ce rodzice nie utrzymuj\u0105 z nim kontakt\u00f3w. Pewne nie mieliby\u015bmy \nsobie wiele do powiedzenia. Przesz\u0142o\u015b\u0107 zamyka si\u0119 nieraz tak szczelnie, \u017ce nie \nspos\u00f3b do niej wr\u00f3ci\u0107. Zbyt trudno wzbudzi\u0107 w sobie ch\u0119\u0107 rozmowy i spotkania. \nPrzekona\u0107, \u017ce warto. To, co przesz\u0142e, nigdy w pe\u0142ni nie przemija. Zmru\u017cenie \noczu niew\u0105tpliwie pomaga. Jakimowski i Zamachowski maj\u0105 racj\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Takie wra\u017cenie towarzyszy mi \nw domu w Stasinie. Dziadek Albin, kt\u00f3ry odszed\u0142 trzy lata temu wci\u0105\u017c jest \nobecny. Usun\u0119li\u015bmy z pokoju jego wielki st\u00f3\u0142 krawiecki i starego \u0142ucznika. \nWci\u0105\u017c wisi jednak wielkie, krawieckie lustro. Stoi w przedpokoju starodawny, \nwysoki wieszak z wywini\u0119tymi ku g\u00f3rze, jak rogi bawole, ramionami. Wisi portret \ndziadka \nw du\u017cym pokoju, stoi w babcinej sypialni jego \u0142\u00f3\u017cko. A w moim pokoju – jego \nstare radio na lamp\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3remu z uchem przy g\u0142o\u015bniku s\u0142ucha\u0142 niegdy\u015b \nWolnej Europy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Trudno jest mi dzi\u015b przywo\u0142a\u0107 posta\u0107 tego cz\u0142owieka z lat, gdy u\u015bmiecha\u0142 \nsi\u0119 tak cz\u0119sto, z czas\u00f3w, gdy jeszcze szy\u0142, siedz\u0105c bokiem na swoim wielkim, \ndrewnianym, krawieckim stole. Coraz trudniej odtworzy\u0107 w pami\u0119ci jego ruchy \nwprawnego krawca, gdy fastrygowa\u0142 p\u0142aszcz, podk\u0142ada\u0142 podszewk\u0119, ale najpierw \nmierzy\u0142, zaznacza\u0142 myd\u0142em krawieckim, kroi\u0142 i poprawia\u0142, i prasowa\u0142. Wszystko \nna miar\u0119. Wszystko doprowadzone do perfekcji. Ci sami zawsze klienci od lat. \nWierni starym fasonom i dawnej metodzie krawieckiej. Trudno przypomnie\u0107 sobie \ng\u0142ow\u0119 dziadka pochylon\u0105 nad \u201erobot\u0105\u201d inaczej jak pokryt\u0105 siwymi w\u0142osami, z \ndu\u017cymi zakolami po bokach. Nie wiem, jaki by\u0142 pierwotny kolor jego w\u0142os\u00f3w. \nLubi\u0142am my\u015ble\u0107, \u017ce by\u0142 blondynem \u2013 w ko\u0144cu na imi\u0119 dano mu Albin, czyli z \n\u0142aci\u0144ska \u201eBia\u0142y\u201d. W moich wspomnieniach ten cz\u0142owiek na zawsze pozostanie \nszczup\u0142ym, bia\u0142ow\u0142osym, \u015bredniego wzrostu staruszkiem, o \u017cylastych ramionach i \nsprawnych nogach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do dzi\u015b roz\u015bmiesza mnie to, \nw jaki spos\u00f3b przygotowywa\u0142 si\u0119 do jazdy rowerem, spinaj\u0105c szerokie nogawki \nspodni spinaczami do bielizny. Drewnianymi spinaczami starej daty. Dziadek \nwsz\u0119dzie je\u017adzi\u0142 rowerem. To by\u0142 jedyny pojazd, jaki zdo\u0142a\u0142 ujarzmi\u0107. Nigdy nie \nnauczy\u0142 si\u0119 je\u017adzi\u0107 ani motorowerem ani samochodem. Pami\u0119tam histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 \nopowiada\u0142 ojciec \u2013 jak to dziadek, wybieraj\u0105c si\u0119 do pobliskiego Otwocka \nmotorkiem, dzielnie jecha\u0142 praw\u0105 stron\u0105 drogi, pewny siebie. Przy najbli\u017cszym \njednak skrzy\u017cowaniu zsiada\u0142 z motoroweru i na piechotk\u0119 przeprowadza\u0142 pojazd na \ndrug\u0105 stron\u0119, po przej\u015bciu dla pieszych. Rower towarzyszy\u0142 mu wsz\u0119dzie. Je\u017adzi\u0142 \nnim po prowiant dla kolonist\u00f3w w Stasinie, po materia\u0142, na targ do Otwocka, do \nko\u015bcio\u0142a na plac budowy. W wieku blisko 70 lat nie by\u0142 jeszcze zbyt stary i \nniedo\u0142\u0119\u017cny, aby chodzi\u0107 po rusztowaniach nowego ko\u015bcio\u0142a i pracowa\u0107 \u201ena \nwysoko\u015bci\u201d.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie ba\u0142 si\u0119. Zawsze \nstarcza\u0142o mu si\u0142 i energii. Dopiero choroba powstrzyma\u0142a go w biegu. Odebra\u0142a \nenergi\u0119 i sprawno\u015b\u0107 cia\u0142a, a ostatecznie \u015bwiadomo\u015b\u0107. Alzheimer. Tak si\u0119 \nnazywa\u0142a dolegliwo\u015b\u0107, na kt\u00f3r\u0105 cierpia\u0142 na pewno od wielu lat. Nazywa\u0142 to \nskleroz\u0105. Zaniki pami\u0119ci stawa\u0142y si\u0119 jednak niebezpiecznie du\u017ce z up\u0142ywem \nczasu. Dopiero na kilka lat przed \u015bmierci\u0105 lekarze podali diagnoz\u0119. W Polsce \nnie by\u0142a to jeszcze bardzo znana choroba. Nie istnieje do dzi\u015b jedyne i \nskuteczne na ni\u0105 lekarstwo. Po ustaleniu diagnozy dziadek zacz\u0105\u0142 bra\u0107 leki, \nkt\u00f3re wtedy ju\u017c nie mog\u0142y zatrzyma\u0107 procesu utraty pami\u0119ci \ni zniedo\u0142\u0119\u017cnienia. \u0141agodzi\u0142y jednak objawy choroby, uspokaja\u0142y. Wprowadza\u0142y w \nstan bierno\u015bci i anemii. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Wielokrotnie zastanawia\u0142am si\u0119 \nw\u00f3wczas, dlaczego jeste\u015bmy tak bezradni. Dlaczego nie potrafimy si\u0119 uchroni\u0107 \nprzed wypadkami i chorobami. Nie kontrolujemy nic poza dat\u0105 swojej \u015bmierci. Gdy \ndecydujemy si\u0119 j\u0105 przyspieszy\u0107. O, jak to niereligijnie, jak to wiaro\u0142omczo! Co \nza ateistyczne, tolerancyjne podej\u015bcie do sprawy \u015bmierci. Samob\u00f3jstwo? \nEutanazja? Popieram, nie popieram, jestem za, jestem przeciw\u2026 <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNie popieram. Z zainteresowaniem obejrza\u0142am jednak \nniedawno \u201eNajazd barbarzy\u0144c\u00f3w\u201d, ci\u0105g ruchomych obraz\u00f3w produkcji kanadyjskiej, \nkt\u00f3ry zdoby\u0142 Oskara. \u015awiadomie, \u015bwiatopogl\u0105dowo nie akceptuj\u0119 aktu odbierania \nsobie \u017cycia. Jednak cierpi\u0119 patrz\u0105c na cudze cierpienie. Buntuj\u0119 si\u0119 przeciwko \nbezradnemu spogl\u0105daniu na osob\u0119, kt\u00f3rej b\u00f3l \u0142agodz\u0105 ju\u017c tylko silne \u015brodki \nodurzaj\u0105ce. Tej osoby, kt\u00f3ra cofa si\u0119 w rozwoju do stadium dziecka, kt\u00f3r\u0105 \nopuszcza \u015bwiadomo\u015b\u0107 samej siebie, cho\u0107 duch na pewno jeszcze nie opu\u015bci\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMimo moich do\u015b\u0107 radykalnych przekona\u0144, mimo decyzji, \nkt\u00f3re podj\u0119\u0142am kilka lat temu, co do wiary i sposobu \u017cycia, wci\u0105\u017c wierz\u0119 w \nzmiany. W ewolucj\u0119 przekona\u0144 i wahania. W nieustanne podejmowanie decyzji, \nci\u0105g\u0142e wybory, kt\u00f3re wiod\u0105 nas do celu, albo zwodz\u0105 nas na manowce. Wierz\u0119 \njednocze\u015bnie w czarne i bia\u0142e, w zasady nienaruszalne i w p\u00f3\u0142cienie zar\u00f3wno. W \nszaro\u015bci i mniejsze z\u0142o. W kompromisy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMo\u017ce babcia Marianna by\u0142aby szcz\u0119\u015bliwsza, gdyby nie \nmusia\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 m\u0119\u017cem jak dzieckiem w ostatnich latach jego \u017cycia. A mo\u017ce \nnigdy nie pozwoli\u0142aby, aby kto inny si\u0119 nim zajmowa\u0142. Tata do ko\u0144ca \u017cycia \nb\u0119dzie mia\u0142 wyrzuty sumienia, \u017ce ojciec jego zmar\u0142 w szpitalu. Sam. Pami\u0119tam \njak dzie\u0144 przed \u015bmierci\u0105 dziadka m\u00f3wi\u0142: <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n\u2013 Zabierzmy go stamt\u0105d. Powinni\u015bmy go zabra\u0107. – Kto\u015b \npowiedzia\u0142 wtedy, zaraz po tym, jak dotar\u0142a do nas wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci, \nnazajutrz \u2013 Dziadek sam wybra\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMo\u017ce by\u0142o w\u0142a\u015bnie tak. Mo\u017ce ju\u017c od kilku lat \ntowarzyszy\u0142 samemu sobie, swojemu cia\u0142u, jakby obok, jak cie\u0144, jak sobowt\u00f3r. \nMo\u017ce od dawna ju\u017c pragn\u0105\u0142 odej\u015b\u0107. Te niekontrolowane ataki histerii, ataki \ngniewu. On od dawna ju\u017c \u017cy\u0142 przesz\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a miejsce tera\u017aniejszo\u015bci. \nTo, co dawne by\u0142o realne i bliskie. To, co obecne \u2013 nieistniej\u0105ce. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNie poznawa\u0142 otoczenia i domownik\u00f3w. Jedynie do \nmojego ojca m\u00f3wi\u0142 jeszcze po imieniu \u2013 Jan. Tylko on i bacia m\u00f3gli si\u0119 nim opiekowa\u0107. \nNie wzbudzali gniewu i sprzeciwu. Ka\u017cdy z nas sta\u0142 si\u0119 ju\u017c dawno kim\u015b obcym, \npostaciami-cieniami z przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3re wskrzesza\u0142 i nadawa\u0142 im imiona, wedle \ndyktanda w\u0142asnej wyobra\u017ani i popl\u0105tanej paj\u0119czyny pami\u0119ci.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dziadek zmar\u0142 w 2001. Chc\u0119 \nmy\u015ble\u0107, \u017ce jest tam gdzie\u015b, w niebie, w za\u015bwiatach, kt\u00f3re wsp\u00f3lne s\u0105 dla \nrozmaicie wierz\u0105cych w Boga jednoosobowego. Chc\u0119 wierzy\u0107 w powt\u00f3rne spotkanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy s\u0142ucham s\u0142\u00f3w babci \nMarianny, jak nazywa\u0142 j\u0105 m\u0105\u017c, my\u015bl\u0119 mimo wszystko \no \u015bmierci. Gdy m\u00f3wi, z sobie w\u0142a\u015bciw\u0105, troch\u0119 przewrotn\u0105, troch\u0119 smutn\u0105 nut\u0105 \u2013 \nNo, ja to ju\u017c nied\u0142ugo na tym \u015bwiecie pob\u0119d\u0119. – Gdy wyje\u017cd\u017cam zn\u00f3w na d\u0142u\u017cej \nlub kr\u00f3cej, a ojciec stroi \u017carty i pr\u00f3buje j\u0105 oszuka\u0107 twierdz\u0105c, \u017ce po raz \nkolejny postanowi\u0142am si\u0119 wyprowadzi\u0107. Gdy nak\u0142ania babci\u0119, by mnie u\u015bciska\u0142a – \nprzecie\u017c nie wiadomo, kiedy wr\u00f3c\u0119. A ona niedowierzaj\u0105cym i zdezorientowanym \nwzrokiem spogl\u0105da na wszystkich obecnych. Ja zaprzeczam ze \u015bmiechem. A po kilku \ndniach dzwoni\u0119 z daleka i s\u0142ysz\u0119 t\u0119 rado\u015b\u0107 w jej g\u0142osie, bo mo\u017ce mi przekaza\u0107 \n\u017cyczenia, zapyta\u0107 o pogod\u0119 i odebra\u0107 \u017cyczenia zdrowia. I wprowadzi\u0107 mnie w stan \nzdumienia, przekazuj\u0105c uca\u0142owania dla mojego m\u0119\u017cczyzny. Jest taka jak dawniej. \nWeso\u0142a, a jednocze\u015bnie zrz\u0119dliwa. Beztroska i naiwna. Podejrzliwa i ciekawska. Nie \npami\u0119tam jej innej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Moje pierwsze wspomnienia \nzwi\u0105zane z babci\u0105 Mari\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z najwcze\u015bniejszymi latami dzieci\u0144stwa. \nDziadkowie prowadzili kolonie letnie, letnisko. Domowe warunki, domowe \njedzenie. Opieka domowej piel\u0119gniarki \u2013 mama, po \u015blubie z tat\u0105, wci\u0105\u017c pomaga\u0142a \nopiekowa\u0107 si\u0119 dzie\u0107mi z Warszawki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ca\u0142y dom zastawiony by\u0142 \n\u0142\u00f3\u017ckami z gatunku szpitalnych, z pr\u0119t\u00f3w metalowych malowanych na bia\u0142o. \nSpr\u0119\u017cyny przykrywa\u0142 siennik. W nocy s\u0142ycha\u0107 by\u0142o ka\u017cde poruszenie dzieci, kt\u00f3re \nwierci\u0142y si\u0119, wstawa\u0142y, przekr\u0119ca\u0142y na drugi bok. Nad ranem wylegali\u015bmy wszyscy \nna zewn\u0105trz. Myli\u015bmy si\u0119 w wielkich miedzianych miskach. Potem co\u015b na z\u0105b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u015aniadanie do dzi\u015b jest moim \nnajmilszym posi\u0142kiem. W\u00f3wczas by\u0142 to pierwszy \nz czterech, jedzony na podw\u00f3rzu. Za domem, w cieniu sosen, sta\u0142 bardzo d\u0142ugi \nw\u0105ski st\u00f3\u0142, zmontowany ze zbitych desek tworz\u0105cych blat i szeregu koby\u0142ek, \nczyli drewniane stojak\u00f3w zast\u0119puj\u0105cych nogi sto\u0142owe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jad\u0142ospis? Nie potrafi\u0119 go w \ntej chwili odtworzy\u0107. Niemo\u017cliwe jest jednak, abym zapomnia\u0142a kiedykolwiek smak \njag\u00f3d z cukrem i ze \u015bmietan\u0105 albo z mlekiem. Dostawa\u0142o si\u0119 zawsze du\u017cy kubek. \nProsi\u0142am o ten ciemnozielony, z wygodnym uchem, z wyt\u0142aczanym wzorem w kratk\u0119. \nDo dzi\u015b babcia zachowa\u0142a kilka takich kubk\u00f3w. Gdy cz\u0119stuje zup\u0105, wyjmuj\u0119 z \nkredensu zielony kubek, ignoruj\u0105c postawiony dla mnie obok talerz. Siadam \nz ni\u0105 przy stole i jemy, spogl\u0105daj\u0105c na siebie z przeciwnych kra\u0144c\u00f3w ma\u0142ego \nsto\u0142u kuchennego, przy oknie z widokiem na podw\u00f3rze. Ledwie sko\u0144cz\u0119, podsuwa \ndrugie danie. Nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tak musia\u0142o by\u0107 zawsze – \nmy\u015bl\u0119. Kolonie, nie kolonie. Swoje dzieci, czy nie swoje. Babcia i babcine \nnawyki pozosta\u0142y niezmienne. Zawsze zwi\u0105zane z kuchni\u0105 i z tym domem. Nie umiem \nwyobrazi\u0107 jej sobie z dala od niego. Nigdy nie pracowa\u0142a. Dom, ko\u015bci\u00f3\u0142, sklep, \ntarg w Otwocku (z rzadka, nawet o zakup but\u00f3w prosi\u0142a synow\u0105 albo syna), \ns\u0105siadki i kole\u017canki to ca\u0142y jej \u015bwiat. Prowadzenie kolonii z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o \nnajwi\u0119ksz\u0105 w jej \u017cyciu ekstrawagancj\u0105. \n<\/span>Wyzwaniem i po\u015bwi\u0119ceniem.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>szko\u0142a<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-bidi-font-weight:bold'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dziesi\u0119\u0107 minut na piechot\u0119 drobnym \nkrokiem pierwszoklasisty. Taka odleg\u0142o\u015b\u0107 dzieli\u0142a m\u00f3j dom od szko\u0142y. \nPrzemierza\u0142am t\u0119 tras\u0119 pocz\u0105tkowo z matk\u0105, potem sama. Paskudne fartuszki \nzak\u0142ada\u0142o si\u0119 ju\u017c w domu, zim\u0105 przykrywa\u0142o je wierzchnie okrycie, latem by\u0142o \nwstyd. Nylonowe, nieprzepuszczaj\u0105ce powietrza odzienie z d\u0142ugim r\u0119kawem, \ngrzecznym bia\u0142ym ko\u0142nierzykiem typu bebe, po kolana, koniecznie zapinane \nszczelnie na guziki, by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em ci\u0105g\u0142ego utrapienia. Tak bardzo chcia\u0142am \nnosi\u0107 krzy\u017cak \u2013 fartuszek, z plisowank\u0105 na obrze\u017cu, z zapinanymi na krzy\u017c na \nplecach szelkami. R\u00f3wnie\u017c szyty z nylonu, w kolorze podobnym \u2013 granatowym lub \nczarnym \u2013 by\u0142 mimo wszystko obiektem po\u017c\u0105dania. Zgrabny, dziewcz\u0119cy, latem \nprzewiewny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Krzy\u017caczek otrzyma\u0142am do\u015b\u0107 \np\u00f3\u017ano. Ilekro\u0107 przypominam sobie szko\u0142\u0119 \u2013 pierwsze klasy podstaw\u00f3wki \u2013 widz\u0119 \nsiebie w dziwnym, ponurym, zgrzebnym fartuchu, w otoczeniu kole\u017canek w \npodobnych mundurkach, i koleg\u00f3w w podobnych, jedynie kr\u00f3tszych, do pasa. Stroju \npierwszoklasisty dope\u0142nia\u0142 worek z kapciami zwanymi \u201ejuniorki\u201d i tornister z sztucznej \nsk\u00f3ry, prostok\u0105tny. Worek s\u0142u\u017cy\u0142 dziewcz\u0119tom do swobodnego machania nim w takt \nmarszowego albo tanecznego kroku w drodze do szko\u0142y. Ch\u0142opcy woleli bardziej \naktywne wykorzystanie swoich \u2013 na dziedzi\u0144cu szko\u0142y trwa\u0142y wojny i potyczki. \nBro\u0144 ostra \u2013 brudne worki na buty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwszego wrze\u015bnia \u201881 roku \nsta\u0142am grzecznie przed szko\u0142\u0105, w drugiej parze, jako jedno z wielu dzieci z \nklasy pierwszej C, oczekuj\u0105c na pojawienie si\u0119 wychowawczyni. Mama sta\u0142a tu\u017c \nobok. Jeszcze czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie. Ba\u0142am si\u0119 jednak, co b\u0119dzie w\u00f3wczas, gdy \nb\u0119dzie musia\u0142a odej\u015b\u0107 i zostan\u0119 sama, zdana sama na siebie. Co b\u0119dzie, je\u015bli \nwychowawczyni oka\u017ce si\u0119 osob\u0105 niemi\u0142\u0105, a dzieci b\u0119d\u0105 si\u0119 ze mnie \u015bmia\u0107? I w \nog\u00f3le nikt mnie nie polubi. Z nikim si\u0119 nie zaprzyja\u017ani\u0119. Tu\u017c obok sta\u0142a jednak \nprzyjaci\u00f3\u0142ka o tym samym imieniu, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142am jeszcze z przedszkola. Mieszka\u0142a \nniedaleko mnie, jedn\u0105 ulic\u0119 dalej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Spogl\u0105da\u0142am na szko\u0142\u0119. \nWysoki, pi\u0119trowy, szaro malowany czy te\u017c po prostu brudny, budynek w kszta\u0142cie \nsze\u015bcianu. Po kilku minutach, gdy weszli\u015bmy wszyscy do \u015brodka, gdy niska, mi\u0142a, \nenergiczna pani zaprowadzi\u0142a nas do podziemi budynku, gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 \nszatnia, oddzielna dla ka\u017cdej klasy, zakratowana i zamykana na k\u0142\u00f3dk\u0119 po ka\u017cdym \ndzwonku na lekcj\u0119. Gdy przedostali\u015bmy si\u0119 w ko\u0144cu z trudem po\u015br\u00f3d t\u0142umu \nstarszych dzieci na g\u00f3r\u0119, \ni dalej korytarzem do naszej w\u0142asnej sali, ca\u0142a szko\u0142a wyda\u0142a mi si\u0119 \nlabiryntem, miejscem obcym i wrogim. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nG\u0142os nauczycielki by\u0142 nieprzyjemny i ostry. \nUp\u0142yn\u0119\u0142o sporo czasu zanim zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce \u201emoja pani od wuefu\u201d jest \nosob\u0105 \u0142agodn\u0105 i ciep\u0142\u0105. Nigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 jednak polubi\u0107 lekcji sportu. \nPani Eliza towarzyszy\u0142a mi do ostatniej klasy podstaw\u00f3wki. Po pomy\u015blnym \nprzej\u015bciu trzech pierwszych klas straci\u0142a wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 jako nauczycielka. \nPojawi\u0142y si\u0119 nowe osoby. Niezapomniany matematyk i nudna historyczka. <\/p>\nNiska, wysportowana pani, o gromkim g\u0142osie, wci\u0105\u017c \ndwa razy w tygodniu prowadzi\u0142a nas latem na boisko za szko\u0142\u0105 i, w obliczu \nobibok\u00f3w na \u0142awkach pod p\u0142otem oraz oboj\u0119tnych widz\u00f3w, przechodni\u00f3w, od strony \nulicy Ja\u015bminowej, pr\u00f3bowa\u0142a nauczy\u0107 nas trudnej sztuki gry w pi\u0142k\u0119 r\u0119czn\u0105 i \nkoszyk\u00f3wk\u0119. <\/p>\nB\u0142ogos\u0142awi\u0142am te dni, gdy lekcje nie odbywa\u0142y si\u0119 \nkoedukacyjnie. Mog\u0142am spokojnie spogl\u0105da\u0107 na niepowodzenia kole\u017canek, spo\u015br\u00f3d \nkt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie celowa\u0142a w rzucie ma\u0142\u0105 pi\u0142eczk\u0105, czy w skoku w dal. Ja \nnale\u017ca\u0142am do owej wi\u0119kszo\u015bci. Ka\u017cdy wyrzut by\u0142 ju\u017c od momentu ustawienia r\u0119ki \nfiaskiem. Nie potrafi\u0142am zrozumie\u0107 istoty techniki tego \u0107wiczenia ani jego \ncelu. Dla poprawienia humoru lubi\u0142am za to, oczekuj\u0105c na swoj\u0105 kolejno\u015b\u0107 na \n\u0142awkach przy p\u0142ocie, podpatrywa\u0107 \u015bwiat za p\u0142otem szko\u0142y. Szuka\u0107 znajomych \ntwarzy. Obserwowa\u0107 kolejk\u0119 pod sklepem mi\u0119snym, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w za\u0142amaniu \ndrogi, na zakr\u0119cie. <\/p>\nDzi\u015b mie\u015bci si\u0119 tam dom spotka\u0144 \u015awiadk\u00f3w Jehowy. \nOdnowiony i otynkowany, nie przyci\u0105ga ju\u017c niczyjej uwagi. Wtedy by\u0142 to budynek \nszarawy, zawsze w cieniu, ponury nieco, o niskim wej\u015bciu i drzwiach blaszanych, \nzamykanych szczelnie po po\u0142udniu za pomoc\u0105 sztab metalowych. \u017beby cho\u0107 by\u0142o \nczego strzec we wn\u0119trzu! N\u0119dza i rozpacz. Puste p\u00f3\u0142ki i sk\u0105pa \u201epodlada\u201d. Do \ntego sklepu mi\u0119snego jako ma\u0142a dziewczynka lubi\u0142am chodzi\u0107 z babci\u0105. <\/p>\nZajmowa\u0142am kolejk\u0119, siada\u0142am na murku, albo na \nsto\u0142eczku, albo na kraw\u0119\u017cniku, a babcia mog\u0142a sprawdzi\u0107 okoliczne sklepy. P\u00f3j\u015b\u0107 \n\u201eza tory\u201d albo \u201epo sprawunki\u201d. Gdy wraca\u0142a, kolejka wci\u0105\u017c d\u0142uga bez ko\u0144ca, a \nsklep wci\u0105\u017c zamkni\u0119ty. Gdy \u201erzucili\u201d cokolwiek, t\u0142um dostawa\u0142 drgawek i w\u00f3wczas \nnie by\u0142o bezpiecznie, aby dziecko pozostawa\u0142o w tym zam\u0119cie \ni k\u0142\u0119bowisku. By\u0142am wi\u0119c odsuwana na stron\u0119. Babcia za to sprawia\u0142a si\u0119 \ndzielnie. <\/p>\nTo by\u0142o oko\u0142o \u201982. W \u201886 wci\u0105\u017c siedzia\u0142am na \n\u0142awkach nieopodal boiska, czekaj\u0105c na swoj\u0105 kolejk\u0119 do rzutu pi\u0142eczk\u0105. \nSpogl\u0105daj\u0105c w lewo, mog\u0142abym, jedynie w czasie przerwy, dostrzec sylwetki \ndopalaj\u0105cych pety palaczy. Chowali si\u0119 zwykle w cieniu \u015bmietnik\u00f3w. Kub\u0142y \nchronione by\u0142y murowank\u0105 z bia\u0142ych cegie\u0142 z prze\u015bwitami, tak, \u017ce nikt nie m\u00f3g\u0142 \ntam si\u0119 schroni\u0107 i pozosta\u0107 w pe\u0142ni niezauwa\u017cony. Tu\u017c obok sta\u0142a jednak \u0142awka. \nStara, zielona, drewniana, wygodna \u0142awka ogrodowa. Ku niej przyci\u0105gni\u0119to dla \ntowarzystwa drug\u0105 bli\u017aniacz\u0105, odrapan\u0105 z farby. I ustawiono na wprost, tak, aby \nsiedz\u0105ce na \u0142awkach osoby mog\u0142y opiera\u0107 nogi na przeciwleg\u0142ym siedzeniu, \nu\u015bmiecha\u0107 si\u0119 do siebie g\u0142upkowato \ni wdmuchiwa\u0107 sobie w nos wzajemnie dymek szlug\u00f3w. <\/p>\nNieoczekiwanie wyrwa\u0142o mnie z zamy\u015blenia pojawienie \nsi\u0119 palaczy na \u0142awkach. Za wcze\u015bnie! Czy\u017cby przerwa? Po kilku sekundach \nzabrzmia\u0142 d\u017awi\u0119k dzwonka. Nauczycielka prawdopodobnie zwolni\u0142a klas\u0119 nieco \nwcze\u015bniej, w po\u015bpiechu pakuj\u0105c swoje tobo\u0142ki i licz\u0105c na wizyt\u0119 u lekarza, na \nkt\u00f3r\u0105 zapisa\u0142a si\u0119 pewnie dwa miesi\u0105ce wcze\u015bniej. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Szybko do\u0142\u0105czy\u0142am do \nschodz\u0105cej z boiska grupy dziewcz\u0105t prowadzonej przez nauczycielk\u0119 wuefu. Jak \nja nie lubi\u0142am, gdy ko\u0144czy\u0142a ona zaj\u0119cia z dzwonkiem! Bieg na ostatnie pi\u0119tro \ndo przebieralni, pobie\u017cne umycie d\u0142oni i twarzy \u2013 nikt nie \u015bni\u0142 o prysznicu, \ncho\u0107 szko\u0142a teoretycznie dawa\u0142a tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Zardzewia\u0142e prysznice \nnieu\u017cywane by\u0142y \u201eod zawsze\u201d, bo czasu na prysznic nie by\u0142o nigdy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wybiega\u0142y\u015bmy zgrzane z \nprzebieralni, ubranie klei\u0142o si\u0119 do cia\u0142a. Lato by\u0142o zwykle upalne. \u017badna z nas \nnie wiedzia\u0142a, czym jest dezodorant. Zw\u0142aszcza w m\u0142odszych klasach nikt nie \nu\u017cywa\u0142 kosmetyk\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y drogie i trudne do zdobycia. Potem bieg w d\u00f3\u0142 \nschod\u00f3w, do klasy geograficznej lub historycznej, gdy trzeba by\u0142o jeszcze \nprzepisa\u0107, a, w przypadku bardziej ambitnych, napisa\u0107 \u0107wiczenie, powt\u00f3rzy\u0107 \nmateria\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tak zwana d\u0142uga przerwa, nam \nzdawa\u0142a si\u0119 zawsze zbyt kr\u00f3tka w starszych klasach. Rzeczywi\u015bcie d\u0142u\u017cy\u0142a mi si\u0119 \nona jedynie w pocz\u0105tkowych latach podstaw\u00f3wki, gdy ubrana w niezno\u015bny \nfartuszek, kr\u0105\u017cy\u0142am wedle zalece\u0144 dyrektora i pilnuj\u0105cych nauczycielek w kr\u0105g \nspacerowy po korytarzu. Nie mo\u017cna by\u0142o usi\u0105\u015b\u0107 ani rozmawia\u0107. Nale\u017ca\u0142o sp\u0119dza\u0107 \nwolny czas przerwy, kr\u0105\u017c\u0105c w ko\u0142o. A\u017c do znudzenia, a\u017c do dzwonka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zbawieniem by\u0142y dni ciep\u0142e, \ngdy mo\u017cna by\u0142o si\u0119 wyrwa\u0107 z zakl\u0119tego kr\u0119gu \ni odetchn\u0105\u0107 \u015bwie\u017cym powietrzem na wybiegu przed szko\u0142\u0105. Po\u015br\u00f3d wysokich sosen, \nkt\u00f3re dodawa\u0142y uroku tej ponurej sk\u0105din\u0105d szkole. Niez\u0142ym wyj\u015bciem z sytuacji \nby\u0142o r\u00f3wnie\u017c odwiedzenie sto\u0142\u00f3wki, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 na parterze i \nprzylega\u0142a bezpo\u015brednio do \u015bwietlicy szkolnej. Tu, ci, kt\u00f3rzy posiadali \nwykupione roczne obiady mogli sto\u0142owa\u0107 si\u0119 codziennie. Mo\u017cna by\u0142o jednak po \nprostu przemkn\u0105\u0107 si\u0119 do stolika kole\u017canek czy koleg\u00f3w i dosi\u0105\u015b\u0107, pogada\u0107, \nposiedzie\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZawsze jad\u0142am obiady w sto\u0142\u00f3wce szkolnej. \nNieszczeg\u00f3lnie dobre, zape\u0142nia\u0142y jednak \u017co\u0142\u0105dek o odpowiedniej, \u201ezdrowej\u201d, \npo\u0142udniowej porze dnia. M\u00f3j \u017co\u0142\u0105dek tolerowa\u0142 \u017cylaste mi\u0119so wo\u0142owe w sosie \nszarym, jajko na twardo i listek sa\u0142aty pod beszamelem lub polany sosem \nmusztardowym. Kluski leniwe, pierogi i nale\u015bniki by\u0142y daniami wy\u015bmienitymi. \nDostawa\u0142am jednak g\u0119siej sk\u00f3rki na widok \u017cylastego i ko\u015bcistego kotleta \nschabowego oraz niewyra\u017anej papki ciemnozielonego szpinaku. Tego ostatniego \nsmako\u0142yku dotkn\u0119\u0142am na sto\u0142\u00f3wce szkolnej tylko raz. Organizm zareagowa\u0142 \ngwa\u0142town\u0105 negacj\u0105 i ca\u0142a zawarto\u015b\u0107 \u017co\u0142\u0105dka zwr\u00f3cona zosta\u0142a na talerz. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPrzez wiele lat nie chcia\u0142am spogl\u0105da\u0107 \u017cyczliwie na \nto zdrowe warzywo. Nie dalej jak dwa lata temu ca\u0142kiem nowe jego objawienie w \npostaci do\u015b\u0107 ostrego pakista\u0144skiego dania \nz dodatkiem kartofli dokona\u0142o przemiany moich gust\u00f3w kulinarnych. Nawet \nw\u0105tr\u00f3bka i m\u00f3\u017cd\u017cek, na kt\u00f3re spogl\u0105da\u0142am z odraz\u0105, sta\u0142y si\u0119 potrawami do \nzaakceptowania przyprawione odpowiednio, wedle zasad kuchni azjatyckiej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po obiedzie biegli\u015bmy na \nwy\u017csze pi\u0119tra do sal chemii, geografii albo muzyki. Szko\u0142a podstawowa ceni\u0142a \nmuzyk\u0119 i plastyk\u0119, kt\u00f3re znik\u0142y z planu lekcji w szkole \u015bredniej. Elementy \nhistorii sztuki realizowa\u0142a anemicznie historia i zaj\u0119cia j\u0119zyka polskiego. \nMuzyka by\u0142a jednak nieobecna. Pozostawa\u0142y wi\u0119c ju\u017c tylko wspomnienia z zaj\u0119\u0107 \npani Joni\u0144skiej czyli Jo\u0144skiej, jak wymawiali\u015bmy wszyscy jej nazwisko. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ekscentryczna m\u0142oda kobieta \nw epoce komunizmu potrafi\u0142a da\u0107 upust fantazji \ni poczuciu humoru, ubieraj\u0105c si\u0119 zawsze w, przyci\u0105gaj\u0105ce wzrok, barwne, \nniebanalne ciuszki. Getry t\u0119czowo-kolorowe, falbaniasta zielona czy \u017c\u00f3\u0142ta \nsp\u00f3dnica, koszule i kamizelki, narzutki i chustki, nastroszona tapirowana \nfryzura w kolorach rudym i ciemno rudym, wszystko to deklarowa\u0142o zgodnie zasady \nniepodleg\u0142o\u015bci szaro\u015bciom komunizmu. Prost\u0105 rado\u015b\u0107 \u017cycia, swobod\u0119 i artystyczne \ngusta. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Lubi\u0142am nasz\u0105 muzyczk\u0119 i jej \ndziwne zaj\u0119cia. Uczy\u0142a gry na flecie \u2013 obowi\u0105zkowej. Uczy\u0142a taktu i rytmu, \nrozdawa\u0142a b\u0119bny, tamburyny, cymba\u0142y i tr\u00f3jk\u0105ty. Akompaniowa\u0142a nam na pianinie i \ngitarze. \u015amiertelnie obrazi\u0142am si\u0119 na ni\u0105 jednak w momencie, gdy odm\u00f3wi\u0142a mi \nudzia\u0142u w wyst\u0119pach ch\u00f3ru szkolnego. \u201eZbyt s\u0142aby g\u0142os\u201d \u2013 brzmia\u0142 werdykt. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jak to? Tak lubi\u0142am \u015bpiewa\u0107 \ni tak wielkie wi\u0105za\u0142am z ch\u00f3rem nadzieje. Wkr\u00f3tce jednak pojawi\u0142 si\u0119 ko\u015bcielny \nruch oazowy i mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyj\u0119cia do scholi. Zapomnia\u0142am \no ekscentrycznej muzyczce. By\u0142 to ju\u017c ostatni m\u00f3j rok w szkole podstawowej. \nNerw\u00f3wka egzamin\u00f3w do szko\u0142y \u015bredniej. Olimpiada z j\u0119zyka polskiego. Zdecydowa\u0142am, \n\u017ce moim faworytem powinny si\u0119 sta\u0107 lekcje j\u0119zyka polskiego i umiej\u0119tno\u015bci \npisarskie. Chcia\u0142am pisa\u0107. Co\u015b tam wcze\u015bnie ju\u017c bazgroli\u0142am. Wiersze powstawa\u0142y \nw ci\u0105gu kilku lat podstaw\u00f3wki. Te wiersze, zapisane w zielonym zeszycie, \nkt\u00f3rego nie potrafi\u0119 dzi\u015b odnale\u017a\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPisanie stawa\u0142o si\u0119 przyjemno\u015bci\u0105, cho\u0107 wobec braku \nodwagi i inwencji, ogranicza\u0142am je do d\u0142ugich i fantazyjnych wypracowa\u0144 \nszkolnych. Nie potrafi\u0142am si\u0119gn\u0105\u0107 po pi\u00f3ro i co\u015b, ot tak, dla przyjemno\u015bci, na \npapierze, stworzy\u0107. A jednak humanistyczne zdolno\u015bci by\u0142y \u2013 twierdzili \ncz\u0142onkowie rodziny. – powinnam zdawa\u0107 do liceum, do klasy humanistycznej. To \nmiejsce dla dziewcz\u0105t. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTak si\u0119 sta\u0142o. Dzi\u015b jednak \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce na marne \nposz\u0142o moje zami\u0142owanie do \u0142amig\u0142\u00f3wek matematycznych i fizycznych, kt\u00f3re z pasj\u0105 \nrozwi\u0105zywa\u0142am w podstaw\u00f3wce, pod okiem ulubionego matematyka z brzuszkiem, \n\u0142ysin\u0105 i rudym w\u0105sikiem. Moje kilka \u201eluf\u201d w trzeciej klasie zmotywowa\u0142o mnie do \nwysi\u0142ku do tego stopnia, \u017ce nie pozwoli\u0142am sobie p\u00f3\u017aniej ani na chwil\u0119 na \nutrat\u0119 miana \u201e\u015bwietnej uczennicy\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nFizyka, cho\u0107 pasjonowa\u0142a przez pierwszy rok nauki, \nprzede wszystkim dzi\u0119ki osobie szalonego i roztargnionego nauczyciela, sta\u0142a \nsi\u0119 nudnym i niezno\u015bnym przedmiotem w ci\u0105gu lat p\u00f3\u017aniejszych. A sta\u0142o si\u0119 tak \nza spraw\u0105 belfra po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce i dyrektora szko\u0142y w jednej osobie. Ten sam \npan o czarnej, g\u0119stej czuprynie, ma\u0142ym brzuszku i zawsze surowym spojrzeniu bez \ncienia u\u015bmiechu, by\u0142 onegdaj nauczycielem matematyki mojego ojca. Odleg\u0142e to \nczasy \u2013 lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te zapewne i ostatnie ojcowskie lata podstaw\u00f3wki. \nSurowe zasady tego nauczyciela formowa\u0142y si\u0119 prawdopodobnie z up\u0142ywem lat, tak, \n\u017ce moje wspomnienia niezupe\u0142nie pokrywaj\u0105 si\u0119 z tymi, kt\u00f3re przywo\u0142ywa\u0142 ojciec. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZaj\u0119cia fizyki r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od zaj\u0119\u0107 matematyki \nobecno\u015bci\u0105 do\u015bwiadcze\u0144. Demonstracje dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnorakich substancji, \nprzyci\u0105gania i odpychania element\u00f3w magnetycznych, obiegi zamkni\u0119te i otwarte, \npr\u0105d przemienny, wszystkie te elementy my\u015blenia \u015bcis\u0142ego \ni pojmowania \u015bwiata metod\u0105 naukow\u0105, sta\u0142y si\u0119 dla mnie dzi\u015b szalenie i smutno \nodleg\u0142e. Humanistyczne zaj\u0119cia w klasie licealnej zag\u0142uszy\u0142y poci\u0105g do nauki. I \ndzi\u015b liczby wywo\u0142uj\u0105 u mnie zam\u0119t i zmieszanie. Dlatego sta\u0142e moje motto \n\u017cyciowe – Nie mam pami\u0119ci do cyfr – towarzyszy mi ju\u017c niestety od wielu lat. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nCyfry niezapisane przestaj\u0105 istnie\u0107. Pami\u0119ci do dat \ni dni urodzin nie posiadam. Ani nie stara\u0142am si\u0119 jej efektywnie wy\u0107wiczy\u0107. Moje \nwspomnienia z zaj\u0119\u0107 matematyki przywo\u0142uj\u0105 t\u0119 trudn\u0105 do opisania przyjemno\u015b\u0107, t\u0119 \nczyst\u0105 satysfakcj\u0119 w momencie odnalezienia prawid\u0142owej odpowiedzi w zadaniu. \nZa\u015b my\u015bl o zaj\u0119ciach fizyki stawia mi przed oczami obraz wielkiego sto\u0142u, tu\u017c \nprzed dwucz\u0119\u015bciow\u0105, zielon\u0105, suwan\u0105 tablic\u0105, oraz gestykulacj\u0119 nauczyciela i \njego skomplikowane eksplikacje, o tym jak to ebonitowe laski zyskuj\u0105 \nw\u0142a\u015bciwo\u015bci elektryzuj\u0105ce. \u201ePocieramy futerkiem lask\u0119 ebonitow\u0105\u201d \u2013 to formu\u0142a \ns\u0142owna, z kt\u00f3r\u0105 kojarzono fizyka. \nZ kt\u00f3rej wy\u015bmiewano si\u0119 bez ko\u0144ca. Przywo\u0142ywa\u0142a przecie\u017c w nastoletnich wtedy \nju\u017c g\u0142owach jednoznaczne skojarzenia ze sfer\u0105 seksualn\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nFizyki nie by\u0142o na egzaminach do szko\u0142y \u015bredniej. \nBy\u0142a jednak matematyka, z kt\u00f3rej dosta\u0142am tr\u00f3jk\u0119, i jedynie moja pi\u0105tka z \npolskiego uratowa\u0142a sytuacj\u0119. I pozwoli\u0142a mi dosta\u0107 si\u0119 do klasy \nhumanistycznej, gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142y dziewcz\u0119ta, a pi\u0119ciu ch\u0142opc\u00f3w zawsze \nzdawa\u0142o mi si\u0119 odrobin\u0119 zbyt zniewie\u015bcia\u0142ych. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jedyn\u0105 bli\u017csz\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105, \ns\u0105siadk\u0105 z \u0142awki by\u0142a Ada. Wiele lat p\u00f3\u017aniej utrzymywa\u0142y\u015bmy jeszcze znajomo\u015b\u0107. \nDzieli\u0142y nas tylko tory kolejowe w Stasinie. \nGdy wysz\u0142a za m\u0105\u017c i wyprowadzi\u0142a si\u0119 do Mi\u0144ska, nasz kontakt urwa\u0142 si\u0119 \nca\u0142kowicie. Miewam wyrzuty sumienia. Tak \u017cal tych przyja\u017ani, kt\u00f3re po latach \ntrac\u0105 znaczenie. Nigdy nie udawa\u0142o mi si\u0119 ich utrzyma\u0107. Pojawia\u0142y si\u0119 wci\u0105\u017c \nnowe znajomo\u015bci, nowe kontakty. Nie potrafi\u0142am jednak nigdy utrzyma\u0107 i \npiel\u0119gnowa\u0107 najstarszych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wiele z nich nie przetrwa\u0142o \npr\u00f3by czasu. Tracili\u015bmy p\u0142aszczyzn\u0119 porozumienia, \nw miar\u0119 jak zmienia\u0142y si\u0119 nasze pogl\u0105dy i tryb \u017cycia. Oddalenie r\u00f3wnie\u017c mia\u0142o \nznaczenie – od dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego sz\u00f3stego roku, z niewielkimi przerwami, \nnieustannie podr\u00f3\u017cuj\u0119. Wiele przyja\u017ani zgubi\u0142am p\u0119dz\u0105c do przodu, ku \nprzysz\u0142o\u015bci. Niekt\u00f3re z nich w zabawny, dziwaczny spos\u00f3b odnalaz\u0142y si\u0119 po \nlatach i nabra\u0142y znaczenia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tak by\u0142o w przypadku Eli. \nKole\u017canki z jednego miasteczka, z jednej podstaw\u00f3wki. Zawsze szalenie doro\u015ble i \npowa\u017cnie wygl\u0105da\u0142a, niezale\u017cnie od swojego m\u0142odego wieku. Wysoka brunetka o \nkr\u00f3tkich w\u0142osach, kt\u00f3re szybko zacz\u0119\u0142a farbowa\u0107. Nasze drogi schodzi\u0142y si\u0119 i \nrozchodzi\u0142y w momencie przynale\u017cno\u015bci do organizacji m\u0142odzie\u017cowych i ruch\u00f3w \nko\u015bcio\u0142a katolickiego. Znik\u0142a na kilka lat z oczu. Pojawi\u0142a si\u0119 po moim \npowrocie \nz Francji i sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z wierniejszych czytelniczek moich powie\u015bci dziwnej \ntre\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ela mia\u0142a swoj\u0105 histori\u0119. \nLosy jej zwi\u0105zku z \u017conatym m\u0119\u017cczyzn\u0105, jego rozw\u00f3d \ni ich obecne ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142y dla mnie rewelacj\u0105 i inspiracj\u0105. Jej historia by\u0142a \ntroch\u0119 podobna do mojej. Dobrze rozumia\u0142y\u015bmy si\u0119 w\u00f3wczas, gdy opowiada\u0142am jej o \nswojej konwersji, \no islamie i o tym, \u017ce rozw\u00f3d jest spraw\u0105 dozwolon\u0105 i mo\u017cliw\u0105 w religii, kt\u00f3r\u0105 \nprzyj\u0119\u0142am. Chwilami zazdroszcz\u0119 jej pouk\u0142adanego \u017cycia, spokoju, dziecka, m\u0119\u017ca \ni pewnej pracy. Tak jak ona zapewne z westchnieniem my\u015bli o moich wyjazdach, \npodr\u00f3\u017cach i \u201eciekawym \u017cyciu\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wszystko ma swoj\u0105 cen\u0119. Zn\u00f3w \nwr\u00f3ci\u0142am. M\u00f3j zwi\u0105zek zn\u00f3w stan\u0105\u0142 pod znakiem zapytania i straci\u0142am kolejn\u0105 \nprac\u0119. I zaczyna\u0107 trzeba od pocz\u0105tku, od dna. O ile \u0142atwiej by\u0142o by\u0107 dzieckiem, \nkt\u00f3re nie martwi si\u0119 o przysz\u0142o\u015b\u0107, a raczej wygl\u0105da jej z niecierpliwo\u015bci\u0105. Jak \nwielkie nadzieje wi\u0105za\u0142am z pomy\u015blnie zdan\u0105 matur\u0105, egzaminami na studia, potem \n \nz magisterk\u0105. Egzaminy, kt\u00f3re w czasie studi\u00f3w by\u0142y zmor\u0105, sta\u0142y si\u0119 obecnie \nswojego rodzaju nami\u0119tno\u015bci\u0105. Wpad\u0142am w wir test\u00f3w j\u0119zykowych, kurs\u00f3w i studi\u00f3w \npodyplomowych. Czy\u017cbym pragn\u0119\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do szko\u0142y po pi\u0119ciu niechcianych \nlatach studi\u00f3w na Polonistyce? Och, jeszcze jak. Ch\u0119ci i rzeczywisto\u015b\u0107 nie id\u0105 \njednak w parze. Zda\u0142am niedawno pomy\u015blnie egzamin na Romanistyk\u0119, ale szybko \nokaza\u0142o si\u0119, \u017ce braknie mi zapa\u0142u. \u017be strach przed biedowaniem i niech\u0119\u0107 do \n\u017cycia byle jakiego, pi\u0119cioletniego, do trud\u00f3w \u201e\u0142\u0105czenia ko\u0144ca z ko\u0144cem\u201d wobec \nbraku sta\u0142ej pracy, by\u0142y zbyt wielkie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wkr\u00f3tce po otrzymaniu \nindeksu zorientowa\u0142am si\u0119 jak lekkomy\u015blna by\u0142a moja decyzja. Moje marzenie o \ndyplomie romanistki i mo\u017cliwo\u015bciach pracy legalnego, dyplomowanego t\u0142umacza by\u0107 \nmo\u017ce nigdy si\u0119 nie ziszcz\u0105. Nigdy nie starcza mi zapa\u0142u, by doprowadzi\u0107 rzeczy \ndo ko\u0144ca, by zrealizowa\u0107 rozpocz\u0119te plany, pomys\u0142y, w po\u0142owie drogi do celu. \nNie starcza odwagi i wiary w siebie. Czyje\u015b gorzkie ostre s\u0142owo, czyj\u015b \nnegatywny komentarz sprawia, \u017ce osiadam na laurach, w depresji. Jak dot\u0105d \njedynie pisanie jest pasj\u0105 najsilniejsz\u0105 i realizowan\u0105 najwytrwalej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisz\u0105cy potrzebuj\u0105 \nakceptacji. Trywializm. By\u0107 mo\u017ce jednak wielu milczy tylko dlatego, \u017ce brak im \nodwagi, aby otworzy\u0107 usta, brak determinacji, aby przekaza\u0107 dalej to, co od lat \nsk\u0142adaj\u0105 do szuflady. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podobno ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re \nwidzimy w ksi\u0119garniach, filmy kt\u00f3re ogl\u0105damy nie s\u0105 dowodem, \u017ce najbardziej \nutalentowani arty\u015bci zdo\u0142ali zachwyci\u0107 publiczno\u015b\u0107 i przebi\u0107 si\u0119, wyj\u015b\u0107 na \nswoje, zainteresowa\u0107 sob\u0105 i swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105. To oznacza jedynie, \u017ce im si\u0119 \nuda\u0142o. Mieli szcz\u0119\u015bcie, kto\u015b im pom\u00f3g\u0142, mieli do\u015b\u0107 determinacji i silne \nwsparcie przyjaznych ludzi. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mo\u017ce ci, kt\u00f3rzy publikuj\u0105 s\u0105 \ntymi, kt\u00f3rzy najwi\u0119cej maj\u0105 wiary w siebie. Co \nz pozosta\u0142ymi? Zapewne odkryjemy ich dzie\u0142a po ich \u015bmierci. Je\u015bli nie ulegn\u0105 \nwcze\u015bniej zniszczeniu. Inni \u2013 w og\u00f3le nic nie napisz\u0105 i nie stworz\u0105. A mo\u017ce \ninna interpretacja jest prawid\u0142owa \u2013 ci kt\u00f3rzy z powodu niesprzyjaj\u0105cych \nokoliczno\u015bci nic nie zdo\u0142ali napisa\u0107 \ni wyda\u0107, najwidoczniej nie mieli nic ciekawego do powiedzenia. Bo pisania uczy\u0107 \ntrzeba si\u0119 samodzielnie. Bo warsztaty pisarskie to bzdura \u2013 jak swobodnie \ninterpretowa\u0107 mo\u017cna wypowied\u017a polskiej poetki noblistki…<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\nwiara<span\nstyle='mso-bidi-font-weight:bold'><o:p><\/o:p><\/span><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 w ruch \noazowy w ostatniej klasie podstaw\u00f3wki. Kto\u015b wspomnia\u0142 \no ko\u015bciele, spotkaniach, mi\u0142ej atmosferze i piosenkach przy akompaniamencie \ngitary. Rzeczywi\u015bcie. W ko\u015bciele odbywa\u0142y si\u0119 spotkania. W ka\u017cdy pi\u0105tek. \nPojawi\u0142am si\u0119 tam pewnego tygodnia, wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi. By\u0142o rado\u015bnie. G\u0142o\u015bno. \nMale\u0144ka sala w pomieszczeniach ko\u015bcielnych. Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 w trakcie budowy, \ntymczasem msze odbywa\u0142y si\u0119 jeszcze w starej, drewnianej, zielonej kaplicy. W \nSali nie starcza\u0142o miejsca dla wszystkich, niekt\u00f3rzy siedzieli na sto\u0142ach, inni \nstali. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy nasta\u0142a cisza dowiedzieli\u015bmy \nsi\u0119, co oznacza sformu\u0142owanie \u201e\u015bwiat\u0142o i \u017cycie\u201d. Na ma\u0142ych znaczkach-nalepkach \nwidnia\u0142y greckie litery u\u0142o\u017cone w posta\u0107 krzy\u017ca. \u201e\u015bwiat\u0142o\u201d w pionie i \u201e\u017cycie\u201d w \npoziomie. Chrystus by\u0142 \u015bwiat\u0142em. Chrystus by\u0142 \u017cyciem. To by\u0142 grecki krzy\u017c \nr\u00f3wnoramienny. Po powrocie do domu naklei\u0142am znaczek na nowiute\u0144k\u0105 gitar\u0119 \nklasyczn\u0105 i z dum\u0105 pokazywa\u0142am przyjacio\u0142om. Nale\u017ca\u0142am do ruchu \u015awiat\u0142o-\u017bycie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWkr\u00f3tce wszystko przyj\u0119\u0142o bardziej zorganizowany \nkszta\u0142t. Podzielono nas na grupy, oddzielne dla ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t. Spotkania \nodbywa\u0142y si\u0119 co tydzie\u0144, w grupach. Ka\u017cdy zobowi\u0105zywa\u0142 si\u0119 przyj\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c w \npi\u0105tek, na wsp\u00f3ln\u0105 dla wszystkich, modlitw\u0119. <\/p>\nPodoba\u0142o mi si\u0119. Wszyscy moi przyjaciele byli \nzaciekawieni dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ruchu. Co tydzie\u0144 pojawia\u0142o si\u0119 wiele nowych os\u00f3b. \nR\u00f3wnie wiele si\u0119 jednak wykrusza\u0142o. Znikali. Pytano, dlaczego. Potem \nzapominano. Ludzie przychodzili i po kilku tygodniach stwierdzali, \u017ce tego typu \norganizacje i ich idea\u0142y zdecydowanie nie odpowiadaj\u0105 ich stylowi \u017cycia \ni \u015bwiatopogl\u0105dowi. Mnie jednak fascynowa\u0142a energia i dynamika tego ruchu. <\/p>\nBy\u0142am nie\u015bmia\u0142\u0105, naiwn\u0105 dziewczyn\u0105. Lubi\u0142am \norganizacje i stowarzyszenia. Pewniej czu\u0142am si\u0119 w grupie. Nie chcia\u0142am nigdy \nprzodowa\u0107, wybija\u0107 si\u0119 czy ujawnia\u0107. Ten ruch ukszta\u0142towa\u0142, w pewnym stopniu, \nmoj\u0105 osobowo\u015b\u0107. Wci\u0105\u017c jeszcze jestem t\u0105 nie\u015bmia\u0142\u0105 dziewczyn\u0105 sprzed lat, mimo \nwielu do\u015bwiadcze\u0144, podro\u017cy, zdobytej wiedzy \ni \u015bwiatopogl\u0105du, kt\u00f3ry wielu uwa\u017ca za dziwny i niecodzienny. By\u0142am szar\u0105 myszk\u0105 \ntam, w oazie, cho\u0107 z up\u0142ywem lat wst\u0119powa\u0142am na kolejne stopnie wtajemniczenia.\n<\/p>\nZaproponowano mi prowadzenie grupy. Przekazywanie \nwiedzy religijnej by\u0142o dla mnie szczeg\u00f3lnie mozolne. Tak trudno by\u0142o \nprzyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 niesfornych dziewcz\u0105t. Trudno odpowiada\u0107 na ich pytania, na \nkt\u00f3re sama wci\u0105\u017c jeszcze poszukiwa\u0142am odpowiedzi.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/p>\n– W Biblii napisane jest! \nAle dlaczego? Dlaczego Maria by\u0142a niepokalanie pocz\u0119ta? Dlaczego Tr\u00f3jca \u015bwi\u0119ta \njest tajemnic\u0105? Prosz\u0119 wyt\u0142umacz. Dlaczego nie? Dlaczego tak? <\/p>\nPo kilku latach wci\u0105\u017c powraca\u0142y do mnie te same \npytania. Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 przeszkadza\u0142a mi w pracy animatorki. Nie umia\u0142am \nwypowiada\u0107 w\u0142asnych, ci\u0119\u017cko wypracowanych pogl\u0105d\u00f3w z odpowiedni\u0105 doz\u0105 pewno\u015bci \nsiebie. To, w co wierzy\u0142am, zdawa\u0142o si\u0119 w\u0105tpliwe. Dlaczego? Wierzy\u0142am przecie\u017c \nw tr\u00f3jc\u0119 ca\u0142\u0105 dusz\u0105 i umys\u0142em. A jednak samej sobie nigdy nie mog\u0142am jej \nlogicznie wyt\u0142umaczy\u0107. Wci\u0105\u017c jednak je\u017adzi\u0142am na spotkania oazowe, zbywa\u0142am \nbyle czym siebie i swoje w\u0105tpliwo\u015bci. Przeprasza\u0142am Boga w modlitwie. <\/p>\nZda\u0142am \u201eegzamin oazowy\u201d. Sprawdzi\u0142am si\u0119. By\u0142am \nwci\u0105\u017c szar\u0105 myszk\u0105, tak\u0105 jednak, kt\u00f3r\u0105 wszyscy znali i lubili. By\u0142am t\u0105 \u0142adn\u0105, \nmi\u0142\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra tak \u0142adnie gra na gitarze, tak \u0142adnie \u015bpiewa, tak oryginalnie \nsi\u0119 ubiera. Kto nie lubi s\u0142ucha\u0107 komplement\u00f3w na w\u0142asny temat? To prawda, \u017ce \nzasady tego ruchu by\u0142y zgodne w\u00f3wczas z moimi nawykami, natur\u0105 \ni charakterem. Zaakceptowa\u0142am mod\u0119 na wyci\u0105gni\u0119te, d\u0142ugie swetry i sp\u00f3dnice do \nkostek. Ten styl, kt\u00f3ry wielu myli\u0142o z hipisowskim. Rezygnacja z picia i \npalenia r\u00f3wnie\u017c by\u0142a drobiazgiem. Sama zrezygnowa\u0142am dodatkowo z mi\u0119sa. Ot, \njedno wyrzeczenie wi\u0119cej. \nA wegetarianizm by\u0142 przecie\u017c tak modny. <\/p>\nRuch oazowy by\u0142 dla mnie odryciem. Jednocze\u015bnie, \njedynie etapem w rozwoju. To nie by\u0142 koniec drogi, lecz jej pocz\u0105tek. Wielu \nrzeczy, z kt\u00f3rymi zetkn\u0119\u0142am si\u0119 w ko\u015bciele katolickim, nie akceptowa\u0142am. \nPrzymyka\u0142am oczy. Udawa\u0142am, \u017ce wszystko jest do przyj\u0119cia. I Tr\u00f3jca, kt\u00f3ra \njednocze\u015bnie jest Bogiem Jedynym i hostia i spowied\u017a. Pojawia\u0142o si\u0119 jednak zbyt \nwiele natr\u0119tnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Du\u017co czyta\u0142am. By\u0142a to \njednak literatura katolicka. Wielu ludzi spotyka\u0142am, byli to jednak Polacy i \nkatolicy. Nie interesowa\u0142o mnie to, co g\u0142osz\u0105 inne religie. Nie chcia\u0142am czyta\u0107 \nksi\u0105\u017cek pisanych przez nie-katolik\u00f3w. Wystarcza\u0142 mi kontakt z przyjaci\u00f3\u0142mi \nz ko\u015bcio\u0142a. Moje wyjazdy na letnie rekolekcje, moja grupa, moja schola, m\u00f3j \n\u015bpiew podczas mszy i gra na gitarze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dopiero wyjazd do Francji \nsprawi\u0142, \u017ce nie musia\u0142am czyta\u0107 ksi\u0105\u017cek o innych religiach. S\u0142owa pojawi\u0142y si\u0119 \nsame. Pojawili si\u0119 przyjaciele protestanci, kalwini i luteranie, pojawi\u0142 si\u0119 \nm\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3rego pokocha\u0142am, protestant. Pojawili si\u0119 muzu\u0142manie \u2013 \nMaroka\u0144czycy. \nI liberalni Francuzi. I dylematy mi\u0142o\u015bci. Pigu\u0142ka antykoncepcyjna nied\u0142ugo po \npierwszym zbli\u017ceniu z m\u0119\u017cczyzn\u0105. Rzadsze odwiedziny w ko\u015bciele, bo \nprotestantyzm szturmowa\u0142 moje szare kom\u00f3rki i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma odwrotu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Katolicyzm przesta\u0142 by\u0107 \njedynym znanym mi \u015bwiatopogl\u0105dem. Idea\u0142y ojca Blachnickiego, w kt\u00f3re wci\u0105\u017c \nwierzy\u0142am, okaza\u0142y si\u0119 trudne do zrealizowane w \u015bwiecie liberalizmu, kt\u00f3ry \npozna\u0142am i kt\u00f3remu nie potrafi\u0142am si\u0119 oprze\u0107. Porzuci\u0142am zobowi\u0105zanie do ca\u0142kowitej \nabstynencji od alkoholu, czysto\u015b\u0107, msze cotygodniowe, spowied\u017a. Ta ostania nie \nby\u0142a ju\u017c \u0142atwa i prosta, rutynowa. Je\u015bli zdoby\u0142am si\u0119 na odwag\u0119, by do niej \nprzyst\u0105pi\u0107, do\u015bwiadczenie to by\u0142o m\u0119k\u0105 nie do opisania, ze wzgl\u0119du na \ntowarzysz\u0105ce jej uczucia wstydu i w\u0105tpliwo\u015bci. I tak mia\u0142o pozosta\u0107 przez d\u0142ugi \nczas.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W oazie, jak nazywali\u015bmy \nruch \u015awiat\u0142o-\u017bycie, z biegiem lat coraz bardziej dra\u017cni\u0142a mnie uczuciowo\u015b\u0107 i \nnadwra\u017cliwo\u015b\u0107. Denerwowa\u0142o sentymentalne podej\u015bcie do spraw wiary. Rozedrgane \nmodlitwy i wezwania do Ducha \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry zdawa\u0142 mi si\u0119 najbardziej \nnieprawdziw\u0105 i abstrakcyjn\u0105 z postaci Tr\u00f3jcy. Gdzie by\u0142 w ca\u0142ym tym \nrozgardiaszu jeden B\u00f3g? Ten gro\u017any i surowy, B\u00f3g ojciec. B\u00f3g, kt\u00f3rego \njedynow\u0142adztwa nie poddawano \nw w\u0105tpliwo\u015b\u0107. Kt\u00f3ry nie potrzebowa\u0142 naszej chwa\u0142y i p\u0142aczliwych piosenek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do kogo zreszt\u0105 skierowane \nby\u0142y te pie\u015bni? Nie chodzi\u0142o przecie\u017c o to, aby ich wykonanie mnie wbija\u0142o w \npych\u0119, mi sprawia\u0142o przyjemno\u015b\u0107, mnie wprowadza\u0142o w stan euforii i ekstazy? Na \ntym etapie rozwa\u017ca\u0144 zna\u0142am ju\u017c zasady filozofii realistycznej Tomasza \nz Akwinu. Zna\u0142am r\u00f3wnie\u017c twierdzenia i idee \u015bw. Augustyna i mistyk\u00f3w takich, \njak Jan od Krzy\u017ca i \u015bw. Teresa z Avilla. Nieobce by\u0142y mi ich tezy o mo\u017cliwo\u015bci \nzbli\u017cenia si\u0119 do Boga przez ekstaz\u0119 i d\u0142ugotrwa\u0142\u0105, pe\u0142n\u0105 zaanga\u017cowania, \nmodlitw\u0119. Przez posty i wyrzeczenia. (Ich idee w tej chwili przywodz\u0105 na my\u015bl \nza\u0142o\u017cenia sufizmu w islamie.) <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niezale\u017cnie jednak od tego \njak poci\u0105gaj\u0105ce zdawa\u0142y mi si\u0119 rozwa\u017cania \u015bw. Teresy \ni \u015bw. Jana od Krzy\u017ca, niezale\u017cnie od tego jak dobrze potrafi\u0142am si\u0119 modli\u0107 \nprzez \u015bpiew \ni g\u0142o\u015bn\u0105, spontaniczn\u0105 modliw\u0119, ja szuka\u0107 chcia\u0142am w\u0142asnej drogi. Wierzy\u0142am, \u017ce \nzaprowadzi mnie do Boga prawdziwego, nie na obraz i podobie\u0144stwo ludzi. \nChcia\u0142am zrozumie\u0107, kim by\u0142, zanim namalowano pierwsze jego wizerunki. Zanim \nzacz\u0119to przypisywa\u0107 mu r\u00f3\u017cnorakie formy, zachowania, w\u0142a\u015bciwo\u015bci i cechy, \nkt\u00f3rych, jak s\u0105dzi\u0142am, posiada\u0107 nie m\u00f3g\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W mi\u0119dzyczasie pojawi\u0142 si\u0119 \ncz\u0142owiek, ksi\u0105dz, kt\u00f3rego wiedza pozwoli\u0142a mi niemal uwierzy\u0107, \u017ce moim \nprzeznaczeniem mo\u017ce by\u0107, mimo wszystko, oaza. On naucza\u0142 m\u0105drze, jego kazania \nwychodzi\u0142y poza nud\u0119 i rutyn\u0119. Jego s\u0142owa by\u0142y przekonuj\u0105ce i uczciwe. M\u00f3wi\u0142 \no swojej wierze bez uniesienia i ekstazy. M\u00f3wi\u0142 o Bogu z czci\u0105, ale i \nkonkretnie, jasno. Kilkakrotnie prowadzi\u0142 rekolekcje, czyli letnie wyjazdy \noazowe. Po dw\u00f3ch latach jednak znik\u0142 z naszej parafii, przeniesiony do jednej z \nwarszawskich. Straci\u0142am z nim kontakt i zn\u00f3w sta\u0142am si\u0119 bezradna w swoich \nposzukiwaniach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zdecydowa\u0142am si\u0119 na ostatni \nju\u017c wyjazd na letni\u0105 oaz\u0119. Do miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conej niedaleko Puszczy \nKampinoskiej, w zalesionej okolicy. Wyjazd ten organizowa\u0142 pewien ksi\u0105dz z \nWarszawy, kt\u00f3rego nie zna\u0142am. Z \u0142atwo\u015bci\u0105 udawa\u0142o mu si\u0119 nawi\u0105zywa\u0107 kontakty \nz m\u0142odzie\u017c\u0105. Wzbudza\u0142 zaufanie. Podoba\u0142 mi si\u0119 jego styl \u017cycia, spos\u00f3b, w jaki \nm\u00f3wi\u0142 o wierze i do\u015bwiadczeniu poszukiwania Boga. Jego wypowiedzi by\u0142y twarde i \nstanowcze. Wiara wymaga\u0142a po\u015bwi\u0119ce\u0144 \u2013 m\u00f3wi\u0142. To prawda. Nieco p\u00f3\u017aniej jednak, w \nzupe\u0142nie innym kontek\u015bcie spojrza\u0142am na t\u0119 wypowied\u017a. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nKsi\u0105dz lubi\u0142 wyprawy po okolicy. Odwiedzili\u015bmy \nwszyscy le\u015bnicz\u00f3wk\u0119, odprawi\u0142 msz\u0119 polow\u0105. Wspania\u0142e do\u015bwiadczenie, \nfranciszka\u0144skie. Nadszed\u0142 dzie\u0144, gdy odwa\u017cy\u0142am si\u0119 powa\u017cnie z nim porozmawia\u0107. \nO sobie, swoich problemach z wiar\u0105. O pragnieniu odej\u015bcia \nz oazy, poszukiwaniach i w\u0105tpliwo\u015bciach. Zabra\u0142 mnie w\u00f3wczas na spacer. By\u0142 \nwiecz\u00f3r. Jechali\u015bmy nieo\u015bwietlon\u0105 drog\u0105 po\u015br\u00f3d lasu. W pewnym momencie \nwyskoczy\u0142o pod ko\u0142a male\u0144kie zwierz\u0119. \u015awist opon i nasze przera\u017cenie. Ksi\u0119dzu \nuda\u0142o si\u0119 jednak opanowa\u0107 kierownic\u0119 i unikn\u0105\u0107 zderzenia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zatrzymali\u015bmy si\u0119 przy \ndrodze, aby och\u0142on\u0105\u0107. Rozmawiali\u015bmy dalej. On wci\u0105\u017c powraca\u0142 do tematu \npo\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Bogu. – B\u00f3g by\u0142 wi\u0119c istot\u0105 szalenie wymagaj\u0105c\u0105 – my\u015bla\u0142am, \nspogl\u0105daj\u0105c jednocze\u015bnie na siedz\u0105cego obok ksi\u0119dza. By\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0105, jak ka\u017cdy \ninny, wydawa\u0142 mi si\u0119 jedynie bardziej samotny i emocjonalnie ubo\u017cszy. Czy nie \nmia\u0142 tych samych potrzeb, co inni m\u0119\u017cczy\u017ani? Czy rzeczywi\u015bcie by\u0142 powo\u0142any do \n\u017cycia w samotno\u015bci \ni celibacie? Sprawia\u0142 wra\u017cenie osoby delikatnej i zagubionej, niezale\u017cnie od \ntego, jak surowe by\u0142y jego s\u0142owa, jak pewnie wypowiada\u0142 si\u0119 o swoich wyborach i \nprzekonaniach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dlaczego B\u00f3g chcia\u0142, aby \nludzie wybierali \u017cycie przeciwne naturze? Przywo\u0142a\u0142am w\u00f3wczas uczucie jakie \nmnie ogarn\u0119\u0142o, gdy tu\u017c przed nasz\u0105 nocn\u0105 wypraw\u0105 przytuli\u0142 mnie na chwil\u0119 do \nsiebie, przyjacielsko. Odczu\u0142am wtedy zmieszanie i co\u015b jeszcze. Mo\u017ce by\u0142o to \npodniecenie, do kt\u00f3rego nie chcia\u0142am si\u0119 przyzna\u0107 nawet przed sob\u0105 sam\u0105. By\u0142am \nprzecie\u017c wci\u0105\u017c jeszcze niewinn\u0105 i naiwn\u0105 dziewczyn\u0105. Nie jestem pewna jak \nzareagowa\u0142 jego organizm na ten akt czu\u0142o\u015bci czy przyja\u017ani. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wierz\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy, \nkt\u00f3rych zna\u0142am, by\u0142o uczciwych. \u017be rzeczywi\u015bcie starali si\u0119 realizowa\u0107 zasady \nustalone przez ko\u015bci\u00f3\u0142. Jedn\u0105 z istotniejszych by\u0142 czysto\u015b\u0107 i celibat. A jednak \nmoje odczucia nienaturalnego zmieszania po incydencie na drodze w\u015br\u00f3d lasu \nsprawi\u0142y, \u017ce jeszcze cz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 w mojej g\u0142owie w\u0105tpliwo\u015bci. Jeszcze \nszybciej postanowi\u0142am odej\u015b\u0107 z oazy, w og\u00f3le wyjecha\u0107 z Polski, spojrze\u0107 na ni\u0105 \nz dala, z perspektywy kraju laickiego, kraju, kt\u00f3ry nie deklarowa\u0142 \nprzynale\u017cno\u015bci nijakiej. Nie zobowi\u0105zywa\u0142 i nie obligowa\u0142. Jednocze\u015bnie wi\u0119c \nnie zmusza\u0142 do hipokryzji, kt\u00f3ra w\u0105sk\u0105 jedynie lini\u0105 oddziela si\u0119 od gorliwo\u015bci \ni prawdziwego zaanga\u017cowania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWraz z wyjazdem urwa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kontakt z \nprzyjaci\u00f3\u0142mi, kt\u00f3rych pozna\u0142am w oazie, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3lnie prze\u017cywa\u0142am wzloty i \nupadki wiary. Wielu z nich odesz\u0142o z ruchu na podobnym etapie. By\u0142a w\u015br\u00f3d tych, \nkt\u00f3rzy odeszli bliska przyjaci\u00f3\u0142ka, kt\u00f3ra do dzi\u015b jest praktykuj\u0105c\u0105 katoliczk\u0105 \ni twardo broni swoich przekona\u0144. Od kilku lat jest m\u0119\u017catk\u0105, on wyznaje te same \nprzekonania, s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi. Nie potrafimy ju\u017c jednak pozosta\u0107 na tym samym \npoziomie porozumienia. Znik\u0142a \u0142atwo\u015b\u0107 konwersacji, tkwi\u0105 mi\u0119dzy nami \nniedom\u00f3wienia i \u017cale. Unikamy si\u0119. A mo\u017ce to ja ich unikam. Przyjaci\u00f3\u0142ka za \nwszelk\u0105 cen\u0119 stara si\u0119 utrzyma\u0107 nasze kontakty. Temperuje zap\u0119dy m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry \nsypie \u017cartami, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce mog\u0105 mnie one razi\u0107. Nie. Nie \npotrafi\u0119 zachowa\u0107 istotnej wi\u0119zi z tymi, kt\u00f3rzy nie odbieraj\u0105 na tej samej \nfali. Nasze drogi zbyt gwa\u0142townie si\u0119 rozmijaj\u0105. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jedn\u0105 z os\u00f3b, kt\u00f3re \nca\u0142kowicie znikn\u0119\u0142y z mojego \u017cycia by\u0142 ch\u0142opak, kt\u00f3ry sprawi\u0142, \u017ce czerwieni\u0142am \nsi\u0119 bez powodu, a serce bi\u0142o mi mocniej. On, podobnie jak ja, w lipcu \nprzeznacza\u0142 czas na wyjazdy oazowe, w sierpniu wyrusza\u0142 na pielgrzymk\u0119, zim\u0105 \nza\u015b je\u017adzi\u0142 na spotkania Taize. Zanim go jednak pozna\u0142am, przez kilka lat na \npielgrzymki chodzi\u0142am w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142ek. Ich matki nazywa\u0142am \nciociami. To by\u0142y \u201eciocie przyszywane\u201d, kole\u017canki mamine, o kt\u00f3rych \nniesprawiedliwie nie napisa\u0142am ani s\u0142owa w jednym \nz pocz\u0105tkowych rozdzia\u0142\u00f3w tej ksi\u0105\u017cki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ciocia Krysia, kt\u00f3r\u0105 lubi\u0142am \nnajbardziej, mia\u0142a c\u00f3rk\u0119 Jul\u0119. Zna\u0142y\u015bmy si\u0119 od dzieci\u0144stwa. Pojawia si\u0119 na \nwielu moich czarno-bia\u0142ych fotkach, robionych r\u0119k\u0105 taty. Julka w\u0142a\u015bnie towarzyszy\u0142a \nmi w pierwszej pielgrzymce. Nasi rodzice odprowadzili swoje pociechy do \nnajbli\u017cszej wioski, gdzie zatrzymywa\u0142 si\u0119 po raz pierwszy korow\u00f3d \npielgrzymkowicz\u00f3w. Z niewiadomych powod\u00f3w rodzice stwierdzili, \u017ce znacznie \n\u0142atwiej b\u0119dzie nam rozpocz\u0105\u0107 pielgrzymowanie od wsi Babice, zamiast od ko\u015bcio\u0142a \n\u015bw. Anny w centrum Warszawy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Julka nie towarzyszy\u0142a mi \nzbyt d\u0142ugo. Os\u0142ab\u0142a i wycofa\u0142a si\u0119 z pielgrzymowania. Ja jednak postanowi\u0142am za \nwszelk\u0105 cen\u0119 dotrze\u0107 do Cz\u0119stochowy, niezale\u017cnie od kurzu, brudu, zm\u0119czenia, \nupa\u0142u i niezliczonej ilo\u015bci zropia\u0142ych, bol\u0105cych b\u0105bli na stopach. Nie by\u0142o \n\u201enajlepszych\u201d i \u201enajwygodniejszych\u201d but\u00f3w. Ka\u017cdy but sprawia\u0142 b\u00f3l po kilku \ngodzinach marszu. Nawet najstarsze, sprawdzone zawodzi\u0142y w\u0142a\u015bciciela. Zwieszona \nze zm\u0119czenia i unikaj\u0105ca s\u0142o\u0144ca g\u0142owa dostrzega\u0142a stopy obute w sanda\u0142y obok \ntych wiernych trampkom, adidasom, bucikom w stylu piel\u0119gniarek i salowych, \njakie nosi\u0142y niegdy\u015b moja babcia \ni matka. Oczy dostrzega\u0142y nawet ci\u0119\u017ckie, czarne, sk\u00f3rzane buty zwane pospolicie \n\u201eglanami\u201d. Ich w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 w\u0142a\u015bnie Antek, kt\u00f3ry po kilku dniach postanowi\u0142 \nsi\u0119 z nimi jednak po\u017cegna\u0107 i wdzia\u0107 l\u017cejsze, zdarte adidasy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142 o rok starszy. \nWiedzia\u0142am, \u017ce mieszka w Stasinie, niedaleko tor\u00f3w, \nw okolicy jeszcze bardziej zalesionej ni\u017c moja. Widywali\u015bmy si\u0119 podczas spotka\u0144 \noazowych, jednak zar\u00f3wno moja jak i jego nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 nie pozwoli\u0142a nam \nwcze\u015bniej na zawarcie znajomo\u015bci. Dopiero, gdy sko\u0144czy\u0142am osiemna\u015bcie lat \nponownie zbli\u017cyli\u015bmy si\u0119 do siebie \ni zdecydowali\u015bmy pozosta\u0107 razem. Nie by\u0142o b\u0142yskawic, nie by\u0142o sztucznych ogni, \na jednak by\u0142a mi\u0119dzy nami ni\u0107 porozumienia bardzo dla nas obojga cenna. By\u0142o \niskrzenie. Te wspomnienia s\u0105 dla mnie dzi\u015b wa\u017cne. Pami\u0119tam w\u0119drowanie do \nCz\u0119stochowy podczas kolejnej pielgrzymki, kt\u00f3re odbyli\u015bmy trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce. \nNa tyle, na ile by\u0142o to mo\u017cliwe \nw upale, gdy cia\u0142o p\u0142yn\u0119\u0142o potem i ka\u017cdy dotyk bli\u017aniego zdawa\u0142 si\u0119 niezno\u015bny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W\u0119drowali\u015bmy razem, a \nwieczorami, gdy dochodzili\u015bmy do kolejnej wioski, w kt\u00f3rej przeznaczano nam \nmiejsca na nocleg, lubi\u0142am zamyka\u0107 ze zm\u0119czenia oczy i i\u015b\u0107 przed siebie ufnie \ntrzymaj\u0105c za r\u0119k\u0119 mojego przewodnika. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jest takie zdj\u0119cie, kt\u00f3re \nprzywo\u0142uje tamte pielgrzymkowe wspomnienia szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie. Post\u00f3j gdzie\u015b \nniedaleko Cz\u0119stochowy. Ogromne zm\u0119czenie \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszej grupy bezsilnie \nrozk\u0142ada si\u0119 na trawie tu\u017c po doj\u015bciu do miejsca odpoczynku. Widz\u0119 siebie, \nbardzo chud\u0105, nisk\u0105 panienk\u0119, w czarnym zbyt d\u0142ugim, wyci\u0105gni\u0119tym t-shircie i \nprzykr\u00f3tkich spodniach, upolowanych na darach z ko\u015bcio\u0142a. Widz\u0119 Antka w \nd\u017cinsach do kolan i kraciastej flanelowej koszuli bez ramion. Ca\u0142uje mnie, \npochylaj\u0105c si\u0119 tak, \u017ce zas\u0142ania moj\u0105 twarz w obiektywie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ostatniego dnia pielgrzymki, \nna ostatnim postoju, zawsze mia\u0142a miejsce gor\u0105czkowa przebieranka i \nzamieszanie. Dziewcz\u0119ta wdziewa\u0142y d\u0142ugie sp\u00f3dnice na kr\u00f3tkie spodenki, ch\u0142opcy \nwci\u0105gali d\u0142ugie spodnie, ksi\u0119\u017ca zak\u0142adali grube, \u201enormalne\u201d sutanny i zapinali \nje poprawnie od do\u0142u do g\u00f3ry. By\u0142o od\u015bwi\u0119tnie. Atmosfera uroczysto\u015bci \ndelikatniejszym wyciska\u0142a \u0142zy z oczu. Dopiero jednak wej\u015bcie do miasta i \nruszenie do \u015bwi\u0105tyni by\u0142o chwil\u0105 prawdziwie podnios\u0142\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kt\u00f3rego\u015b roku \npielgrzymowanie odrobin\u0119 nam si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0142o. Chcia\u0142am zosta\u0107 kilka dni w \nCz\u0119stochowie, rozbi\u0107 wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi namioty na terenie jednego z \nprzyjaznych nam klasztor\u00f3w. Stamt\u0105d ruszyli\u015bmy ca\u0142\u0105 paczk\u0105 nad jezioro, gdzie\u015b \nw Polsk\u0119, do rodziny mojego, jak go ju\u017c w\u00f3wczas nazywa\u0142am dumnie, ch\u0142opaka. \nNamioty, lato, wakacje i s\u0142o\u0144ce. Spa\u0142am w namiocie z dziewcz\u0119tami. \nRomansowali\u015bmy w dzie\u0144. W nocy grzecznie ka\u017cdy udawa\u0142 si\u0119 do w\u0142asnego lokum. \nJedyn\u0105 par\u0105, kt\u00f3ra w\u00f3wczas by\u0142a na tyle odwa\u017cna \ni \u201edojrza\u0142a\u201d, aby mieszka\u0107 w jednym namiocie, by\u0142 przyjaciel Antka i jego \ndziewczyna. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zastanawia\u0142am si\u0119 w\u00f3wczas, \nco mog\u0105 robi\u0107 tak d\u0142ugo sami, w namiocie \u2013 zamykali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ci\u0105gu dnia. \n\u015amia\u0142e przypuszczenie, \u017ce chodzi\u0142o o pieszczoty i seks, nie chcia\u0142o doj\u015b\u0107 do \ng\u0142osu. Je\u015bli dochodzi\u0142o, odsuwa\u0142am je szybko z niech\u0119ci\u0105. Czysto\u015b\u0107 \nprzedma\u0142\u017ce\u0144ska i dziewictwo by\u0142o spraw\u0105 oczywist\u0105 i nie do podwa\u017cenia. \nWiedzia\u0142am, \u017ce m\u00f3j ch\u0142opak my\u015bli podobnie, skoro nigdy nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na \nnic wi\u0119cej, poza poca\u0142unkiem. A mo\u017ce by\u0142a to nasza wzajemna nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Zmys\u0142y \njednak budzi\u0142y si\u0119 powoli. Po rozstaniu z Antkiem nie mog\u0142am spotka\u0107 nikogo, \nkto do\u015b\u0107 skutecznie zawr\u00f3ci\u0142by mi w g\u0142owie. Niewielu ch\u0142opc\u00f3w interesowa\u0142o si\u0119 \nzreszt\u0105 nie\u015bmia\u0142\u0105 panienk\u0105, kt\u00f3ra nieoczekiwanie z chudzielca zamieni\u0142a si\u0119 w \nnieco za t\u0142usty p\u0105czek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pojawi\u0142 si\u0119 jednak ten, \nkt\u00f3remu podoba\u0142 si\u0119 m\u00f3j t\u0142usty podbr\u00f3dek i obfite kszta\u0142ty. Poznali\u015bmy si\u0119 na \nMazurach. Pochodzi\u0142 z Mi\u0144ska, mia\u0142 samoch\u00f3d, by\u0142 mi\u0142y i zdolny do wielkich \npo\u015bwi\u0119ce\u0144, jak my\u015bla\u0142am po cichu \u2013 z mi\u0142o\u015bci. Jednak ma\u0142omiasteczkowa kultura, \nni\u017csze od mojego wykszta\u0142cenie i bezpo\u015brednie zachowanie dra\u017cni\u0142y mnie. Nie \nkocha\u0142am go. Nie potrafi\u0142am jednak zrozumie\u0107, dlaczego wci\u0105\u017c jeste\u015bmy razem. \nBrak\u0142o mi odwagi i determinacji, aby zerwa\u0107. A mo\u017ce pochlebia\u0142 fakt, \u017ce jest \nm\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3remu mog\u0119 si\u0119 podoba\u0107, kt\u00f3ry p\u00f3jdzie z panienk\u0105 na bardzo drogi \nkoncert jazzowy, cho\u0107 jazzu nie lubi. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Istotnym elementem tej gry \nby\u0142 r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce zmys\u0142y moje obudzi\u0142y si\u0119 ju\u017c dawno \ni dawa\u0142y o sobie zna\u0107. A ch\u0142opak z Mi\u0144ska liczy\u0142 na moj\u0105 otwarto\u015b\u0107 i szybki \nseks. Nigdy nie spe\u0142ni\u0142y si\u0119 jego marzenia. Uparcie postanowi\u0142am pozosta\u0107 \ndziewic\u0105, a\u017c do momentu poznania osoby \u201ew\u0142a\u015bciwej\u201d. A\u017c do wyjazdu do Francji. \nTam dziewic\u0105 by\u0107 przesta\u0142am. Stosunkowo szybko. Jednocze\u015bnie zapominaj\u0105c o \nkonieczno\u015bci wsp\u00f3\u0142\u017cycia i zwi\u0105zku z osob\u0105 \u201ew\u0142a\u015bciw\u0105\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPierwszy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3rego pozna\u0142am dok\u0142adniej od \nstrony cielesnej, by\u0142 obcokrajowcem. Co wi\u0119cej \u2013 nie by\u0142 katolikiem. \nPrzekroczenie jednej granicy z \u0142atwo\u015bci\u0105 pozwala przekroczy\u0107 kolejne, ze \nznacznie mniejszym ju\u017c baga\u017cem wyrzut\u00f3w sumienia. By\u0142am wci\u0105\u017c na etapie \nposzukiwa\u0144 wiary. Spotka\u0142am wyznawc\u00f3w nie tylko innych odmian chrze\u015bcija\u0144stwa, \npozna\u0142am r\u00f3wnie\u017c muzu\u0142man\u00f3w i wyznawc\u00f3w judaizmu. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z wyznawcami \nislamu bardzo wcze\u015bnie, najpierw we Francji w \u201996, kilka lat p\u00f3\u017aniej w Turcji. \nNie znaczy to jednak, \u017ce zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z islamem. Mog\u0142abym zaryzykowa\u0107 \nprzypuszczenie, \u017ce liczni m\u0142odzi francuscy imigranci z kraj\u00f3w Magrebu, jak \ni ze\u015bwiecczeni Turcy, nie s\u0105 gorliwymi wyznawcami swojej religii, je\u015bli ocenia\u0107 \npo jej zewn\u0119trznych przejawach. Ukrywaj\u0105 j\u0105 tak dalece, \u017ce dopiero dzi\u015b \nzastanawiam si\u0119 i pr\u00f3buj\u0119 przypomnie\u0107, czy zauwa\u017cy\u0142am w\u00f3wczas jakiekolwiek \noznaki wiary, cho\u0107by kulturowe elementy przywi\u0105zania do niej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dopiero poznanie w 2001 \nNadira sprawi\u0142o, \u017ce moje spojrzenie na t\u0119 religi\u0119 zmieni\u0142o si\u0119. Czy powinnam \njednak m\u00f3wi\u0107 o 2001? Te pierwsze chwile naszej znajomo\u015bci nie naprowadzi\u0142y mnie \nr\u00f3wnie\u017c na \u015blad islamu. Muzu\u0142manie na obcej ziemi skrz\u0119tnie kryj\u0105 swoj\u0105 wiar\u0119, \nmetod\u0105 Europejczyk\u00f3w. Sacrum oddzielaj\u0105 od profanum. Muzu\u0142manie, czyli \nm\u0119\u017cczy\u017ani, wyznaj\u0105ce bowiem ortodoksyjn\u0105 wersj\u0119 islamu kobiety nie mog\u0105 ukry\u0107 \nsi\u0119 w t\u0142umie. Chustka przyci\u0105ga wzrok, budzi ciekawo\u015b\u0107. Jest manifestacj\u0105, jest \nmanifestem. Wywo\u0142uje niech\u0119\u0107. Tak jak sta\u0142o si\u0119 w moim przypadku, po powrocie z \nAmeryki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Konserwatyzm i ortodoksja, \njak\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142am zastosowa\u0107, nie wskaza\u0142y mi najlepszej drogi \nporozumienia z rodzin\u0105, kt\u00f3ra pozostawa\u0142a katolicka, podczas gdy ja wybra\u0142am \nju\u017c islam. Allah z pewnej perspektywy by\u0142 takim samym Bogiem, jak Ten czczony \nprzez chrze\u015bcijan. By\u0142 jedyny. Odrzuca\u0142am jednak obecno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144skich \n\u201eos\u00f3b boskich\u201d. Sprawy r\u00f3\u017cnic dogmatycznych by\u0142y cierpliwie i delikatnie dyskutowane \nw gronie mojej rodziny. Jednak chustka by\u0142a barier\u0105 nie do przekroczenia. Zbyt \nszybko i bez zastanowienia, \nz zapa\u0142em neofity j\u0105 w USA za\u0142o\u017cy\u0142am, dumna z siebie. Nietrudno by\u0107 bohaterem \ndaleko od domu. A prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce nie potrafi\u0142am w pe\u0142ni \nzaakceptowa\u0107 dowod\u00f3w istniej\u0105cych w Koranie, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142y o stroju kobiety. Jak \nmog\u0142am wi\u0119c przekona\u0107 rodzic\u00f3w do czego\u015b, w co sama pow\u0105tpiewa\u0142am? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy nie chodzi\u0142o przede \nwszystkim o kobiec\u0105 skromno\u015b\u0107? \u2013 my\u015bla\u0142am – Zak\u0142adaj\u0105c chustk\u0119 jeszcze wi\u0119ksze \nwzbudza\u0142am na ulicy zainteresowanie. Zdj\u0119\u0142am j\u0105 wi\u0119c szybko i wdziewa\u0142am \njedynie tam, gdzie moje tch\u00f3rzostwo nie by\u0142o obna\u017cane, moja odwaga i si\u0142a woli \nnie by\u0142a poddawana pr\u00f3bie \u2013 z dala od Polski, w krajach muzu\u0142ma\u0144skich, kt\u00f3re \nodwiedza\u0142am. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zakrywa\u0142am si\u0119 tym \nskrz\u0119tniej, gdy stwierdza\u0142am, \u017ce moja bia\u0142a twarz i blond w\u0142osy wzbudzaj\u0105 \nwielkie poruszenie. Gdy stawa\u0142am si\u0119 o\u015brodkiem niepotrzebnego zainteresowania. \nDzi\u0119ki temu sprytnemu, jak mi si\u0119 zdawa\u0142o, posuni\u0119ciu, dzi\u0119ki temu, jak \npowiedz\u0105 \nz dezaprobat\u0105 moi przyjaciele muzu\u0142manie, kompromisowi, by\u0142am w stanie \nspokojnie dyskutowa\u0107 kwestie wiary z moj\u0105 przychylniej nastawion\u0105 do dyskusji \nrodzin\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czasami te nocne i dzienne \nPolak\u00f3w rozmowy przywo\u0142ywa\u0142y na my\u015bl dawne dyskusje, w szerszym gronie, kt\u00f3rych \nwodzirejem by\u0142 wuj Zdzisiek. Ja by\u0142am za\u015b m\u0142od\u0105 \ni grzeczn\u0105 s\u0142uchaczk\u0105, kt\u00f3ra obrusza\u0142a si\u0119 jedynie w duszy, s\u0142ysz\u0105c \nateistyczne, g\u0142oszone twardo i z dum\u0105, przekonania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zdzis\u0142aw by\u0142 erudyt\u0105. Lubi\u0142 \nog\u0142asza\u0107 wszem i wobec swoje zdanie i ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 \nw ton swojego g\u0142osu. Nie m\u00f3wi\u0142 od rzeczy, a jednak wiele teorii wydawa\u0142o mi si\u0119 \nszalenie p\u0142ytkich i pustych. S\u0142owa s\u0142owa s\u0142owa. Te s\u0142owa nas jednak \u0142\u0105czy\u0142y. To \nmy oboje w naszej rodzinie wiedzieli\u015bmy \u201etroch\u0119 wi\u0119cej\u201d o literaturze i sztuce. \nTo nas poci\u0105ga\u0142y dyskusje abstrakcyjne i filozoficzne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZdzis\u0142aw nie wierzy\u0142 w Boga. By\u0142 ateist\u0105, jak jego \nrodzice, komuni\u015bci z przekonania. Dzi\u015b dopiero, po w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach \nodmiennych wiar w zwi\u0105zkach mi\u0119dzy dwojgiem rozumiem cioci\u0119 Antosi\u0119 i to, co \nkiedy\u015b zdawa\u0142o mi si\u0119 trudne do zrozumienia. To, \u017ce zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cczyzn\u0105, \nkt\u00f3ry mia\u0142 inne, ni\u017c ona pogl\u0105dy. Kt\u00f3ry by\u0142 niewierz\u0105cy, podczas gdy ona sama \nby\u0142a silnie zwi\u0105zana z wiar\u0105 katolick\u0105. Tak wychowa\u0142a syna. Oboje chodzili do \nko\u015bcio\u0142a. Zdzis\u0142aw zwyczaj ten bojkotowa\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW ci\u0105gu ostatnich lat \u017cycia, ju\u017c po separacji z \u017con\u0105 \ni \u015bmierci ich syna, pojawia\u0142 si\u0119 \nz okazji \u015bwi\u0105t w Stasinie. Ciotka kupi\u0142a drugie mieszkanie, pozostawiaj\u0105c \nm\u0119\u017cowi to na Jelonkach i pewnego dnia po prostu wyprowadzi\u0142a si\u0119. Zagl\u0105da\u0142a \nczasem do m\u0119\u017ca. Byli wci\u0105\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Odczuwa\u0142a wyrzuty sumienia? Sprz\u0105ta\u0142a \nczasami, nic jednak nie by\u0142o w stanie zmniejszy\u0107 ogromnej tony kurzu, zasta\u0142ego \nbrudu i osadu z papieros\u00f3w. Mg\u0142a zasnu\u0142a firanki, brudne naczynia ca\u0142ymi dniami \ntkwi\u0142y w zlewie. Niedotykane \u015bcierk\u0105 i szczotk\u0105 pod\u0142ogi, szafki, urz\u0105dzenia \nsanitarne spokojnie zapada\u0142y w senno\u015b\u0107. Przykrywa\u0142y si\u0119 kolejnymi warstwami \nciemnego osadu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNajlepiej by\u0142o przecie\u017c nie wychodzi\u0107 z jednego \npokoju. Przebywa\u0107 dziennie jedynie przestrze\u0144 pomi\u0119dzy \u0142azienk\u0105, pokojem \nkomputerowym-sypialni\u0105 i kuchni\u0105. Po \u015bmierci Kamila, ich syna, nic go ju\u017c nie \nmog\u0142o go ju\u017c zainteresowa\u0107, wzruszy\u0107, pobudzi\u0107 do \u017cycia. Apatia, depresja. \nTrwa\u0142a kilka lat, jednak tylko on sam m\u00f3g\u0142 wr\u00f3ci\u0107 z tego stanu do pe\u0142ni \u017cycia. \nWyj\u015b\u0107 poza drzwi mieszkania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPo co mia\u0142 jednak wychodzi\u0107 skoro nikt nie czeka\u0142 na \nniego w pracy, kt\u00f3r\u0105 dawno straci\u0142. Nie potrafi\u0142 znale\u017a\u0107 nowej. Zapewne nie \nchcia\u0142. Bezruch by\u0142 prostszy i mniej bolesny. By\u0107 mo\u017ce zastanawia\u0142 si\u0119 nad \nsensem \u017cycia. Mo\u017ce chcia\u0142 wierzy\u0107 w za\u015bwiaty i ponowne spotkanie z synem, na \nkt\u00f3rego katolickim pogrzebie by\u0142 obecny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Siedz\u0119 w tej chwili przed \nkomputerem, w mieszkaniu wuja na Jelonkach. Stukam pilnie w klawisze i \nspogl\u0105dam od czasu do czasu w stron\u0119 okna. Zas\u0142ane jest \u015bwiat\u0142em i nie widz\u0119 \nnic poza nim. Otwarte drzwi balkonowe. Nie tak wygl\u0105da\u0142o to mieszkanie zanim \nsi\u0119 tu wprowadzi\u0142am. Przemeblowa\u0142am je i odnowi\u0142am. A jednak wiem, \u017ce gdzie\u015b tu \ns\u0105 wci\u0105\u017c jeszcze \u015blady obecno\u015bci wuja ateisty, w kt\u00f3rego ateizm uwierzy\u0107 nigdy \nnie mog\u0142am. Taki inteligentny cz\u0142owiek mo\u017ce Boga ignorowa\u0107, mo\u017ce mu On \nprzeszkadza\u0107, nie s\u0105dz\u0119 jednak, by w g\u0142\u0119bi serca nie przyznawa\u0142 mu racji bytu. \nI mam nadziej\u0119, \u017ce w momencie swojej \u015bmierci \nw szpitalu, w chwili, gdy zbli\u017ca\u0142a si\u0119, (a musia\u0142 sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce \npodej\u015b\u0107 i chwyci\u0107 za gard\u0142o mog\u0142a w ka\u017cdej chwili – sercu ju\u017c od dawna ci\u0119\u017cko \nby\u0142o wykonywa\u0107 regularne \ni spokojne skurcze), by\u0142 w pe\u0142ni \u015bwiadomy i gotowy na odej\u015bcie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-ansi-language:FR'>obczyzna<\/span><\/b><span\nstyle='mso-bidi-font-size:9.0pt'><o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n1.<\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nPostanowi\u0142am \nwyjecha\u0107 do Francji. Nagle. Realizacja tego pomys\u0142u w po\u0142owie roku \nakademickiego, w drugim miesi\u0105cu roku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego sz\u00f3stego okaza\u0142a si\u0119 \nniekoniecznie prosta, a jednak prostsza ni\u017c oczekiwa\u0142am. I znacznie szybsza. <\/p>\nKto \npami\u0119ta teraz jak i gdzie us\u0142ysza\u0142am o biurze Anya, kt\u00f3re organizowa\u0142o wyjazdy \ndo Francji zwane \u2013 au pair \u2013 wyjazdy opiekunek dla dzieci? Propozycja pracy \nobejmowa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamieszkania wraz z rodzin\u0105, bezp\u0142atne utrzymanie i \nmieszkanie. Ponadto kandydatka otrzymywa\u0107 mia\u0142a pensj\u0119 niewielk\u0105, lecz \nwystarczaj\u0105c\u0105 na podstawowe potrzeby. Zwykle po sze\u015bciu miesi\u0105cach mia\u0142a prawo \ndo urlopu i wyjazdu dziesi\u0119ciodniowego, niezale\u017cnie od cotygodniowego \nodpoczynku w postaci dwu wolnych dni. Uk\u0142ad wydawa\u0142 mi si\u0119 uczciwy. Nie \nzastanawiaj\u0105c si\u0119 zbyt d\u0142ugo, kupi\u0142am bilet do Krakowa, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 \nbiuro Anya i um\u00f3wi\u0142am si\u0119 na podpisanie cyrografu. <\/p>\nBy\u0142 \nto jednak \u015brodek roku i wiele rodzin zaanga\u017cowa\u0142o ju\u017c swoje filles au pair<\/i> \nsze\u015b\u0107 miesi\u0119cy wcze\u015bniej. Dopiero po kilku tygodniach otrzyma\u0142am pierwsz\u0105 \npropozycj\u0119 wyjazdu i pracy \u2013 rodzina w Troyes, troje dzieci. Dwoje male\u0144kich. \nOdm\u00f3wi\u0142am, przera\u017cona, trac\u0105c wiar\u0119 w moje umiej\u0119tno\u015bci opiekunki, kt\u00f3rych \nprzecie\u017c nigdy do tej pory nie mia\u0142am okazji sprawdzi\u0107. Dora\u017ana opieka domowa \nnad m\u0142odszymi kuzynkami nie by\u0142a przecie\u017c <\/i>prac\u0105 na powa\u017cnie<\/i>. \nAgentka firmy Anya nie wiedzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce moje referencje opiekunki by\u0142y \nfikcyjne, spreparowane przez \u017cyczliwych s\u0105siad\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142. <\/p>\nPo \nodrzuceniu oferty rodziny w Troyes, nasta\u0142a d\u0142uga cisza. Dopiero w marcu \npojawi\u0142a si\u0119 kolejna propozycja. Tym razem postanowi\u0142am j\u0105 zaakceptowa\u0107, \nniezale\u017cnie od warunk\u00f3w, jakby by\u0142a to sprawa \u017cycia i \u015bmierci, wyzwanie, \nkt\u00f3rego zlekcewa\u017cenie na zawsze doprowadzi\u0142oby do utrwalenia w moim charakterze \ntego rysu, kt\u00f3rego nie znosi\u0142am \u2013 nie\u015bmia\u0142o\u015bci. <\/p>\nSzcz\u0119\u015bcie \nmi sprzyja\u0142o i uk\u0142ad gwiazd r\u00f3wnie\u017c zdawa\u0142 si\u0119 by\u0107 prawid\u0142owy, us\u0142ysza\u0142am \nbowiem, \u017ce rodzina, poszukuj\u0105ca fille au pair mieszka\u0142a na po\u0142udniu Francji i \nmia\u0142a dwoje dzieci \u2013 dwu ch\u0142opc\u00f3w w wieku, kt\u00f3rego si\u0119 ju\u017c nie obawia\u0142am \u2013 dwu \ni pi\u0119ciu lat. Podano mi numer telefonu. Mia\u0142am zadzwoni\u0107 i porozumie\u0107 si\u0119 z \nmoimi pracodawcami to be<\/i>, co do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w mojej pracy i mojego \nprzyjazdu. <\/p>\nTa \nrozmowa by\u0142a prawdziwym sprawdzianem moich umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych. Pami\u0119tam \ndr\u017cenie d\u0142oni i g\u0142osu w momencie pierwszego Bonjour<\/i>. Po drugiej stronie \ns\u0142uchawki zasta\u0142am pani\u0105 domu \u2013 Sophie. Rozmowa potoczy\u0142a si\u0119 sprawnie i \nnaturalnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce Francuzka stara\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107 wyra\u017anie i wolno, i \nby\u0142am jej za to wdzi\u0119czna. Moja trzyletnia nauka francuskiego w Instytucie \nFrancuskim nie mia\u0142a w programie studi\u00f3w nad akcentem rdzennych Francuz\u00f3w z \npo\u0142udnia. <\/p>\nPo \ntygodniu mia\u0142am ju\u017c w kieszeni bilet autobusowy do Nimes. Podr\u00f3\u017c mia\u0142a trwa\u0107 \nczterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 godzin. Taka perspektywa nie przerazi\u0142a mnie. Cieszy\u0142am si\u0119, \n\u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142a okazj\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107 w odleg\u0142e rejony Europy. Spakowanie si\u0119 w jedn\u0105 \nwalizk\u0119 na roczny pobyt za granic\u0105 by\u0142o nie lada wyczynem. Stan\u0119\u0142o ostatecznie \nna dwu wielkich torbach, kt\u00f3rych ci\u0119\u017car i obj\u0119to\u015b\u0107 przeklina\u0142am w czasie \npodr\u00f3\u017cy, gdy stan\u0119\u0142am przed konieczno\u015bci\u0105 trzykrotnej zmiany autobusu, a za \nprzeniesienie baga\u017cy by\u0142 w pe\u0142ni odpowiedzialny jedynie pasa\u017cer. Co tam si\u0119 \ndzia\u0142o! Zamieszanie, krzyk i t\u0142ok. Nienumerowane miejsca i panika, w momencie, \ngdy okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce walizka zagubiona. \u017be zmieni\u0142a miejsce, \u017ce ma\u0142a \ndwudziestotrzyletnia kobietka nie by\u0142a w stanie samodzielnie przenie\u015b\u0107 do \ndrugiego autobusu pozbawionych nowoczesnych k\u00f3\u0142ek, wielkich toreb. Nadesz\u0142a \njednak chwila, gdy mo\u017cna by\u0142o opu\u015bci\u0107 znienawidzony autobus, rozprostowa\u0107 ko\u015bci \ni rozejrze\u0107 si\u0119 za Francuzk\u0105 Sophie, kt\u00f3ra obieca\u0142a przyj\u015b\u0107 na dworzec \nautobusowy w Nimes. Nie wiedzia\u0142am jak wygl\u0105da. Ona zna\u0142a mnie ze zdj\u0119cia, \nkt\u00f3re przekaza\u0142am agencji Anya. <\/p>\nZaj\u0119\u0142am \nsi\u0119 zbieraniem tobo\u0142k\u00f3w z siedzenia i wyci\u0105ganiem baga\u017cy z czelu\u015bci w brzuchu \nautobusu, gdy podesz\u0142a do mnie szczup\u0142a, \u015bredniego wzrostu, \u0142adna blondynka o \njasnych oczach S\u0142owianki, i zagadn\u0119\u0142a o moje imi\u0119. Widzia\u0142am j\u0105 ju\u017c w momencie \nwysiadania. Macha\u0142a energicznie d\u0142oni\u0105. Wydawa\u0142o mi si\u0119 jednak, \u017ce ten gest \npowitalny nie by\u0142 przeznaczony dla mnie. Sophie. Wygl\u0105da\u0142a na sympatyczn\u0105 \nkobiet\u0119 \u2013 by\u0142am dobrej my\u015bli. <\/p>\n– \nChod\u017amy, pomog\u0119 ci wzi\u0105\u0107 jeden baga\u017c. Samoch\u00f3d stoi na parkingu na zewn\u0105trz. Tu \nnie mo\u017cna wje\u017cd\u017ca\u0107 \u2013 szczebiota\u0142a. Uderzy\u0142 mnie fakt, jak \u0142atwo by\u0142o mi j\u0105 \nzrozumie\u0107. O ile\u017c prostszy wydawa\u0142 si\u0119 kontakt bezpo\u015bredni, w por\u00f3wnaniu do \nrozmowy telefonicznej. <\/p>\n\u2013 \nJe\u015bli czegokolwiek nie zrozumiesz, m\u00f3w, krzycz. Na pewno sobie poradzimy. Tw\u00f3j \nfrancuski jest dobry \u2013 u\u015bmiechn\u0119\u0142a si\u0119. Odpowiedzia\u0142am niepewnym u\u015bmiechem i \nzda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie zaczyna\u0142a si\u0119 moja wielka, zagraniczna \nprzygoda. Przede mn\u0105 sta\u0142a prawdziwa Francuzka, kt\u00f3ra, jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o, \nprzodk\u00f3w pozostawi\u0142a w Chorwacji. Dla m\u0119\u017ca porzuci\u0142a Pary\u017c i zjecha\u0142a do Nimes, \naby osiedli\u0107 si\u0119, wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c, urodzi\u0107 dzieci \ni zbudowa\u0107 du\u017cy, nowoczesny dom z basenem w pi\u0119knym regionie Langwedocji. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n2. <\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nNie \ntylko Sophie, r\u00f3wnie\u017c to miasto, ten region i kraj przywita\u0142y mnie ciep\u0142o \ni \u017cyczliwie. Czu\u0142am podekscytowanie w ci\u0105gu pi\u0119tnastu minut podr\u00f3\u017cy samochodem \nz centrum na przedmie\u015bcia, gdzie mieszkali pa\u0144stwo Trenet. Podniecenie jednak \nznik\u0142o, a jego miejsce zaj\u0105\u0142 strach, w momencie, gdy przekroczy\u0142y\u015bmy pr\u00f3g domu \ni ujrza\u0142am dw\u00f3ch ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy bawili si\u0119 w upiornie ha\u0142a\u015bliw\u0105 zabaw\u0119, kt\u00f3ra \npolega\u0142a na bieganiu tam i z powrotem z domu na podw\u00f3rze i z podw\u00f3rza do domu. <\/p>\n– \nKochanie jeste\u015bmy \u2013 zakomunikowa\u0142a Sophie i pojawi\u0142 si\u0119 m\u0105\u017c Philippe \u2013 \nm\u0119\u017cczyzna s\u0142usznego wzrostu i wagi, zapewne wiekiem zbli\u017cony do Sophie. \nTrzydziestopi\u0119ciolatek. Krucze, zbyt d\u0142ugie, proste w\u0142osy i ciemne oczy, \nokr\u0105g\u0142y brzuszek i silne, du\u017ce d\u0142onie i stopy, zacz\u0105tki podw\u00f3jnego podbr\u00f3dka i \nmi\u0142e rysy twarzy ze zmarszczkami od u\u015bmiechu, ujawnia\u0142y osob\u0119 przyja\u017anie \nnastawion\u0105 do \u015bwiata i \u017cyczliw\u0105. Wiedzia\u0142am, \u017ce z jego strony nie pojawi\u0105 si\u0119 \nk\u0142opoty. Czy\u017cby mia\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 z przeciwnej flanki, kt\u00f3rej broni\u0142a pani \ndomu? Dlaczego tworzy\u0142am w g\u0142owie wizj\u0119 zagro\u017ce\u0144 i problem\u00f3w? Ja, urodzona \npesymistka, nie potrafi\u0142am wyobrazi\u0107 sobie sytuacji, gdzie wszystko sz\u0142o \ng\u0142adko, bez zawi\u0142o\u015bci i komplikacji. <\/p>\nRzeczywi\u015bcie. \nSta\u0142o si\u0119 wedle moich oczekiwa\u0144 \u2013 problemy pojawi\u0142y si\u0119 szybko. Od strony \npokoju dzieci\u0119cego Davida i Lucasa. Dzi\u015b nie pami\u0119tam ju\u017c, jak poradzi\u0142am sobie \nz ich zadziorno\u015bci\u0105 i uporem. Jak przekona\u0142am m\u0142odszego, kt\u00f3rego nazywa\u0142am \nczasem \u0141ukaszem, aby cho\u0107 troch\u0119 mnie polubi\u0142. Cho\u0107 tak\u0105 odrobin\u0119, kt\u00f3ra \npozwoli\u0142aby nam doprowadzi\u0107 do pomy\u015blnej zmiany pieluchy czy zako\u0144czenia z \nsukcesem pe\u0142nej zasadzek i podst\u0119p\u00f3w operacji k\u0105pieli. \u0141azienka, mimo \u017ce \nznajdowa\u0142a si\u0119 o dwa kroki od pokoju ch\u0142opc\u00f3w, by\u0142a odleg\u0142ym sza\u0144cem. \nOpuszczaj\u0105c j\u0105 po godzinie, by\u0142am tak bardzo zm\u0119czona, \u017ce dotarcie z dzieckiem \nna r\u0119ku do drzwi jego pokoju, a potem do dzieci\u0119cego \u0142\u00f3\u017ceczka, by\u0142o niemal \nponad moje si\u0142y. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce je\u015bli pozwol\u0119 ch\u0142opcom na swobod\u0119 i \nsamodzielne dotarcie do pokoju, b\u0119d\u0119 ich szuka\u0107 jeszcze przez godzin\u0119 po ca\u0142ym \npodw\u00f3rzu, a w najlepszym przypadku gania\u0107 za nimi po rozleg\u0142ej przestrzeni \ndomu. <\/p>\nDom \nby\u0142 parterowy, o koncepcji modernistycznej, gdzie centrum \u017cycia rodziny skupia\u0142 \ndu\u017cy salon. Zawsze by\u0142 pe\u0142en \u015bwiat\u0142a, dzi\u0119ki okienkom w suficie, przeszklonym \ndrzwiom wej\u015bciowym oraz wielkim od sufitu do pod\u0142ogi suwanym drzwiom \ndwu-sk\u0142adowym, kt\u00f3re prowadzi\u0142y na taras i basen. Ogr\u00f3d, kt\u00f3ry rozpo\u015bciera\u0142 si\u0119 \npoza nimi, by\u0142 jeszcze pust\u0105, nieokie\u0142zan\u0105 przestrzeni\u0105, obj\u0119t\u0105 w posiadanie \nprzez chwasty. <\/p>\nDo \nmoich obowi\u0105zk\u00f3w au-perki nale\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c codzienne porz\u0105dki. Nienawidzi\u0142am \nich. Szklane drzwi na taras by\u0142y szczeg\u00f3ln\u0105 zmor\u0105. Aparatura myj\u0105ca, sk\u0142adaj\u0105ca \nsi\u0119 ze szczotek i d\u0142ugich rur, nie sprawdzi\u0142a si\u0119. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na myciu \nr\u0119cznym. Wkr\u00f3tce jednak <\/span>przyzwyczai\u0142am \nsi\u0119 do procedur zachowywania czysto\u015bci i sprawa przesta\u0142a by\u0107 problemem. \nZnikn\u0105\u0142 stres, a zast\u0105pi\u0142 go luz i spok\u00f3j. Coraz bardziej lubi\u0142am swoj\u0105 \nfrancusk\u0105 rodzin\u0119 i nic nie by\u0142o w stanie zmieni\u0107 moich ciep\u0142ych uczu\u0107 dla \nnich, ani nu\u017c\u0105ce mycie okien i pod\u0142\u00f3g, ani prasowanie ogromnym, \npseudo-nowoczesnym \u017celazkiem na par\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a produkowana w oddzielnym \nurz\u0105dzeniu, \u0142\u0105czonym za pomoc\u0105 kabli i rurek. <\/p>\nW\u00f3wczas \nmia\u0142am ju\u017c za sob\u0105 pewne wstydliwe, a mo\u017ce po prostu groteskowe wydarzenie, \nkt\u00f3re nabawi\u0142o mnie tony kompleks\u00f3w i wp\u0119dzi\u0142o w depresj\u0119 na kolejne kilka dni. \nPojazd czteroko\u0142owy. Tak, posiada\u0142am prawdo jazdy – w ten spos\u00f3b odpowiedzia\u0142am \nna pytanie rodziny francuskiej jeszcze w Polsce, w formularzu oraz w rozmowie \ntelefonicznej. Prawo jazdy mia\u0142am od kilku lat, moje umiej\u0119tno\u015bci by\u0142y jednak \nniewielkie, a znajomo\u015b\u0107 pojazdu bierna. Rzadko je\u017adzi\u0142am w Polsce samochodem, a \nw\u0142asnego nie posiada\u0142am. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce odpowiadaj\u0105c "Nie" na \npytanie o umiej\u0119tno\u015bci kierowcy pozbawiam si\u0119 by\u0107 mo\u017ce oferty pracy i wyjazdu. \nW Nimes, ju\u017c drugiego dnia mojego pobytu stan\u0119\u0142am przed wielkim wyzwaniem \u2013 \nmia\u0142am sta\u0107 si\u0119 rodzinnym kierowc\u0105 zdezelowanego gracika, starego Renault. \nNajpierw nale\u017ca\u0142o jednak odebra\u0107 pojazd z warsztatu, gdzie przezorny Philippe \nzostawi\u0142 wehiku\u0142, aby mechanicy doprowadzili go do stanu u\u017cywalno\u015bci. Miesi\u0105c \nwcze\u015bniej auto mia\u0142o lekki wypadek w towarzystwie Sophie, kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej \nkorzysta\u0142a z samochodu. Jako umiej\u0119tny kierowca, \u015bwietnie radzi\u0142a sobie zawsze \nz jego kaprysami i problemami z rozrusznikiem i akumulatorem. Podj\u0119\u0142am \nwyzwanie. Tu\u017c przed warsztatem wsiad\u0142am zarumieniona ze strachu i wstydu do \nmojego nowego pojazdu. Przekr\u0119ci\u0142am kluczyk w stacyjce. Bez efektu. Nie zna\u0142am \ntrik\u00f3w wprawnego kierowcy. Nie do\u015b\u0107 d\u0142ugo trzyma\u0142am przekr\u0119cony kluczyk, nie \ndo\u015b\u0107 sprawnie naciska\u0142am sprz\u0119g\u0142o. Wszystko nie tak. Samoch\u00f3d odm\u00f3wi\u0142 \nwsp\u00f3\u0142pracy, a ja, na oczach widz\u00f3w \u2013 pracownik\u00f3w warsztatu, za\u0142amanej Sophie i \ndzieci \u2013 poleg\u0142am. Nie potrafi\u0142am uruchomi\u0107 maszyny. Silnik zapala\u0142 si\u0119 i gas\u0142, \na potem ju\u017c tylko milcza\u0142 ura\u017cony. By\u0142o mi wstyd i \u017ale. <\/p>\nBez \ns\u0142owa pozostawili\u015bmy Renault w warsztacie i wr\u00f3cili\u015bmy do domu drugim rodzinnym \nsamochodem, kt\u00f3ry prowadzi\u0142a wprawnie Sophie. Nie zda\u0142am testu na kierowc\u0119. Ale \nwyrozumia\u0142a rodzina nie zg\u0142osi\u0142a problemu agencji Au-pair<\/i><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/p>\n– Nic si\u0119 nie sta\u0142o \u2013 twierdzi\u0142a mi\u0142a \nS\u0142owianka, pani domu \u2013 Nic si\u0119 nie sta\u0142o, sama zawozi\u0107 b\u0119d\u0119 dzieci do szko\u0142y. \nTo ty w\u0142a\u015bciwie masz du\u017cy problem. Nasz dom jest znacznie oddalony od centrum \nNimes, a jedyny \u015brodek lokomocji to autobus. Kilometr st\u0105d mie\u015bci si\u0119 \nnajbli\u017cszy przystanek, kilka kilometr\u00f3w dalej drugi, na kt\u00f3rym autobusy \nzatrzymuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej. Jest jednak rower. \u2013 I on sta\u0142 si\u0119 moim \nnajwierniejszym \u015brodkiem transportu. Na nim nie raz wraca\u0142am w \u015brodku nocy, gdy \nnie kursowa\u0142 ju\u017c \u017caden autobus w stron\u0119 domu rodziny Trenet. <\/p>\nTaka \npodr\u00f3\u017c zajmowa\u0142a zwykle oko\u0142o czterdziestu minut, zale\u017cnie od poziomu mojego \nzm\u0119czenia i od kierunku jazdy. Du\u017co \u0142atwiej zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 z g\u00f3rki w drodze do \ncentrum Nimes, ni\u017c wspina\u0142o z mozo\u0142em pod g\u00f3r\u0119, w stron\u0119 domu. Autobus \nodchodz\u0105cy z bli\u017cszego przystanku, kursowa\u0142 jedynie pi\u0119\u0107 razy dziennie. Bywa\u0142y \ndni, gdy wysiadaj\u0105c na dalszym przystanku, musia\u0142am przeby\u0107 drog\u0119 na piechot\u0119. \nBy\u0142a to godzinna w\u0119dr\u00f3wka, ale w tamtym, pocz\u0105tkowym, wiosennym okresie by\u0142a \nona szczeg\u00f3lnie przyjemna. <\/p>\nSz\u0142am \nw otoczeniu p\u00f3l, \u0142\u0105k zwanych garrigues, poro\u015bni\u0119tych zasuszon\u0105 wysok\u0105 traw\u0105, \nkwiatami i zio\u0142ami. Ich zapach unosi\u0142 si\u0119 wysoko ponad przestrzeni\u0105 p\u0142askich \n\u0142\u0105k i pag\u00f3rk\u00f3w. Zagl\u0105da\u0142 do przydro\u017cnych dom\u00f3w, uderza\u0142 do g\u0142owy, osza\u0142amia\u0142. \nPachnia\u0142a bazylia, tymianek, kocanki czy sasanki (zawsze mi si\u0119 myli\u0142y), \nwrzosy, rozmaryn i lawenda, kt\u00f3ra rozsiewa\u0142a aromat najsilniej i \nnajskuteczniej, i uwodzi\u0142a przechodni\u00f3w w\u0119druj\u0105cych kr\u0119t\u0105 drog\u0105 w\u015br\u00f3d \u0142asz\u0105cych \nsi\u0119 do kolan zi\u00f3\u0142. Po obu stronach dystyngowanie, z zachowaniem przyzwoitych \nodst\u0119p\u00f3w, jak przysta\u0142o na rezydencje prowincjonalne Langwedocji, rozsiad\u0142y si\u0119 \nludzkie domostwa. <\/p>\nMija\u0142y \njednak dni i Nimes stawa\u0142o si\u0119 miejscem, kt\u00f3re przypomina\u0142o mi pustyni\u0119. S\u0142o\u0144ce \nod rana przypieka\u0142o ziemi\u0119 jak ro\u017cen. Trudno by\u0142o si\u0119 przed nim ukry\u0107. Moja \nsk\u00f3ra szybko pokry\u0142a si\u0119 opalenizn\u0105, w\u0142osy poja\u015bnia\u0142y. Pod wiecz\u00f3r cykady \nzbiera\u0142y si\u0119 w trawach, daj\u0105c monotonny, ale intryguj\u0105cy i hipnotyzuj\u0105cy \nkoncert. Aby wytra\u0107 w codziennych w\u0119dr\u00f3wkach do miasta, w s\u0142o\u0144cu i upale, kt\u00f3ry \nsilny by\u0142 nawet pod wiecz\u00f3r, lubi\u0142am odcina\u0107 si\u0119 elektroniczn\u0105 \u015bciank\u0105 od \ncykad, i s\u0142ucha\u0107 muzyki, kt\u00f3ra p\u0142yn\u0119\u0142a w s\u0142uchawkach walkmana. T\u0119 kaset\u0119 z \nnagraniem muzyki z film\u00f3w \u201ePulp fiction\u201d i \u201eDesperado\u201d, prezent od przyjaci\u00f3\u0142ki \nz Polski, mam do dzi\u015b. Wci\u0105\u017c jej s\u0142ucham. Dzi\u015b tej muzyce w mojej wyobra\u017ani \nwci\u0105\u017c towarzysz\u0105 wspomnienia z Francji, a szczeg\u00f3lnie widok tamtej kr\u0119tej drogi \npo\u015br\u00f3d \u0142\u0105k. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pocz\u0105tkowo moje wyprawy do \ncentrum Nimes ogranicza\u0142y si\u0119 do samotnego zwiedzania starych, w\u0105skich uliczek, \nsklepik\u00f3w pe\u0142nych francuskich rozmaito\u015bci \ni regionali\u00f3w spo\u017cywczych. By\u0142am go\u015bciem kilku muze\u00f3w, wielu galerii i ruin zabytk\u00f3w \nrzymskich. Co tydzie\u0144 sk\u0142ada\u0142am r\u00f3wnie\u017c wizyty szkole Alliance Francaise, kt\u00f3ra \nprowadzi\u0142a kursy j\u0119zyka francuskiego dla obcokrajowc\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Grupa, do kt\u00f3rej zapisa\u0142a \nmnie, zgodnie z wymogami kontraktu, moja pracodawczyni Sophie, by\u0142a to grupa \ndziewcz\u0105t w podobnej jak moja sytuacji. Z wielu stron \u015bwiata przyjecha\u0142y tutaj, \naby bawi\u0107 francuskie dzieci i uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka. To by\u0142o miejsce, gdzie pozna\u0142am \nmoich pierwszych przyjaci\u00f3\u0142. Z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 Niemek, Austriaczek i Polek \nzaznajomi\u0142am si\u0119 bardzo szybko. Wi\u0119cej czasu wymaga\u0142o porozumienie si\u0119 ze \nSzwedkami, Norwe\u017ckami i Finkami. Zwyczaje i mentalno\u015b\u0107 dziewcz\u0105t ze Skandynawii \nrazi\u0142y mnie odmienno\u015bci\u0105. Czy by\u0142 to m\u00f3j pierwszy, rzeczywisty szok kulturowy? \nBo Francja by\u0142a mi tak bliska jak Polska. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Drug\u0105 Francuzk\u0105, poza \nSophie, kt\u00f3r\u0105 szczerze polubi\u0142am, lecz wyra\u017anie bez wzajemno\u015bci, by\u0142a \nVeronique, nauczycielka francuskiego. Ta kobieta, szczup\u0142a i do\u015b\u0107 wysoka, o \nkr\u00f3tkich, prostych w\u0142osach, d\u0142ugim nosie i ostrym j\u0119zyku by\u0142a w moich oczach \ntypow\u0105 Francuzk\u0105. Podziwia\u0142am j\u0105, cho\u0107 jej zwi\u0105zek z du\u017co m\u0142odszym m\u0119\u017cczyzn\u0105 \nnie zyska\u0142 mojego szacunku i zrozumienia. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z w\u0142asnej \npruderii i za\u015bciankowych przekona\u0144, uzna\u0142am mimo wszystko, \u017ce jest on \nniezrozumia\u0142y i niestosowny. Istotny fakt \u2013 m\u0142odszy o kilkana\u015bcie lat ch\u0142opak, \nkt\u00f3ry towarzyszy\u0142 Veronique by\u0142 rzeczywi\u015bcie przystojny, rzeczywi\u015bcie m\u0142ody i \nrzeczywi\u015bcie mi si\u0119 podoba\u0142. Ale do tego nie przyznawa\u0142am si\u0119 nawet przed sam\u0105 \nsob\u0105. By\u0142am przecie\u017c ju\u017c od kilku miesi\u0119cy zwi\u0105zana uczuciowo z pewnym Maroka\u0144czykiem, \nmuzu\u0142maninem. To on co weekend zabiera\u0142 mnie na przeja\u017cd\u017cki w\u0142asnym samochodem \ni zabawia\u0142 opowie\u015bciami o swojej rodzinie i przyjacio\u0142ach, kt\u00f3rzy mieli zapewne \nr\u00f3wnie dziwaczny arabski akcent we francuskim. A to zakrawa\u0142o ju\u017c na \nblu\u017anierstwo i profanacj\u0119. Te my\u015bli zachowywa\u0142am jedynie dla siebie, Ahmedowi \nnie m\u00f3wi\u0105c ani s\u0142owa, nigdy nie krytykuj\u0105c jego manier, zachowania ani sposobu \nm\u00f3wienia. Dzi\u0119ki niemu porusza\u0142am si\u0119 po okolicy Nimes sprawnie i bez problemu, \ndzi\u0119ki niemu pozna\u0142am egzotyczn\u0105, prowincjonaln\u0105 Francj\u0119, Francj\u0119 imigrant\u00f3w i \nsezonowych robotnik\u00f3w, jakiej nie mia\u0142abym okazji pozna\u0107 jako zwyk\u0142a, samotna \nfille au pair. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ahmed pracowa\u0142 w jednym z \nwielu gospodarstw. Rwa\u0142 owoce. Tyle wiedzia\u0142am o jego \u017cyciu profesjonalnym, \nczyli bardzo niewiele. W\u0142a\u015bciwie niezbyt mnie to w\u00f3wczas interesowa\u0142o, nie \nchcia\u0142am prowadzi\u0107 studi\u00f3w socjologicznych zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecze\u0144stwa \nfrancuskiego. Interesowa\u0142a mnie jedynie literatura i j\u0119zyk francuski, kt\u00f3rym \nby\u0142am nieustannie i niezmiennie zauroczona. To pozosta\u0142o do dzi\u015b. Wtedy jednak \npotrafi\u0142am wzbudzi\u0107 w sobie szacunek dla Ahmeda. Wiedzia\u0142am, \u017ce jak wielu jego \nziomk\u00f3w, pracuje za granic\u0105, bo w Maroko o prac\u0119 trudno, a warto\u015b\u0107 franka po \nwymianie na rodzime pieni\u0105dze by\u0142a nie do pogardzenia. Z biegiem czasu \u0142\u0105czy\u0142o \nnas coraz wi\u0119cej. Ni\u0107 porozumienia prz\u0119d\u0142a si\u0119 sama. Oboje we Francji byli\u015bmy \nobcy. Nie do ko\u0144ca akceptowani, byli\u015bmy klas\u0105 ni\u017csz\u0105, intruzami o \u0142atwo \nwyczuwalnym akcencie. Czuli\u015bmy si\u0119 samotnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce Ahmed, tak jak i \nja, poszukiwa\u0142 blisko\u015bci osoby, kt\u00f3ra ze zrozumieniem wys\u0142ucha\u0142aby jego \nproblem\u00f3w. Ten zwi\u0105zek od pocz\u0105tku by\u0142 samowystarczalny, samoistniej\u0105cy, \nsamokreuj\u0105cy si\u0119. Nie mogli\u015bmy \u017cy\u0107 bez siebie. A jednak po pewnym czasie, im \nbardziej on si\u0119 do mnie przywi\u0105zywa\u0142, ceni\u0142 mnie, im \u015bmielsze snu\u0142 plany o \nnaszej wsp\u00f3lnej przysz\u0142o\u015bci, ja tym ja\u015bniej widzia\u0142am istniej\u0105ce mi\u0119dzy nami \nr\u00f3\u017cnice i t\u0119 przepa\u015b\u0107, kt\u00f3rej niczym nie da\u0142o si\u0119 zape\u0142ni\u0107. Nie wystarcza\u0142a \njego mi\u0142o\u015b\u0107 i m\u00f3j dla niego szacunek. R\u00f3\u017cnili\u015bmy si\u0119. Mieli\u015bmy przed sob\u0105 inne \ncele. Poczu\u0142am ulg\u0119, gdy wreszcie zdoby\u0142am si\u0119 na odwag\u0119, aby zerwa\u0107. Utrzyma\u0107 \nraz powiedziane \u2013 \u201eNie. Koniec z nami.\u201d Nie ulec telefonicznym namowom, \nnagabywaniom na ulicy, gdy wiele tygodni p\u00f3\u017aniej pojawia\u0142 si\u0119 tam, na rogu, tam \ngdzie zwyk\u0142 na mnie zawsze czeka\u0107. Cierpliwy i wytrwa\u0142y. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A ja po prostu chcia\u0142am by\u0107 \nwolna. Nie planowa\u0142am innych zwi\u0105zk\u00f3w, ale one pojawi\u0142y si\u0119 miwolnie. I szybko. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zanim to nast\u0105pi\u0142o, \nspokojnie wyprawia\u0142am si\u0119 z Ahmedem na wycieczki w plener, sk\u0142ada\u0142am wizyty w \npobliskich miasteczkach, smutnych, wymar\u0142ych i pustych, kt\u00f3re zamieszkiwa\u0142o \nniewielu m\u0142odych ludzi i rzadko dawa\u0142 si\u0119 s\u0142ysze\u0107 \u015bmiech dzieci. Instalowano \ntam jednak weso\u0142e miasteczka dla doros\u0142ych. I zaczyna\u0142a si\u0119 feria \u2013 \u015bwi\u0105teczna \nzabawa. Zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 towarzystwo z ca\u0142ej okolicy. Nie pami\u0119tam z jakiej okazji \nodbywa\u0142a si\u0119 wielka feta w Nimes tamtego wieczoru. By\u0142a to by\u0107 mo\u017ce letnia \nferia czyli spektakle z uczestnictwem byk\u00f3w i wielka popijawa sangri\u0105, m\u0142odym \nwinem owocowym. By\u0142 sza\u0142, rado\u015b\u0107 i ha\u0142as, jaki tworzy\u0142a mieszanka ludzkich \ng\u0142os\u00f3w i d\u017awi\u0119k\u00f3w muzyki, ha\u0142a\u015bliwych pozytywek, starych karuzeli i brz\u0119ku \nsolidnych, niskich szklanek do wina. Ten alkohol nie uderza\u0142 do g\u0142owy z \npierwszym \u0142ykiem. Zdradliwie i powoli zaczyna\u0142 drapa\u0107 w prze\u0142yku i \u015bwiat stawa\u0142 \nsi\u0119 g\u0142o\u015bniejszy i pe\u0142en rozmazanych, faluj\u0105cych barw. Przybiera\u0142 kolor \nciemno\u015bci i czerwonej, po\u0142yskliwej w blasku nocy sangrii. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ahmed nie pi\u0142. Ja pi\u0142am. Nie \nwidzia\u0142am w\u00f3wczas powodu, dla kt\u00f3rego nie mia\u0142abym tego czyni\u0107. Czasy oazowej \nKrucjaty Wyzwolenia Cz\u0142owieka by\u0142y zako\u0144czone, a on nie stara\u0142 si\u0119 nigdy \nt\u0142umaczy\u0107 powod\u00f3w swojej abstynencji. Nie pyta\u0142am. A mo\u017ce raz zapytawszy, nie \nuzyska\u0142am odpowiedzi. I porzuci\u0142am wielkoduszn\u0105 ide\u0119 wnikania w psychik\u0119 i \numys\u0142owo\u015b\u0107 tego m\u0119\u017cczyzny z po\u0142udnia, kt\u00f3ry dla mnie przynale\u017ca\u0142 do kultury \nOrientu, dalekiej mi i obcej. Ahmed nie stara\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 swojego \npost\u0119powania tak\u017ce dlatego, \u017ce nie zawsze post\u0119powa\u0142 wedle obowi\u0105zuj\u0105cych w \njego religii regu\u0142. Ale o tym wiem dopiero dzi\u015b, gdy pozna\u0142am zasady islamu. \nW\u00f3wczas za\u015b, mimo \u017ce jego ataki na moj\u0105 naiwn\u0105 jeszcze kobieco\u015b\u0107 przyjmowa\u0142am z \nniech\u0119ci\u0105, jednocze\u015bnie uznawa\u0142am je za naturalny przejaw m\u0119skich sk\u0142onno\u015bci do \nzaspokojenia pop\u0119du seksualnego. Tamtej nocy Ahmed po raz kolejny zacz\u0105\u0142 mnie \n\u0142agodnie uwodzi\u0107. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce tym razem by\u0107 mo\u017ce nie uda mi si\u0119 unikn\u0105\u0107 \nzbli\u017cenia. Na ulicach wrzawa. Ju\u017c po zmroku, a zabawa trwa\u0142a w najlepsze. \nRoz\u015bwietlone ulice i place. Muzyka i taniec. Pija\u0144stwo i szale\u0144cze ta\u0144ce w \nw\u0105skich uliczkach i na ma\u0142ych placach Nimes. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chcia\u0142 wraca\u0107 do samochodu. \nBy\u0142o p\u00f3\u017ano i sama mia\u0142am ochot\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 ju\u017c w swoim \u0142\u00f3\u017cku, w ma\u0142ym pokoju z \nwielkim oknem-drzwiami na podw\u00f3rze, u rodziny Trenet. On mia\u0142 jednak inne plany \ni przekona\u0142am si\u0119 o tym szybko w momencie, gdy wsiedli\u015bmy do samochodu i \nzapad\u0142a cisza. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o jedynie gwar g\u0142os\u00f3w z dalekiego placu pe\u0142nego \nstragan\u00f3w i przeno\u015bnych bar\u00f3w. Parking by\u0142 pusty, a samoch\u00f3d Ahmeda sta\u0142 na \nuboczu, pod drzewami. Samotnie. W okolicy ani \u017cywej duszy. Wr\u00f3cili do domu ci, \nkt\u00f3rzy chcieli wr\u00f3ci\u0107 wcze\u015bnie. Pozostali ci, kt\u00f3rzy chcieli powr\u00f3ci\u0107 bladym \n\u015bwitem. Byli\u015bmy sami. Poczu\u0142am dotyk jego ust, gdy zbli\u017cy\u0142 swoj\u0105 twarz do mojej \ni przytuli\u0142 policzek. Zaproponowa\u0142 wsp\u00f3ln\u0105 noc w samochodzie. Do \u015bwitu \npozosta\u0142o jedynie kilka godzin, wi\u0119c zgodzi\u0142am si\u0119. Roz\u0142o\u017cyli\u015bmy fotele, tak \u017ce \nstworzy\u0142y wygodne \u0142\u00f3\u017cko samochodowe. Znalaz\u0142 si\u0119 i koc, kt\u00f3ry Ahmed zapewne \nzawsze ze sob\u0105 wozi\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przysun\u0105\u0142 si\u0119 blisko mnie i \nle\u017celi\u015bmy, cia\u0142o obok cia\u0142a. Uwielbia\u0142am si\u0119 przytula\u0107, lubi\u0142am dotyk jego r\u0105k. \nNikt nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 bardziej czu\u0142y i delikatny. Wiedzia\u0142am doskonale do czego \nzmierza\u0142, a jednak czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie. Nie mia\u0142am ochoty nie seks. \nWierzy\u0142am, \u017ce zrozumie moje uczucia. Uwa\u017ca\u0142am ponadto, \u017ce samoch\u00f3d jest \nmiejscem nieromantycznym. W pewnym momencie poczu\u0142am jednak, \u017ce trac\u0119 kontrol\u0119 \nnad jego r\u0119kami i pieszczotami, a jednocze\u015bnie nie potrafi\u0142am si\u0119 broni\u0107. Czy \nnie by\u0142o mi dobrze? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A zbli\u017cenie by\u0142o cholernie \nbolesne. Zero delikatno\u015bci. Wpad\u0142am w z\u0142o\u015b\u0107 i za\u017c\u0105da\u0142am, aby jak najszybciej \nodwi\u00f3z\u0142 mnie do domu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ca\u0142y romantyzm leg\u0142 w \ngruzach i od tamtej pory, mimo \u017ce nie rozstali\u015bmy si\u0119 z Ahmedem tak szybko, bo \nmija\u0142y kolejne miesi\u0105ce, a my byli\u015bmy razem, nie mog\u0142am odnale\u017a\u0107 przyjemno\u015bci \nwe wsp\u00f3\u0142\u017cyciu z nim. Zako\u0144czenie tego zwi\u0105zku by\u0142o jedynie kwesti\u0105 czasu. A \njedno z ostatnich zdarze\u0144 przed naszym rozstaniem tylko umocni\u0142o mnie w moim \nprzekonaniu i pomog\u0142o podj\u0105\u0107 ostateczn\u0105 decyzj\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142o latem. Upa\u0142 \nniemi\u0142osierny, bo s\u0142o\u0144ce pra\u017cy\u0142o z wysoka i w godzinach po\u0142udniowych nie spos\u00f3b \nby\u0142o robi\u0107 cokolwiek innego, jak za\u017cywa\u0107 siesty w szczelnie zasnutym cieniem \npokoju, lub ch\u0142odzi\u0107 si\u0119 w basenie z g\u0142ow\u0105 okryt\u0105 czapk\u0105 dla ochrony przed \nudarem. W\u0142a\u015bnie te po\u0142udniowe godziny i moj\u0105 przerw\u0119 w pracy postanowi\u0142am \nwykorzysta\u0107 na przeja\u017cd\u017ck\u0119 z Ahmedem. Do miasta. Zam\u00f3wili\u015bmy fili\u017cank\u0119 ma\u0142ej \nczarnej w miejscowo\u015bci, kt\u00f3rej nazwy nie pami\u0119tam, w prowincjonalnej kawiarni, \nkt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 klienteli stanowili Arabowie. Do tego jednak zd\u0105\u017cy\u0142am si\u0119 ju\u017c, \npodczas zwi\u0105zku z moim Maroka\u0144czykiem, przyzwyczai\u0107 i k\u0142ad\u0142am to na karb jego \nnie\u015bmia\u0142o\u015bci wobec Francuz\u00f3w \ni francuskiej ksenofobii. Imigranci Maroka\u0144czycy i Algierczycy mieli w\u0142asne \nbary, a Francuzi – osobne. Nikt nikomu nie wchodzi\u0142 w drog\u0119. Co uczyni\u0107 jednak \nmia\u0142a bia\u0142a, m\u0142oda kobieta? Nie wchodzi\u0107 do restauracji i kawiarni, gdzie nie \nby\u0142o ani jednej damy? Optowa\u0107 za barami francuskimi? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Spotkanie przebiega\u0142o \nstandardowo – kawa, spacer po molo i ogl\u0105danie \u0142\u00f3dek. Nie by\u0142o to Nimes, ale \nArles lub Avignon albo jakie\u015b inne ma\u0142e miasteczko nad wod\u0105. Ahmed przedstawi\u0142 \nmi swojego rodaka, Mohameda. To by\u0142 cz\u0142owiek starszy od niego. Bodaj \nczterdziestoletni, postawny, z brzuszkiem. Lekarz po studiach w Maroko, z \npraktyk\u0105 we Francji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>U\u015bmiecha\u0142 si\u0119 ca\u0142y czas, \njakby rzeczywi\u015bcie nasze spotkanie by\u0142o dla niego wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 i \nzaszczytem. Po p\u00f3\u0142 godzinie zdoby\u0142 si\u0119 na odwag\u0119 i poprosi\u0142 mnie, abym zabawi\u0142a \nsi\u0119 w swatk\u0119 i znalaz\u0142a mu \u017con\u0119 Polk\u0119. Poczu\u0142am, \u017ce si\u0119 czerwieni\u0119. Nie bardzo \nwiedzia\u0142am jak zareagowa\u0107. Uzna\u0142am propozycj\u0119 za niestosown\u0105. Mia\u0142am ochot\u0119 \nuciec. Zachowa\u0142am si\u0119 jednak jak dama, obraz naiwno\u015bci i dobrego wychowania. \nPoczeka\u0142am do ko\u0144ca spotkania z Maroka\u0144czykami i do momentu naszego rozstania \npod bram\u0105 domu pa\u0144stwa Trenet, kt\u00f3rym ju\u017c za drzwiami powiedzia\u0142am, aby za \nwszelk\u0105 cen\u0119 nie \u0142\u0105czyli mnie telefonicznie z Ahmedem, bo jestem raz na zawsze \nnieobecna i zaj\u0119ta. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>M\u00f3wi\u0142am mu to wielokrotnie, \nnigdy jednak nie potraktowa\u0142 moich s\u0142\u00f3w powa\u017cnie. Ale czas p\u0142yn\u0105\u0142 i wszystko \npotoczy\u0142o si\u0119 tak, jak chcia\u0142am. Dzi\u015b czasami nie mog\u0119 pozby\u0107 si\u0119 jeszcze \nwyrzut\u00f3w sumienia, \u017ce go zrani\u0142am i przeszkodzi\u0142am w spe\u0142nieniu marze\u0144. Idiotka. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie zapomn\u0119 jednak jego \nwzroku opuszczonego zwierz\u0119cia, w momencie gdy spotkali\u015bmy si\u0119 przypadkowo na \nulicy w Nimes. Kilka miesi\u0119cy po rozstaniu. By\u0142 sam. Ja nie by\u0142am sama. Uda\u0142am, \n\u017ce si\u0119 nie znamy i on uczyni\u0142 to samo. Stch\u00f3rzy\u0142am. Mo\u017ce powinnam by\u0142a podej\u015b\u0107 \ni porozmawia\u0107? Uciek\u0142by. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A teraz, po kilku latach, \nchcia\u0142abym by\u0107 w posiadaniu magicznej kuli. Wiedzie\u0107 jak potoczy\u0142y si\u0119 jego \nlosy. Czy znalaz\u0142a si\u0119 inna m\u0142oda Europejka, kt\u00f3ra pokocha\u0142a prawdziwie tego \nszalenie przystojnego, nie\u015bmia\u0142ego i zakompleksionego m\u0119\u017cczyzn\u0119 o dobrym sercu \ni zwyczajach dalekich od gust\u00f3w europejskich. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A gdzie byli tymczasem moi \nopieku\u0144czy rodzice zast\u0119pczy, Sophie i Philippe, w momencie gdy ja upl\u0105tywa\u0142am \nsi\u0119 w zwi\u0105zek o tak powa\u017cnych konsekwencjach? Zwi\u0105zek tak ryzykowny, bior\u0105c po \nuwag\u0119 fakt, \u017ce jako panna i dziewica absolutnie nic nie wiedzia\u0142am o \nwsp\u00f3\u0142\u017cyciu, chorobach wenerycznych, AIDS i sposobach zabezpiecze\u0144 przed ci\u0105\u017c\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ahmed wyra\u017anie stara\u0142 si\u0119 \nunikn\u0105\u0107 zap\u0142odnienia m\u0142odej przyjaci\u00f3\u0142ki, stosuj\u0105c metod\u0119 stosunku przerwanego. \nNie by\u0142o jednak mowy o prezerwatywach. Wiadomo, s\u0105 niewygodne i pozbawiaj\u0105 \nkochank\u00f3w wielu wra\u017ce\u0144 w czasie aktu. A mo\u017ce moja ci\u0105\u017ca by\u0142aby dla niego \nnajmilsz\u0105 niespodziank\u0105? Czy nie prosi\u0142 mnie wielokrotnie o r\u0119k\u0119? Czy nie \nplanowa\u0142 skrupulatnie naszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa? Dzisiaj, aby nie wyj\u015b\u0107 na zupe\u0142n\u0105 \nidiotk\u0119, wol\u0119 my\u015ble\u0107, \u017ce liczy\u0142 si\u0119 z moim zdaniem, bra\u0142 pod uwag\u0119 m\u00f3j wiek, \nnarodowo\u015b\u0107, sytuacj\u0119 i moje nieuko\u0144czone studia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W ca\u0142ym tym rozgardiaszu \nSophie i Philippe byli jedynie biernymi \u015bwiadkami. Francuskiej mentalno\u015bci obce \nby\u0142o zachowanie interwencyjne – kontrola m\u0142odej, ale doros\u0142ej ju\u017c panny au \npair. Dopiero w momencie, gdy nabawi\u0142am si\u0119 jednej z ma\u0142o szkodliwych, ale \nm\u0119cz\u0105cych chor\u00f3b kobiecych, Sophie zorientowa\u0142a si\u0119 jak wygl\u0105da m\u00f3j zwi\u0105zek. \nNawet w\u00f3wczas jednak nie przyj\u0119\u0142a tonu ostrze\u017ce\u0144 i przestr\u00f3g, tonu matki. By\u0107 \nmo\u017ce nie potrafi\u0142a sobie wyobrazi\u0107, aby dwudziestotrzyletnia doros\u0142a kobieta \nnie wiedzia\u0142a nic o \u017cyciu seksualnym. Nie zapominajmy, \u017ce sprawa mia\u0142a miejsce \nw liberalnej Francji.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sophie. Zawsze by\u0142a raczej \nprzyjaci\u00f3\u0142k\u0105, starsz\u0105 siostr\u0105, nie stara\u0142a si\u0119 mi matkowa\u0107. Ka\u017cde polecenie \nby\u0142o przyjacielsk\u0105 propozycj\u0105, ka\u017cda pro\u015bba nie\u015bmia\u0142ym pytaniem. Mia\u0142a \ns\u0142owia\u0144sk\u0105 dusz\u0119 i s\u0142owia\u0144skie pochodzenie. Rozumia\u0142y\u015bmy si\u0119 \u015bwietnie dzi\u0119ki \nwsp\u00f3lnym zainteresowaniom z dziedziny kultury i sztuki. Z ni\u0105 chodzi\u0142am do \nkina, podczas gdy m\u0105\u017c zostawa\u0142 w domu z dzie\u0107mi. Z ni\u0105 i ch\u0142opcami zwiedza\u0142y\u015bmy \nwszystkie wystawy i muzea w okolicy. Chcia\u0142y\u015bmy by\u0107 zawsze tam, gdzie co\u015b si\u0119 \ndzia\u0142o, gdzie odbywa\u0142y si\u0119 festyny regionalne, koncerty ciekawej muzyki, od \netno po klasyczn\u0105, oraz festiwale, dla dzieci i doros\u0142ych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tylko w jednej dziedzinie \nnie potrafi\u0142y\u015bmy nawi\u0105za\u0107 porozumienia. Ja by\u0142am zainteresowana religi\u0105. \nMartwi\u0142o mnie moje rozleniwienie i wzrastaj\u0105cy pod wp\u0142ywem Francuz\u00f3w \nliberalizm, za\u015b Sophie nigdy nie wnika\u0142a w jakiekolwiek zagadnienia natury \nfilozoficznej czy duchowej. Interesowa\u0142y j\u0105 jedynie kulturowe aspekty religii, \njej odwzorowanie w sztuce. Zagl\u0105da\u0142a do ko\u015bcio\u0142a tylko w poszukiwaniu \noryginalnych dzie\u0142 sztuki, ciekawych rozwi\u0105za\u0144 architektonicznych, ciszy i \nskupienia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, by\u0142a to \ntypowa Francuzka, liberalna, inteligentna, wra\u017cliwa, elokwentna i dowcipna, \nciekawa \u015bwiata, a jednocze\u015bnie przekonana o wy\u017cszo\u015bci kultury europejskiej nad \nkulturami obcymi. To nie umniejsza\u0142o zupe\u0142nie jej fascynacji tym, co obce i \nniezrozumia\u0142e. Do dzi\u015b pami\u0119tam jej opowie\u015bci o podr\u00f3\u017cy po\u015blubnej, w kt\u00f3r\u0105 \nudali si\u0119 z Philippem do Indii. Ca\u0142a Europa ju\u017c od dawna by\u0142a zafascynowana \nOrientem, kultur\u0105 arabsk\u0105 i azjatyck\u0105. Te zachodnie fascynacje troch\u0119 p\u00f3\u017aniej \npojawi\u0142y si\u0119 w Polsce, popularyzowane cho\u0107by dzi\u0119ki m\u0142odym dziennikarzom i \nprezenterom stacji radiowych, a jednocze\u015bnie zwolennikom u\u017cywek, kt\u00f3rzy na \nWschodzie szukali nowych dozna\u0144 i przyg\u00f3d. \n<\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sophie przywioz\u0142a z Indii \npomys\u0142y i inspiracje. Wiele jej akwareli by\u0142o przesyconych<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>atmosfer\u0105 Wschodu, duszn\u0105 od zapach\u00f3w \nprzypraw i kadzide\u0142ek, pe\u0142n\u0105 soczystych barw i przenikliwych d\u017awi\u0119k\u00f3w. Dzi\u0119ki \nSophie, Francji i m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3rego mia\u0142am wkr\u00f3tce pozna\u0107, moja wiedza \nmuzyczna poszerzy\u0142a si\u0119 o rejony, o kt\u00f3rych istnieniu wcze\u015bniej nie wiedzia\u0142am. \nWszyscy s\u0142uchaj\u0105 popularnej obecnie \u201emuzyki \u015bwiata\u201d. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce niewiele \nos\u00f3b zna muzyk\u0119 \u015bredniowiecza, starofrancuskie pie\u015bni trubadur\u00f3w, staroniemieckie \n– minnezinger\u00f3w, muzyk\u0119 klasyczn\u0105 od renesansu do baroku. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Bardziej wtajemniczeni ju\u017c \nw\u00f3wczas wiedzieli jak odnale\u017a\u0107 najbardziej niespotykany typ muzyki regionalnej \nna stronach internetowych, w postaci empetr\u00f3jek. Ja tego jeszcze nie \nwiedzia\u0142am. Francuskie funky, rap, rave i rai, czyli arabski pop pojawi\u0142y si\u0119 \ndopiero w trakcie moich licznych powrot\u00f3w do Francji. Podczas rutynowych \nprzeszukiwa\u0144 bezp\u0142atnych mediateques – pot\u0119\u017cnych zbior\u00f3w muzycznych, kt\u00f3re by\u0142y \ndost\u0119pne dla publiki obok lektur ksi\u0105\u017ckowych i no\u015bnik\u00f3w audiowizualnych. \nCa\u0142kowicie za darmo.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sk\u0105d jednak ta sztuka, \nmuzyka, ten kulturowy snobizm na co dzie\u0144? To specyfika Francji. Najmniejsze \nmiasto ma swoj\u0105 histori\u0119, muzea i festiwale. Nawet to, co Francuzi sami nazw\u0105 \nzapad\u0142\u0105 dziur\u0105, okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce miejscem, kt\u00f3rego urok zwali z n\u00f3g, bo mo\u017ce \nzachowa\u0142y si\u0119 tam stare budowle i w\u0105skie ulice o niepowtarzalnym klimacie, a \nmieszka\u0144cy z upodobaniem kultywuj\u0105 jaki\u015b dziwaczny zwyczaj. Do takich wniosk\u00f3w \ndosz\u0142am zwiedzaj\u0105c kilometr po kilometrze okolice Nimes, a potem ca\u0142\u0105 \nLangwedocj\u0119, Prowansj\u0119 i dalej, g\u00f3ry Cevennes, kt\u00f3re najbardziej malowniczo \nwygl\u0105daj\u0105 jesieni\u0105 i przypominaj\u0105 nasze Beskidy, a w ko\u0144cu rejony rzeki \nArdeche, kt\u00f3ra wije si\u0119 kr\u0119tym szlakiem, kapry\u015bnie, ukryta na dnie wielkiego \nkanionu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Francuzi maj\u0105 kultur\u0119 we \nkrwi, ona jest uwewn\u0119trznionym elementem tego terytorium i tej nacji. Snobizm \nte\u017c jest zapewne ich genetyczn\u0105 cech\u0105 narodow\u0105. Nie zdziwi\u0142y mnie wi\u0119c \numiej\u0119tno\u015bci malarskie Sophie, ani muzyczne Philippe\u2019a. Chwyci\u0142am bakcyla i \nzacz\u0119\u0142am rysowa\u0107, nie pr\u00f3bowa\u0142am jednak dotyka\u0107 pianina ani puzonu. Wystarczy\u0142a \nmi gitara, dzi\u0119ki kt\u00f3rej i tak mogli\u015bmy urz\u0105dzi\u0107 rodzinny koncert na cztery \nr\u0119ce i trzy g\u0142osy. Sophie zawodzi\u0142a g\u0142o\u015bno w atelier, dzieci ucieka\u0142y na basen \nlub chowa\u0142y si\u0119 w pokojach.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>W pierwszych tygodniach mojego pobytu Sophie \nnieustannie okupowa\u0142a pracowni\u0119 malarsk\u0105. Bardzo rzadko zagl\u0105da\u0142a do kuchni. To \nby\u0142y objawy depresji poporodowej. Nie wiedzia\u0142am, \u017ce znalaz\u0142am si\u0119 w Nimes ze \nwzgl\u0119du na ni\u0105. Jej skutki by\u0142y widoczne u Sophie jeszcze kilka lat po \nurodzeniu dzieci. Nie rozumia\u0142am tego. Jaka kobieta mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na \ndepresje w momencie, gdy dzieci potrzebuj\u0105 opieki? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sophie by\u0142a dziwaczk\u0105. Ale \ndzi\u0119ki niej realnie zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z macierzy\u0144stwem, bez jego pompatyczno\u015bci. To \nby\u0142o macierzy\u0144stwo pod g\u00f3rk\u0119, macierzy\u0144stwo, kt\u00f3re wcze\u015bniej nadmiernie \nidealizowane, okaza\u0142o si\u0119 prozaiczne i nudne. Codziennie s\u0142ysza\u0142am jej \u017cale i \nnarzekania, wybuchy gniewu i l\u0119ki. Rozumia\u0142am, \u017ce mam do czynienia z matk\u0105 \nemocjonalnie niedojrza\u0142\u0105 i nieprzygotowan\u0105 na pojawienie si\u0119 dzieci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce zajmuj\u0119 w tym \ndomu dziwaczn\u0105 rol\u0119 niani i kucharki dla dzieci, a przyjaci\u00f3\u0142ki i terapeutki \ndla matki. Bo nasze wsp\u00f3lne wypady w teren, nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dyskusje nad jakim\u015b \nma\u0142o istotnym francuskim zwrotem j\u0119zykowym, wycieczki i odkrycia plenerowe, to \nby\u0142o najlepsze lekarstwo dla sfrustrowanej Sophie. Tam, gdzie nie potrafi\u0142 \npom\u00f3c m\u0105\u017c, zakochany w \u017conie bez pami\u0119ci, tam pomog\u0142a m\u0142oda, nieopierzona i \nr\u00f3wnie niedojrza\u0142a kobieta. Mo\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105. Osob\u0105 o tym samym \npoziomie wra\u017cliwo\u015bci, ale z obcego \u015bwiata i kultury. Bez baga\u017cu oczekiwa\u0144, \n\u017c\u0105da\u0144 i \nwymaga\u0144, jakie stawia\u0142y przed Sophie Francuzki, kobiety w jej rodzinie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przy Sophie to ja by\u0142am \nobca. To ja by\u0142am S\u0142owiank\u0105 zza wielu granic. Jednocze\u015bnie ona wci\u0105\u017c nie by\u0142a \njeszcze tubylcem. Dumn\u0105 Pary\u017cank\u0105, idealistk\u0105, romantyczk\u0105 i artystk\u0105. \nWariatk\u0105. Oto kim by\u0142a.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Adaptacja w Nimes przera\u017ca\u0142a \nj\u0105. Rozumia\u0142am jej obawy. L\u0119k przed nowym \u017cyciem, przed pod\u015bwiadomie \nniechcianym intruzem, kt\u00f3ry przewr\u00f3ci do g\u00f3ry nogami ca\u0142e \u017cycie matki, odbierze \nchwile dla siebie, a z artystki i osoby wolnej uczyni neurotyczk\u0119 i niewolnic\u0119 \npieluszek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie jestem matk\u0105, ale czuj\u0119 \nsi\u0119 dojrza\u0142a emocjonalnie i wiem, \u017ce by\u0142abym w tym dobra. Jednak mam w g\u0142owie \nt\u0119 mieszank\u0119 kulturow\u0105. Mam to multum pomys\u0142\u00f3w na wychowanie dzieci, ten \nkonglomerat ideologiczny, kt\u00f3ry nie musi wyj\u015b\u0107 na zdrowie witaj\u0105cemu \u015bwiat z \nwrzaskiem maluchowi. Mam ochot\u0119 by\u0107 matk\u0105 najbardziej oryginaln\u0105 w \u015bwiecie, \nnajbardziej polsk\u0105 i najbardziej muzu\u0142ma\u0144sk\u0105. Nie wiem czy jest to mo\u017cliwe do \npo\u0142\u0105czenia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chc\u0119, aby moje dzieci \nzachowa\u0142y bogactwo wielokulturowo\u015bci i mnogich j\u0119zyk\u00f3w. Chc\u0119, aby zna\u0142y i \nszanowa\u0142y religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Chc\u0119, aby by\u0142y muzu\u0142manami i zna\u0142y islam \nlepiej ni\u017c ktokolwiek inny. Od os\u00f3b na pograniczu kultur i religii wymaga si\u0119 \nzawsze o wiele wi\u0119cej i tym surowiej ocenia si\u0119 ich \u017cycie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>6<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pami\u0119tam, \u017ce ten aspekt \nrodzicielstwa – wychowanie w wierze w Boga – by\u0142 zawsze punktem zapalnym w \nmoich rozmowach z Pierrem, pierwszym Francuzem, w kt\u00f3rym zakocha\u0142am si\u0119 bez \npami\u0119ci. Stan odurzenia trwa\u0142 trzy lata. To wystarczaj\u0105co d\u0142ugi okres, aby \nzacz\u0105\u0107 planowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, wynaj\u0119cie wi\u0119kszego mieszkania i rodzicielstwo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierre nieustannie \nprzypomina\u0142 mi dziel\u0105ce nas jedena\u015bcie lat, dorzucaj\u0105c z sarkazmem \u2013 Pospieszmy \nsi\u0119! Chyba nie chcesz, aby koledzy naszego dziecka w przedszkolu mylili mnie z \njego dziadkiem – Nie chcia\u0142am. By\u0142o jednak wiele innych rzeczy, kt\u00f3re w \nosobowo\u015bci Pierre\u2019a tr\u0105ci\u0142y myszk\u0105, a kt\u00f3re uznawa\u0142am za poci\u0105gaj\u0105ce. Chcia\u0142am, \naby odziedziczy\u0142y je po nim nasze szkraby. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>M\u00f3j Francuz jedn\u0105 nog\u0105 \nzawsze tkwi\u0142 w przesz\u0142o\u015bci. Zna\u0142 histori\u0119 staro\u017cytn\u0105 i nowo\u017cytn\u0105 swojego \nukochanego miasta – Nimes, kt\u00f3re nosi\u0142o \u015blady panowania Rzymian. M\u00f3g\u0142 opowiada\u0107 \nbez ko\u0144ca historie z przesz\u0142o\u015bci, oprowadza\u0107 niestrudzenie po najmniejszych \nzau\u0142kach miasta, nigdy nie doprowadzaj\u0105c s\u0142uchaczy do znudzenia. By\u0142 przecie\u017c \nzawodowym przewodnikiem. Specjalizacja \u2013 grupy dzieci\u0119ce. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Obok staro\u017cytno\u015bci, kt\u00f3ra \nby\u0142a jego najwi\u0119ksz\u0105 fascynacj\u0105, istnia\u0142a ca\u0142a gromada innych zainteresowa\u0144: \nhistoria Francji, przesz\u0142o\u015b\u0107 Langwedocji i Prowansji, dzieje Europy, a w \nszczeg\u00f3lno\u015bci pierwsza wojna \u015bwiatowa. Dla tego cz\u0142owieka ka\u017cdy kamie\u0144 mia\u0142 \nznaczenie i przekaza\u0107 m\u00f3g\u0142 wyj\u0105tkowo ciekaw\u0105 opowie\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Uzupe\u0142niali\u015bmy si\u0119. \nCieszy\u0142am si\u0119, \u017ce znajduj\u0119 s\u0142uchacza dla moich opowie\u015bci o antycznych \ntragediach i ich p\u00f3\u017aniejszych literackich odwzorowaniach, o francuskim \nklasycyzmie i europejskim baroku, tak jak jego cieszy\u0142 fakt, \u017ce cho\u0107 jedna \nosoba na ziemi jest w stanie wys\u0142ucha\u0107, bez znudzenia, d\u0142ugiego wywodu o \nprzyczynach wybuchu pierwszej wojny \u015bwiatowej, a tak\u017ce zupe\u0142nie oryginalnej \nspiskowej teorii \u015bwiata. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W\u0142a\u015bnie t\u0119 teori\u0119 wyk\u0142ada\u0142 w \nkawiarni, w momencie, gdy pojawi\u0142am si\u0119 przy stoliku i zostali\u015bmy sobie \nprzedstawieni. Tam rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nasza znajomo\u015b\u0107, w Caf\u00e9 Carr\u00e9, kawiarence u \nst\u00f3p \u015bwi\u0105tyni Maison Carr\u00e9. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Rzymska budowla, otoczona \nwiankiem kolumn, ustawiona by\u0142a na cokole, kt\u00f3ry umo\u017cliwia\u0142 jej zachowanie \nwynios\u0142ej pozycji w\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cych j\u0105 na obrze\u017cu placu, kamienic. Maison \nCarr\u00e9 by\u0142a rzeczywi\u015bcie carr\u00e9, czyli kwadratowa, a raczej w kszta\u0142cie \nprostopad\u0142o\u015bcianu. Jej wn\u0119trze kusi\u0142o ch\u0142odem i pustk\u0105, bo zaj\u0119te by\u0142o jedynie \nprzez stare szkice i plany Nimes, pokazuj\u0105ce jak wygl\u0105da\u0142o kiedy\u015b miasto. \n\u015awi\u0105tynia, poza utrat\u0105 barw, zupe\u0142nie si\u0119 nie zmieni\u0142a. Zachowa\u0142a swoje \ncharakterystyczne rz\u0119dy kolumn i wysokie schody, kt\u00f3re by\u0142y doskona\u0142ym \nstanowiskiem pracy dla rysownik\u00f3w. Siadywa\u0142am tam nie raz, aby z wysoko\u015bci \nwykonywa\u0107 szkice architektury, przechodni\u00f3w i klienteli kafejek. Sze\u015b\u0107 kawiarni \nna placu nie przeszkadza\u0142o sobie zupe\u0142nie, usadowiwszy si\u0119, zwyczajem \n\u015br\u00f3dziemnomorskim, rami\u0119 w rami\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nasza ulubiona Cafe Carr\u00e9 \nznajdowa\u0142a si\u0119 na rogu placu, przy ulicy, obok Mediateki, kt\u00f3ra by\u0142a \nnowoczesnym odbiciem \u015bwiatyni. Architekci zast\u0105pili kamie\u0144 metalem i szk\u0142em. \nZawsze dowcipkuj\u0105cy kelner – Algierczyk – podawa\u0142 po znajomo\u015bci zamiast czarnej \nkawy une noisette, czyli orzeszek, expresso z kropl\u0105 mleka. Pierre unika\u0142 kawy, \nby\u0142 za to wierny piwu i sirop de soja, any\u017ckowej oran\u017cadzie o mleczno\u017c\u00f3\u0142tym \nkolorze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>S\u0142otne dni w Nimes by\u0142y \nrzadkie i zdarza\u0142y si\u0119 jedynie w porze zimowej. Zawsze siadywali\u015bmy w ogr\u00f3dku \nkawiarnianym, na terytorium zewn\u0119trznym kafejki, gdzie mie\u015bci\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie \nsto\u0142\u00f3w i odpowiednio wiele krzese\u0142. \u017badnych p\u0142otk\u00f3w, \u017cadnych barierek. Strefa \nkawiarni by\u0142a umowna. W ten spos\u00f3b funkcjonowa\u0142y lokale na ca\u0142ym terytorium \nfrancuskim. Kwit\u0142o \u017cycie towarzysko-kawiarniane i panoszy\u0142a si\u0119 atmosfera \nupalnego po\u0142udnia – luzu, leniwej rozmowy albo intelektualizmu, snobistycznych \nwypowiedzi i dyskusji o kulturze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kawiarnie we Francji cz\u0119sto \nstawa\u0142y si\u0119 przestrzeni\u0105 pracy. Spotyka\u0142am pisarzy, dramaturg\u00f3w, edytor\u00f3w, \nzapisuj\u0105cych wielkie notesy nieczytelnym pismem. Arty\u015bci dyskutowali o swojej \npracy, wystawach, filmach i spektaklach. Pojawiali si\u0119 biznesmeni \nz laptopami, teczkami i kontraktami. To by\u0142a przestrze\u0144 otwarta i kreatywna. \nBy\u0142 to jeden \nz powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych pokocha\u0142am Francj\u0119 mocno i nieodwo\u0142alnie. I dlatego te\u017c \ndzi\u015b za ni\u0105 t\u0119skni\u0119. Pod tym wzgl\u0119dem, \u017caden inny kraj nie mo\u017ce r\u00f3wna\u0107 si\u0119 z \nFrancj\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ta mieszanka kultury \nfraancuskiej ze staro\u017cytn\u0105, rzymsk\u0105 by\u0142a niezwykle poci\u0105gaj\u0105ca, podobnie jak \nm\u0119\u017cczyzna, reprezentant tej kultury – mieszanka genetyczna i kulturowa \nelement\u00f3w francuskich i w\u0142oskich. Ka\u017cda nasza wyprawa w teren by\u0142a magiczna. \nNigdy nie znudzi\u0142y mi si\u0119 liczone w setkach przechadzki po ogrodzie Jardin de \nLa Fontaine, spacery do \u015bwi\u0105tyni Diany i koloseum, kt\u00f3re obecni mieszka\u0144cy \nNimes nazywali les Arenes. Dawne miejsce walk gladiator\u00f3w to dzi\u015b plac, \notoczony murami, w kt\u00f3rych staro\u017cytni budowniczowie wykuli liczne schody, \nstopnie-siedziska i tunele. Odbywa\u0142y si\u0119 tam spektakle walk byk\u00f3w, la corrida. \nTo widowisko obejrza\u0142am zupe\u0142nie samotnie. Nie zna\u0142am wtedy jeszcze Pierre\u2019a. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tamtego pami\u0119tnego dnia \ncorrida odbywa\u0142a si\u0119 pod znakiem feminizmu. Na arenie pojawi\u0142a si\u0119 kobieta. <\/span><span\nlang=\"FR\" style='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-ansi-language:FR'>Torreador. Marie Sara. <\/span>Hiszpanka. Chyba. Obserwowa\u0142am z zapartym tchem ma\u0142\u0105 figurk\u0119 na \u015brodku \nareny. Z wysoko\u015bci najwy\u017cszych stopni – nie by\u0142o mnie sta\u0107 na dro\u017csze i bli\u017csze \nmiejsca – nie mog\u0142am dostrzec jej mimiki i rys\u00f3w twarzy. Siedzia\u0142am obok innych \nwidz\u00f3w na kamiennych siedzeniach, kt\u00f3re nie by\u0142y ani dzielone ani numerowane. \nPe\u0142na dowolno\u015b\u0107. Miejsca dla t\u0142umu spragnionego chleba i igrzysk. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ruch kobiety i byka by\u0142 \nmalowniczym ta\u0144cem \u015bmierci. Niebezpieczn\u0105 zabaw\u0105. Ich walka daleka by\u0142a od \nfikcji. Zda\u0142am sobie z tego spraw\u0119 w momencie, gdy Maria otrzyma\u0142a silne \nuderzenie rogiem byka, tak, \u017ce znalaz\u0142a si\u0119 o kilka metr\u00f3w dalej, bezbronna, na \nziemi. Dlaczego ci ludzie ryzykowali \u017cyciem? Dlaczego ryzykowa\u0142a je kobieta? Co \npr\u00f3bowa\u0142a udowodni\u0107? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy to by\u0142a ta r\u00f3\u017cnica \npomi\u0119dzy kobiec\u0105 osobowo\u015bci\u0105 orientaln\u0105 i okcydentaln\u0105? Pomi\u0119dzy osobowo\u015bci\u0105 \nsiln\u0105, pewn\u0105 siebie, kt\u00f3ra nie waha\u0142a si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107 do spe\u0142nienia, cz\u0119sto \nabsurdalnie wytkni\u0119tych, cel\u00f3w, a \u0142agodn\u0105 i oddan\u0105 macierzy\u0144stwu i domowi? \nKobiety francuskie wiedzia\u0142y, czego chc\u0105 i potrafi\u0142y by\u0107 silne. Feminizm, \nwsp\u00f3\u0142czesne prawo i rzeczywisto\u015b\u0107 pozwoli\u0142y im na spe\u0142nienie marze\u0144, kt\u00f3re nie \nby\u0142y zwi\u0105zane z gospodarstwem i zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Czy inaczej by\u0142o na Bliskim i \nDalekim Wschodzie, w Azji i Afryce? Nie. Arabki i Azjatki mia\u0142y wiele \nmo\u017cliwo\u015bci rozwoju. Tak by\u0142o tam od wiek\u00f3w. By\u0142y wykszta\u0142cone i inteligentne. \nNie mo\u017cna im r\u00f3wnie\u017c odm\u00f3wi\u0107 odwagi i otwarto\u015bci w dziedzinie polityki. \nSp\u00f3jrzmy cho\u0107by na karier\u0119 Benazir Butto w Pakistanie. Sk\u0105d wi\u0119c historie o \nuleg\u0142o\u015bci kobiet wschodu, a szczeg\u00f3lnie kobiet muzu\u0142ma\u0144skich? Sk\u0105d domniemania \no ich bierno\u015bci i braku aspiracji? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kultura i zwyczaje \nregionalne g\u0142\u0119bokiej prowincji, ludzi ubogich i niewykszta\u0142conych w krajach \ntrzeciego \u015bwiata s\u0105 odmienne od europejskich i odmienne od tamtejszych zasad \nwykszta\u0142conych i zamo\u017cnych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa. Panuje tam tradycja \npatriarchatu, niezwykle silnie zakorzeniona w spo\u0142ecze\u0144stwie, i tylko z biegiem \nczasu mo\u017ce si\u0119 to zmieni\u0107. Albo w og\u00f3le si\u0119 nie zmieni. Co z tego, \u017ce Allah \nm\u00f3wi w \u015awi\u0119tej Ksi\u0119dze Koranu, \u017ce kobieta mo\u017ce pracowa\u0107? Co z tego, \u017ce \nnajm\u0142odsza \u017cona Proroka, Ayesha by\u0142a powa\u017cana dla jej wiedzy i inteligencji, a \npierwsza \u017cona Proroka, Khadija by\u0142a niezale\u017cn\u0105 businesswoman? Co z tego, \u017ce kobieta \nma prawo do wykszta\u0142cenia r\u00f3wnego m\u0119\u017cczyznom i obowi\u0105zek nauki, podkre\u015blany \nprzez islam, je\u015bli regionalny, religijny kacyk lub autokratycznie rz\u0105dz\u0105cy \nojciec czy brat powie, \u017ce jest zupe\u0142nie inaczej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Najtrudniej jednak jest \nwyt\u0142umaczy\u0107 kobietom Zachodu, \u017ce jej przyjaci\u00f3\u0142ka ze Wschodu mo\u017ce po prostu nie \nchcie\u0107 pracowa\u0107. Bo i dlaczego mia\u0142aby to czyni\u0107, skoro w domu i tak czeka j\u0105 \nnie mniej pracy, od kt\u00f3rej zazwyczaj nie mo\u017ce wybawi\u0107 jej pralka, mikrofal\u00f3wka, \nsupermarkety i przedszkola. Chocia\u017c z drugiej strony powinni\u015bmy wyobrazi\u0107 sobie \nsytuacj\u0119 tak, jak ona wielokrotnie wygl\u0105da w Azji albo w krajach arabskich. \nWidzimy wi\u0119c zasobny, du\u017cy dom, pe\u0142en nianiek, s\u0142u\u017c\u0105cych, sprz\u0105taczek, kucharek \ni kierowc\u00f3w, \ni kobiet\u0119, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie dbaniem o w\u0142asny wygl\u0105d, wychowaniem \ndzieci, swoj\u0105 oraz ich edukacj\u0105 \u015bwieck\u0105 i religijn\u0105, i zarz\u0105dzaniem domem. \nDlaczego mia\u0142aby i\u015b\u0107 do pracy? Dlaczego mia\u0142aby si\u0119 poni\u017ca\u0107, pracuj\u0105c jako \nsekretarka i s\u0142u\u017c\u0105c swojemu szefowi m\u0119\u017cczy\u017anie? Je\u015bli decyduje si\u0119 podj\u0105\u0107 prac\u0119 \nzawsze wybiera zaw\u00f3d nauczycielki lub lekarki. Chodzi o godno\u015b\u0107 osobist\u0105. I \ndum\u0119. Czy to wizja muzu\u0142ma\u0144ska? Nie. To wizja naturalna, \nmieszcza\u0144sko-ziemia\u0144ska. To obrazek z \u017cycia klas zamo\u017cnych i \u015bredniozamo\u017cnych, \nna przyk\u0142ad w Europie, przed epok\u0105 industrializacji i r\u00f3wnouprawnienia. W \nniekt\u00f3rych krajach to wizja naturalna i obecna do dzi\u015b. Zajrzyjmy do ksi\u0105\u017cek \npisarzy po\u0142udniowoameryka\u0144skich i ameryka\u0144skich. W \u201eSwift as desire\u201d, ksi\u0105\u017cce, \nkt\u00f3ra ostatnio wpad\u0142a mi w r\u0119ce, Laura Esquivel (ta, od \u201ePrzepi\u00f3rek w p\u0142atkach \nr\u00f3\u017cy\u201d) opisuje czasy powojenne i wsp\u00f3\u0142czesne w Meksyku. Bohaterka decyduje si\u0119 \nna prac\u0119 zrobkow\u0105 tylko dlatego, \u017ce chce finansowo pom\u00f3c m\u0119\u017cowi. Ona, \narystokratka, dama z bogatej rodziny, schodzi do poziomu klas najni\u017cszych, \nubogich. Zatrudnia si\u0119 z mi\u0142o\u015bci do m\u0119\u017ca. Jej ma\u0142\u017conek z mi\u0142o\u015bci chce j\u0105 od tej \ndecyzji odwie\u015b\u0107. Ona stawia na swoim. Nara\u017ca si\u0119 na napastowanie seksualne ze \nstrony szefa. Historia nie ko\u0144czy si\u0119 happy endem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A muzu\u0142manki we Francji nie \nczuj\u0105 si\u0119 \u017ale. Wyj\u0105tkiem s\u0105 tradycjonali\u015bci, kt\u00f3rzy cierpie\u0107 b\u0119d\u0105 ze wzgl\u0119du na \nprzeg\u0142osowany ostatnio zakaz noszenia \u201ewidocznych oznak religijnych\u201d w \nszko\u0142ach. C\u00f3\u017c, powstanie wi\u0119cej szk\u00f3\u0142 typowo religijnych i ortodoksyjnych. \nJedne b\u0119d\u0105 chroni\u0107 idea\u0142y i tradycje muzu\u0142ma\u0144skie, inne b\u0119d\u0105 ich nadu\u017cywa\u0107 \npozwalaj\u0105c na fanatyzm, uniemo\u017cliwiaj\u0105c naturaln\u0105 integracj\u0119 ze \u015brodowiskiem \nfrancuskim. Mam nadziej\u0119, jednak, \u017ce Francja nie przestanie by\u0107 krajem \notwartym, kt\u00f3ry inspiruje i fascynuje. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tylko we Francji uda\u0142o mi \nsi\u0119 pozna\u0107 tak wielu ludzi, kt\u00f3rzy autentycznie byli w stanie \u017cy\u0107 dla idei. \nRealizowa\u0107 wizje \u017cyciowe i nie umrze\u0107 z g\u0142odu, nie sko\u0144czy\u0107 na marginesie. \nTylko tam pozna\u0142am tak wielu artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy utrzymywali si\u0119 ze sztuki: \nmalarzy, pie\u015bniarzy, rze\u017abiarzy, fotograf\u00f3w, cyrkowc\u00f3w cyrku francuskiego, \nkt\u00f3ry nie ma nic wsp\u00f3lnego z cyrkiem zwierz\u0119cym, a jego istot\u0105 s\u0105 popisy \nakrobat\u00f3w, klaun\u00f3w, bard\u00f3w i poet\u00f3w. Wszyscy zaliczali si\u0119 do grona przyjaci\u00f3\u0142 \nPierre\u2019a, kt\u00f3ry zna\u0142 osobi\u015bcie ka\u017cdego orygina\u0142a w mie\u015bcie Nimes i w okolicy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>7<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<![if !supportLineBreakNewLine]> \n<![endif]><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWszyscy spotykali\u015bmy si\u0119 co wiecz\u00f3r w \ns\u0142awetnej Caf\u00e9 des Beaux Arts, na wprost nimijskiej katedry. O jakie\u015b \npi\u0119tna\u015bcie metr\u00f3w od jej wysokich i pi\u0119knie rze\u017abionych drzwi. W Polsce by\u0142oby \nto nie do pomy\u015blenia. Ogr\u00f3dek kawiarniany nie by\u0142 jednak ha\u0142a\u015bliwy. Na male\u0144kim \nplacyku, kt\u00f3ry mia\u0142 mo\u017ce pi\u0119\u0107dziesi\u0105t metr\u00f3w kwadratowych, pod wielkimi \nparasolami mie\u015bci\u0142y si\u0119 jeszcze dwie inne kawiarnie oraz apteka i frontowa \ncz\u0119\u015b\u0107 terenu muzeum historycznego miasta Nimes. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTu pozna\u0142am Gerarda, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do \nPierre\u2019a w odwiedziny. Z Pary\u017ca. To by\u0142 pierwszy Hindus, jakiego pozna\u0142am. \nFrancuz z krwi i ko\u015bci, bez \u015bladu akcentu, do kt\u00f3rego jestem dzi\u015b tak \nprzyzwyczajona, ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 moich znajomo\u015bci z tamtego kr\u0119gu \nkulturowego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nGerard \u2013 nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107 \u201e\u017berar\u201d – bo \ntak wymawiano jego imi\u0119, by\u0142 przewodnikiem, tak jak Pierre. Mieli wsp\u00f3ln\u0105 \npasj\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a i moj\u0105. Kino. Tego samego dnia zajrzeli\u015bmy wi\u0119c jeszcze do \nulubionego kina wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Nimes, zwanego Cinematique. To by\u0142o kino \nsnobistyczne, ambitne. Kino, kt\u00f3re nie zbruka\u0142oby si\u0119 wy\u015bwietleniem \nkt\u00f3rejkolwiek z hollywoodzkich produkcji. Proponowa\u0142o za to nieznane nikomu \nfilmy europejskie i azjatyckie. Nowo\u015bci i starocie, rzeczy nagrodzone albo po \nprostu wybrane przez w\u0142a\u015bciciela kina. Obrazy na \u017cyczenie widz\u00f3w i na przek\u00f3r \nwidzom. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nGerard uwielbia\u0142 filmy japo\u0144skie, nie \nwiedzia\u0142 za\u015b nic o produkcjach Bollywoodu. By\u0142 dziwnym Hindusem. Poza twarz\u0105, \nkt\u00f3ra zdradza\u0142a jego pochodzenie, nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z Indiami. Szkoda. Ja \nnie chc\u0119, aby po latach by\u0142o mi \u017cal utraconych zwi\u0105zk\u00f3w z w\u0142asn\u0105 kultur\u0105. \nDlatego za wszelk\u0105 cen\u0119 postaram si\u0119 je zachowa\u0107, niezale\u017cnie od tego, gdzie \nprzyjdzie mi ostatecznie \u017cy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nA plan\u00f3w by\u0142o ju\u017c tak wiele. Pocz\u0105tkowo celem \nemigracji mia\u0142a by\u0107 Francja i Nimes. Potem Pary\u017c. Pary\u017c, kt\u00f3ry zwiedzali\u015bmy \noboje z Pierrem, kt\u00f3ry widzia\u0142am po \u201897 roku wielokrotnie, ale za ka\u017cdym razem \nodmiennie. Po raz pierwszy w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142ek z Polski, a ostatnio w \ntowarzystwie Nadira, Hindusa, m\u0119\u017ca. Francja by\u0142a mu obca, tak jak mi obcy by\u0142 \nPakistan. Nasza podr\u00f3\u017c by\u0142a zupe\u0142nie inna ni\u017c moje poprzednie wizyty. To by\u0142 \nnasz miodowy tydzie\u0144. Lenistwo i luz. Zero zm\u0119czenia i po\u015bpiechu. To by\u0142o \nca\u0142kowite przeciwie\u0144stwo mojej pierwszej, lipcowej wizyty w stolicy Francji, w \ntowarzystwie dwu przyjaci\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni chcia\u0142y zobaczy\u0107 \nabsolutnie wszystko. Ci\u0105gn\u0119\u0142y wi\u0119c wsz\u0119dzie oporn\u0105, zm\u0119czon\u0105 dziewczyn\u0119, z du\u017c\u0105 \nnadwag\u0105 po p\u00f3\u0142rocznym pobycie we Francji i nieodpowiednich dla niej francuskich \nnawykach \u017cywieniowych. Oj tak. By\u0142am oble\u015bnie gruba. Zbrzyd\u0142am. Kole\u017canki, \nkt\u00f3re przyjecha\u0142y do mnie w odwiedziny niemal mnie nie pozna\u0142y, i my\u015bl\u0119, \u017ce \ntroch\u0119 si\u0119 mnie wstydzi\u0142y. A jednak jako jedyna m\u00f3wi\u0105ca po francusku, by\u0142am \nniezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem tych wypraw. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nAle ja zn\u00f3w mieszam w\u0105tki. Mia\u0142o by\u0107 jeszcze \nkilka s\u0142\u00f3w o moim Piotrze Francuzie. Tamtego letniego dnia przybili\u015bmy z \nPierrem do paryskiego portu w sercu Montmartre \ni zamieszkali\u015bmy w tej malowniczej dzielnicy schodk\u00f3w, starych kamienic i \nplac\u00f3w, gdzie rozsiada\u0142y si\u0119 co rano stoliki kawiarniane i sztalugi artyst\u00f3w. \nNasze lokum mie\u015bci\u0142o si\u0119 na jedenastym pi\u0119trze wie\u017cowca, w mieszkaniu \nserdecznego przyjaciela Pierra, Jean-Michela. Tam powracali\u015bmy ka\u017cdego wieczoru \npo ca\u0142odziennych w\u0119dr\u00f3wkach. Tam, po dwudziestej, spotykali\u015bmy si\u0119 z Jean-Mi, gdy \ndociera\u0142 w ko\u0144cu zm\u0119czony i z impetem otwiera\u0142 lod\u00f3wk\u0119. Pustki. Dlatego \nnajcz\u0119\u015bciej zabiera\u0142 nas samochodem do jednej z wielu znanych mu w okolicy \nrestauracji. Najmilej wspominam do dzi\u015b tamten wiecz\u00f3r w prawdziwej w\u0142oskiej \npizzerii z najprawdziwszymi w\u0142oskimi kucharzami w dzielnicy Montmartre. Byli \nwszyscy nasi serdeczni przyjaciele. By\u0142 chudy Gerard o \u015bniadej twarzy, by\u0142a \nAnnette, male\u0144ka urocza piel\u0119gniarka, brunetka o postaci figurynki, by\u0142a wielka \nSteph, czyli Stephanie, czyli nauczycielka o ci\u0119tym j\u0119zyku, kt\u00f3ra strofowa\u0142a i \nwy\u015bmiewa\u0142a wszystkich, rzucaj\u0105c swoje nie\u015bmiertelne \u201eRelaxe-toi! <\/span><span\nlang=\"FR\" style='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-ansi-language:FR'>Ne sois pas si constip\u00e9!\u201d. <\/span>Co znaczy\u0142o mniej wi\u0119cej tyle, \u017ce nale\u017ca\u0142o si\u0119 wyluzowa\u0107 i by\u0107 sob\u0105. \nBy\u0142a siostra Jean-Mi, Elaine, chuda i wysoka, piel\u0119gniarka jak Annette, ale jej \nfizyczne przeciwie\u0144stwo. To ona ca\u0142y wiecz\u00f3r opowiada\u0142a o swoim do\u015bwiadczeniu \nwolontariuszki w afryka\u0144skim szpitalu w Kongo. Nieco p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142a si\u0119 \nr\u00f3wnie\u017c para z Nimes. Cathy, szczup\u0142a, kr\u00f3tko przystrzy\u017cona kobietka o d\u0142ugim \nnosie, artystka malarka i instalatorka oraz jej m\u0119\u017cczyzna, o dwadzie\u015bcia \ncentymetr\u00f3w od niej wy\u017cszy Philip, cyrkowiec, akrobata i muzyk. \u017badne z nas nie \nwiedzia\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to nasze ostatnie, tak radosne, wsp\u00f3lne spotkanie. Wraz z \nmoim wyjazdem z Francji m\u00f3j zwi\u0105zek z Pierrem zacz\u0105\u0142 prze\u017cywa\u0107 kryzys. \nRozk\u0142ada\u0142 si\u0119, tak jak my gnili\u015bmy z t\u0119sknoty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWierzy\u0142am, \u017ce wraz z uko\u0144czeniem studi\u00f3w uda \nmi si\u0119 wyjecha\u0107 na sta\u0142e i zamieszka\u0107 z Pierrem we Francji. Nie wiedzia\u0142am \njednak, jak wiele mia\u0142o si\u0119 jeszcze wydarzy\u0107 w \u201899 roku. Tam w Pary\u017cu jednak \nnasz magiczny wiecz\u00f3r wci\u0105\u017c trwa\u0142 i jego nastr\u00f3j nie gas\u0142, a\u017c do powrotu do \nmieszkania Jean-Mi, gdzie spali\u015bmy we tr\u00f3jk\u0119 na jednym szerokim \u0142\u00f3\u017cku, \npotwornie niewygodnym, bo twardym. By\u0142o to podobno typowe \u0142\u00f3\u017cko w stylu \njapo\u0144skim. Ostatni krzyk mody. Potworno\u015b\u0107. To by\u0142o ciekawe do\u015bwiadczenie \nniewinnego, a jednak tr\u00f3jk\u0105ta. Za\u015bmiewali\u015bmy si\u0119 do rozpuku przez p\u00f3\u0142 godziny, \ngdy zrozumieli\u015bmy, \u017ce Jean-Mi, zapraszaj\u0105c nas do siebie, zupe\u0142nie nie \nzaplanowa\u0142 drugiego pos\u0142ania. Nawet gdyby to jednak uczyni\u0142, typowo paryska \nsk\u0105po\u015b\u0107 powierzchni nie pozwoli\u0142aby mu na jego roz\u0142o\u017cenie. St\u00f3\u0142, jedno du\u017ce \n\u0142\u00f3\u017cko i ma\u0142y rega\u0142 zajmowa\u0142y przestrze\u0144 pod\u0142ogi optymalnie i zupe\u0142nie. Tak wi\u0119c \nzosta\u0142o. Na dobry pocz\u0105tek k\u0142otnia – kto obok kogo powinien tudzie\u017c nie powinien \nspa\u0107. A ostatecznie spali\u015bmy we troje w jednym \u0142\u00f3\u017cku w przer\u00f3\u017cnych \nkonfiguracjach, wierc\u0105c si\u0119 i kr\u0119c\u0105c, nie pozwalaj\u0105c zasn\u0105\u0107 Jean-Mi, co \nprzecie\u017c by\u0142o jak najbardziej w naszym interesie. Najcz\u0119\u015bciej jednak, nie \ndoczekawszy odpowiedniej chwili, rezygnowali\u015bmy z seksu na rzecz snu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDla Pierre\u2019a Francja by\u0142a miejscem pe\u0142nym \nprzyjaci\u00f3\u0142 i znajomych. Nigdy nie mia\u0142am okazji odwiedzi\u0107 z nim cho\u0107by jednego \nhotelu, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce nasze podr\u00f3\u017ce nie by\u0142y a\u017c tak liczne. Zaliczy\u0107 do \nnich mo\u017cna jednak wypraw\u0119 do Normandii, gdzie mieszkali\u015bmy na poddaszu domu, \nkt\u00f3ry przypomina\u0142 skromniejsz\u0105 wersj\u0119 chateau de famille \u2013 prowincjonaln\u0105,<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>tradycyjn\u0105 siedzib\u0119, francuski zameczek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nValerie, jej rodzice i stary dziadek. Wyprawy \nna rowerze w kr\u00f3tkiej sp\u00f3dniczce, kt\u00f3rej dzi\u015b bym ju\u017c nie w\u0142o\u017cy\u0142a. Confiture de \nlait, czyli konfitura z mleka, kt\u00f3ra w smaku przypomina nasze kr\u00f3wki i le \ncidre, co\u015b pomi\u0119dzy musuj\u0105cym winem jab\u0142kowym, a lemoniad\u0105. Zachowa\u0142am \nwszystkie te wspomnienia. Ale nie wszystkie s\u0105 ju\u017c dzi\u015b wyra\u017anie i jasne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nFrancja na zawsze pozostanie dla mnie krajem \nmarze\u0144 niespe\u0142nionych. Krajem, w kt\u00f3rym wszystko pachnie i smakuje \nniepowtarzalnie, jak nigdzie indziej na ziemi. Ka\u017cdy jednak powr\u00f3t do Francji \nprzynosi mi kolejne rozczarowania. Gorzkie \nspotkanie z Pierrem w dwa lata po rozstaniu, jak i wyprawa samochodowa z \nNadirem przez Pary\u017c do Calais, to rozczarowanie. To spojrzenie na Francj\u0119 okiem \nobcym i niech\u0119tnym. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPierwszy przypadek – Pierre by\u0142 wci\u0105\u017c we mnie \nzakochany, pe\u0142en \u017calu i wyrzut\u00f3w. A to by\u0142o dla mnie w\u00f3wczas nie do zniesienia. \nPragn\u0119\u0142am jak najszybciej uciec, najdalej od Francji, wr\u00f3ci\u0107 do domu. Do \nPolski. Drugi przypadek \u2013 Podczas gdy m\u00f3j m\u0105\u017c Nadir by\u0142 oczarowany Francj\u0105, a \nszczeg\u00f3lnie Pary\u017cem, ja doszukiwa\u0142am si\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w, pomy\u0142ek, dziury w ca\u0142ym. Krytykowa\u0142am \nhotele, maniery i jedzenie, kt\u00f3re nam serwowano, jak tubylec, kt\u00f3ry wstydzi si\u0119 \nza w\u0142asnych ziomk\u00f3w, chc\u0105c jednocze\u015bnie, aby obcokrajowiec i go\u015b\u0107 pozna\u0142 \njedynie to co najpi\u0119kniejsze we Francji. Zd\u0105\u017cy\u0142am zapomnie\u0107 ju\u017c o Steph i jej \nnie\u015bmiertelnym \u201eWyluzuj si\u0119! B\u0105d\u017a sob\u0105.\u201d Czy faktycznie stara\u0142am si\u0119 wcieli\u0107 w \nkogo\u015b innego? Nie. Ale w\u00f3wczas, w \u201899 roku by\u0142am ju\u017c zgo\u0142a inn\u0105 Ann\u0105, ni\u017c ta \nprzed rokiem i przed dwoma laty. Francuski okres mog\u0142am ju\u017c uzna\u0107 za zamkni\u0119ty, \ncho\u0107 niezapomniany.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:14.0pt'>pisanie<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> \n<\/span>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W 1997 Polsce wszystko \nwygl\u0105da\u0142o tak jak dawniej. Nie zmieni\u0142a si\u0119 stolica przez jeden rok mojego \npobytu we Francji. Nie zmieni\u0142 si\u0119 Uniwersytet, w\u00f3wczas zasypany \u015bniegiem. Zn\u00f3w \nby\u0142am na trzecim roku wydzia\u0142u Polonistyki. Czas d\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niemi\u0142osiernie. \nWiele zaj\u0119\u0107 trzeba by\u0142o nadrobi\u0107, powt\u00f3rzy\u0107, zda\u0107 wiele egzamin\u00f3w, aby dotrwa\u0107 \ndo pi\u0105tego roku. Uda\u0142o mi si\u0119 wykona\u0107 to wszystko w tempie przyspieszonym. \nNadrobi\u0142am p\u00f3\u0142 roku, zdaj\u0105c egzaminy z dwu lat w jednym roku, a potem pisz\u0105c \nprac\u0119 magistersk\u0105 w ci\u0105gu jednego lata. Studia nad \u201eAndromaque\u201d Racine\u2019a i \n\u201eAndromach\u0105\u201d Stanis\u0142awa Morsztyna to by\u0142 m\u00f3j konik przez dwa lata, m\u00f3j \nleitmotiw \u017cyciowy, temat, o kt\u00f3rym mog\u0142am m\u00f3wi\u0107 bez ko\u0144ca, do tego stopnia, \u017ce \nwielu sugerowa\u0142o mi kontynuacj\u0119 studi\u00f3w w katedrze staropolskiej literatury \nInstytutu Bada\u0144 Literackich i doktorat tam\u017ce. Jedn\u0105 z tych os\u00f3b by\u0142 m\u00f3j \npromotor. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ja mia\u0142am inne plany. \nChcia\u0142am zaraz po studiach robi\u0107 doktorat na uniwersytecie francuskim. Wys\u0142a\u0142am \nlisty do wielu uniwersytet\u00f3w w Prowansji, Langwedocji, w Pary\u017cu. Sprawa nie \nby\u0142a \u0142atwa. Nie traci\u0142am jednak nadziei i wierzy\u0142am, \u017ce wkr\u00f3tce uda mi si\u0119 \nwyjecha\u0107 i zamieszka\u0107 z Pierrem, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 doczeka\u0107 mojego przyjazdu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Koniec stycznia \u201899 roku to obrona mojej pracy magisterskiej. Zaraz \npotem propozycja wydania skr\u00f3conej wersji analizy t\u0142umaczenia staropolskiego \n\u201eAndromachy\u201d w \u201eBaroku\u201d, czasopi\u015bmie na naukowo-literackim. Wszyscy w \n\u015brodowisku uniwersyteckim znali \u201eBarok\u2019 \u2013 by\u0142am z siebie bardzo dumna. To moja \npierwsza publikacja. Mo\u017ce nie ostatnia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Organizowa\u0142am doktorat we \nFrancji drog\u0105 formaln\u0105, papierkow\u0105, a jednocze\u015bnie przez znajomo\u015bci \u2013 ciocia \nkole\u017canki pracowa\u0142a jako profesor na Sorbonie \u2013 \u015bwietnie. Doskona\u0142a okazja. \nCiocia ju\u017c na emeryturze, a jednak zdecydowa\u0142a si\u0119 przyj\u0105\u0107 jeszcze jedn\u0105 \ndoktorantk\u0119, wci\u0105\u017c przecie\u017c pojawia\u0142a si\u0119 na uniwersytecie, bez kt\u00f3rego nie \nmog\u0142a \u017cy\u0107. Wci\u0105\u017c prowadzi\u0142a wyk\u0142ady, organizowa\u0142a wyj\u0105tkowo ciekawe spotkania swojego \nSociete du Theatre, Opera et Balet, w kt\u00f3rych mog\u0142am uczestniczy\u0107 w Pary\u017cu, \ndzi\u0119ki jej zaproszeniom. Mieszanka j\u0119zykowa i kulturowa. Mieszanka dziedzin \nliterackich, epoka jednak pozostawa\u0142a zawsze ta sama \u2013 barok. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie by\u0142o pomys\u0142u, kt\u00f3rego \nnie zrealizowa\u0142abym, aby przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Francji. Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 czerwiec i \negzaminy na studia. Zdecydowa\u0142am si\u0119 w ostatniej chwili z\u0142o\u017cy\u0107 papiery na \nRomanistyk\u0119 w Warszawie \u2013 podobno naj\u0142atwiej jest przenie\u015b\u0107 si\u0119 na poziomie \nmi\u0119dzynarodowym z jednego uniwersytetu na drugi. Dosta\u0142am si\u0119 bez problem\u00f3w. \nRomanistyka, o kt\u00f3rej marzy\u0142am od kilku lat, sta\u0142a przede mn\u0105 otworem. Nigdy \nnie rozpocz\u0119\u0142am jednak tych studi\u00f3w.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTymczasem czerwiec mija\u0142. Wakacje i brak pieni\u0119dzy \ndawa\u0142y mi si\u0119 ostro we znaki. Postanowi\u0142am znale\u017a\u0107 ma\u0142o wymagaj\u0105c\u0105, ma\u0142o \nciekaw\u0105 prac\u0119, za grosze, kt\u00f3re potrzebne by\u0142y do przetrwania ostatnich \nmiesi\u0119cy w Polsce. Przyj\u0119to mnie w bibliotece uniwersyteckiej. Powstawa\u0142 tam \nw\u0142a\u015bnie katalog informatyczny, kt\u00f3ry wymaga\u0142 uzupe\u0142nie\u0144 i korekt. Robota \nmisterna i nudna, lingwistycznie drobiazgowa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nLingwistyki \nunika\u0142am jak ognia ju\u017c na studiach, uciekaj\u0105c z wyk\u0142ad\u00f3w, usypiaj\u0105c nad \nwywodami tekstowymi. Uwielbia\u0142am rozwa\u017cania o j\u0119zyku, jednak nie na poziomie \nteoretycznym. Zawsze interesowa\u0142a mnie jedynie praktyka w dziedzinie j\u0119zyk\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW \nCentrali, jak nazywa\u0142 si\u0119 o\u015brodek biblioteczno-informatyczny Uniwersytetu \nWarszawskiego, pozosta\u0142am przez okr\u0105g\u0142e sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. D\u0142u\u017cej ni\u017c to \nzaplanowa\u0142am. Nie chcia\u0142am rezygnowa\u0107 z pracy ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 sta\u0142ego \n\u0142\u0105cza i swobodny do niego dost\u0119p oraz du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 wolnego czasu. Zadanie, kt\u00f3re \nmi zlecano codziennie udawa\u0142o mi si\u0119 wykona\u0107 du\u017co szybciej ni\u017c by\u0142o to \nprzewidziane. M\u00f3j nawyk po\u015bpiechu by\u0142 zupe\u0142nie obcy stylowi pracy na \nuniwersytecie, gdzie nie istnia\u0142 stres, wsp\u00f3\u0142zawodnictwo, po\u015bpiech. Dopiero \ndzi\u015b jestem w stanie to doceni\u0107. Dopiero teraz potrafi\u0119 doceni\u0107 r\u00f3wnie\u017c uroki \nwolno\u015bci domowej, nie-pracowania na etacie, rado\u015b\u0107 ruchomych godzin pracy i \nniezale\u017cno\u015b\u0107. Wiem jednak, \u017ce ten komfort psychiczny zawdzi\u0119czam jedynie mojej sytuacji \nprzej\u015bciowej pomi\u0119dzy pracami, pomi\u0119dzy krajami. Potem trzeba b\u0119dzie wyjecha\u0107 i \nszuka\u0107 pracy za granic\u0105 albo nie wyjecha\u0107 i szuka\u0107 pracy w Polsce albo \nostatecznie przyj\u0105\u0107 rol\u0119 \u017cony na utrzymaniu, przed kt\u00f3r\u0105 wzdragam si\u0119 od kilku \nlat. I sama nie wiem, czemu. Takie jest przecie\u017c prawo islamu, edukacja \neuropejska jednak sprawia, \u017ce wol\u0119 dzia\u0142a\u0107 i zarabia\u0107 w\u0142asne pieni\u0105dze. I \ntraci\u0107 czas\u2026 zamiast pisa\u0107. Czy nie lepiej by\u0142oby wysypia\u0107 si\u0119, dba\u0107 o zdrowie \ni wygl\u0105d, chodzi\u0107 na zakupy, studiowa\u0107 ca\u0142e \u017cycie, robi\u0107, co dusza zapragnie, \npracowa\u0107 wedle w\u0142asnego grafiku, pracowa\u0107 za grosze, pracowa\u0107 za darmo, a w \nprzerwach rodzi\u0107 dzieci? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Tak mog\u0142am uczyni\u0107 w \u201899, gdyby ksi\u0105\u017c\u0119 z bajki, kt\u00f3ry \nsi\u0119 pojawi\u0142, by\u0142 w stanie i chcia\u0142 mnie utrzymywa\u0107, a to jak wiemy, trudne albo \nnierealne. Tymczasem sytuacja rozwija\u0142a si\u0119 powoli i czas ods\u0142ony, w kt\u00f3rej \npojawi\u0107 si\u0119 mia\u0142 tajemniczy nieznajomy jeszcze nie nadszed\u0142. Nadchodzi\u0142a \nnatomiast nieuchronnie codzienna godzina wstawania i pracy.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nUniwersytet \nWarszawski to by\u0142o miejsce na z\u0142\u0105czu ulicy Nowego \u015awiatu i Krakowskiego \nPrzedmie\u015bcia. Mija\u0142am zwykle bram\u0119 wej\u015bciow\u0105 Uniwersytetu. Przechodzi\u0142am obok \nwydzia\u0142u geografii po schodkach w cieniu, dalej pod oknami dawnej biblioteki \nstarodruk\u00f3w, gdzie przesiadywa\u0142am d\u0142ugo na ostatnim roku studi\u00f3w<\/span> i tu\u017c \nza rogiem, obok ko\u015bcio\u0142a Wizytek – wej\u015bcie ma\u0142o ucz\u0119szczane na ma\u0142y \ndziedziniec. Tam po schodkach na pierwszym pi\u0119trze znajdowa\u0142a si\u0119 Centrala \u2013 \ndzi\u015b ju\u017c nieobecna, przeniesiona do nowej, zaro\u015bni\u0119tej zielskiem biblioteki na \nDobrej. <\/p>\nJa tego momentu ju\u017c nie doczeka\u0142am. Moje \nwspomnienia to czatowanie po kryjomu w k\u0105cie klitki \u2013 mojego miejsca pracy. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Internet to by\u0142o szcz\u0119\u015bcie \ncodziennej rozmowy, cz\u0119stego kontaktu. Umawiali\u015bmy si\u0119 z Pierrem w jednym z \nfrancuskich \u201esalon de discussion\u201d, na czacie, na stronach francuskich portali. \nMa\u0142o znanych, jak caramail. Godzina ustalona. Nazwa salonu zar\u00f3wno. Chodzi\u0142o o \nto, aby stworzy\u0107 prywatne miejsce rozmowy, do kt\u00f3rego wej\u015b\u0107 m\u00f3g\u0142 jedynie ten, \nkto zna\u0142 nazw\u0119 salonu lub ten, kto zna\u0142 internet do\u015b\u0107 dobrze, by poradzi\u0107 sobie \nz jego trikami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W jednym z takich miejsc \npewnego dnia w samo po\u0142udnie w porze lunchu oczekiwa\u0142am na Pierre\u2019a. I pojawi\u0142 \nsi\u0119. Pierre, Pierroche. Ku mojemu zdumieniu nie by\u0142 to jednak m\u0119\u017cczyzna, \nkt\u00f3rego zna\u0142am. By\u0142 intruzem, kt\u00f3ry zrozumiawszy, \u017ce czekam na osob\u0119 o tym \nsamym imieniu pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 pod ni\u0105 podszy\u0107. Skra\u015b\u0107 jej osobowo\u015b\u0107 i moje \nzaufanie. W tym momencie pojawi\u0142 si\u0119 rzeczywisty Pierre \u2013 Francuz z \nLangwedocji. I rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pojedynek \u2013 Francuz z Po\u0142udnia przeciwko Francuzowi \nz Alzacji, emigrantowi w Budapeszcie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zachowa\u0142am si\u0119 jak \nrozz\u0142oszczona kwoka, jak rozjuszona samica. Kto \u015bmia\u0142 przerywa\u0107 prywatno\u015b\u0107 \nnaszej rozmowy? On \u015bmia\u0142, ten drugi Pierre, kt\u00f3ry \u2013 zabawne qui pro quo – \nprzypadkowo zgad\u0142 nazw\u0119 salonu i wszed\u0142 na pokoje nieproszony. M\u00f3j narzeczony \nza\u015b okaza\u0142 si\u0119 wielkim gentlemenem, co \u2013 ach, gdyby wiedzia\u0142 –<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>kosztowa\u0142o go bardzo drogo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mi\u0142a pogaw\u0119dka we troje. \nGodzina min\u0119\u0142a szybko i m\u00f3j Francuz musia\u0142 ucieka\u0107. Czeka\u0142a praca, przechadzki \npo Camargue i Limes, i tabun rozkrzyczanych dzieci, dla kt\u00f3rych by\u0142 \nprzewodnikiem. Pozostawi\u0142 mnie na pastw\u0119 losu z Pierrem numer dwa. Tymczasem \nja, zamiast, jak przysta\u0142o grzecznej panience, wylogowa\u0107 si\u0119, po\u017cegna\u0107 ch\u0142odno \ngo\u015bcia i zapomnie\u0107, kontynuowa\u0142am rozmow\u0119 z wzrastaj\u0105c\u0105 ciekawo\u015bci\u0105. Pierre II \nby\u0142 ciekaw\u0105 osob\u0105, jego zainteresowania pokrywa\u0142y si\u0119 z moimi, jego lokalizacja \nterytorialna \u2013 Budapeszt \u2013 by\u0142a r\u00f3wnie poci\u0105gaj\u0105ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To, co zamierzam w tej \nchwili powiedzie\u0107 mie\u015bci si\u0119, by\u0107 mo\u017ce, jedynie w kategorii romansu natury \nharlequinowej. Nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105, tak\u0105 jak j\u0105 postrzegamy, \nz realizmem, przyczynowo\u015bci\u0105, rozs\u0105dkiem. Ci\u0105g wydarze\u0144, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w \nmoim \u017cyciu jeszcze dzi\u015b zdaje mi si\u0119 ma\u0142o prawdopodobny i dziwaczny. Jak oceni\u0107 \nmo\u017cna m\u0142od\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra folguj\u0105c mi\u0142o\u015bci wirtualnej, czy po prostu \npo\u017c\u0105daniu, jedzie do Budapesztu na spotkanie z m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3rego wygl\u0105du nie \nzna, bo \u017cadne z nich nie dysponowa\u0142o kamer\u0105 i nie pomy\u015bla\u0142o o zdj\u0119ciach? Ta \nkobieta wsiada w poci\u0105g nocny i dociera do stolicy w\u0119gierskiej, gdzie spotka\u0107 \nma si\u0119 z Francuzem, kt\u00f3ry zawr\u00f3ci\u0142 jej w g\u0142owie. Wirtualnie, ale skutecznie. \nKt\u00f3rego pokocha\u0142a jedynie na podstawie jego s\u0142\u00f3w, jego sposobu wypowiadania si\u0119 \ni delikatno\u015bci.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTak. Zakocha\u0142am si\u0119 w jego s\u0142owach. Ca\u0142y by\u0142 \ndla mnie mow\u0105. W jego j\u0119zyku by\u0142 romantyzm, duchowo\u015b\u0107 i zmys\u0142owo\u015b\u0107. Du\u017co \nzmys\u0142owo\u015bci. I zwyk\u0142ej pornografii zapewne. Trudno by\u0142o mi jednak obudzi\u0107 w \nsobie krytycyzm. Nigdy nie by\u0142am tak bez pami\u0119ci zakochana. Nigdy nie \nprze\u017cywa\u0142am dozna\u0144 tak silnie, zw\u0142aszcza, \u017ce skumulowane by\u0142y w jednym \u015brodku \nprzekazu \u2013 wirtualnym czacie, w s\u0142owie pisanym. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMoje dotychczasowe zwi\u0105zki wyda\u0142y mi si\u0119 \nwyrachowane i puste, pozbawione prawdziwego uczucia. Moje przywi\u0105zanie do \nPierra I zblad\u0142o, cho\u0107 czu\u0142am, \u017ce nie chc\u0119 go straci\u0107. Ca\u0142a budapeszta\u0144ska \nhistoria pocz\u0105tkowo rozgrywa\u0142a si\u0119 w tajemnicy przed moim narzeczonym, a w \nmojej g\u0142owie panowa\u0142 chaos, w rozmiarach trudnych do opisania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW miar\u0119 jak poddawa\u0142am si\u0119 nowemu uczuciu, \nczu\u0142am si\u0119 jak widz. Obserwowa\u0142am biernie swoje \u017cycie, jednocze\u015bnie trac\u0105c do \nsiebie szacunek. I mia\u0142am nadziej\u0119, \u017ce to chwilowa s\u0142abo\u015b\u0107 serca, bo moje \u017cycie \nmusi w przysz\u0142o\u015bci toczy\u0107 si\u0119 u boku Pierre\u2019a, na po\u0142udniu Francji. Tam by\u0142o \ndobrze. To by\u0142o, jasne, zrozumia\u0142e, przemy\u015blane. Rozs\u0105dne. Tymczasem jednak nie \nchcia\u0142am by\u0107 rozs\u0105dna. By\u0142am wariatk\u0105 i czu\u0142am si\u0119 cudownie. Pozna\u0142am kogo\u015b, \nkto by\u0142 po\u0142\u00f3wk\u0105 mojej duszy, kto pasowa\u0142 jak ula\u0142, przy kim czu\u0142am si\u0119 \nbezpiecznie i dobrze. Z kim dzieli\u0107 mog\u0142am moj\u0105 pasj\u0119 czytania i pisania. Kto \nby\u0142 wszystkim czego chwilowo potrzebowa\u0142am do \u017cycia.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Ten kilkumiesi\u0119czny zwi\u0105zek, tak intensywny i odkrywczy, do dzi\u015b uwa\u017cam \nza jedno z ciekawszych do\u015bwiadcze\u0144. To by\u0142a moja pierwsza i jedyna mi\u0142o\u015b\u0107, \nkt\u00f3ra r\u00f3wnie szybko narodzi\u0142a si\u0119 jak umar\u0142a. Niszcz\u0105cy uk\u0142ad, zmieniaj\u0105cy w \nmoim \u017cyciu wszystko, wywracaj\u0105cy je do g\u00f3ry nogami. Dla Pierre\u2019a II Kr\u00f3la, jak \nt\u0142umaczy\u0107 mo\u017cna by jego nazwisko Roy, porzuci\u0142am Pierre\u2019a I i marzenia o \nzamieszkaniu we Francji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Relacja z budapeszte\u0144czykiem \nby\u0142a specyficzna. Burzliwa i kreatywna. Nie mog\u0142a zako\u0144czy\u0107 si\u0119 happy endem. \nAle nie dostrzeg\u0142am tego do\u015b\u0107 wcze\u015bnie. Szkoda. Po tych kilku miesi\u0105cach, kt\u00f3re \nspali\u0142y wszystko do szcz\u0119tu, pojawi\u0142o si\u0119 wiele nowo\u015bci. Nowa anga\u017cuj\u0105ca praca \nwe francuskiej firmie. Jakby zast\u0119pcze spe\u0142nienie marze\u0144, nagroda pocieszenia \nza rezygnacj\u0119 z emigracji, francuskiego narzeczonego i studi\u00f3w ukochanego \nj\u0119zyka. I na nowo odkryta dziedzina aktywno\u015bci. Pisanie. Odkryta na nowo, bo \nju\u017c w dzieci\u0144stwie pisa\u0142am podobno wierszyki okazjonalne, kt\u00f3re zna\u0142a ca\u0142a \nrodzina. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Cofnijmy si\u0119 jednak do \nmementu, gdy stan\u0119\u0142am na peronie budapeszte\u0144skim porankiem \u201899 roku. Zaspana \nnieco i zdezorientowana po nocy w poci\u0105gu, oczekuj\u0105c na niego, czyli na \nnie-wiadomo-kogo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wiedzia\u0142am, \u017ce jest wysoki, \ndobrze zbudowany i rudy. Rzeczywi\u015bcie nie trudno by\u0142o go rozpozna\u0107 w\u015br\u00f3d \nW\u0119gr\u00f3w, niskich brunet\u00f3w, jednak to on pierwszy mnie dostrzeg\u0142. Podszed\u0142, \nu\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 troch\u0119 krzywo i poda\u0142 mi kwiaty. I po raz pierwszy poca\u0142owa\u0142. \nW\u00f3wczas wydarzenia potoczy\u0142y si\u0119 z szybko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Weekend w Budapeszcie \nuderzy\u0142 do g\u0142owy du\u017c\u0105 dawk\u0105 zachwytu. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce tu\u017c za drzwiami \nmieszkania Pierre chwyci\u0142 mnie w ramiona, poca\u0142owa\u0142 i po chwili przedstawi\u0142 \nprzyjacielowi, kt\u00f3rego obecno\u015bci nie zauwa\u017cy\u0142am. Przyjaciel ulotni\u0142 si\u0119 w kilka \nchwil, zostali\u015bmy sami. Nareszcie. \u0141\u00f3\u017cko i on, niepowtarzalny, do\u015bwiadczony. \nKochanek jakiego nigdy nie mia\u0142am. Pierwszy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry potrafi\u0142 zmieni\u0107 \nmoje podej\u015bcie do seksualno\u015bci, sprawi\u0107, by to, co by\u0142o dotychczas \nprzyzwoleniem na przyjemno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny, \n<\/span>sta\u0142o si\u0119 przyjemno\u015bci\u0105 wzajemn\u0105. A potem by\u0142a ca\u0142a urokliwo\u015b\u0107 \nBudapesztu, z jego \u0142a\u017aniami tureckimi, mostami, pa\u0142acami i malowniczymi \ndeptakami, otoczonymi rz\u0119dami starych kamienic. Przyjazdy i powroty \nwielokrotne. Jego wizyty w Polsce, pr\u00f3ba znalezienia pracy i osiedlenia si\u0119. I \nostatecznie zerwanie i szale\u0144cza podr\u00f3\u017c do Budapesztu, aby powiedzie\u0107 <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>Nie<\/i>, do kt\u00f3rego nie da\u0142 mi prawa, \nwysy\u0142aj\u0105c po\u017cegnalny, egoistyczny email. Ale to wszystko mie\u015bci si\u0119 tam, gdzie \npowinno \u2013 na kartkach mojej pierwszej powie\u015bci, jak\u0105 kiedykolwiek napisa\u0142am. \nW\u00f3wczas to by\u0142 piek\u0105cy zaw\u00f3d mi\u0142osny. To, co wtedy napisa\u0142am jest dog\u0142\u0119bnie \nprawdziwe, cho\u0107 jak przysta\u0142o na pierwszy tekst, nieporadne i \nekshibicjonistyczne. \u017bycie toczy si\u0119 dalej. S\u0142owa pozostaj\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisanie by\u0142o jak narkotyk. \nZapisywa\u0142am codzienn\u0105 dawk\u0119. Do tego chcia\u0142abym dzi\u015b wr\u00f3ci\u0107. Ja, kt\u00f3ra nigdy \nnie mia\u0142am do\u015b\u0107 wytrwa\u0142o\u015bci, aby prowadzi\u0107 pami\u0119tnik, dla kt\u00f3rej najsilniejszym \nimpulsem do pisania by\u0142a niespe\u0142niona mi\u0142o\u015b\u0107 i pragnienie zapisywania kolejnych \nawantur, przyg\u00f3d, pomys\u0142\u00f3w i podr\u00f3\u017cy. Nie wiedzia\u0142am gdzie chc\u0119 dotrze\u0107. Kim \nsta\u0107 si\u0119, dzi\u0119ki pisaniu. Nie stara\u0142am si\u0119 dokonywa\u0107 kategoryzacji cel\u00f3w i \npotrzeb. Pisa\u0142am jak kto\u015b, kto ma wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0119 pisania, kontynuuj\u0105c \nnajciekawsze zabawy pisarskie z najlepszego okresu zwi\u0105zku z Pierrem II. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisa\u0142am w poci\u0105gu, w \noczekiwaniu na poci\u0105g, na dworcu, na przystanku, w domu i w pracy. A by\u0142a to \nw\u00f3wczas praca r\u00f3wnie wygodna jak na uniwersytecie, nieco bardziej wymagaj\u0105ca, \ndu\u017co lepiej p\u0142atna. By\u0142o to moje pierwsze powa\u017cne stanowisko \u2013 asystentki dyrektora \ninformatyki w du\u017cej firmie francuskiej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wszystko sta\u0142o si\u0119 bardzo \nszybko. Rozmowa z szefem by\u0142a niemal\u017ce formalno\u015bci\u0105. Nie uwierzy\u0142abym jednak, \n\u017ce tak b\u0119dzie, gdyby nie Pierre Roy, kt\u00f3ry uparcie powtarza\u0142, \u017ce wierzy, wie, \njest przekonany, ufa i nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mi si\u0119 powiedzie. By\u0142 moim \npromotorem i adoratorem. Wzbudza\u0142 we mnie to, czego istnienia w sobie nie \npodejrzewa\u0142am \u2013 umiej\u0119tno\u015b\u0107 podj\u0119cia wyzwania, \u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Przekona\u0142am si\u0119 o tym \njeszcze wielokrotnie, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 najsilniejszym motorem dzia\u0142ania i \nnajlepsz\u0105 motywacj\u0105. Z mi\u0142o\u015bci narodzi\u0142o si\u0119 moje zainteresowanie \u015bwiatem poza \nPolsk\u0105, moje pasje j\u0119zykowe, kulturowe i religijne. A to ostatecznie \ndoprowadzi\u0142o mnie do islamu i odkrycia wiary po raz wt\u00f3ry. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jednak w\u00f3wczas jeszcze, o \nBogu tym mniej by\u0142o mowy, im \u015bci\u015blej zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 nasze intymne stosunki z \nPierrem II, komunist\u0105 i libera\u0142em. Tym mniej, im wi\u0119cej i d\u0142u\u017cej pracowa\u0142am w \nfirmie francuskiej. Tym mniej w momencie, gdy nast\u0105pi\u0142o nasze zerwanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sta\u0142am si\u0119 niechcianie wolna, \nwp\u0119dzi\u0142am si\u0119 w stan zagubienia i depresji. Rozpaczliwego poszukiwania ciep\u0142a i \nczu\u0142o\u015bci, kt\u00f3re prowadzi\u0142o do kr\u00f3tkotrwa\u0142ych romans\u00f3w. Codzienne jedena\u015bcie \ngodzin w pracy trzyma\u0142o w ryzach m\u00f3j niesforny charakter, podczas gdy wyjazdy \ndo Francji na szkolenia, spotkania profesjonalne, urlopy by\u0142y okazj\u0105 do \nnieograniczonej swobody, podr\u00f3\u017cy i przyg\u00f3d. W sierpniu 2000 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres \nkosmopolityzmu i w\u0142\u00f3cz\u0119gi po \u015bwiecie, kt\u00f3ry trwa w\u0142a\u015bciwie do dzi\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>M\u00f3j anga\u017c w firmie francuskiej ju\u017c na pocz\u0105tku pozwoli\u0142 mi na wyjazd do \nFrancji. <\/span>Lille na p\u00f3\u0142nocy kraju to \nmiesi\u0119czny okres samotno\u015bci i nudy. Szkolenie by\u0142o raczej okresem adaptacji do \ntrybu pracy informatyk\u00f3w francuskich. Czasem nawi\u0105zywania z nimi przyjacielskich \nkontakt\u00f3w, kt\u00f3re u\u0142atwi\u0107 mia\u0142y potem wsp\u00f3\u0142prac\u0119 na odleg\u0142o\u015b\u0107. Wywi\u0105zywa\u0142am si\u0119 \nz zadania bardzo dobrze. Umiej\u0119tno\u015bci wzbudzania zaufania pomaga\u0142y mi wybornie. \nZainteresowanie typowo polsk\u0105 urod\u0105 nie pozostawa\u0142o bez znaczenia. Co z tego, \n\u017ce nie do ko\u0144ca rozumia\u0142am tajniki informatyki? Co z tego, \u017ce nie wiedzia\u0142am \njak \u201estawia\u0107 makiet\u0119\u201d i usuwa\u0107 wirusy, jak aktualizowa\u0107 oprogramowanie? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142am otwarta i uczy\u0142am si\u0119 \nszybko. Zyskiwa\u0142am przyjaci\u00f3\u0142. To by\u0142a kontynuacja fenomenu, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 \nsi\u0119 dla mnie ju\u017c podczas pierwszego pobytu we Francji \u2013 by\u0142am lubiana. By\u0107 mo\u017ce \nmoje oportunistyczne – jak zarzuca\u0142 mi ojciec – tendencje charakteru dochodzi\u0142y \ndo g\u0142osu. Chcia\u0142am by\u0107 lubiana. Chcia\u0142am, by mnie otoczenie akceptowa\u0142o. \nI rzeczywi\u015bcie by\u0142am osob\u0105, kt\u00f3rej si\u0119 ufa i zwierza. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Inna rzecz \u2013 schud\u0142am \nskutecznie po aferze Pierre II<\/i>. \nMi\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142a zawsze ten stresogenny efekt. Jednocze\u015bnie jednak sprawia\u0142a, \u017ce \nnie tylko chud\u0142am, ale i zdawa\u0142am si\u0119 by\u0107 \u0142adniejsza ni\u017c by\u0142am w istocie. \nUczuciowe i zmys\u0142owe zaanga\u017cowanie kryje defekty, wypi\u0119knia i wyszczupla. \nRado\u015b\u0107 promieniuje i przyci\u0105ga innych. Po prostu. Tak trywialnie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Z \u0142atwo\u015bci\u0105 zawiera\u0142am \nznajomo\u015bci. Przyjaciele. Kochankowie, kt\u00f3rych imion dzi\u015b ju\u017c nie pami\u0119tam. Tak \nwielu. Okres wolno\u015bci? Raczej dezorientacji i poszukiwania. Mi\u0142o\u015bci i sensu, \nkt\u00f3ry znalaz\u0142am dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej. Gdy stan\u0119\u0142am na nogi i odbudowa\u0142am \nsobie powoli nowy system warto\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A tymczasem by\u0142a pustka, \nsamotne powroty z pracy i buszowanie po Internecie. Samotne wyjazdy za granic\u0119. \nI poci\u0105g do obcokrajowc\u00f3w. Zacz\u0119\u0142am zauwa\u017ca\u0107, \u017ce nie znajduj\u0119 zainteresowania \nw\u015br\u00f3d Polak\u00f3w m\u0119\u017cczyzn. Nie zwracali uwagi na typow\u0105 urod\u0119 Polki, wygl\u0105daj\u0105cej \ndziecinnie, niepowa\u017cnie, o dziesi\u0119\u0107 lat zawsze m\u0142odziej ni\u017c podawa\u0142a metryka. \nPrzyci\u0105ga\u0142am obcych, obcoj\u0119zycznych, kt\u00f3rym podoba\u0142a si\u0119 moja uroda \ndziewczynki.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Miesi\u0119czny pobyt w Lille \nzaowocowa\u0142 spotkaniem i kr\u00f3tkim zwi\u0105zkiem z Francuzem pochodzenia \nportugalskiego \u2013 znajomo\u015b\u0107 bez przysz\u0142o\u015bci. Oboje cierpieli\u015bmy z powodu \nsyndromu odrzucenia i samotno\u015bci os\u00f3b wci\u0105\u017c zakochanych. Od niego odesz\u0142a \nukochana kobieta, mnie porzuci\u0142 m\u00f3j Francuz z Budapesztu, za kt\u00f3rym jeszcze \nprzez wiele miesi\u0119cy t\u0119skni\u0142am. Na kt\u00f3rego powr\u00f3t liczy\u0142am. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Szukali\u015bmy w tym \nprzypadkowym zwi\u0105zku ciep\u0142a cia\u0142a os\u00f3b, kt\u00f3re odesz\u0142y. Szukali\u015bmy starych \ndozna\u0144 i odnowienia wspomnie\u0144. Ten motyw portugalski powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 potem po \npowrocie do Polski, gdy upl\u0105ta\u0142am si\u0119 w now\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 awantur\u0119 mi\u0142osn\u0105. \nBy\u0142y odwiedziny w Polsce, prezenty, obietnice, spotkania i nie-spotkania, \npomy\u0142ki. I koniec. I tak wiele razy, w r\u00f3\u017cnych uj\u0119ciach, scenografiach, \nkontekstach.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Ca\u0142y ten zgie\u0142k, ca\u0142y ten dziwaczny okres przej\u015bciowy \u2013 okres mi\u0142o\u015bci \nbez mi\u0142o\u015bci, okres poszukiwania bez \u015bwiadomo\u015bci celu poszukiwania \u2013 to ju\u017c \nmin\u0119\u0142o. Odeszli w przesz\u0142o\u015b\u0107 ch\u0142opcy r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, m\u0142odzie\u0144cy i panowie. \nNie. Nie zapomnia\u0142am. Nie stara\u0142am si\u0119 ich zapomnie\u0107. To cz\u0119\u015b\u0107 mojego \u017cycia. \n\u017byj\u0105 sobie g\u0142\u0119boko w moich wspomnieniach. \u017byj\u0105 te\u017c na kartkach wielu niedobrych \nopowiada\u0144 \u2013 anonimowo. Wielu pojawia\u0142o si\u0119 w wierszach, kt\u00f3re by\u0142y odbiciem \nchwili. Inni, na zawsze ju\u017c zwi\u0105zani s\u0105 z pewnymi inspiracjami \u2013 muzyka \ncyga\u0144ska, portugalskie fado, francuskie kino, j\u0119zyk i kuchnia, muzyka \nklasyczna, pianino i wiolonczela, ksi\u0105\u017cki, podr\u00f3\u017ce i komputery. Nade wszystko \njednak pisanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W epoce profesjonalnego \nasystentowania w du\u017cej firmie francuskiej zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 bardzo du\u017co. Zacz\u0119\u0142am \ntraktowa\u0107 spraw\u0119 coraz powa\u017cniej, do tego stopnia, \u017ce opr\u00f3cz wiernych friendly \nreaders, czyli przyjacielskich czytaczy, rodzinnych i poza-rodzinnych, \nposzukiwa\u0142am opinii specjalist\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsze teksty dotar\u0142y do \nprofesora w katedrze literatury polskiej w Instytucie Bada\u0144 Literackich. B\u0142\u0105d! \nI rozczarowanie. Do dzi\u015b przechowuj\u0119 gdzie\u015b na dnie szuflady, wstydliwie, w \nbiurku w domu rodzic\u00f3w, list od tego profesorskiego autorytetu, kt\u00f3ry moje \npisarstwo uzna\u0142 za mierne i pornograficzne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jednak jestem uparta. I \nwiem, \u017ce pisanie wymaga pisania. Cierpliwo\u015bci i pracy. \u017baden jednak komentarz \nnegatywny nie jest wart wiele bez pozytywnego. Potrzebowa\u0142am konstruktywnej \nkrytyki. Po t\u0119 zwr\u00f3ci\u0142am si\u0119 w kierunku \u017cyczliwych. I mia\u0142am racj\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A pornografia, grafomania \nniew\u0105tpliwie istnieje. P\u00f3ki jednak to, co chcemy powiedzie\u0107, jest dla nas \nsamych istotne, niebanalne, uczciwie przekazane, z odpowiednim do siebie \ndystansem \u2013 to ani do gatunku grafomanii ani pornografii nale\u017ce\u0107 nie b\u0119dzie. \nMo\u017ce by\u0107 nieudolne technicznie, stylistycznie, gramatycznie i, B\u00f3g wie jak \njeszcze, ale podstawowy warunek pisarstwa spe\u0142ni \u2013 b\u0119dzie ciekawe i istotne, \nwa\u017cne, ponadczasowe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Dzi\u015b w pi\u0105tym roku mojego pisania do szuflady jestem wci\u0105\u017c u pocz\u0105tku \ndrogi, mimo \u017ce mam za sob\u0105 debiut poetycki w Autografie<\/i> (kt\u00f3rego nikt \nnie zauwa\u017cy\u0142, bo dlaczego mia\u0142by, ja sama go niemal nie zauwa\u017cy\u0142am \u2013 nie by\u0142o \nmnie akurat w Polsce). Mam pozytywn\u0105 opini\u0119 dawnego profesora z Polonistyki, \nkt\u00f3ry sam wiersze wydaje, a ostatnio nawet swoj\u0105 biografi\u0119, oraz uwie\u0144czone \ndwuznacznym sukcesem poszukiwania wydawnictwa dla moich wierszy \u2013 niestety \nserwis p\u0142atny. Mam kontakt z przychyln\u0105 edytork\u0105, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a si\u0119 rzeczy dla \nmnie wa\u017cnej \u2013 opiniowania mojego tekstu z czas\u00f3w ameryka\u0144skich. To wszystko. \nTak wiele i tak ma\u0142o. Mam satysfakcj\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c pisz\u0119, \u017ce posiadam t\u0119 \nniebezpieczn\u0105 lekko\u015b\u0107 pisania, kt\u00f3r\u0105 nazywam bezlito\u015bnie dla samej siebie wodolejstwem<\/i>. \nAle posiadam te\u017c zabobonny strach przed s\u0142owem powie\u015b\u0107<\/i> do tego stopnia, \n\u017ce wszystko powy\u017cej pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu stron nazywam tekstem<\/i>.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nma\u0142\u017ce\u0144stwo<\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>K\u0142\u00f3tnia jest nasz\u0105 codzienno\u015bci\u0105, naszym chlebem powszednim. R\u00f3\u017cnica \nkultur? By\u0107 mo\u017ce. Ale nie tylko to. R\u00f3wnie\u017c niedom\u00f3wienia, tajemnice i \nk\u0142amstwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podobno milczenie prowadzi \ndo konfliktu i nienawi\u015bci, s\u0142owo i komunikacja do zgody i mi\u0142o\u015bci. Jak to si\u0119 \nwi\u0119c dzieje, \u017ce ju\u017c trzy lata trwamy oboje w tym stanie zawieszenia? W tej \nsytuacji, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 nie mie\u0107 wyj\u015bcia. Z mi\u0142o\u015bci i szacunku? Przez wiar\u0119 \nwe wsp\u00f3ln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107? Przez podobie\u0144stwo charakter\u00f3w o podobnych sk\u0142onno\u015bciach \ni celach? Czy wiara prowadzi nas ku oczekiwaniu na lepszy czas, gdy prawda \nwyjdzie na jaw? Gdy mi\u0142o\u015b\u0107 poza dotykiem i s\u0142owem na osobno\u015bci przejawia\u0107 b\u0119dzie \nsi\u0119 mog\u0142a otwarcie? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy to pocz\u0105tek opowie\u015bci o \nromansie? Niezupe\u0142nie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Poznali\u015bmy si\u0119 z Nadirem w 2000. Podczas mojego urlopu wiosennego, \nprzypadkowo, w jednej z kawiarni internetowych w Holandii. Ponad rok trwa\u0142a \nnasza znajomo\u015b\u0107, utrzymywana dzi\u0119ki Internetowi i komunikacji VoIP, kt\u00f3r\u0105 on \npromowa\u0142 za po\u015brednictwem swojej firmy w USA. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W 2001 roku zdecydowa\u0142am, \u017ce \ndo\u015b\u0107. \u017be zbyt dotkliwie da\u0142a mi si\u0119 we znaki t\u0119sknota. Zdecydowa\u0142am, \u017ce chc\u0119 za \nniego wyj\u015b\u0107. Paradoksalnie, zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce najpierw musz\u0119 go lepiej \npozna\u0107. On, wyczuwaj\u0105c moje rozterki i frustracje, rzuci\u0142 lekko propozycj\u0119 \nprzyjazdu do Ameryki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Stany \u2013 marzenie tak wielu \nludzi w Polsce, kt\u00f3re marzeniem moim nigdy nie by\u0142y, pogardzane, sta\u0142y si\u0119 moim \nudzia\u0142em. Potem pogo\u0144 za najta\u0144szym biletem, kolekcjonowanie waliz, ciuch\u00f3w, \nniezb\u0119dno\u015bci podr\u00f3\u017cnych, i w po\u0142owie lipca by\u0142am ju\u017c gotowa, aby wyruszy\u0107 w \nnieznane. M\u00f3j szef, nie by\u0142 na to jednak gotowy. Moja rezegnacja spotka\u0142a si\u0119 z \nwielkim \u017calem i zdziwieniem. Sama nie zdawa\u0142am sobie sprawy, jak bardzo z\u017cy\u0142am \nsi\u0119 z t\u0105 firm\u0105 francusk\u0105. Musia\u0142am jednak odej\u015b\u0107. Szcz\u0119\u015bliwa, \u017ce ju\u017c. \u017be bilet \ni samolot gdzie\u015b tam wirtualnie ju\u017c czeka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Alabama przywita\u0142a mnie upalnie. Ma\u0142y, drewniany, pi\u0119trowy domek, \nkt\u00f3rego jedn\u0105 czwart\u0105 zajmowa\u0142 Nadir, wyda\u0142 mi si\u0119 przytulnym miejscem, mimo \nwielkiego ba\u0142aganu na p\u00f3\u0142 biurowego na p\u00f3\u0142 Nadirowego, prywatnego. Ten ju\u017c \ndobrze zna\u0142am. <\/span>Nie zna\u0142am jednak w \nszczeg\u00f3\u0142ach ca\u0142ej delikatnej sytuacji, kt\u00f3r\u0105 zacz\u0105\u0142 mi opisywa\u0107 jeszcze w \nAmsterdamie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kocha\u0142am Nadira mi\u0142o\u015bci\u0105 \nszczeg\u00f3ln\u0105 i siln\u0105. Walczy\u0142am o niego tyle razy w momentach zw\u0105tpienia i \ntrudno\u015bci. Po roku korespondencji z nim, dyskusji online i spotka\u0144 w realu, tak \nbliska by\u0142am ju\u017c szcz\u0119\u015bcia, \u017ce naturalne zdawa\u0142o mi si\u0119 zaakceptowanie \nwarunk\u00f3w, kt\u00f3re mi zaproponowa\u0142. Mia\u0142am pozosta\u0107 jego narzeczon\u0105 i kochank\u0105, \nskrz\u0119tnie skrywan\u0105 przed rodzicami, kt\u00f3rzy jak twierdzi\u0142, nie pochwaliliby \nzwi\u0105zku. Sk\u0105d mog\u0142am wiedzie\u0107 jaka jest prawda? Ufanie m\u0119\u017cczyznom by\u0142o \nluksusem, na kt\u00f3ry do tej pory nie mog\u0142am sobie pozwoli\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Byli\u015bmy partnerami z wyboru \n\u2013 tak przynajmniej ja chcia\u0142am my\u015ble\u0107, cho\u0107 w trakcie pobytu w USA zda\u0142am sobie \nspraw\u0119, gorzko, \u017ce pocz\u0105tkowo by\u0142am dla niego jedynie rozrywk\u0105, przelotnym \nromansem, kt\u00f3ry nie mia\u0142 trwa\u0107 zbyt d\u0142ugo. Mo\u017ce, gdyby moje przekonania \nreligijnie i determinacja nie by\u0142y tak silnie i na tak jasnych oparte \npodstawach \u2013 zaliczy\u0107 mog\u0142abym si\u0119 w poczet partnerek utajnionych, jakich \nhistorie czyta\u0107 mo\u017cna dzi\u0119ki w\u0105tpliwej warto\u015bci lekturom dla pa\u0144 i pan\u00f3w \nspragnionych sensacji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tymczasem ja, po wielu \nperypetiach, przeprowadzkach i wyprowadzkach z dom\u00f3w na Florydzie, w Alabama, i \nw Nowym Jorku, zda\u0142am sobie spraw\u0119 jak bardzo uwiera mnie status kochanki nie \nnazywanej nawet wprost kochank\u0105. Kim by\u0142am? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W momencie naszej wsp\u00f3lnej \npracy w Atmore, Alabama, by\u0142am wsp\u00f3\u0142pracownic\u0105, sekretark\u0105 i administratork\u0105 \nbazy danych. By\u0142am nieodzown\u0105 uk\u0142adaczk\u0105 dokument\u00f3w, ksi\u0119gow\u0105 i sprz\u0105taczk\u0105 i \nkuchark\u0105. Ukochan\u0105 kobiet\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nadszed\u0142 jednak moment, gdy \nwyprowadzili\u015bmy si\u0119 z male\u0144kiego Atmore, w\u00f3wczas sta\u0142am si\u0119 pani\u0105 domu. \nWynaj\u0119li\u015bmy \u0142adny du\u017cy dom w bogatej dzielnicy na wybrze\u017cu oceanu. Powiew wody \norze\u017awia\u0142, szczeg\u00f3lnie wobec braku cienia drzew, z kt\u00f3rych jedno tylko osta\u0142o \nsi\u0119, od podw\u00f3rza, od strony ogrodu gdzie kr\u00f3lowa\u0142y niewysokie krzewy bananowe. \nDom by\u0142 drewniany, du\u017cy i pusty. Nadir nie godzi\u0142 si\u0119 na zakup mebli, my\u015bl\u0105c \nnieustannie o przeprowadzce do Nowego Jorku. Mieszkali\u015bmy wi\u0119c d\u0142ugo jak \nkoczownicy. Jedyne wa\u017cniejsze meble, takie jak st\u00f3\u0142 i \u0142\u00f3\u017cka, uda\u0142o nam si\u0119 \nkupi\u0107 dopiero w momencie, gdy pojawi\u0142a si\u0119 ona i popar\u0142a mnie. Ale o tym zd\u0105\u017c\u0119 \njeszcze opowiedzie\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tymczasem cieszy\u0142am si\u0119 \nurokiem du\u017cego domu, blisko\u015bci\u0105 miasta i blisko\u015bci\u0105 ukochanego m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry \ntak jak w Atmore mia\u0142 do biura kilka jedynie krok\u00f3w. Przez \u015bcian\u0119 w kuchni mog\u0142am \ns\u0142ysze\u0107 tocz\u0105ce si\u0119 w biurze rozmowy telefoniczne. Na szcz\u0119\u015bcie sypialnia by\u0142a \nna tyle daleko, \u017ce nic nie zak\u0142\u00f3ca\u0142o nam snu. O ile nie zawieruszy\u0142 si\u0119 gdzie\u015b \nw tamtych rejonach ma\u0142y bezprzewodowiec \u2013 s\u0142uchawka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nBy\u0142o nam dobrze. Czu\u0142am si\u0119 szcz\u0119\u015bliwa, czu\u0142am si\u0119 \nkochana, a jednak uwiera\u0142a ca\u0142a dziwaczna sytuacja konkubiny czy kochanki, im \nlepiej i dok\u0142adniej poznawa\u0142am islam. Ile kobiet \u017cy\u0142o obok mnie na koci\u0105 \u0142ap\u0119? \nIle z nich, mieszkaj\u0105c w Ameryce ze swoim drogim ukochanym, nie wiedzia\u0142o czy \nnie pozostawi\u0142 on przypadkiem gdzie\u015b tam za granic\u0105 ukochanej numer dwa? Jak \nwiele z nas nad tym si\u0119 zastanawia\u0142o? Niewiele, dop\u00f3ki nie zagra\u017ca\u0142o to \nnajbardziej intymnym relacjom. Wielokrotnie my\u015bla\u0142am, \u017ce przyjecha\u0142am do USA \nnie z mi\u0142o\u015bci, ale po to, by da\u0107 upust ciekawo\u015bci. Czy te\u017c mo\u017ce chodzi\u0142o mi o \nto, by jeszcze dalej w \u015bwiat? Aby by\u0142o jeszcze ciekawiej? Jeszcze bardziej \ninspiruj\u0105co? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW pewnym momencie stwierdzi\u0142am, \u017ce jest to \nniezdrowe. \u017be nie mog\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 i \u017cy\u0107 w sytuacji p\u00f3\u0142-tajemniczej tylko \ndlatego, \u017ce wydaje mi si\u0119, \u017ce go kocham. Albo dlatego, \u017ce chc\u0119 mie\u0107 materia\u0142 do \nksi\u0105\u017cki. Wszystko jedno. To tak, jak w tym niezbyt lotnym filmie, gdzie autor \nkrymina\u0142\u00f3w, wiedz\u0105c, \u017ce m\u0142oda dziewczyna jest oskar\u017cona o zab\u00f3jstwo, zaprasza \nj\u0105 do domu. Mieszka obok domniemanej morderczyni.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Jednocze\u015bnie zakochuje si\u0119 w niej i \u015bledzi \nj\u0105. Bo chce opisa\u0107 jej zachowanie w nowej ksi\u0105\u017cce, dla kt\u00f3rej ona by\u0142a \ninpiracj\u0105. Prowokuje los, czekaj\u0105c, a\u017c stanie si\u0119 sam kolejn\u0105 ofiar\u0105.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie. Przede wszystkim go \nkocha\u0142am. Zw\u0142aszcza w Nowym Jorku, gdy przysz\u0142o mi wyjecha\u0107, bo zbli\u017ca\u0142 si\u0119 \ntermin przyjazdu jego matki. T\u0119skni\u0142am za nim. Wiedzia\u0142am, \u017ce potrzebuj\u0119 go. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Islam za\u015b niezale\u017cnie \nkroczy\u0142 sobie drog\u0105 ma\u0142ych odkry\u0107 i ol\u015bnie\u0144. By\u0142am pewna, \u017ce ta idea jest \ndobra. I dla niej, nie dla niego, by\u0142am gotowa podj\u0105\u0107 pewne decyzje. By\u0142am \ngotowa sta\u0107 si\u0119 muzu\u0142mank\u0105, licz\u0105c si\u0119 z faktem, \u017ce pewnego dnia by\u0107 mo\u017ce Nadir \nostatecznie zniknie z mojego \u017cycia. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z ewentualnej \nsamotno\u015bci i trudno\u015bci \u017cycia bez m\u0119\u017cczyzny muzu\u0142manina u boku oraz trudno\u015bci z \nzachowaniem zasad islamu w kraju, kt\u00f3ry takiemu \u015bwiatopogl\u0105dowi nie by\u0142 \nprzychylny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W Nowym Jorku jednak moj\u0105 \ng\u0142ow\u0119 nawiedzia\u0142y r\u00f3\u017cnego rodzaju my\u015bli. By\u0142am, z jednej strony, pod wp\u0142ywem \nprzyjaci\u00f3\u0142ki, dawnej studentki KUL-u, Basi, katoliczki, nami\u0119tnej czytelniczki \nx. Twardowskiego oraz moich grafoma\u0144skich i niegrafoma\u0144skich wierszy, a z \ndrugiej strony oddzia\u0142ywa\u0142a na mnie postawa kobiet, kt\u00f3re pozna\u0142am w meczecie \nna pi\u0119\u0107dziesi\u0105tej drugiej, muzu\u0142manek, imigrantek i Amerykanek po konwersji. \nWiele im zawdzi\u0119czam. To by\u0142y m\u0142ode kobiety, pracuj\u0105ce, niezale\u017cne, kt\u00f3re tak \njak ja boryka\u0142y si\u0119 z problemami \u015bwiatopogl\u0105dowymi w Ameryce laickiej i \nrasistowskiej. One, tak jak ja, wychodz\u0105c z meczetu zdejmowa\u0142y chustk\u0119, chc\u0105c \nunikn\u0105\u0107 napastowania po jedenastym wrze\u015bnia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy wraca\u0142am do mojego \nma\u0142ego lokum na Jackson Hills, wynaj\u0119tego po miesi\u0105cu pomieszkiwania k\u0105tem u \nBasi w Nowym Jorku, napotyka\u0142am kolejne dylematy. Materializowa\u0142y si\u0119 one w \nosobach m\u0142odych dziewczynek, c\u00f3rek w\u0142a\u015bciciela kamienicy, kt\u00f3ry podnajmowa\u0142 mi \npokoik dwa na dwa. Kt\u00f3ry otwarcie flirtowa\u0142 ze mn\u0105, pr\u00f3buj\u0105c pozyska\u0107 moj\u0105 \nprzychylno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie w momencie, gdy dostrzeg\u0142 moje inklinacje ku \nislamowi. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Widzia\u0142am jak jego c\u00f3rki \npo\u015bci\u0142y w czasie ramadanu, jak codziennie zamyka\u0142y si\u0119 w pokoju, aby si\u0119 \nmodli\u0107, mimo \u017ce ich ojciec tego nie czyni\u0142, ani od nich tego nie wymaga\u0142. \nWidzia\u0142am je rano, jak wychodzi\u0142y z domu odziane w chustki. To r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142a \nojcowska inicjatywa, lecz ich w\u0142asna. Ojciec, obywatel Bangladeszu, obywatel Ameryki, \nza wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3bowa\u0142 sta\u0107 si\u0119 Amerykaninem z krwi i ko\u015bci. W swojej \n\u015bmiesznej, ale wygodnej sp\u00f3dnicy zwanej lungi, pragn\u0105\u0142 wpasowa\u0107 si\u0119 w system.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDzieci, drugie pokolenie imigrant\u00f3w, mia\u0142o nieco \ninne zdanie na temat to\u017csamo\u015bci kulturowej i religijnej. Nikt nie m\u00f3wi\u0142 o \nkalifacie, nikt nie m\u00f3wi\u0142 o pa\u0144stwie muzu\u0142ma\u0144skim. Muzu\u0142manie na ca\u0142ym \u015bwiecie \nprzestali o tym m\u00f3wi\u0107 i nasta\u0142a niepokoj\u0105ca cisza. I tylko s\u0142ycha\u0107 by\u0142o szept, \n\u017ce muzu\u0142manom dzi\u015b lepiej i \u201etolerancyjniej\u201d w krajach Ameryki \ni Europy, bowiem ich w\u0142asne pa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skie nie przynosz\u0105 pe\u0142nej \nmo\u017cliwo\u015bci praktykowania islamu, praktykuj\u0105c jedynie – ka\u017cdy w\u0142asn\u0105 \u2013 tradycj\u0119 \ni obyczaje dalekie niejednokrotnie od islamu. Czy istnieje dzi\u015b idealne pa\u0144stwo \nmuzu\u0142ma\u0144skie jak za czas\u00f3w kalifatu? Chyba nie. Czy zaistnieje? Nie wiadomo. \nIndonezja, ku zdumieniu wielu nie-muzu\u0142man\u00f3w jest idea\u0142owi<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>najbli\u017csza.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tymczasem m\u00f3j pobyt w Nowym \nJorku mia\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce sko\u0144czy\u0107. Min\u0119\u0142y dwa miesi\u0105ce dezercji, samotno\u015bci i \nt\u0119sknoty. Utrzymywali\u015bmy z Nadirem kontakt internetowy i telefoniczny. On pisa\u0142 \ncodziennie i dzwoni\u0142. Nie mog\u0142am mu nic zarzuci\u0107. Podobno wielokrotnie ju\u017c \npr\u00f3bowa\u0142 wyzna\u0107 rodzicom prawd\u0119, ale nie by\u0142o to \u0142atwe. Nie mia\u0142am podstaw, aby \nw\u0105tpi\u0107 w jego szczero\u015b\u0107. Bywa\u0142y jednak chwile, gdy my\u015bla\u0142am jedynie o tym, by \nspakowa\u0107 walizk\u0119 i odej\u015b\u0107, jak najdalej. By kupi\u0107 bilet i uciec ze Stan\u00f3w, nie \ndaj\u0105c znaku \u017cycia. Da\u0107 mu nauczk\u0119. Przecie\u017c je\u015bli rzeczywi\u015bcie kocha\u0142, musia\u0142o \ngo takie posuni\u0119cie g\u0142\u0119boko zrani\u0107. Nie chcia\u0142am si\u0119 przekona\u0107 czy on kocha\u0142 a\u017c \ntak, ani jak wiele m\u00f3g\u0142 dla mnie po\u015bwi\u0119ci\u0107. W\u0119ze\u0142 gordyjski sam si\u0119 rozwi\u0105za\u0142, \npozostawiaj\u0105c nam do rozsup\u0142ania ma\u0142e w\u0119ze\u0142ki. Nie\u015bwiadomie sama przy\u0142o\u017cy\u0142am d \ntego r\u0119k\u0119. To ja zostawi\u0142am w Pensacola, w przepastnej pralce, w ciemnej \npralni, moj\u0105 bielizn\u0119. To m\u00f3j list do Nadira zawieruszy\u0142 si\u0119 gdzie\u015b w biurze i \nodnalaz\u0142 za spraw\u0105 jego matki. Nie w por\u0119? Czemu? Dla mnie by\u0142a to najlepsza \npora, cudowna chwila i cudowna wiadomo\u015b\u0107. Ju\u017c! Koniec w\u0142\u00f3cz\u0119gi. Ju\u017c mog\u0142am \nwr\u00f3ci\u0107 do domu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Napr\u0119dce pakowa\u0142am walizki w \nLas Vegas, do kt\u00f3rego on na um\u00f3wione spotkanie nie przyjecha\u0142, kupowa\u0142am bilet \ndo Nowego Jorku, aby tam spakowa\u0107 kolejne kilka walizek i wybra\u0107 si\u0119 wreszcie w \npodr\u00f3\u017c na po\u0142udnie, na Floryd\u0119. Nie mia\u0142 mnie spotka\u0107 zaszczyt podr\u00f3\u017cowania \nsamolotem, nie tym razem. Cieszy\u0142am si\u0119 zreszt\u0105, \u017ce uda mi si\u0119 cho\u0107 przez te \nkilka godzin doceni\u0107 urod\u0119 krajobraz\u00f3w prowincjonalnej Ameryki na przestrzeni \npomi\u0119dzy NY i Pensacola. Z\u0142udzenia laika. Autostrada oddzielona by\u0142a szczelnymi \nnieprzezroczystymi murami od p\u00f3l, \u0142\u0105k i domostw. Najciekawsze pejza\u017cowo tereny \nmijali\u015bmy noc\u0105. O takiej r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017anej porze dotar\u0142am do Atmore, sk\u0105d mieli \nmnie ju\u017c odebra\u0107 oni: Nadir i jego rodzice. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsze spojrzenie i \npierwszy u\u015bcisk d\u0142oni matki, delikatny. Ojciec przes\u0142a\u0142 mi tylko u\u015bmiech. U\u015bmiech \nnieco wymuszony, u\u015bmiech cz\u0142owieka, kt\u00f3rzy rzadko si\u0119 u\u015bmiecha i u\u015bmiecha\u0107 nie \nlubi. Matka jego by\u0142a to ni\u017csza ode mnie kobieta o \u015bniadej cerze i poci\u0105g\u0142ych \nregularnych rysach, ciemnych brwiach, rz\u0119sach i oczach. Typowa Pakistanka. \nMia\u0142a mi\u0142y u\u015bmiech. Te szerokie grube wargi by\u0142y wi\u0119c rodzinnym dziedzictwem \u2013 \nmy\u015bla\u0142am. Nie potrafi\u0142am okre\u015bli\u0107, jak w\u00f3wczas si\u0119 czu\u0142am. Nie spodziewa\u0142am \nsi\u0119, \u017ce Nadir zechce przyjecha\u0107 po mnie w pe\u0142nym sk\u0142adzie rodzinnym, mia\u0142am \nnadziej\u0119, \u017ce znajd\u0119 czas na rozmow\u0119 z nim sam na sam. Okaza\u0142o si\u0119 to \nniemo\u017cliwe. I tak by\u0142o przez ca\u0142y niemal okres ich pobytu w Stanach. Kocha\u0142am \nNadira, zaakceptowa\u0142am tych dwoje. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce oni nigdy nie pogodzili si\u0119 \nz moj\u0105 obecno\u015bci\u0105. Akceptacja wymuszona.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A jednak to jego matka by\u0142a \npierwsz\u0105 kobiec\u0105 nauczycielk\u0105 podstaw islamu, islamu codziennego w ca\u0142ej prozie \nmodlitw, obmy\u0107 rytualnych, posi\u0142k\u00f3w i \u017cycia intymnego. To ona, do momentu \nwyjazdu do Polski w 2002 by\u0142a najlepszym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy, ona, tak prosta w \nswojej umys\u0142owo\u015bci i zwyczajach, tak pokorna i cicha, kt\u00f3ra potrafi\u0142a sw\u00f3j \ntemperament ujawniaj\u0105cy si\u0119 w momentach naszych k\u0142\u00f3tni, pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 do \nmaksimum. Nie by\u0142am zazdrosna o ni\u0105, jak o ka\u017cd\u0105 inn\u0105 kobiet\u0119. By\u0142am zazdrosna \nprzede wszystkim o t\u0119 intymn\u0105 ni\u0107 porozumienia mi\u0119dzy matk\u0105 i synem. By\u0142am \nzazdrosna s\u0142ysz\u0105c niezrozumia\u0142y dla mnie dialog w ich rodzimym j\u0119zyku urdu. \nZastanawia\u0142am si\u0119 nieustannie jak dalece mnie ona aakceptowa\u0142a, na ile za\u015b by\u0142a \nto doskonale maskowana niech\u0119\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Rodzice pytali nas o dzieci. \nNie. Nie mieli\u015bmy dzieci. I nie dane im by\u0142o si\u0119 szybko narodzi\u0107. Bo on \u201enie \nby\u0142 gotowy\u201d. Ojciec nic nie m\u00f3wi\u0142. Matka by\u0142a rozczarowana i z\u0142a. Ja czu\u0142am si\u0119 \nwi\u0119c emocjonalnie zubo\u017cona. Mo\u017ce odrobin\u0119 oszukana, troch\u0119 rozczarowana. \nGubi\u0142am si\u0119 w rozwa\u017caniach nad Koranem i nad zasadami islamu. Studiowa\u0142am coraz \nwi\u0119cej. Mia\u0142am ju\u017c za sob\u0105 konwersj\u0119. By\u0142am ju\u017c muzu\u0142mank\u0105. Jako neofitka \nchcia\u0142am, aby wszystko by\u0142o poprawnie i \u201epo Bo\u017cemu\u201d, tymczasem on najprostsze \nprawdy upraszcza\u0142 i odmiennie t\u0142umaczy\u0142. Kocha\u0142am go. Ale oczywi\u015bcie, \u017ce ka\u017cdy \nby\u0142 odpowiedzialny za siebie, przed Tym w g\u00f3rze. Nasz zwi\u0105zek by\u0142 zwi\u0105zkiem \nnieformalnym. W Stanach nigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 przekona\u0107 Nadira do rejestracji \nnaszego zwi\u0105zku w urz\u0119dzie. \u017bycie na koci\u0105 \u0142ap\u0119 tak modne w Europie mnie \nwydawa\u0142o si\u0119 dziwaczne. Umowa jak\u0105 zawarli\u015bmy pomi\u0119dzy sob\u0105, po przyje\u017adzie do \nPensacola \u2013 umowa ma\u0142\u017ce\u0144ska jak on j\u0105 nazwa\u0142, by\u0142a dla mnie niewiele warta. \nRodzicom wm\u00f3wi\u0142, \u017ce dosz\u0142o do rzeczywistego muzu\u0142ma\u0144skiego \u015blubu. Ach tak? Hmm, \ndobrze, \u017ce nikt nigdy nie zapyta\u0142 mnie o szczeg\u00f3\u0142y i daty. Oto dylemat pierwszy \nz jakim zmaga si\u0119 wiele muzu\u0142ma\u0144skich kobiet, oszukiwanych przez ich m\u0119\u017c\u00f3w. Czy \nupiera\u0107 si\u0119 przy legalnym, ceremonialnym \u015blubie z kontraktem, czy te\u017c \nzasznurowa\u0107 usta i nie m\u00f3wi\u0107 nic \u2013 by\u0107 pos\u0142uszn\u0105 \u201em\u0119\u017cowi\u201d? Gdzie le\u017cy cnota? \nOt\u00f3\u017c tam, gdzie rozs\u0105dek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A rozs\u0105dek przekonywa\u0142 mnie \ntylekro\u0107, aby po ka\u017cdym naszym \u201erozwodzie\u201d, po ka\u017cdej k\u0142\u00f3tni, po ka\u017cdym jego \nwys\u0142anym \u201eli\u015bcie rozwodowym\u201d do mnie, spakowa\u0107 walizki, wyjecha\u0107, nie ogl\u0105daj\u0105c \nsi\u0119 za ameryka\u0144sk\u0105 sielank\u0105, jak \u017cona Lota i zapomnie\u0107. Rozs\u0105dek jednak \npodpowiada\u0142 mi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce pozostanie w Stanach ma swoje dobre strony, serce \nza\u015b dorzuca\u0142o, \u017ce on rzeczywi\u015bcie jest do mnie szalenie przywi\u0105zany i nie \nzapomni \u0142atwo. Mog\u0142am wi\u0119c liczy\u0107 na to, \u017ce pewnego dnia postawi\u0119 na swoim i \nstaniemy si\u0119 legalnym ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Co chcia\u0142am udowodni\u0107? Mo\u017ce to, \u017ce nie warto \nby\u0142o rezygnowa\u0107? Mo\u017ce to, \u017ce nie chcia\u0142am by\u0107 kolejn\u0105 ofiar\u0105 m\u0119skiego \nszowinizmu? \u017be historia potoczy\u0107 si\u0119 mog\u0142a si\u0119 wedle mojej woli i pragnie\u0144? \u017be \nwarto by\u0142o by\u0107 cierpliw\u0105? A mo\u017ce nie chcia\u0142am przyj\u0105\u0107, \u017ce moja historia by\u0142aby \njeszcze jednym przyk\u0142adem niesprawiedliwo\u015bci m\u0119\u017cczyzn muzu\u0142man\u00f3w wobec kobiet \nmuzu\u0142manek. Dosy\u0107 naogl\u0105da\u0142am si\u0119, naczyta\u0142am stos\u00f3w ksi\u0105\u017cek o zgn\u0119bionych \nnieszcz\u0119\u015bliwych \u017conach muzu\u0142man\u00f3w. Dosy\u0107 nas\u0142ucha\u0142am si\u0119 historii o kobietach, \nkt\u00f3re z mg\u0142\u0105 mi\u0142o\u015bci… i g\u0142upoty, kt\u00f3ra przys\u0142ania\u0142a im \u017arenice wychodzi\u0142y za \nm\u0105\u017c za muzu\u0142man\u00f3w, za Arab\u00f3w, za Azjat\u00f3w, za Pakista\u0144czyk\u00f3w, i zapatrzone w \nczarne oczy ukochanego, uzale\u017cnione od jego powiedzmy otwarcie lepszych od \neuropejskich umiej\u0119tno\u015bci \u0142\u00f3\u017ckowych i pot\u0119\u017cnie zaznaczonej m\u0119sko\u015bci, nie by\u0142y w \nstanie zastanowi\u0107 si\u0119 nad swoj\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105. Prawda jest taka, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 \nhistorii ma\u0142\u017ce\u0144stw Europejek z muzu\u0142manami jest zafa\u0142szowana. Zawinili oboje. \nNie tylko on, kt\u00f3ry nie musia\u0142 si\u0119 \u017ceni\u0107 z Europejk\u0105 i liczy\u0107, \u017ce \u017cona, \nkatoliczka, urodziwszy dzieci, wychowa je w wierze muzu\u0142ma\u0144skiej, ale i ona, \nkt\u00f3ra wierzy\u0142a w to, \u017ce u jej boku m\u0105\u017c zapomni o w\u0142asnym kraju, o w\u0142asnej \nrodzinie i tradycjach religijnych i narodowych. Czy prawd\u0105 by\u0142y opowie\u015bci, \njakie serwowa\u0142 w telewizji pan Rutkowski? P\u0142aczliwe i naci\u0105gane sesje \nreporta\u017cowe. Porwania dzieci by\u0142y rzadko\u015bci\u0105. Rodziny muzu\u0142ma\u0144skie by\u0142y \nzazwyczaj przychylnie nastawione do Europejek. Mieszanka z ras\u0105 bia\u0142\u0105 \nnobilituje. Ponadto, nie mo\u017cna przecenia\u0107 pewnego charakterystycznego toku \nmy\u015blenia, do kt\u00f3rego niewielu muzu\u0142man\u00f3w otwarcie si\u0119 przyznaje \u2013 \u015blub z \nchrze\u015bcijank\u0105 lub ex-chrze\u015bcijank\u0105 to prawdopodobie\u0144stwo zmniejszenia populacji \nchrze\u015bcijan na korzy\u015b\u0107 muzu\u0142man\u00f3w, to mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamieszkania w Europie, \nrozprzestrzenienia islamu w Europie w\u0142a\u015bnie za po\u015brednictwem m\u0142odego pokolenia, \nkt\u00f3re silniejsze jest i bardziej odwa\u017cne, \u015bwiadome swojego dziedzictwa \nreligijnego i kulturowego ni\u017c ich ojcowie. Nie gn\u0119bi ich i nie wi\u0105\u017ce im r\u0105k \nkompleks imigranta. S\u0105 u siebie i tu chc\u0105 \u017cy\u0107 tak jak ka\u017c\u0105 im przekonania. Chc\u0105 \nby\u0107 muzu\u0142manami i maj\u0105 do tego prawo. Ale to wszystko przyd\u0142uga dygresja. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W naszym parterowym domu \nprzy Scenic Hwy dni mija\u0142y powoli. Mia\u0142am do dyspozycji sw\u00f3j dawny pok\u00f3j do \npracy, kt\u00f3ry by\u0142 moj\u0105 inspiruj\u0105c\u0105, s\u0142oneczn\u0105 bawialni\u0105 \ni miejscem gdzie sp\u0119dza\u0142am du\u017co czasu na pisaniu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dzi\u015b, gdy przegl\u0105dam i \nkoryguj\u0119 tekst napisany w Ameryce, widz\u0119 jak bardzo roztargnione i poszarpane \nby\u0142y moje my\u015bli. W\u0105tki snu\u0142y si\u0119 jasno, a jednak tok my\u015bli – powik\u0142any. Wiele \nkoniecznych poprawek. Bo nie\u0142atwo by\u0142o tam pisa\u0107. Nie\u0142atwo by\u0142o wygospodarowa\u0107 \nczas po\u015br\u00f3d godzin sp\u0119dzanych w domowym biurze, za \u015bcian\u0105 kuchni. Co drugi \ndzie\u0144 stawa\u0142am si\u0119 te\u017c kuchark\u0105 i sprz\u0105taczk\u0105. Uczy\u0142am si\u0119, u boku matki \nNadira, tajnik\u00f3w kuchni pakista\u0144skiej. Te godziny sp\u0119dzane w kuchni by\u0142y r\u00f3wnie \nciekawe jak trudne. Chcia\u0142am doj\u015b\u0107 do perfekcji w gotowaniu, zupe\u0142nie jakby to \nby\u0142 etap w moim stawaniu si\u0119 pe\u0142noprawn\u0105 jego \u017con\u0105. Chcia\u0142am wykonywa\u0107 \nwszystkie funkcje typowej pani domu, mimo \u017ce nie czyni\u0142am tego wcze\u015bniej z tak \nwielkim zapa\u0142em. Praca w biurze, na kt\u00f3r\u0105 ju\u017c dawno si\u0119 zgodzi\u0142am, zajmowa\u0142a \nzbyt wiele czasu. A jednak w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki matce Nadira udawa\u0142o si\u0119 nam unikn\u0105\u0107 \nwielu konflikt\u00f3w. Dlatego, id\u0105c za jej rad\u0105, zrezygnowa\u0142am \ni wycofa\u0142am si\u0119 z kuchni. Nie mia\u0142o sensu spo\u017cywanie przypalonych da\u0144 i \ndzielenie czasu mi\u0119dzy biuro i dom. Pozwoli\u0142am, aby ona zaj\u0119\u0142a si\u0119 kuchni\u0105. \nZ\u0142o\u017cy\u0142am bro\u0144. Na kilka miesi\u0119cy jej pobytu w Stanach.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Moje i Nadira przebywanie \nrazem wype\u0142nione by\u0142o k\u0142\u00f3tniami, milczeniem i prac\u0105. By\u0142o jednak \nwsp\u00f3\u0142istnieniem, wsp\u00f3\u0142obecno\u015bci\u0105. Mimo depresji, rozpaczy mojej i jego, w \nmomentach utraty kontroli, wiary i optymizmu, wci\u0105\u017c byli\u015bmy razem. I \nprzetrwali\u015bmy burze, jakie przetoczy\u0142y si\u0119 nad naszymi g\u0142owami w ci\u0105gu dwu lat. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Najtrudniejsze by\u0142y chwile \npocz\u0105tkowe. Trudno by\u0142o mi st\u0142umi\u0107 k\u0142\u0119bi\u0105ce si\u0119 w g\u0142owie pytania. Wszystkie \nsprowadza\u0142y si\u0119 do jednego – Dlaczego nie mo\u017cemy mie\u0107 dzieci? Postawa Nadira \nby\u0142a podejrzana. Skoro zaakceptowa\u0142 moj\u0105 obecno\u015b\u0107 w swoim \u017cyciu i i \nzaakceptowali to, cho\u0107 niech\u0119tnie, jego rodzice, gdzie tkwi\u0142 problem? Czy\u017cby \npodejrzliwo\u015b\u0107 i nieufno\u015b\u0107 Pakista\u0144czyk\u00f3w wobec Europejek nie pozwa\u0142a mu \nuwierzy\u0107, \u017ce mog\u0119 by\u0107 dobr\u0105 \u017con\u0105, \u017ce pozostan\u0119 przy jego boku niezale\u017cnie od \nokoliczno\u015bci? Nie wierzy\u0142 w trwa\u0142o\u015b\u0107 naszego zwi\u0105zku i dopuszcza\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \nrozstania? Dlatego to rozstanie chcia\u0142 uczyni\u0107 jak naj\u0142atwiejszym? Nie \nrozumia\u0142am go. Rozw\u00f3d wedle islamu by\u0142 przecie\u017c legalny i mo\u017cliwy. By\u0107 mo\u017ce, \nNadir, kt\u00f3ry niejednokrotnie ucieka\u0142 si\u0119 do szanta\u017cu emocjonalnego, panicznie \nba\u0142 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci, jak\u0105 poci\u0105ga\u0142o za sob\u0105 uznanie mnie za \u017con\u0119 w pe\u0142ni \nlegaln\u0105, zarejestrowan\u0105, kontraktow\u0105. Tak\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142aby prawo do spadku po \nnim wedle prawa islamskiego, tak\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142a domaga\u0107 si\u0119 potomstwa na \npodstawie prawa islamskiego. Brak legalnego \u015blubu zmniejsza\u0142 te obawy do \nminimum. Brak dzieci podobnie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W chwilach takich ponurych \nrefleksji nie potrafi\u0142am ju\u017c nic wi\u0119cej z siebie wykrzesa\u0107. Wpada\u0142am w \ndepresj\u0119. Siada\u0142am i milk\u0142am przed komputerem. Po co pisa\u0107. To te\u017c boli. Potem \nopu\u015bcili\u015bmy Stany Zjednoczone.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czas meksyka\u0144ski a nieco \np\u00f3\u017aniej polski, to by\u0142 dalszy ci\u0105g problem\u00f3w, w\u0105tpliwo\u015bci i depresji. A \nprzyczyn\u0105 by\u0142a nasza sytuacja przymusowych wygna\u0144c\u00f3w z Ameryki, dezerter\u00f3w. \nWin\u0119 za to ponosi\u0142 w moim mniemaniu on, Nadir. Z ka\u017cdym dniem trac\u0119 do niego \nzaufanie, jednocze\u015bnie czu\u0142am si\u0119 jak zdradzaj\u0105ca kochanka, cia\u0142em wci\u0105\u017c \npomocna, wci\u0105\u017c przy nim, duchem jednak oddalona. Stawa\u0142am si\u0119 letnia w miar\u0119 \njak zauwa\u017ca\u0142am, \u017ce moje pro\u015bby i \u017c\u0105dania \u017cony nie-\u017cony nie znajduj\u0105 odzewu. \nStawa\u0142am si\u0119 letnia! Oboj\u0119tna? By\u0107 mo\u017ce. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142 ten krytyczny czas, \ngdy oboje pr\u00f3bowali\u015bmy przed\u0142u\u017cy\u0107 sw\u00f3j status w USA, dzi\u0119ki kr\u00f3tkiej podr\u00f3\u017cy do \nMeksyku. Stary numer imigrant\u00f3w. Na granicy w momencie ponownego wjazdu do \nAmeryki celnicy wstawiali piecz\u0105tk\u0119 \u2013 nowy, terminowy okres pobytu, tak zwany \n\u201estatus\u201d. Zamierzali\u015bmy wyjecha\u0107 na kilka dni i wr\u00f3ci\u0107 t\u0105 sam\u0105 tras\u0105, id\u0105c za \nrad\u0105 oficera, prowadz\u0105cego rejestracj\u0119 Pakista\u0144czyk\u00f3w w USA. Ten cz\u0142owiek, na \nprzek\u00f3r wszelkim wypowiedziom prawnik\u00f3w, u kt\u00f3rych wcze\u015bniej zasi\u0119gali\u015bmy rady, \nstwierdzi\u0142, \u017ce mo\u017cemy swobodnie, legalnie przekroczy\u0107 granic\u0119, na podstawie \nnaszych dokument\u00f3w wizowych. A by\u0142a to wiza turystyczna, oboje dysponowali\u015bmy \ndziesi\u0119cioletni\u0105, oraz petycja o wiz\u0119 pracownicz\u0105, zaakceptowana prawnie przez \nurz\u0105d imigracyjny Stan\u00f3w Zjednoczonych (INS). <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niestety, jak si\u0119 zbyt p\u00f3\u017ano \nzorientowali\u015bmy, zdanie pan\u00f3w na granicy by\u0142o inne. Celnicy ameryka\u0144scy \nzatrzymali nas. Przes\u0142uchanie trwa\u0142o bez ko\u0144ca, przerywane przes\u0142uchaniami innych \nos\u00f3b, kt\u00f3re jak my zasiada\u0142y sprawiedliwie-niesprawiedliwie na \u0142awie \noskar\u017conych o nielegalne przekroczenie granicy. To wszystko przerywane by\u0142o \nniepokoj\u0105cymi informacjami o bombie i nag\u0142\u0105 eksmisj\u0105 z budynku, pod stra\u017c\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Paradoksalna sytuacja. Nasze \ndokumenty uznano za prawomocne i legalne. Wci\u0105\u017c odmawiano nam jednak prawa \nprzekroczenia granicy ameryka\u0144skiej. Stali\u015bmy si\u0119 ofiar\u0105 braku porozumienia \njednostek granicznych i wewn\u0119trznych. Prawa, kt\u00f3re stosowali celnicy na \ngranicach oraz prawo, jakie obowi\u0105zywa\u0142o obcokrajowc\u00f3w wewn\u0105trz kraju \nustanowione przez INS by\u0142o inne. Ostatecznie kwestia zosta\u0142a rozwi\u0105zana \npolubownie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W istocie? Celnicy \nameryka\u0144scy po prostu pozbyli si\u0119 problemu przekazuj\u0105c nas celnikom \nmeksyka\u0144skim. Wbrew naszej woli, wbrew g\u0142o\u015bnym protestom Nadira, kt\u00f3ry \ndoskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce takie rozwi\u0105zanie wp\u0119dzi go w problemy \njeszcze powa\u017cniejsze. Nie posiada\u0142 przecie\u017c wizy meksyka\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 jako \nobywatel Pakistanu powinien by\u0142 otrzyma\u0107, zanim wkroczy\u0142 na terytorium Meksyku. \nInteresuj\u0105cy fakt – \nw momencie wje\u017cd\u017cania na teren Meksyku nikt posiadania wiz meksyka\u0144skich nie \nsprawdza\u0142.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ca\u0142e skomplikowane, \nnieszcz\u0119sne qui pro quo sko\u0144czy\u0142o si\u0119 moim oswobodzeniem kolejnego poranka w \nprzygranicznym Laredo – jako Polka otrzymywa\u0142am wiz\u0119 wjazdow\u0105 na granicy – a \njego uwi\u0119zieniem w przygranicznym o\u015brodku celnym. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po tygodniu Nadir znalaz\u0142 \nprzymusowe lokum w Detention Center w Mexico City. Ja, dzi\u0119ki jego \nznajomo\u015bciom, uzyska\u0142am azyl w domu \u017cyczliwej rodziny meksyka\u0144skiej Pedrosa, \njednego z pracownik\u00f3w naszej firmy w biurze regionalnym w Mexico City. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><span\nstyle='mso-tab-count:1'> <\/span>Samotno\u015b\u0107 i desperacja. Odwiedziny u Nadira \nraz w tygodniu. Nieznajomo\u015b\u0107 hiszpa\u0144skiego i pomoc Pedro. Po miesi\u0105cu Nadir, \nnie uzyskawszy konstruktywnej pomocy od ambasadora Pakistanu, ani od ambasadora \nUSA w Meksyku, zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 wyrok \u2013 deportacj\u0119. Pobyt w detention \ncenter by\u0142 katorg\u0105. Nadir nie chcia\u0142 miesi\u0105cami bezczynnie czeka\u0107. Spogl\u0105da\u0107 \npustym wzrokiem w \u015bcian\u0119. Marzy\u0107 o wolno\u015bci. Przyj\u0119li\u015bmy kurs na wsch\u00f3d. Potem \nby\u0142y kupowane w po\u015bpiechu szalenie drogie bilety British airways i szcz\u0119\u015bcie \u2013 \nmo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnej podr\u00f3\u017cy a\u017c do Londynu. Stamt\u0105d ja mia\u0142am si\u0119 uda\u0107 do Polski, \non – do Pakistanu. Podr\u00f3\u017c do Polski, po konwersji, po dwuletnim pobycie w USA i \ndo\u015bwiadczeniach zwi\u0105zku by\u0142a pocz\u0105tkiem nowej ery.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przyjecha\u0142am jedynie na \nkilka tygodni, tymczasem pobyt ten przed\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niewiarygodnie. Pozosta\u0142am w \nPolsce rok. Nie uda\u0142o mi si\u0119 uzyska\u0107 wizy pracowniczej do Stan\u00f3w. Ambasada \nameryka\u0144ska zarzuca\u0142a firmie, kt\u00f3ra chcia\u0142a mnie zatrudni\u0107, \u017ce nie sta\u0107 j\u0105 na \npracownika spoza granic USA. Co mog\u0142am powiedzie\u0107? Nie potrafi\u0142am przekona\u0107 \nkonsula, \u017ce jest inaczej, skoro w\u0142adze firmy ameryka\u0144skiej nie by\u0142y w stanie go \nprzekona\u0107 obfit\u0105 dokumentacj\u0105, listami i telefonami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pozosta\u0142am wi\u0119c samotna. \nUwi\u0119ziona w Polsce. Nadir za\u015b w Pakistanie. Pr\u00f3bowa\u0142am uzyska\u0107 jego zgod\u0119 na \nsw\u00f3j przyjazd do Pakistanu. Brak odzewu. Zaproponowa\u0142am wizyt\u0119 w Polsce, \u015blub \nformalny i rozpocz\u0119cie stara\u0144 o sta\u0142y pobyt w Polsce. Zdawa\u0142o mi si\u0119 to \nnajdoskonalszym z mo\u017cliwych wariant\u00f3w wsp\u00f3lnego po\u017cycia. On by\u0142 innego zdania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie, nie \nrozumiej\u0105c motyw\u00f3w jego zachowania, zw\u0105tpi\u0142am w sens kontynuowania zwi\u0105zku na \nodleg\u0142o\u015b\u0107, zw\u0105tpi\u0142am w jego mi\u0142o\u015b\u0107 i dobre intencje. Nie rozumia\u0142am go. Gubi\u0142am \nsi\u0119 w domys\u0142ach. Moje dylematy powi\u0119ksza\u0142y si\u0119 w miar\u0119 jak zwi\u0119ksza\u0142o si\u0119 grono \nos\u00f3b zainteresowanych moj\u0105 sytuacj\u0105. Powierniczk\u0105 by\u0142a od dawna Fatima \u2013 jedna \nz pierwszych polskich aktywnych muzu\u0142manek w Warszawie. Jej rady by\u0142y cenne. \nJej obiektywny punkt widzenia na wag\u0119 z\u0142ota. Ona zaproponowa\u0142a rozwi\u0105zanie, \nkt\u00f3rego sama bym nie przyj\u0119\u0142a \u2013 rozstanie z Nadirem i \u015blub z muzu\u0142maninem w \nPolsce. Zgodzi\u0142am si\u0119 niech\u0119tnie na pr\u00f3bny rekonesans. Wiedzia\u0142am jednak ju\u017c \nwtedy, \u017ce moja mi\u0142o\u015b\u0107 do Nadira nie pozwoli mi tak \u0142atwo na zaakceptowanie \nmy\u015bli o rozstaniu. Kandydaci na m\u0119\u017ca, kt\u00f3rych poznawa\u0142am, zawsze zdawali mi si\u0119 \nnieodpowiedni. Nie w nich jednak tkwi\u0142 problem, ale we mnie samej. Nie mog\u0142am \nuwierzy\u0107, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017anie, o kt\u00f3rego walczy\u0142am od dwu lat teraz przesta\u0142o na mnie \nzale\u017ce\u0107 do tego stopnia, \u017ce nie by\u0142 w stanie zaproponowa\u0107 rozs\u0105dnego \nrozwi\u0105zania, kt\u00f3re pozwoli\u0142oby na nasze wsp\u00f3lne \u017cycie. Najgorsza by\u0142a jednak \nbezczynno\u015b\u0107. Natr\u0119ctwo my\u015bli. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po kilku miesi\u0105cach \nbezczynno\u015bci w Polsce, oczekiwania na decyzj\u0119 Nadira postanowi\u0142am znale\u017a\u0107 \nzaj\u0119cie dla umys\u0142u \u2013 prac\u0119 na etacie. W\u00f3wczas dostrzeg\u0142am sytuacj\u0119 kobiet \nmuzu\u0142manek w Polsce. Nie chustka, na kt\u00f3r\u0105 spogl\u0105dano podejrzliwie na ulicach \nby\u0142a problemem, lecz zachowanie zasad islamu w miejscu pracy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich \npolskich, muzu\u0142ma\u0144skich przyjaci\u00f3\u0142 otworzy\u0142a w\u0142asne \u201ema\u0142e biznesy\u201d i pracowa\u0142a \nna w\u0142asny rachunek. Kobiety nie pracowa\u0142y wcale albo prosi\u0142y warunki pracy \nzgodnie z wyznawanym \u015bwiatopogl\u0105dem. Jest kilka odosobnionych przypadk\u00f3w \nkobiet, znanych mi osobi\u015bcie, kt\u00f3rym pozwolono modli\u0107 si\u0119 w miejscu pracy oraz \nnosi\u0107 hijab (muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 chustk\u0119). <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak, tak jak \nja, zmuszona by\u0142a do rozwi\u0105za\u0144 kompromisowych. Miejsce takie jak ambasada \npa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skiego, powinno, jak s\u0105dzi\u0142am, powinno zachowywa\u0107 zasady \nislamu. Nic bardziej z\u0142udnego. Ambasada, w kt\u00f3rej rozpocz\u0119\u0142am prac\u0119 jako pani \nod wiz i sekretarka dzia\u0142u handlowego, wymaga\u0142a, abym ja, muzu\u0142manka id\u0105c w \n\u015blady zatrudnionych Polek chrze\u015bcijanek oraz pani ambasador, Pakistanki i \nmuzu\u0142manki, przyj\u0119\u0142a \u201estandardy europejskie\u201d. Abym pozby\u0142a si\u0119 chustki. \nZgodzi\u0142am si\u0119, chc\u0105c otrzyma\u0107 prac\u0119. Ponadto tam w\u0142a\u015bnie liczy\u0107 mog\u0142am na \nzrozumienie w godzinach modlitw oraz w okresie ramadanu. Tam pozna\u0142am ludzi \nwarto\u015bciowych, inteligentnych i oczytanych, znaj\u0105cych zasady islamu i stosuj\u0105cych \nje w spos\u00f3b \u015bwiadomy. Oni sprawili, \u017ce nie utraci\u0142am wiary. By\u0142am muzu\u0142mank\u0105. \nMoje \u017cycie wype\u0142ni\u0142a monotonia \u2013 praca, powroty do domu, komputer i rozmowy z \nNadirem, przejmuj\u0105ca samotno\u015b\u0107 i t\u0119sknota, i pisanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisanie to by\u0142a moja joga, \nmoja medytacja, to by\u0142 spos\u00f3b na utrzymanie r\u00f3wnowagi duchowej, koncentracji i \nzachowanie w pe\u0142ni sprawnych zmys\u0142\u00f3w. Pisa\u0142am do szuflady. Pisa\u0142am do \nprzyjaci\u00f3\u0142. W\u015br\u00f3d adresat\u00f3w by\u0142y muzu\u0142manki w Ameryce, w Niemczech, w Polsce, \nmuzu\u0142manie w Pakistanie. Szczeg\u00f3lnie silne przywi\u0105zanie okazywa\u0142am tym osobom, \nkt\u00f3re zna\u0142y moj\u0105 sytuacj\u0119 od podszewki, jednocze\u015bnie znaj\u0105c Nadira i ceni\u0105c \nsobie jego przyja\u017a\u0144. Pomocne by\u0142y ciep\u0142e listy od muzu\u0142man\u00f3w, kt\u00f3rych nigdy nie \npozna\u0142am osobi\u015bcie, od wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w firmowych Nadira, kt\u00f3rzy \u017cyczyli \nwytrwa\u0142o\u015bci i cierpliwo\u015bci. A jednak mia\u0142am do nich \u017cal, \u017ce zachowali si\u0119 tak, \njak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 unikali konfrontacji z Nadirem, uznaj\u0105c \u017ce nie jest to ich \nsprawa, lecz nasz wewn\u0105trzzwi\u0105zkowy problem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pozosta\u0142am wi\u0119c bezradna, w \npunkcie wyj\u015bcia a\u017c do momentu, gdy po roku podj\u0119\u0142am desperack\u0105 decyzj\u0119. \nPrzed\u0142o\u017cy\u0142am zwolnienie z pracy jednocze\u015bnie stawiaj\u0105c ultimatum Nadirowi<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>– oznajmi\u0142am mu sw\u00f3j przyjazd do Karachi dla \nwyja\u015bnienia sytuacji i podj\u0119cia decyzji o naszym \u201erazem albo oddzielnie\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPakistan mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 moim celem i przeznaczeniem, \nale trasa ku niemu bieg\u0142a przez Emiraty Arabskie.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>dom<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dubaj przywita\u0142 mnie upa\u0142em. \nDwadzie\u015bcia stopni Celsjusza mimo wieczornej godziny. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 p\u00f3\u0142noc w \nmomencie l\u0105dowania. Nadir si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142. Po wyj\u015bciu z ogromnego lotniska na \nzaludnion\u0105 ulic\u0119 przed wyj\u015bciem g\u0142\u00f3wnym, nie mog\u0142am odnale\u017a\u0107 go wzrokiem w \npobli\u017cu. Ogarn\u0119\u0142a mnie panika. I z\u0142o\u015b\u0107. By\u0142am zm\u0119czona procedurami \nlotniskowymi, wizami, wynalazkami s\u0142u\u017cb imigracyjnych, zatruwaj\u0105cymi \u017cycie \nprzybyszom. Jednym z nich by\u0142a komputerowa kontrola \u017arenicy, co oznacza\u0142o \ngodziny oczekiwania w kolejce, bez wzgl\u0119du na typ paszportu i kolor sk\u00f3ry. \nWyj\u0105tkiem byli Anglicy i Amerykanie. Ich niezadowolenie wyg\u0142aszane podniesionym \ng\u0142osem z nienagannym british lub american accent zwabia\u0142o natychmiast \nfunkcjonariuszy lotniska w granatowych mundurkach. Pojawiali si\u0119 i szast prast \nwyci\u0105gali delikwent\u00f3w z kolejki, kieruj\u0105c ich bezpo\u015brednio ku schodom, do \nodprawy baga\u017cowej. Po kilku minutach niezno\u015bna wyda\u0142a mi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c upalna \naura. Moje buty i kurtka by\u0142y odpowiednie jedynie dla kraj\u00f3w p\u00f3\u0142nocnej Europy, \nkt\u00f3re w momencie, gdy rozpoczyna\u0142am swoj\u0105 podr\u00f3\u017c, zasypane by\u0142y \u015bniegiem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Odnale\u017ali\u015bmy si\u0119 i wkr\u00f3tce siedzia\u0142am ju\u017c w luksusowym tracku<\/i>, \nkt\u00f3ry by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 jego ojca. Mkn\u0119li\u015bmy szos\u0105 z Dubaju w kierunku Sharjah, \ns\u0105siedniego emiratu. Tam, na trzynastym pi\u0119trze wielkiego, luksusowego wie\u017cowca \nwynajmowali mieszkanie rodzice Nadira. To by\u0142 zapewne jeden z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, \ndla kt\u00f3rych nie czu\u0142am si\u0119 tam swobodnie. Wci\u0105\u017c s\u0142ysza\u0142am jego, kt\u00f3ry \nobsesyjnie ba\u0142 si\u0119 konfrontacji z rodzicami, narzekania na ba\u0142agan i gubione w \nmieszkaniu moje d\u0142ugie jasne w\u0142osy. Jak mog\u0142am kontrolowa\u0107 wypadanie w\u0142os\u00f3w? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czu\u0142am si\u0119 jak intruz. I z \nt\u0119sknot\u0105 ju\u017c po kilku dniach my\u015bla\u0142am o wyje\u017adzie do Polski albo o \nprzeprowadzce do hotelu. Ale to nie mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 wcze\u015bniej, jak po naszym \nprzyje\u017adzie do Karachi. Dopiero tam odnalaz\u0142am odrobin\u0119 spokoju, mimo \nnatr\u0119tnego ha\u0142asu klimatyzacji i niezno\u015bnej upalnej pogody. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Emiraty nie zachwyci\u0142y mnie. \nTo by\u0142 kraj na wp\u00f3\u0142 europejski, na wp\u00f3\u0142 arabski. Hybryda, kt\u00f3ra nie umia\u0142a si\u0119 \nzdecydowa\u0107 na przyj\u0119cie jednej lub drugiej to\u017csamo\u015bci. To by\u0142 kraj, gdzie \ndozwolony by\u0142 alkohol w barach, oraz prostytucja w hotelach i miejscach, kt\u00f3re \nwtajemniczeni znali. To by\u0142o miejsce, gdzie kobieta S\u0142owianka mog\u0142a si\u0119 \nobawia\u0107, \u017ce zostanie wzi\u0119ta za prostytutk\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie sta\u0142o si\u0119 w \nmoim przypadku, gdy odm\u00f3wiono mi przed\u0142u\u017cenia wizy turystycznej w Emiratach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W tym kraju, kt\u00f3ry \nzaludniony by\u0142 tak wieloma Europejczykami, nie by\u0142o mo\u017cliwe pojawienie si\u0119 na \nulicy w emiracie takim jak Sharjah bez chustki. Przesadzam? Nie by\u0142o to w \nka\u017cdym razie mo\u017cliwe dla mnie. Jestem muzu\u0142mank\u0105. Wychodzi\u0142am si\u0119 w \ntowarzystwie m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry r\u00f3wnie dobrze jak za Pakista\u0144czyka, m\u00f3g\u0142 by\u0107 \nwzi\u0119ty za Araba. Budzili\u015bmy og\u00f3lne zainteresowanie. Czu\u0142am na sobie \nkontroluj\u0105cy i ciekawski wzrok tubylc\u00f3w. To mog\u0142a by\u0107 jedynie moja subiektywna \nperspektywa, stek uprzedze\u0144 i przeczu\u0107. Najprzyjemniejsze jednak chwile gas\u0142y w \nmomencie, gdy wybucha\u0142a mi\u0119dzy nami k\u0142\u00f3tnia o wyj\u015bcie na miasto, o chustk\u0119, o \nmieszkanie i moje… c\u00f3\u017c, wypadaj\u0105ce d\u0142ugie w\u0142osy. Co za nonsens \u2013 my\u015bla\u0142am i \nzaczyna\u0142am pakowa\u0107 walizki. Po godzinie jednak nie by\u0142am ju\u017c w stanie wyobrazi\u0107 \nsobie \u017cycia bez niego. Jak bardzo powa\u017cnie by\u0142am uzale\u017cniona od tego m\u0119\u017cczyzny! \nWiedzia\u0142am o tym. A mo\u017ce by\u0142am cyniczna? A mo\u017ce wykorzystywa\u0142am mojego m\u0119\u017ca \nPakista\u0144czyka, aby podr\u00f3\u017cowa\u0107 i korzysta\u0107 z \u017cycia, uciec od polskiej \ncodzienno\u015bci? Jednego by\u0142a pewna \u2013 przyjecha\u0142am do Emirat\u00f3w, aby odwiedzi\u0107 \nwreszcie \u201eprawdziwy kraj muzu\u0142manski\u201d, \u201enie-europejski\u201d, \u201enieze\u015bwiecczony na \npodobie\u0144stwo Turcji\u201d, kraj, kt\u00f3ry ostatecznie, o ironio!, poza obecno\u015bci\u0105 \nmeczet\u00f3w, poza g\u0142o\u015bnym wezwaniem na modlitw\u0119, wcale a\u017c tak muzu\u0142ma\u0144ski nie by\u0142. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W rzeczywisto\u015bci marzy\u0142am \nprzede wszystkim o poznaniu kraju Nadira \u2013 Pakistanu. Emiraty by\u0142y wybrykiem \njego woli i umys\u0142u, nie moim. Ale pojawi\u0142y si\u0119. Dane by\u0142o mi prze\u017cy\u0107 tamtejsze \nsafari \u2013 cudown\u0105, zapieraj\u0105c\u0105 dech w piersiach przeja\u017cd\u017ck\u0119 po wysokich wydmach w \nsamochodzie terenowym, rajdy na ma\u0142ych zgrabnych motorkach na trzech ko\u0142ach, \nspacery na wielb\u0142\u0105dzie. Mia\u0142am okazj\u0119 p\u0142yn\u0105\u0107 zabytkowym statkiem, kosztowa\u0107 \ntradycyjnych potraw, patrze\u0107 ze zdziwnieniem na rosyjsk\u0105 tancerk\u0119 wykonuj\u0105c\u0105 \nsprawnie niczym Arabka taniec brzucha. Ogl\u0105da\u0107 d\u0142ugie aleje, zasiedlone \nsklepami pe\u0142nymi \u017c\u00f3\u0142tego z\u0142ota, szalenie drogiego, kt\u00f3re w Polsce nazwaliby\u015bmy \nz pewno\u015bci\u0105 odpustowym i niegustownym. Nadir ofiarowywa\u0142 mi drogie prezenty i \nzabiera\u0142 do egzotycznych restauracji. By\u0142am rozpieszczana. Wiedzia\u0142am, jednak, \n\u017ce d\u0142ugo nie zagrzejemy miejsca w Emiratach, a ostatecznie rozwi\u0105zanie \nprzyniesie Pakistan. M\u00f3j przysz\u0142y dom. Tam mia\u0142am poczu\u0107 si\u0119 spokojnie i \ndobrze, mimo brudu, chaosu i zgie\u0142ku wielkiego miasta. Tak obiecywa\u0142 Nadir. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wiedzia\u0142am, \u017ce chc\u0119 mieszka\u0107 \nw\u0142a\u015bnie w Pakistanie. Tam odby\u0107 si\u0119 mia\u0142a nasza ceremonia \u015blubu, kt\u00f3r\u0105 \nplanowa\u0142am ju\u017c w my\u015blach ze szczeg\u00f3\u0142ami. Tymczasem jeszcze nas tam nie \nby\u0142o. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nLotnisko w Dubaju i szybkie przej\u015bcie bramki. \nSzybkie, bo nie by\u0142o na nic czasu. Przybyli\u015bmy godzin\u0119 za p\u00f3\u017ano wedle regu\u0142 \nlinii PIA. Zamkni\u0119to stanowisko. Nie czekano na sp\u00f3\u017anialskich. B\u0142agali\u015bmy o \nlito\u015b\u0107 lotniskowego dy\u017curnego. W ko\u0144cu odprawiono nas i kilku za nami \nsp\u00f3\u017anialskich Pakista\u0144czyk\u00f3w. Walizki oddane. Musia\u0142y wa\u017cy\u0107 ze sto kilo. \nPaszport, wiza w porz\u0105dku – odetchn\u0119\u0142am z ulg\u0105 po raz pierwszy, widz\u0105c, \u017ce \nnikogo nie k\u0142uje w oczy moja dwukrotnie anulowana wiza pakista\u0144ska oraz trzecia \nz kolei \u2013 tym razem wa\u017cna, roczna, wielokrotna. Nikt nie zada\u0142 mi cho\u0107by \njednego pytania na temat celu mojej wizyty w Pakistanie. Nikt nie zapyta\u0142 o \nd\u0142ugo\u015b\u0107 pobytu. Surowa twarz zza wysokiego biurka nie dawa\u0142a \u017cadnych oznak \nnegacji ani akceptacji. Uprzejme skinienie g\u0142owy i odpowied\u017a pod nosem na moje \ndzi\u0119kuj\u0119. <\/p>\n\u201eBlond w\u0142osy s\u0105 czarodziejskim kluczem, kt\u00f3ry \notwiera w Pakistanie wszystkie drzwi\u201d \u2013 taki mniej wi\u0119cej mia\u0142y sens s\u0142owa \nNadira. Maksyma, kt\u00f3r\u0105 powtarza\u0142 mi kilka razy sprawdzi\u0142a si\u0119 \u2013 Gdy stajesz \nprzed oficerem imigracyjnym w Emiratach Arabskich \u2013 za\u0142\u00f3\u017c chustk\u0119. Gdy masz do \nczynienia z oficerem o podobnej funkcji w Pakistanie \u2013 pozw\u00f3l sobie na swobod\u0119, \nods\u0142o\u0144 bia\u0142e cia\u0142o, ods\u0142o\u0144 blond w\u0142osy, a nie b\u0119dziesz mia\u0142a \u017cadnych problem\u00f3w, \nnie postawione zostanie ci \u017cadne k\u0142opotliwe zapytanie. Nikt nie b\u0119dzie \nsprawdza\u0142, co przemycasz do Pakistanu w swoich wielkich walizach. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Lot z Dubaju do Karachi zda\u0142 mi si\u0119 kr\u00f3tki. By\u0142am zm\u0119czona, ponura i \n\u015bpi\u0105ca. A jednak g\u0142\u00f3d sprawi\u0142, \u017ce w kilka chwil opr\u00f3\u017cni\u0142am niezbyt dobry \npakista\u0144ski posi\u0142ek i w lepszym humorze zag\u0142\u0119bi\u0142am si\u0119 w lekturze pakista\u0144skiej, \nangielskoj\u0119zycznej gazety. Jedyne wiadomo\u015bci z Europy dotyczy\u0142y Hiszpanii, \nczyli terrorystycznych atak\u00f3w na dworcu kolejowym oraz domniema\u0144, co do \nsprawc\u00f3w zbrodni. Wersj\u0119 baskijsk\u0105 ju\u017c odrzucono, oskar\u017con\u0105 sta\u0142a si\u0119 Al Kaida \ni Bin Laden. M\u00f3j Bo\u017ce, atakuj\u0105 ju\u017c Europ\u0119! Co za r\u00f3\u017cnica wi\u0119c gdzie i po jakich \n\u015bcie\u017ckach cz\u0142owiek si\u0119 porusza. Co za r\u00f3\u017cnica, mamo, czy pozostaj\u0119 w Europie, \nwyje\u017cd\u017cam do Dubaju, czy po chwili do Karachi? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Z lotniska w Karachi wzi\u0119li\u015bmy \ntaks\u00f3wk\u0119 do hotelu Beach Luxury. T\u0119 noc chcieli\u015bmy sp\u0119dzi\u0107 samotnie, zdala od \njego rodzic\u00f3w. To by\u0142 oddalony od centrum hotel nad kana\u0142em, kt\u00f3ry kusi\u0142 \nturyst\u0119 z daleka. Z bliska zniech\u0119ca\u0142 jednak niezno\u015bnym zapachem brud\u00f3w \nunosz\u0105cych si\u0119 na powierzchni wody. Park nad wod\u0105 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c za\u015bmiecony. \nUdali\u015bmy si\u0119 mimo wszystko na kr\u00f3tki spacer, bo z wysoko\u015bci trzeciego pi\u0119tra \nwydawa\u0142 si\u0119 mi\u0142ym miejscem. By\u0142o ju\u017c p\u00f3\u017ano. Ostatni mieszka\u0144cy hotelu wyszli, \npozostawiaj\u0105c po sobie nieopisane mn\u00f3stwo \u015bmieci. P\u0142ywacy opuszczali powoli \nkusz\u0105cy ch\u0142odn\u0105 wod\u0105 basen. Pojawi\u0142y si\u0119 znik\u0105d spragnione krwi wampirkowate \nmale\u0144stwa. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 pora zmierzchu. S\u0142yszeli\u015bmy wezwanie z meczet\u00f3w po \ndrugiej stronie kana\u0142u na modlitw\u0119 o zmierzchu – maghrib. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPrzypomnia\u0142am sobie t\u0119 opowie\u015b\u0107, przes\u0105d, \nnie-przes\u0105d, o d\u017cinnach, kt\u00f3re o zmierzchu schodz\u0105 na ziemi\u0119. S\u0105 w\u00f3wczas \nnajbardziej niebezpieczne dla cz\u0142owieka. Nie by\u0142o sensu bezu\u017cytecznie w\u0142\u00f3czy\u0107 \nsi\u0119 po za\u015bmieconym parku. Zrezygnowani zajrzeli\u015bmy jeszcze raz poza ogrodzenie, \nkt\u00f3re otacza\u0142o basen i nie dostrzeg\u0142szy \u017cadnej kobiety, wycofali\u015bmy si\u0119 szybko. \nNadir nie potrafi\u0142 p\u0142ywa\u0107, a ja <\/span>nie \nwesz\u0142abym do wody. Raczej spali\u0142abym si\u0119 ze wstydu pod spojrzeniami kilku \nobecnych Pakista\u0144czyk\u00f3w, sprawiaj\u0105cych wra\u017cenie nienasyconych seksualnie \nsamc\u00f3w. W Pakistanie, podobny jak w Emiratach fenomen. Europejka o bia\u0142ej \nsk\u00f3rze i jasnej karnacji nie umknie spojrzeniom. To spojrzenie dotyka i zasysa, \nzniech\u0119ca i denerwuje. Wyposzczeni m\u0119\u017cczy\u017ani w Emiratach, Hindusi i \nPakista\u0144czycy, kt\u00f3rzy na d\u0142ugie miesi\u0105ce opuszczali swoje \u017cony, aby szuka\u0107 \nlepiej p\u0142atnego zaj\u0119cia poza granicami w\u0142asnego kraju, nie r\u00f3\u017cnili si\u0119 niczym \nod Hindus\u00f3w i Pakista\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostaj\u0105c we w\u0142asnym kraju, obok w\u0142asnych \n\u017con, byli r\u00f3wnie wyg\u0142odniali i nieprzywykli do widoku blondynki bia\u0142ej rasy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nBy\u0142am odmie\u0144cem, by\u0142am kobiet\u0105, by\u0142am obiektem \npo\u017c\u0105dania w tej formie, jakiej \u017cadna z pa\u0144 nie toleruje, natr\u0119tnej i m\u0119cz\u0105cej. \nDlatego w\u00f3wczas, ju\u017c po kilku godzinach pobytu na ziemi pakista\u0144skiej, po \nopuszczeniu lotniska i spacerze w parku hotelowym zdecydowa\u0142am si\u0119 na za\u0142o\u017cenie \nchustki. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo islamu. W wersji p\u00f3\u0142-zakrytej a czasami nawet \nca\u0142kowicie zakrytej, z zas\u0142on\u0105 na twarz, czu\u0142am si\u0119 swobodniej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNie tylko m\u0119\u017cczy\u017ani byli ciekawi. Po\u017c\u0105danie innego \ntypu wyra\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c oczy kobiet \u017cebraczek. Pusty by\u0142 jedynie wzrok \ntranswestyty, kt\u00f3ry pozostawiaj\u0105c mnie w stanie szoku, przemkn\u0105\u0142 si\u0119 z gracj\u0105 w \nstroju kobiecym pomi\u0119dzy pojazdami uwi\u0119zionymi w korku. Jak to? W Pakistanie? \nKraju muzu\u0142ma\u0144skim, szczyc\u0105cym si\u0119 zasadami pa\u0144stwa islamskiego? Wszystko by\u0142o \nwi\u0119c tu fikcj\u0105, wielk\u0105 mistyfikacj\u0105 w tym pa\u0144stwie policyjnym, kt\u00f3re \npi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent wydatk\u00f3w przeznacza\u0142o na armi\u0119? Armia mia\u0142a by\u0107 te\u017c jedyn\u0105 \ngrup\u0105 ludno\u015bci chronion\u0105 w zamkni\u0119tych i szczelnie chronionych osiedlach. \nFikcj\u0105 by\u0142 wi\u0119c Pakistan, pa\u0144stwo islamu, skoro kwit\u0142a tam korupcja na \nniespotykan\u0105 gdzie indziej skal\u0119, a ka\u017cdy zdolny m\u0142ody cz\u0142owiek my\u015bla\u0142 tylko o \nemigracji. Nie dziwi\u0142am si\u0119 ju\u017c biadoleniu Nadira, kt\u00f3ry t\u0119skni\u0142 za Emiratami \nilekro\u0107 przysz\u0142o mu powraca\u0107 do Pakistanu. Emiraty to by\u0142a wybi\u00f3rcza, a jednak \nkonsekwentna realizacja islamskich zasad \u2013 w pewnych dziedzinach, takich jak \nbankowo\u015b\u0107 i podatki, pok\u00f3j, bezpiecze\u0144stwo i nienaganna czysto\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW Pakistanie jedn\u0105 z wielu zasad, narzuconych przez \nislamski rz\u0105d, a nie do ko\u0144ca przestrzeganych, by\u0142a \u201egodzina policyjna\u201d. Gdy \nwybija\u0142a dziewi\u0105ta wiecz\u00f3r, kobietom zabraniano opuszczania domostw. Zabawne \nby\u0142o to, \u017ce tu\u017c przed jedenast\u0105 miasto wci\u0105\u017c jeszcze t\u0119tni\u0142o \u017cyciem. A na \nszerokich, zrujnowanych i zawalonych gruzami z okolicznych dom\u00f3w-ruin, pozbawionych \nchodnik\u00f3w ulicach, pojawia\u0142o si\u0119 wiele kobiet. Nie wszystkie by\u0142y w \ntowarzystwie m\u0119\u017cczyzn, cho\u0107 zwykle ta zasada by\u0142a w nocy przestrzegana. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nKarachi nie jest bezpiecznym miastem \u2013 m\u00f3wi\u0142 Nadir. \nRzeczywi\u015bcie. Kilka ulic w prawo, jedna w lewo i ruchliwy plac nagle znika\u0142. I \nznajdowali\u015bmy si\u0119 w ciemnej ulicy, kt\u00f3rej przemierzanie samotne, na piechot\u0119 \nnie wr\u00f3\u017cy\u0142o nic dobrego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W hotelu czu\u0142am si\u0119 obco. To \nby\u0142 stary, klasyczny hotel z tradycjami. Skromne, ale porz\u0105dne umeblowanie w \njasnych kolorach, niebiesko-blade kapy na \u0142\u00f3\u017ckach i zas\u0142ony w kolorowe kwiaty. \nSzeroka toaletka po prawej i du\u017ce lustro. Telewizor w k\u0105cie z odpowiedni\u0105 \nilo\u015bci\u0105 angloj\u0119zycznych kana\u0142\u00f3w. \u0141azienka czysta, cho\u0107 daleka od luksusu. \nCzy\u017cby s\u0142owo \u201eluxury\u201d posiada\u0142o nieco odmienne znaczenie dla mieszka\u0144c\u00f3w tego \nkraju, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wielu \u017cy\u0142o w zrujnowanych domach bez wody?<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsza noc by\u0142a koszmarem. \nW kraju gdzie temperatura w marcu nie spada poni\u017cej 40 stopni Celsjusza, by\u0142o \nmi zimno. Bardzo zimno w tym pokoju hotelowym, gdzie A\/C czyli klimatyzacja \nnastawiona by\u0142a odpowiednio do potrzeb Pakista\u0144czyk\u00f3w \u2013 maksymalnie. Po \nd\u0142ugich, nocnych poszukiwaniach, stwierdzi\u0142am, \u017ce regulatora klimatyzacji w \npokoju nie ma. By\u0142o ju\u017c po p\u00f3\u0142nocy, gdy zdesperowana i zawstydzona zadzwoni\u0142am \nna recepcj\u0119. Zimno i niezno\u015bny ha\u0142as pracuj\u0105cego urz\u0105dzenia nie pozwala\u0142y mi \nspa\u0107 \u2013 skar\u017cy\u0142am si\u0119. Czy mo\u017cna przykr\u0119ci\u0107 nawiew? Uprzejme \u2013 tak. I nic si\u0119 \nnie zmieni\u0142o. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Klimatyzacji nie posiada\u0142y jednak restauracje w Karachi, w jednej ze \nstarych dzielnic, gdzie rozsiad\u0142y si\u0119 wci\u0105\u017c \u0142adne, cho\u0107 zrujnowane kamienice, z \npi\u0119knymi niegdy\u015b balkonami, wybrzuszeniami i kolumienkami. Szeroka asfaltowa \naleja, kt\u00f3ra nie posiada\u0142a chodnik\u00f3w, obros\u0142a barami bez grama alkoholu i \njadalniami o mikroskopowych rozmiarach. Wi\u0119ksze w\u015br\u00f3d nich posiada\u0142y dwa \npoziomy. Parter i pi\u0119tro czyli ma\u0142a mezzanine, przeznaczona dla rodzin z \ndzie\u0107mi lub dla kobiet. Ci\u0119\u017cki zaduch nocy rozwiewa\u0142y jedynie ustawione co \nkilka metr\u00f3w lub zawieszone na \u015bcianach pot\u0119\u017cne wiatraki. Rozdmuchiwa\u0142y ciep\u0142e \npowietrze, przynosz\u0105c z\u0142udzenie ch\u0142odu. Sprzedawcy pichcili na skraju ulicy. \nPomi\u0119dzy asfaltem a restauracj\u0105, po\u015br\u00f3d gruz\u00f3w, kt\u00f3re pochodzi\u0142y nie wiadomo \nsk\u0105d. Tony kamiennych odpadk\u00f3w, piachu i py\u0142u. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ogromne patelnie o \u015brednicy \noko\u0142o p\u00f3\u0142tora metra, przywo\u0142ywa\u0142y moje wspomnienia z Francji, gdzie w podobny \nspos\u00f3b przyrz\u0105dza si\u0119 poell\u0119 \u2013 \u015br\u00f3dziemnomorskie danie z ry\u017cu i owoc\u00f3w morza. \nTu pieczono na ruszcie kurczaki i podsma\u017cano pakista\u0144skie kebaby, kt\u00f3re \nwygl\u0105da\u0142y jak szasz\u0142yki. Zamiast nadziewa\u0107 kawa\u0142kami mi\u0119sa, metalowe szpikulce \noblepiano tutaj mielon\u0105 mas\u0105 z przyprawami. Szisz kebab \u2013 m\u00f3wili. Wprost na \nskraju ulicy mie\u015bci\u0142y stanowiska obieraczy i krajaczy warzyw. Nie tkn\u0119\u0142am \nsurowizny, zgodnie z zaleceniem Nadira, a\u017c do momentu, gdy uda\u0142o si\u0119 j\u0105 obmy\u0107 zakupion\u0105 \nwod\u0105 z butelki. Zjedzenie brudnych, a nawet mytych w niegotowanej i \nniebutelkowanej wodzie warzyw, grozi\u0142o kilkudniow\u0105 chorob\u0105 \u017co\u0142\u0105dka, a\u017c do \nmomentu uzyskania odporno\u015bci na tutejsze bakterie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPodano trzy metalowe miski z pokrojon\u0105 w plastry \nfioletow\u0105 s\u0142odk\u0105 cebul\u0105 w ostrym, br\u0105zowym sosie z any\u017ckiem. Tak jak nasiona \nkopru, dodawano go do wielu potraw, a nawet jedzono suche nasiona. Podobno \npomaga\u0142y zwalczy\u0107 b\u00f3l \u017co\u0142\u0105dka. Mieszka\u0144cy Pakistanu wierzyli w lecznicze \ndzia\u0142anie zi\u00f3\u0142 i przypraw. <\/p>\nNa stole przed nami pojawi\u0142 si\u0119 zam\u00f3wiony kebab, \nowini\u0119ty cienk\u0105 nici\u0105. By\u0142 wy\u015bmienity. Ostry. Mi\u0119so rozp\u0142ywa\u0142 si\u0119 ustach. \nPozosta\u0142e metalowe talerze serwowa\u0142y udka kurczaka tikka, czyli mi\u0119so z grilla \nposmarowane ostrym sosem z przyprawami, tak zwan\u0105 masal\u0105. Nie podawano tu \nsztu\u0107c\u00f3w. Mo\u017ce znalaz\u0142yby si\u0119 \u2013 na specjalne \u017cyczenie, zapewne metalowe, jak \ntalerzyki, kubki i dzbanek. Takie, z jakich korzysta\u0142y linie pakista\u0144skie. \nWielokrotnego u\u017cytku. Si\u0119gn\u0119\u0142am po gor\u0105cy, wypieczony chleb pakista\u0144ski zwany \nnaan. Pulchny i mi\u0119kki. Wyborny. Z u\u0142amka chleba nale\u017ca\u0142o stworzy\u0107 \u0142y\u017ck\u0119. I ni\u0105 \nnabiera\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 mi\u0119sa i sosu. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po p\u00f3\u0142 godzinie opu\u015bcili\u015bmy \nrestauracj\u0119 wraz z jej zaduchem i przesycon\u0105 zapachami kuchni atmosfer\u0105, i \nkontynuowali\u015bmy nocne zwiedzanie starej dzielnicy, kt\u00f3rej sercem by\u0142a Burns \nstreet. Co chwila odzywa\u0142y si\u0119 za nami natr\u0119tne d\u017awi\u0119ki klaksonu i \npokrzykiwania. O p\u00f3\u0142nocy ruch nieco mniejszy ni\u017c w dzie\u0144, mnie wci\u0105\u017c \nprzyprawia\u0142 o zawr\u00f3t g\u0142owy. Musia\u0142am by\u0107 czujna. Nie da\u0107 si\u0119 stratowa\u0107 \nsamochodom, w wielk\u0105 fantazj\u0105, kolorowo malowanym autobusom, dodatkowo \nustrojonym jak na odpust, motocyklom starej daty w stylu komara mojego dziadka \nAlbina, wielb\u0142\u0105dom, tragarzom, w\u00f3zkom i rykszom z motorkiem. A tymczasem uwag\u0119 \nprzyci\u0105ga\u0142y sklepy pe\u0142ne przypraw, ziaren r\u00f3\u017cnego rodzaju i cacek, kt\u00f3rych \nprzeznaczenia nie zna\u0142am, oraz wielkie metalowe wozy-patelnie z kucharzem \nprzykucni\u0119tym na ich brzegu. W ten spos\u00f3b przygotowywano i serwowano nie tylko \nmi\u0119so, ale i sma\u017cone orzechy, owoce i s\u0142odkie ciastka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Inaczej wygl\u0105da\u0142o stanowisko \nsprzedawc\u00f3w s\u0142odyczy w postaci wodnistej lub wodnisto-zag\u0119stnionej. Lada \npodobna do sklepowej sta\u0142a na k\u00f3\u0142kach na granicy ulicy i ma\u0142ego wn\u0119trza \nwy\u0142o\u017conego kaflami. Dwie \u015bciany tworzy\u0142y zacisze oddzielone od ulicy. Dwu \npozosta\u0142ych \u015bcian nie by\u0142o. Kafle dawa\u0142y wra\u017cenie czysto\u015bci \u2013 twierdzi\u0142 Nadir. \nR\u00f3wnie\u017c w restauracjach Emirat\u00f3w Arabskich bardzo cz\u0119sto wykorzystywano ten \npomys\u0142. Na mnie jednak sprawia\u0142y wra\u017cenie zimne i niemi\u0142e \u2013 przywo\u0142ywa\u0142am w \nmy\u015blach mimo woli atmosfer\u0119 szpitalu i \u0142azienek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nS\u0142odkie desery sprzedawa\u0142y dwie osoby z trzech mis, \npe\u0142nych zastyg\u0142ej mazi w kolorze bia\u0142ym i be\u017cowym. A mazia by\u0142a smakowita i \nkusz\u0105ca. Deser w bia\u0142okremowym kolorze podawa\u0142 starszy pan z siw\u0105 brod\u0105, w \nokularach, w\u0142a\u015bciciel bystrego i inteligentnego spojrzenia. Jego tradycyjne \nubranie, shelvar kamiz czyli d\u0142uga koszula z rozci\u0119ciami po bokach i lu\u017ane \nbufiaste \u015bci\u0105ganie sznurkiem spodnie by\u0142o niesamowicie brudne od pracy przy \ns\u0142odyczach, od kurzu ulicy. <\/p>\nStarzec zyska\u0142 w ustach Nadira miano Pakista\u0144skiego \nmilionera. M\u00f3wimy o rupiach, wci\u0105\u017c o rupiach! By\u0142 on rupiowym milionerem, co \nmimo wszystko zyskiwa\u0142o mu uznanie w moich oczach. Podziwia\u0142am tego \nzapracowanego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry o pierwszej nad ranem wci\u0105\u017c dogl\u0105da\u0142 biznesu. \nSam w\u0142asnor\u0119cznie zajmowa\u0142 si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 swojego s\u0142odkiego produktu \u2013 papki ze \nsproszkowanego mleka oraz drugiej papki tak\u017ce z mleka, jednak o smaku migda\u0142\u00f3w \ni pistacji, g\u0119stszej i s\u0142odszej. <\/p>\nS\u0142odycze wyrabiane z mleka s\u0105 najpopularniejsze w \nPakistanie. Mleko jest niemal zawsze podstawowym ich sk\u0142adnikiem. Mleko. \nPrzewo\u017cone w ba\u0144kach, przypominaj\u0105cych polskie, stare, by\u0107 mo\u017ce u\u017cywane jeszcze \nna naszych wsiach. Mleko transportowane wozami zaprz\u0119\u017conymi w wielb\u0142\u0105dy, os\u0142y \nlub ludzi. Mleko \u015bwie\u017ce od krowy kozy lub wielb\u0142\u0105da, ka\u017cdego ranka dostarczane \nby\u0142o do sklepik\u00f3w, sprzedawane w kartonowych pude\u0142kach albo butelkach, \nbezpo\u015brednio pod drzwi domostw bogatszych obywateli. Mleko, z kt\u00f3rego zbierano \n\u015bmietank\u0119 i jedzono j\u0105 jak smakowite smarowid\u0142o zamiast mas\u0142a. Mleko, z kt\u00f3rego \nwyrabiano naturalny jogurt bez konserwant\u00f3w i \u017celatyny wieprzowej. <\/p>\nMn\u00f3stwo deser\u00f3w, ciastek, ciast i apetycznych papek \nwyczarowywano w Pakistanie z mleka z przyprawami, barwnikami, z dodatkiem \nbakalii. Nie tylko ten jeden staruszek biznesman dorobi\u0142 si\u0119 milion\u00f3w dzi\u0119ki \ns\u0142odko\u015bciom. To by\u0142a dzielnica milioner\u00f3w. Co kilka metr\u00f3w Nadir wskazywa\u0142 mi \ninnego zapracowanego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jedynie inteligencj\u0105 spojrzenia i \nszlachetno\u015bci\u0105 rys\u00f3w pozwala\u0142 uwierzy\u0107, \u017ce mo\u017ce by\u0107 on posiadaczem bogactw, o \njakich wielu \u015bni. Pracoholicy. A mo\u017ce ludzie oddani swojej pracy. Pro\u015bci i \nskromni. Zamiast budowa\u0107 domy, kupowa\u0107 samochody, zamiast opu\u015bci\u0107 pa\u0144stwo \nutrapienia, biedy i korupcji, oni wci\u0105\u017c stali w pyle przydro\u017cnym, ka\u017cdy przy \nw\u0142asnym straganie. O ich bogactwie \ni \u015bwietno\u015bci \u015bwiadczy\u0142y kamienice nieopodal, fantazyjne balkony i falbanki \nozdobne, by\u0142a to jednak \u015bwietno\u015b\u0107 miniona. W\u0142a\u015bciciele kamienic nie starali si\u0119 \nich odnawia\u0107. Nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 naprawia\u0107 i uprz\u0105ta\u0107 dr\u00f3g dojazdowych, ani \ng\u0142\u00f3wnej wielkiej ruchliwej alei handlowej, zwanej Burns Street. Nikt nie \nnaprawia\u0142 dzia\u0142aj\u0105cej przecie\u017c (jakim cudem?) popl\u0105tanej paj\u0119czyny kabli \nelektrycznych, zawieszonych jakby r\u0119k\u0105 artysty, fantazyjnie, na czubku s\u0142up\u00f3w \nbetonowych. Ci ludzi \u017cyli tak jak \u017cyli onegdaj. Pieni\u0105dze nie zmieni\u0142y ich \nstylu \u017cycia. Pytanie – dlaczego. Pakistan nie toleruje manager\u00f3w \u2013 odpowiada\u0142 \nNadir. Nie istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 powierzenia biznesu lojalnemu pracownikowi. \nMilionerzy-sprzedawcy w brudnym odzieniu nigdy nie brali urlopu. Nie ufali \nnikomu. Najlepszym odpoczynkiem i rozrywk\u0105 by\u0142a praca. Druga mo\u017cliwa odpowied\u017a \n\u2013 Pakistan, pa\u0144stwo policyjne i pa\u0144stwo pe\u0142ne niebezpiecze\u0144stw, korupcji, nie \npozwala\u0142o, aby bogaci ujawnili si\u0119 jako bogaci, bez ryzyka utraty d\u00f3br \nnabytych. Potwierdza\u0142 to przypadek rodziny Nadira, kt\u00f3ra posiada\u0142a znaczn\u0105 \nilo\u015b\u0107 pojazd\u00f3w czteroko\u0142owych, ale ka\u017cdy z nich by\u0142 stary i niepozorny. <span\nlang=\"EN-US\" style='mso-ansi-language:EN-US'>No show off. <\/span>Podobnie \nogromny, wygodny dom rodziny Nadir\u00f3w, mieszcz\u0105cy kilkupokoleniow\u0105 rodzin\u0119 \nchroniony by\u0142 w dzie\u0144 i w nocy przez czujniejszego ni\u017c system alarmowy stra\u017cnika, \no wygl\u0105dzie przywo\u0142uj\u0105cym na my\u015bl tak licznych w mie\u015bcie uzbrojonych \u017co\u0142nierzy \nw wojennych mundurach khaki. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n4<\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nOpu\u015bcili\u015bmy cukierni\u0119, aby uda\u0107 si\u0119 na poszukiwanie \nkolejnego ciekawego straganu lub restauracyjki w miniaturze. Zn\u00f3w gruzy, kurz, \nomijanie autobus\u00f3w i rykszy. Po lewej stronie wyr\u00f3s\u0142 przed nami nieoczekiwanie \nw\u00f3z pe\u0142en glinianych, tradycyjnych naczy\u0144 \u2013 ruchomy stragan, przeno\u015bne miejsce \npracy. Sprzedawca, widz\u0105c nasze zainteresowanie, przesun\u0105\u0142 si\u0119 nieco w kierunku \nlatarni, i brzegu ulicy, tak aby stan\u0105\u0107 w kr\u0119gu \u015bwiat\u0142a. Dostrzegli\u015bmy pi\u0119knie \nmalowane misy, miseczki, dziwne skarbonki w kszta\u0142cie dzbanka, male\u0144kie do \nniczego nieprzydatne wi\u0105zane w paczki zestawy s\u0142oik\u00f3w i wazonik\u00f3w, ozdobione \nagresywnie kolorowymi, prostymi wzorami w paski. Nadir wr\u0119czy\u0142 mi du\u017c\u0105 r\u0119cznie \nmalowan\u0105 mis\u0119, skarbonk\u0119 i wazoniki. <\/p>\n– \nWszystko razem nie kosztowa\u0142o wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 z\u0142oty \u2013 zapewnia\u0142 mnie. \u2013 I \nsp\u00f3jrz, ta misa s\u0142u\u017cy do przygotowywania jogurtu. Kosztuje jedynie z\u0142ot\u00f3wk\u0119! \u2013 \nprzelicza\u0142 szybko nak\u0142aniaj\u0105c mnie jednocze\u015bnie do zrobienia kolejnego zakupu. \n\u2013 Pi\u0119kny prezent dla rodziny i znajomych \u2013 m\u00f3wi\u0142 jeszcze. <\/p>\nJa jednak odsuwa\u0142am jak najdalej osadzon\u0105 gdzie\u015b w \ndalekiej przysz\u0142o\u015bci perspektyw\u0119 podr\u00f3\u017cy do Polski. Te przedmioty by\u0142y zbyt \nkruche i delikatne, by wie\u017a\u0107 je tak daleko. Kupuj\u0105c je nie chcia\u0142am my\u015ble\u0107 o \nPolsce, wierz\u0105c, \u017ce Pakistan by\u0142 moj\u0105 ostateczn\u0105 przystani\u0105. Wierzy\u0142am \nzapewnieniom Nadira o wsp\u00f3lnym \u017cyciu, \u015blubie, stabilizacji i rozwi\u0105zaniu \nwszelkich dotychczasowych problem\u00f3w. Polska by\u0142a odleg\u0142a. Jedyny moment, \nparadoksalnie, w kt\u00f3rym przypomnia\u0142am sobie o niej, to by\u0142 gorzki smal paan \nczyli przysmaku hinduskiego. Przypomnia\u0142y mi si\u0119 opisy z ksi\u0105\u017cki Polaka, \npodr\u00f3\u017cnika i prezentera stacji radiowej, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w ambasadzie \nPakistanu w Warszawie, prosz\u0105c o wyrobienie wizy. To ja t\u0119 wiz\u0119 pakista\u0144sk\u0105 \nautorowi \u201eMasali\u201d pracowicie wypisywa\u0142am i wkleja\u0142am do paszportu. <\/p>\n\u201eMasala\u201d w\u0142a\u015bnie opisywa\u0142a jeden z rodzaj\u00f3w paan. \nCzym by\u0142 jednak ten smako\u0142yk Indus\u00f3w i Pakista\u0144czyk\u00f3w? Posiada\u0142 wiele \nwariant\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 zawarto\u015bci\u0105. Podstaw\u0105 by\u0142 zawsze li\u015b\u0107 \u2013 twardy \nsztywny listek drzew, jakie spotyka si\u0119 jedynie w krajach o ciep\u0142ym klimacie. \nTo by\u0142 li\u015b\u0107 ro\u015bliny zwanej betel, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwo\u015bciami przypomina tyto\u0144.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/p>\nNigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 porozumie\u0107 co do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \ni zawarto\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a zmienna zale\u017cnie od dost\u0119pnych sk\u0142adnik\u00f3w i od \u017cycze\u0144 \nkupuj\u0105cego. W ma\u0142y zielony listek zapakowane by\u0142y zawsze przyprawy \u2013 ziele\u0144 \nposmarowana \u201eklejem ro\u015blinnym\u201d, jak nazwa\u0142am wyci\u0105g z kokosa, lepki i p\u0142ynny. \nT\u0119 bia\u0142\u0105 mazi\u0119 przysypywano nasionami kopru i any\u017cku. Zdarza\u0142y si\u0119 i go\u017adziki. \nNast\u0119pn\u0105 warstw\u0119 stanowi\u0142a jaka\u015b konfitura owocowa, kwa\u015bna. Zamiast niej \npojawia\u0142a si\u0119 czasem s\u0142odka konfitura z p\u0142atk\u00f3w r\u00f3\u017cy. Na koniec przysypywano \nmikstur\u0119 niezidentyfikowan\u0105 sypk\u0105 substancj\u0105, kt\u00f3ra przypomina\u0142a mi \nsproszkowan\u0105 kor\u0119 drzewa. Do dzi\u015b nie wiem co to by\u0142o. Trudno rozpozna\u0107, skoro \nzawsze po delikatnym i ostro\u017cnym nadgryzieniu paan, \u017co\u0142\u0105dek zmusza\u0142 mnie do \nwyplucia niepo\u0142kni\u0119tego kawa\u0142ka. Gorycz i s\u0142odycz jednocze\u015bnie w niespotykanym \nnat\u0119\u017ceniu by\u0142y dla mnie granic\u0105 smaku nie do przekroczenia. Mo\u017ce chodzi\u0142o o to, \n\u017ce by\u0142am na bakier z wszelkimi u\u017cywkami, od papieros\u00f3w do narkotyk\u00f3w. Nigdy nie \npr\u00f3bowa\u0142am wypali\u0107 cho\u0107by jedno cygaro. Moje do\u015bwiadczenia z paleniem trawki \nby\u0142y znikome i nieefektywne. Nie potrafi\u0142am si\u0119 zaci\u0105ga\u0107. W dziedzinie u\u017cywek \nby\u0142am wi\u0119c najwi\u0119kszym na \u015bwiecie laikiem. A betel zda\u0142 mi si\u0119 paskudztwem nie \ndo opisania, przeciwko kt\u00f3remu buntowa\u0142 si\u0119 \u017co\u0142\u0105dek. <\/p>\nA wi\u0119c c\u00f3\u017c, nie sta\u0142am si\u0119 rasowym podr\u00f3\u017cnikiem, \nkt\u00f3ry ka\u017cde do\u015bwiadczenie przyjmie i ka\u017cdej egzotycznej potrawy spr\u00f3buje. \nJedyny paan, jaki uda\u0142o mi si\u0119 w ca\u0142o\u015bci skonsumowa\u0107 to ten, jaki serwowano \nspecjalnie dla dzieci w restauracji \u0142a\u0144cuchowej<\/i>, zwanej Village. \nGorzko\u015b\u0107 li\u015bcia zabija\u0142y podw\u00f3jnej wielko\u015bci konfitury z wi\u015bni i p\u0142atk\u00f3w r\u00f3\u017cy, \nz dodatkiem nasion any\u017cku w otoczce cukierkowej\u2026 <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nepilog<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Poranek wsta\u0142 ospale w domu \nrodziny Nadir\u00f3w. P\u00f3\u017ane \u015bniadanie. Kawa i grzanki. Nasza rozmowa, sam na sam, w \npokoju go\u015bcinnym ze \u015blepym oknem. Pakowa\u0142am walizk\u0119. Za kilka godzin mieli\u015bmy \nsi\u0119 przenie\u015b\u0107 do nowego mieszkania. Naszego nowego mieszkania. Nadir usiad\u0142 na \nwprost mnie na fotelu. Spogl\u0105da\u0142 przez chwil\u0119 w milczeniu, czekaj\u0105c czy mo\u017ce \nodezw\u0119 si\u0119 pierwsza. Wygl\u0105da\u0142 na zm\u0119czonego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Czy jeste\u015b szcz\u0119\u015bliwa? \u2013 \nus\u0142ysza\u0142am pytanie, kt\u00f3re wyda\u0142o mi si\u0119 \u015bmieszne <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– My\u015bl\u0119, \u017ce tak – zawaha\u0142am \nsi\u0119 <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Czy co\u015b ci\u0119 gn\u0119bi? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>Nie. Sk\u0105d? Wiesz, zacz\u0119\u0142am wyobra\u017ca\u0107 sobie, jak to b\u0119dzie, gdy \nzamieszkamy nareszcie razem, b\u0119dziemy mie\u0107 dziecko… <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>O czym ty m\u00f3wisz, Anno? B\u0119dziesz mia\u0142a dokument \u015blubu, kontrakt, \nmieszkanie, wszystko tak jak chcia\u0142a\u015b, ale ja nie chc\u0119 dzieci. Nie teraz. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– M\u00f3wisz tak od dwu lat, \nNadir! <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Ja zdania nie zmieni\u0142em. \nUwa\u017cam, \u017ce jeszcze nie czas na dzieci. Za wcze\u015bnie. W og\u00f3le to nie jest dobry \npomys\u0142. Ile razy ci to ju\u017c m\u00f3wi\u0142em?<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– My\u015bla\u0142am, \u017ce zmieni\u0142e\u015b \nzdanie, \u017ce ten \u015blub jest dla ciebie tak samo wa\u017cny jak dla mnie, \u017ce zaczynamy \nnowy etap?<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Myli\u0142a\u015b si\u0119. Dla mnie nic \nsi\u0119 nie zmieni\u0142o.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Rozumiem. Przykro mi, ale \nuwa\u017cam, \u017ce je\u015bli nie chcesz mie\u0107 ze mn\u0105 dzieci, ten zwi\u0105zek jest pusty i nie ma \nsensu. Wracamy do punktu wyj\u015bcia. A wi\u0119c \n<\/span>nie! Nie czuj\u0119 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwa. Czuj\u0119 si\u0119 oszukana.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Rozumiem. W takim razie \nnie mamy o czym m\u00f3wi\u0107. \u2013 podni\u00f3s\u0142 si\u0119 z fotela, jego spojrzenie by\u0142o zimne. \nWiedzia\u0142am, \u017ce ukrywa\u0142 pod nim ura\u017con\u0105 dum\u0119 i rozgoryczenie. Podszed\u0142 szybko do \ndrzwi i zatrzasn\u0105\u0142 je za sob\u0105 ha\u0142a\u015bliwie. Za kilka godzin by\u0107 mo\u017ce przemy\u015bli \nto, co si\u0119 mi\u0119dzy nami rozegra\u0142o, zmieni zdanie, na czas konieczny i okre\u015blony, \nna chwil\u0119. B\u0119dzie zapewnia\u0142 o mi\u0142o\u015bci. B\u0119dzie prosi\u0142 o czas, o kolejne dni, \nmiesi\u0105ce, lata cierpliwo\u015bci. Lata oczekiwania. Na co? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/body><\/p>\n<\/html><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mimo wszystko jednak wspania\u0142e wspomnienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym okresem w moim \u017cyciu, gdy przynale\u017ca\u0142am do ruchu oazowego dom […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-4781","page","type-page","status-publish","hentry"],"spectra_custom_meta":{"_edit_lock":["1729393892:2"],"_edit_last":["2"],"_wp_page_template":["default"],"_uag_page_assets":["a:9:{s:3:\"css\";s:0:\"\";s:2:\"js\";s:0:\"\";s:18:\"current_block_list\";a:0:{}s:8:\"uag_flag\";b:0;s:11:\"uag_version\";s:10:\"1776190721\";s:6:\"gfonts\";a:0:{}s:10:\"gfonts_url\";s:0:\"\";s:12:\"gfonts_files\";a:0:{}s:14:\"uag_faq_layout\";b:0;}"]},"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false,"illdy-blog-list":false,"illdy-widget-recent-posts":false,"illdy-blog-post-related-articles":false,"illdy-front-page-latest-news":false,"illdy-front-page-testimonials":false,"illdy-front-page-projects":false,"illdy-front-page-person":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Joanna Choluj","author_link":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/author\/joannacholuj\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Mimo wszystko jednak wspania\u0142e wspomnienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym okresem w moim \u017cyciu, gdy przynale\u017ca\u0142am do ruchu oazowego dom […]","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4781"}],"collection":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4781"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4782,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4781\/revisions\/4782"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

{"id":4781,"date":"2020-08-24T17:56:40","date_gmt":"2020-08-24T15:56:40","guid":{"rendered":"http:\/\/joannacholuj.pl\/?page_id=4781"},"modified":"2020-08-24T17:56:40","modified_gmt":"2020-08-24T15:56:40","slug":"dom-powiesc","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/dom-powiesc\/","title":{"rendered":"Dom – powie\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n
\n
\n
\n\n\nMimo wszystko jednak wspania\u0142e wspomnienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym okresem w \nmoim \u017cyciu, gdy przynale\u017ca\u0142am do ruchu oazowego<\/title> \n<\/p>\n<style>\n\n<\/style>\n \n<\/head><\/p>\n<body lang=\"PL\" style='tab-interval:35.4pt'><\/p>\n<div class=\"Section1\">\ndom<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nprolog<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przyjecha\u0142am tu, aby si\u0119 \nosiedli\u0107. Aby zamieszka\u0107 z m\u0119\u017cczyzn\u0105, o kt\u00f3rego zabiega\u0142am od lat. Moje my\u015bli \nnajch\u0119tniej bieg\u0142y wi\u0119c w stron\u0119 naszego przysz\u0142ego domu. Jak go urz\u0105dz\u0119, jaki \nb\u0119dzie mia\u0142 wystr\u00f3j ten apartament, w kt\u00f3rym mieli\u015bmy nazajutrz z Nadirem \nzamieszka\u0107? My\u015bla\u0142am te\u017c nieustatnnie i obsesyjnie o naszym nikah, muzu\u0142ma\u0144skim \n\u015blubie. Nie mog\u0142am si\u0119 doczeka\u0107 tej chwili. By\u0142am szcz\u0119\u015bliwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\nd<span\nstyle='mso-bidi-font-weight:bold'>om<o:p><\/o:p><\/span><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-bidi-font-weight:bold'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Urodzi\u0142am si\u0119. Nie jestem \njednak pewna, jaki by\u0142 pocz\u0105tek mnie samej, pocz\u0105tek mojego \u017cycia. Nie mog\u0119 by\u0107 \npewna prawdziwo\u015bci opowie\u015bci, kt\u00f3rymi dzieli\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 matka. Nie tak dawno \njeszcze, gdy ja, w wieku lat trzydziestu zdoby\u0142am si\u0119 wreszcie na odwag\u0119, aby \nzada\u0107 jej te zabawne, nieprzyzwoite pytania o seks i o sam akt narodzin dziecka. \nCzy te\u017c mo\u017ce chodzi\u0142o mi o prozaiczne, fizjologiczne szczeg\u00f3\u0142y porodu? Sk\u0142onna \njestem wierzy\u0107 matce, je\u015bli chodzi o uczucia i sprawy cia\u0142a. To wykwalifikowana \npiel\u0119gniarka, nawet, je\u015bli daleka jest od praktykowana wyuczonego zawodu. Wi\u0119c \nufam jej opisom i opowiadaniom o tym, jak wygl\u0105da\u0142am zaraz po opuszczeniu \n\u0142o\u017cyska, jak zaraz po umyciu z krwi i \u015bluzu i widz\u0119 siebie jako male\u0144kiego \noseska o ow\u0142osionej ciemnej g\u0142owie, zadartym nosie, sk\u00f3rze pokrytej niegro\u017an\u0105, \nale nieestetyczn\u0105 wysypk\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do\u015b\u0107 szybko z ciasteczka \nbrownie sta\u0142am si\u0119 antyciasteczkiem biszpoptowym blondie. Moje w\u0142osy pozosta\u0142y \njasne przez d\u0142u\u017cszy czas. Obcinane regularnie na pazia z biegiem lat przesz\u0142y \nmetamorfoz\u0119 a\u017c do postaci ciemnej blond. Przesta\u0142o mi si\u0119 to podoba\u0107. Moja \npulchna zawsze odrobin\u0119 i okr\u0105g\u0142a, w obramowaniu kr\u00f3tko przyci\u0119tych w\u0142os\u00f3w, \ntwarz wydawa\u0142a si\u0119 mi\u0142a i s\u0142odka ciociom i wujkom, ja jednak serdecznie jej nie \nznosi\u0142am. Od wczesnego dzieci\u0144stwa? Tego nie pami\u0119tam, jednak nie cierpia\u0142am i \nunika\u0142am swojego odbicia w lustrze w latach dorastania i dojrzewania, w moich \nlatach nastoletnich. Ukradkiem i wstydliwie zagl\u0105da\u0142am do lustra. Nigdy w \nobecno\u015bci os\u00f3b trzecich. Zmor\u0105 by\u0142y \n<\/span>p\u00f3\u017aniej \u2013 w latach gdy mama zrezygnowa\u0142a z postrzy\u017cyn<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>c\u00f3rki, ze wzgl\u0119du na niesforne i grube w\u0142osy \n– wizyty u fryzjera, gdzie nie pozostawiano mi wyboru. Musia\u0142am spogl\u0105da\u0107 \nwprost na siebie, dostrzega\u0107 taksuj\u0105cy, zdawa\u0142o mi si\u0119, a w istocie niewinny \nwzrok fryzjerki (fryzjer\u00f3w unika\u0142am jak ognia, podobnie jak wszelkiej ma\u015bci \nlekarzy p\u0142ci m\u0119skiej). Musia\u0142am analizowa\u0107 niedostatki w\u0142asnej urody. I t\u0119 \nokr\u0105g\u0142o\u015b\u0107 policzk\u00f3w, i te si\u0144ce pod oczami, kt\u00f3re nie zawsze by\u0142y sine, ale \nzawsze widoczne w postaci opuchlizny, jak w momentach ca\u0142kowitego wyspania i \nodpoczynku. Sprawa dziedziczna, dowiedzia\u0142am si\u0119 wkr\u00f3tce po kr\u00f3tkiej analizie \nwygl\u0105du zewn\u0119trznego cz\u0142onk\u00f3w rodziny, a zw\u0142aszcza babci ojcowej, matki mojego \ntaty, oraz po powa\u017cnej rozmowie z wsp\u00f3\u0142czuj\u0105c\u0105 moim troskom mamie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wysokiej szatynki o d\u0142ugich \nnogach i ma\u0142ej czarnulki w becie wypatrywa\u0142 przed szpitalem 14 marca 1974 m\u00f3j \nojciec, przystojny, \u015bredniego wzrostu, szczup\u0142y brunet o prostych, g\u0119stych \nw\u0142osach, kt\u00f3re wprost chcia\u0142o si\u0119 przeczesa\u0107 i zmierzwi\u0107 r\u0119k\u0105. Mama, zm\u0119czona \npo dwudziestoczterogodzinnym porodzie ledwie trzyma\u0142a si\u0119 na nogach. Podobno \njednak u\u015bmiecha\u0142a si\u0119 dzielnie i ucieszy\u0142a na widok kwiat\u00f3w. Co by\u0142o dalej? Nie \nwiem. Nie pyta\u0142am. Zapewne krzyk, p\u0142acz, pieluchy prane bezustannie, nie \nistnia\u0142y bowiem jeszcze pampersy. Nieustaj\u0105cy, przenikliwy zapach dzieci\u0119cych \nciuszk\u00f3w, pudr\u00f3w, sik\u00f3w, kremik\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Na szcz\u0119\u015bcie dla mamy \nuros\u0142am, na szcz\u0119\u015bcie by\u0142am niechorowita, cicha, spokojna, grzeczna i \npozwoli\u0142am si\u0119 dobrze wychowa\u0107 na nie\u015bmia\u0142\u0105 dziewczynk\u0119 z manierami, kt\u00f3r\u0105 w \nkt\u00f3rym\u015b momencie, podczas wyjazd\u00f3w du\u017co p\u00f3\u017aniejszych na rekolekcje ko\u015bcio\u0142a \nkatolickiego wo\u0142ano \u2013 ma\u0142a lady. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Na moje szcz\u0119\u015bcie i \nnieszcz\u0119\u015bcie wkr\u00f3tce pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie chorowity, krzykliwy,<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>niegrzeczny i uparty braciszek. To sta\u0142o si\u0119 \nw 1977 roku. Podoba\u0142 mi si\u0119 bardzo, kocha\u0142am go na sw\u00f3j spos\u00f3b, by\u0142am przecie\u017c \ndobrze wychowanym dzieckiem. Ponadto nareszcie mia\u0142am si\u0119 z kim bawi\u0107 w dom pod \nprzykrytymi kocem sto\u0142ami mojej tapczan p\u00f3\u0142ki. To wszystko nie pozwoli\u0142o nam \njednak unikn\u0105\u0107 k\u0142\u00f3tni i ostrych b\u00f3jek, kt\u00f3re matka gasi\u0142a krzykiem, a ojciec \ngro\u017ab\u0105 pasa i karami. W powy\u017cszych okoliczno\u015bciach szybko na przek\u00f3r sobie \nsta\u0142am si\u0119 z\u0142o\u015bnic\u0105 i j\u0119dz\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jest gdzie\u015b w naszym \nrodzinnym albumie to zdj\u0119cie nas obojga robione r\u0119k\u0105 taty. Rzecz dzieje si\u0119 na \ntarasie, na kt\u00f3ry wchodzi\u0142o si\u0119 z dawnej naszej kuchni. Ja stoj\u0119 skrzywiona, z \npotarganymi nieco, puszczonymi lu\u017ano w\u0142osami, d\u0142ugimi, ciemnymi, jednak wci\u0105\u017c \nblond, po prawej stronie tarasu. Czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie niewiele m\u00f3wi o kolorach. \nWidoczne s\u0105 jedynie moje opadaj\u0105ce troch\u0119 podkolan\u00f3wki na wyra\u017anie pa\u0142\u0105kowatych \nnogach, odziedziczonych po mamie, kt\u00f3rych wstydzi\u0142am si\u0119, nienawidzi\u0142am i z \npowodu kt\u00f3rych mia\u0142am kompleksy, jakich nie mia\u0142a nigdy matka. Skrzywiony \nu\u015bmiech pod wp\u0142ywem ra\u017c\u0105cego oczy s\u0142o\u0144ca obna\u017cy\u0142 przypadkowo natur\u0119 j\u0119dzy. \nCa\u0142o\u015bci dope\u0142nia\u0142a kr\u00f3tka sp\u00f3dniczka (dziesi\u0119ciolatce nie wypada\u0142o w tamtych \nczasach nosi\u0107 zbyt d\u0142ugich sp\u00f3dnic, a nie nosi\u0142am d\u017cins\u00f3w, kt\u00f3rych kr\u00f3j zdawa\u0142o \nmi si\u0119 jedynie uwidocznia\u0142 krzywizn\u0119 n\u00f3g) i bluzka z kr\u00f3tkim r\u0119kawem. Pod kt\u00f3r\u0105 \nrysowa\u0142y si\u0119 zacz\u0105tki piersi? Nie, nie rysowa\u0142o si\u0119 jeszcze zupe\u0142nie nic. Brat \nw momencie pstrykni\u0119cia zdj\u0119cia wchodzi\u0142 w\u0142a\u015bnie na taras krokiem \nzb\u00f3jecko-zawadiackim. Typowy urwis \u2013 kwitowa\u0142 ze \u015bmiechem ma\u0142\u0105 posta\u0107 ch\u0142opca \nka\u017cdy kto ogl\u0105da\u0142 to zdj\u0119cie. Jego pewna mina, u\u015bmiech, wytarte d\u017cinsy i \nkoszulka budzi\u0142y sympati\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mieszkali\u015bmy z bratem w \njednym, jednak wystarczaj\u0105co du\u017cym dla nas dwojga, pokoju. Znajdowa\u0142 si\u0119 on w \ndomu pi\u0119trowym, do\u015b\u0107 obszernym, z perspektywy ma\u0142ej dziewczynki. Mieszka\u0142o tam \nkilka rodzin, z kt\u00f3rych sk\u0142ada\u0142a si\u0119 nasza du\u017ca rodzina. Budynek sta\u0142 na \nprowincji, na wsi bez kr\u00f3w, jak m\u00f3wi\u0142am znajomym. Mieszka\u0142am z rodzin\u0105 w \nStasinie, dzielnicy Otwocka. Kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w od Warszawy. W \nmiejscowo\u015bci nazywanej wypoczynkow\u0105, ze wzgl\u0119du na las sosnowy. Na mikroklimat, \njaki si\u0119 tam wytworzy\u0142, blisko\u015b\u0107 rzeki i kilku jeziorek, kilku szpitali dla \ngru\u017alik\u00f3w i kilku sanatori\u00f3w dla pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na schorzenia kostne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom sta\u0142 na \u015brodku du\u017cego \nplacu, kt\u00f3rego nier\u00f3wno\u015bci uwielbiali\u015bmy ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 taplaniny w \njeziorkach tworzonych przez wod\u0119 deszczow\u0105. Nie lubili ich, jak si\u0119 okaza\u0142o \np\u00f3\u017aniej, rodzice. Zasypali wkr\u00f3tce ziemi\u0105 nasze ulubione miejsce zabawy. \nPo\u0142o\u017cyli dwa rz\u0119dy p\u0142yt chodnikowych dla wje\u017cd\u017caj\u0105cego samochodu, kt\u00f3ry mia\u0142 \nnie niszczy\u0107 rosn\u0105cej trawy. A trwa ros\u0142a wysoko. Tam, gdzie nie zasypano jej \nziemi\u0105, ros\u0142a dziko i bujnie. Chowali\u015bmy si\u0119 w niej jako dzieci, wylegiwali\u015bmy \ni robili\u015bmy pikniki w otoczeniu krzak\u00f3w bia\u0142ych i czerwonych porzeczek. W \nniedalekiej odleg\u0142o\u015bci od drzewek wi\u015bniowych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Drugim ulubionym miejscem \nzabaw by\u0142 stary kurnik, kt\u00f3ry po likwidacji kurzej zagrody w jednym z rog\u00f3w \npodw\u00f3rza obok kom\u00f3rki, postawiony zosta\u0142, z niewiadomych do dzi\u015b powod\u00f3w, po \nprzeciwnej stronie podw\u00f3rza. Nieopodal krzak\u00f3w czarnych porzeczek, szamba, \nkt\u00f3re nieustannie wylewa\u0142o i starego, czerwonego trzepaka, na kt\u00f3rym kilka razy \ndziennie fikali\u015bmy w prz\u00f3d i w ty\u0142.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kurnikiem jaki\u015b czas nikt \nsi\u0119 nie interesowa\u0142. Planowano jego rozebranie, ale nikt z m\u0119\u017cczyzn, ani tata \nani dziadek ani wujkowie nie mieli na to czasu i ochoty. Now\u0105 miejsc\u00f3wk\u0105, \nwspania\u0142\u0105 do zabawy w dom, zainteresowa\u0142y si\u0119 dzieci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Codziennie znosili\u015bmy z \npodw\u00f3rza i strychu przer\u00f3\u017cne akcesoria. Wynosili\u015bmy z domu ukradkiem koce i \nstare materace. Przytaskali\u015bmy sfatygowany, zielony kufer o zepsutych \nzawiasach, kt\u00f3ry stawa\u0142 si\u0119 dla nas kanap\u0105 i \u0142\u00f3\u017ckiem. Na nim wyl\u0105dowa\u0142 jeden z \nniemowl\u0119cych siennik\u00f3w, kt\u00f3re w czasie urz\u0105dzanych przez dziadk\u00f3w kolonii \nletnich, s\u0142u\u017cy\u0142y przyjezdnym dzieciom. Ekwipunek kurnika by\u0142 pe\u0142en. Uda\u0142o si\u0119 \nnawet zawiesi\u0107 du\u017cy koc i cerat\u0119, kt\u00f3re mia\u0142y chroni\u0107 przed deszczem od strony \nnieistniej\u0105cej, drewnianej \u015bciany. Od tej strony dawniej kurnik przylepiony by\u0142 \ndo starej, drewnianej kom\u00f3rki na szparga\u0142y, graty i rowery, tak, \u017ce sam w sobie \nzadowala\u0142 si\u0119 trzema \u015bcianami. Potem, odsuni\u0119ty, oderwany od kom\u00f3rki sta\u0142 si\u0119 \ndziurawy i kaleki. Cz\u0119sto narzekali\u015bmy na brak czwartej \u015bciany.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zabawa by\u0142a zawsze przednia. \nNawet w dni s\u0142otne, gdy deszcz zacina\u0142 i pozwala\u0142 ca\u0142emu wn\u0119trzu przesi\u0105kn\u0105\u0107 \nwilgoci\u0105 i st\u0119chlizn\u0105. Jako dziewczynka, zawsze lubi\u0142am bawi\u0107 si\u0119 w dom. Moje \nzachowanie nie odbiega\u0142o od normy, wiedzia\u0142am jednak, \u017ce i bratu ten rodzaj \nzabaw sprawia\u0142 przyjemno\u015b\u0107. Niestety szybko go r\u00f3wnie\u017c nudzi\u0142. Ucieka\u0142 do \nkoleg\u00f3w, kt\u00f3rych zabawy polega\u0142y na uganianiu si\u0119 za pi\u0142k\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142y te\u017c inne, ciekawsze \njego zdaniem, w kt\u00f3rych ze strachu nie bra\u0142am udzia\u0142u, lub o kt\u00f3rych mi nie \nm\u00f3wi\u0142 z obawy przed moim gadulstwem. Przed reakcj\u0105 moj\u0105 i rodzic\u00f3w. By\u0142am ju\u017c \nna tyle \u015bwiadoma, by uzna\u0107 skakanie z dachu kom\u00f3rki i podpalanie drew i drzewek \nowocowych za sk\u0142adzikiem z w\u0119glem za wysoce ryzykowne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mateusz mia\u0142 swoich koleg\u00f3w \ni sw\u00f3j \u015bwiat, o kt\u00f3rym ja coraz mniej wiedzia\u0142am. Byli\u015bmy tak odmienni, \u017ce z \nka\u017cdym dniem oddalali\u015bmy si\u0119 od siebie coraz bardziej. Ja go nie rozumia\u0142am. On \nnie rozumia\u0142 mnie. Wci\u0105\u017c jednak pomaga\u0142am mu pisa\u0107 wypracowania \nz polskiego. On mi pomaga\u0142? Na pewno. Cho\u0107 pami\u0119\u0107 egoistycznie zachowuje \njedynie to, co wygodnie jest jej zachowa\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>M\u00f3j m\u0142odszy o trzy lata brat \nnie by\u0142 jedynym bratem, jakiego posiada\u0142am. Nazywa\u0142am tak r\u00f3wnie\u017c kuzyna \nKamila, starszego ode mnie o trzy lata. Wraz z rodzicami mieszka\u0142 w naszym \ndu\u017cym domu, dop\u00f3ki nie przeprowadzi\u0142 si\u0119 na Jelonki, do tej dzielnicy Warszawy, \nkt\u00f3r\u0105 zawsze pami\u0119ta\u0142am jako ma\u0142o przyjemn\u0105 i odleg\u0142\u0105 od znanych mi stron, a \nkt\u00f3ra teraz jest mi bliska i znana. Tu nieoczekiwanie dla samej siebie uda\u0142o mi \nsi\u0119 przed kilkoma miesi\u0105cami zamieszka\u0107 z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych opowiem du\u017co, du\u017co \np\u00f3\u017aniej. B\u0105d\u017acie cierpliwi, bo tymczasem zn\u00f3w powracam do przesz\u0142o\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podobno w momencie, gdy \ndziadek Albin kupi\u0142 nasz dom ze spadzistym dachem, o \u017c\u00f3\u0142tych \u015bcianach, krytych \nbarankiem, zamieszkiwa\u0142a tam jeszcze jedna ma\u0142a rodzina. Na pi\u0119trze. Ludzie ci, \ngdy zaoferowano im pieni\u0105dze, wyprowadzili si\u0119, a zasiedlili\u015bmy lokal my. Hmm. \nMo\u017ce jest to istotny przeskok czasowy, mo\u017ce powinnam opowiedzie\u0107 o historii \ntaty, jego brata i jego siostry w wieku dzieci\u0119cym, kiedy to rzeczywi\u015bcie mia\u0142a \nmiejsce przeprowadzka z Radomia do Stasinowa? Mo\u017ce powinnam powiedzie\u0107, \u017ce tata \nchodzi\u0142 wtedy do klasy pi\u0105tej podstaw\u00f3wki, \u017ce gra\u0142 w krykieta na pustej polanie \nobok domu, za ogrodzeniem. \u017be by\u0142 wielkim urwisem. \u017be ulica przed domem, \nJa\u015bminowa, by\u0142a nieasfaltowa i dawa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 jazdy na \u0142y\u017cwach w porze zimy. \nA \u0142y\u017cwy\u2026, \u0142y\u017cwy by\u0142y przyczepiane do but\u00f3w, co trudno mi w tej chwili sobie \nwyobrazi\u0107, a niestety \u017cadne z moich rodzic\u00f3w i wujk\u00f3w takich \u0142y\u017cew nie \nzachowa\u0142o na pami\u0105tk\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To wszystko mog\u0142abym \nopowiedzie\u0107, mimo \u017ce nie by\u0142am \u015bwiadkiem tych wydarze\u0144, jest to jednak historia \nczas\u00f3w mojego taty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wr\u00f3\u0107my do momentu, gdy \nniezad\u0142ugo mia\u0142am pojawi\u0107 si\u0119 na \u015bwiecie. Gdy dziadek upolowa\u0142 ju\u017c \u015bliczn\u0105 mam\u0119 \ndla taty w s\u0142awetnej szkole piel\u0119gniarek w Otwocku – pod pretekstem \nposzukiwania opiekunek dla dzieci, kt\u00f3re wypoczywa\u0142y na domowych koloniach u \nnas w domu. W\u00f3wczas tata z mam\u0105 zamieszka\u0142 w jednym pokoju, tym od strony \nwielkiego tarasu krytego pap\u0105, kt\u00f3rego nigdy nie da\u0142o si\u0119 sensownie \nwykorzysta\u0107. Papa dziurawi\u0142a si\u0119, nawet, gdy kryli\u015bmy j\u0105 linoleum. Nie \npozwalano nam chodzi\u0107 po niej zbyt d\u0142ugo. Zw\u0142aszcza latem nie mo\u017cna by\u0142o st\u0105pa\u0107 \npo purchlach, bo si\u0119 dziurawi\u0142y, co sk\u0105din\u0105d sprawia\u0142o nam szalon\u0105 uciech\u0119. \nWydawa\u0142y taki \u015bmieszny d\u017awi\u0119k. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>S\u0142owem, marnotrawstwo \nprzestrzeni. Udawa\u0142o mi si\u0119 tylko czasem wynie\u015b\u0107 le\u017cak na taras albo koc i \nopala\u0107 si\u0119. S\u0142o\u0144ce dopieka\u0142o upiornie. Nie chroni\u0142y przed nim niebosi\u0119\u017cne \nsosny, kt\u00f3re z wysoko\u015bci tarasu zdawa\u0142o si\u0119 – nie s\u0105 ju\u017c tak strzeliste i \nnieziemsko wysokie. I wsz\u0119dzie wnika\u0142 ten szczeg\u00f3lny zapach rozgrzanej papy, \nsmo\u0142y, sosen, upa\u0142u i piasku. Lato bywa\u0142o cudowne. I czas wakacji. Cieszy\u0142am \nsi\u0119 wtedy, \u017ce mieszkam w\u0142a\u015bnie tu, nie za\u015b gdzie\u015b tam, w Warszawie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Taras mo\u017ce i da\u0142oby si\u0119 \nprzebudowa\u0107. Pokry\u0107 betonem, zrobi\u0107 oran\u017ceri\u0119, altank\u0119 na wysoko\u015bci, kr\u00f3lestwo \nkaktus\u00f3w. Ale by\u0142o to, jak twierdzi\u0142 tata, trudne, a wr\u0119cz niemo\u017cliwe, bo \nmieszkania na parterze tworz\u0105ce taras, doklejone do starego domu pobudowano byle \njak, krzywo i za wysoko. Mury trzeba by obni\u017cy\u0107, dachy zerwa\u0107, przebudowa\u0107. \nKoszta. Kto przejmowa\u0107 si\u0119 mia\u0142 marnotrawion\u0105 przestrzeni\u0105 tarasu? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A przecie\u017c tam mo\u017cna by\u0142o \nwygospodarowa\u0107 kolejne dwa pomieszczenia! Nasza kuchnia by\u0142a ciasna. Po prawej \nza drzwiami zlew i kuchenka gazowa, obok, drzwiczki do toalety. Zawsze \u015bmieszna \nwydawa\u0142a mi si\u0119 male\u0144ko\u015b\u0107 tego miejsca i jego usytuowanie. To by\u0142a ubikacja \nmikro, ciemna, o spadzistym dachu, przylegaj\u0105ca do strychu, gdzie wej\u015b\u0107 mo\u017cna \nby\u0142o jedynie od strony tarasu. Zawsze wstydzi\u0142am si\u0119 korzysta\u0107 z tej \nubikacyjki, wol\u0105c zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142 do du\u017cej \u0142azienki, gdzie nikt nie s\u0142ysza\u0142 \nodg\u0142os\u00f3w mojego sikania. Nikt nie zwraca\u0142 uwagi na ha\u0142as sp\u0142uczki, nie \ninteresowa\u0142 si\u0119 tym, jak du\u017co czasu zajmowa\u0142a mi ta czynno\u015b\u0107. By\u0142am nie\u015bmia\u0142a. \nUnika\u0142am sytuacji, kt\u00f3re stawia\u0142y mnie w centrum uwagi, nie lubi\u0142am, gdy m\u00f3wili \no mnie obcy, cho\u0107 uwielbia\u0142am s\u0142ucha\u0107 komplement\u00f3w rodziny i nauczycieli. By\u0142am \ndobr\u0105 uczennica. Piln\u0105 i do\u015b\u0107 inteligentn\u0105. Braki inteligencji potrafi\u0142am \nnadrobi\u0107 prac\u0105. Posiada\u0142am kilka talent\u00f3w, ale nie potrafi\u0142am ich rozwin\u0105\u0107, bo \nbrak wytrwa\u0142o\u015bci i wiary w siebie nie pozwala\u0142y niczego doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jedyny prawdziwy pok\u00f3j w \nmieszkaniu moich rodzic\u00f3w to by\u0142 pok\u00f3j dziecinny po przeciwnej stronie \nkorytarza. Pami\u0119tam jednak, \u017ce od zawsze marzy\u0142am o posiadaniu w\u0142asnego k\u0105ta. \nZi\u015bci\u0142o si\u0119 to dopiero, gdy sko\u0144czy\u0142am dziewi\u0119tna\u015bcie lat, a rodzice \nprzeprowadzili si\u0119 na d\u00f3\u0142 zostawiaj\u0105c nam ca\u0142e pi\u0119tro. Sta\u0142o si\u0119 to wtedy, gdy \nwujostwo z trojgiem dzieci dostali przydzia\u0142 na mieszkanie w Kortyniu, \nniedaleko Stasinowa. Nie mieli ochoty si\u0119 wyprowadza\u0107. Ale w epoce komunizmu \nnie mo\u017cna by\u0142o marudzi\u0107. Przydzielone \u2013 trza bra\u0107.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ale do lat \u201990 mieszkali\u015bmy \nz bratem w jednym pokoju. Jego okna wychodzi\u0142y na stron\u0119 p\u00f3\u0142nocnej-wschodni\u0105, \nwi\u0119c zawsze by\u0142o u nas ch\u0142odniej ni\u017c w kuchni. Cieszy\u0142a ta odrobina cienia oraz \nobecno\u015b\u0107 wysokich sosen za oknem strzelaj\u0105cych smukle i g\u0119sto w ogrodzie \ns\u0105siad\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nasz pok\u00f3j zmienia\u0142 wygl\u0105d i \nspos\u00f3b umeblowania do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Dorastali\u015bmy, zmienia\u0142y si\u0119 nasze potrzeby. Gdy \nsta\u0142am si\u0119 nastolatk\u0105 ujawni\u0142am mani\u0119 przemeblowywania przy lada okazji i \nnadchodz\u0105cej chandrze. Zosta\u0142o mi to do dzi\u015b. Zmiana jest dla mnie elementem \nstrukturalnym \u2013 jak twierdzi moja przyjaci\u00f3\u0142ka. A jednak we wspomnieniach, ten \ndu\u017cy pok\u00f3j kojarzy mi si\u0119 jedynie z zacienieniem i czerwieni\u0105. Mama uwielbia\u0142a \nten kolor. \u0141\u0105czy\u0142a go z br\u0105zem mebli, kt\u00f3re by\u0142y zwyk\u0142\u0105 zbieranin\u0105 odcieni. \nTapczan p\u00f3\u0142ka, na przyk\u0142ad, by\u0142a jasno be\u017cowa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy w og\u00f3le kto\u015b pami\u0119ta \njeszcze jak wygl\u0105da\u0142 przemy\u015blny mebel nazywany tapczanem p\u00f3\u0142k\u0105? Ten rega\u0142 \nposiada\u0142 p\u00f3\u0142ki w cz\u0119\u015bci g\u00f3rnej, podczas gdy w dolnej mie\u015bci\u0142o si\u0119 rozk\u0142adane \n\u0142\u00f3\u017cko. Bardzo ci\u0119\u017ckie \u0142\u00f3\u017cko. Pami\u0119tam, \u017ce pocz\u0105tkowo ba\u0142am si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 je \nsama \u2013 zamkni\u0119te za\u015b \u2013 dawa\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 roz\u0142o\u017cenia dwu sto\u0142\u00f3w, na kt\u00f3rych \nodrabiali\u015bmy z bratem lekcje, pod kt\u00f3rymi bawili\u015bmy si\u0119 w dom. Nie wiem, kiedy \nten tapczan znikn\u0105\u0142 z naszego pokoju. D\u0142ugo na nim spa\u0142am. Nie spos\u00f3b zapomnie\u0107 \nten twardy, ale wygodny materac, nieruchomo przytwierdzony do drewnianej cz\u0119\u015bci \ntapczanu. Te metalowe nogi i zabawne pasy z gumy, kt\u00f3re w teorii przytrzymywa\u0107 \nmia\u0142y po\u015bciel w momencie zamykania \u0142\u00f3\u017cka, w praktyce przytrzymywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c \nmnie i moj\u0105 po\u015bciel podczas spania. Bo cz\u0119sto budzi\u0142am si\u0119 w nocy zzi\u0119bni\u0119ta i \ndostrzega\u0142am, \u017ce ca\u0142a ko\u0142dra lub jej cz\u0119\u015b\u0107 wyl\u0105dowa\u0142a w dziurze za \u0142\u00f3\u017ckiem, \njaka tworzy\u0142a si\u0119 po jego roz\u0142o\u017ceniu. Czasem matka k\u0142ad\u0142a tam dodatkowe wielkie \npoduchy i koce, \u017cebym nie wpad\u0142a w dziur\u0119, bro\u0144 Bo\u017ce. Przecie\u017c by\u0142am jeszcze \nzupe\u0142nie ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105, gdy zacz\u0119\u0142am spa\u0107 na tym dziwacznym \u0142\u00f3\u017cku, wynalazku \nepoki komunizmu i mieszkaniowej ciasnoty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie pojawi\u0142o \nsi\u0119 biurko i komputer. Prosty atari. Ba\u0142am si\u0119 tego wynalazku. W\u0142a\u015bciwie ba\u0142am \nsi\u0119 co\u015b zepsu\u0107. Nie czu\u0142am si\u0119 swobodnie, u\u017cywaj\u0105c tak wysublimowanego sprz\u0119tu. \nSk\u0142ada\u0142 si\u0119 on ze skrzynki, kt\u00f3ra by\u0142a w\u0142a\u015bciwym komputerem, monitora i \nzabawnego d\u017cojstika, czyli kijka do zabawy. Bo to by\u0142a zabawka, kt\u00f3rej m\u00f3j brat \nnami\u0119tnie u\u017cywa\u0142 do gry w gry. Odpowiada\u0142a mi jedynie ta, w kt\u00f3rej lata\u0107 mo\u017cna \nby\u0142o samolotem ponad rzek\u0105. Znudzi\u0142a mnie jednak powtarzalno\u015b\u0107. W pewnym \nmomencie zupe\u0142nie straci\u0142am zainteresowanie naszym atari. Nie jestem w stanie \nprzypomnie\u0107 sobie kiedy i jak znikn\u0105\u0142 z naszego pokoju. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kolejny, prawdziwy<\/i> \nju\u017c komputer dostali\u015bmy du\u017co p\u00f3\u017aniej, na kredyt, kt\u00f3ry przekracza\u0142 wielokrotnie \nwarto\u015b\u0107 sprz\u0119tu. Kredyt, kt\u00f3rego sp\u0142acanie ci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 latami i by\u0142o zmor\u0105 dla \nrodzic\u00f3w. Do dzi\u015b zachowali \u017cal do wuja Zdzi\u015bka. Za z\u0142\u0105 rad\u0119 komputerow\u0105 i za \nnak\u0142onienie do inwestycji, kt\u00f3ra przekracza\u0142a ich mo\u017cliwo\u015bci finansowe. Ja \njednak nie rozumia\u0142am powod\u00f3w tej niech\u0119ci i darzy\u0142am wielk\u0105 sympati\u0105 wuja \nZdzi\u015bka z powodu jego gaw\u0119dziarstwa i wiedzy na przer\u00f3\u017cne tematy. Rozumieli\u015bmy \nsi\u0119 bez s\u0142\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZostawmy jednak na razie t\u0119 ma\u0142o przyjemn\u0105 \nhistori\u0119 niesnasek rodzinnych, nieprzyjemno\u015bci i \u017cal\u00f3w. B\u0119dzie ich jeszcze \nwiele i nie zamierzam unika\u0107 ich opisu. Zafa\u0142szowa\u0142oby to bowiem t\u0119 histori\u0119 i \nodebra\u0142o jej posmak rzeczywisto\u015bci. Niech b\u0119dzie tak jak by\u0142o, tak jak \nobserwowa\u0142am to wszystko oczami dorastaj\u0105cej dziewczynki. Dzieci, jak wiadomo, \ns\u0105 okrutnymi i dok\u0142adnymi obserwatorami \u017cycia doros\u0142ych. Nie umkn\u0105 im \nszczeg\u00f3\u0142y, kt\u00f3re doro\u015bli za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieliby ukry\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie znosi\u0142am kr\u00f3lewskiego \nkoloru w naszym dziecinnym pokoju. Pr\u00f3bowa\u0142am wyeliminowa\u0107 t\u0119 czerwie\u0144, w \nmomencie, gdy mia\u0142am ju\u017c cokolwiek o wystroju wn\u0119trza do powiedzenia. Gdy \ntroch\u0119 podros\u0142am. Jak jednak wyeliminowa\u0107 dywan, kt\u00f3ry otwarcie i bezczelnie \npokrywa\u0142 nier\u00f3wn\u0105, drewnian\u0105 pod\u0142og\u0119, jak\u0105 zobaczy\u0107 mo\u017cna dzi\u015b w starych \ndomach, zamiast r\u00f3wnie u\u0142o\u017conej klepki? Deski trzeszcza\u0142y zawsze w tych samych \nmiejscach, kt\u00f3rych lokalizacj\u0119 my znali\u015bmy ju\u017c na pami\u0119\u0107. Kt\u00f3re potrafili\u015bmy \nomija\u0107 w nocy, wychodz\u0105c na siusiu, tak by nie obudzi\u0107 \u015bpi\u0105cej obok osoby. \nPr\u00f3bowa\u0142am przekona\u0107 mam\u0119, aby przykrywa\u0142a swoj\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 czerwie\u0144 innymi \nkolorami. Na nic. Pojawi\u0142y si\u0119 wkr\u00f3tce nawet krwisto-bordowe zas\u0142onki. Mama je \nuwielbia\u0142a, ale, moim zdaniem, zupe\u0142nie nie pasowa\u0142y do pokoju dzieci\u0119cego. \nNastraja\u0142y nas powa\u017cnie i dostojnie. Nie o to przecie\u017c chodzi\u0142o – wzdycha\u0142am. \nJak ta mama nic nie chcia\u0142a zrozumie\u0107! Ten i tak ciemny, a zim\u0105 przygn\u0119biaj\u0105cy \npok\u00f3j, powinien by\u0107 roz\u015bwietlony jasnymi kolorami, biel\u0105, \u017c\u00f3\u0142ci\u0105. Ale nigdy tak \nsi\u0119 nie sta\u0142o. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Moje marzenie kolorystyczne \nzrealizowa\u0142am dopiero du\u017co p\u00f3\u017aniej, gdy rodzice przenie\u015bli si\u0119 na d\u00f3\u0142. Gdy \ndosta\u0142 mi si\u0119 pok\u00f3j z tarasem zwany wcze\u015bniej kuchni\u0105. Przekszta\u0142ci\u0142am go \nca\u0142kowicie wedle moich wyobra\u017ce\u0144. Sta\u0142 si\u0119 jeszcze bardziej s\u0142oneczny i upalny. \nKr\u00f3lowa\u0142a \u017c\u00f3\u0142\u0107 i ziele\u0144. Dobrze wtapia\u0142a si\u0119 w multum kwiat\u00f3w i kaktus\u00f3w. Dwa \nulubione kolory doprowadzi\u0142am do skrajno\u015bci i oczopl\u0105s by\u0142 najsilniejszym \nwra\u017ceniem, jakiego doznawa\u0142a wchodz\u0105ca do mojego pokoju osoba. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wszystko wkr\u00f3tce sta\u0142o si\u0119 \nzielone. Zielone zas\u0142ony, zielonobia\u0142y dywan, zielone fragmenty mebli. Zielone \nnarzuty i poduszki i nawet nowy made in Korea magnetofon-cd przemalowany zosta\u0142 \nplakat\u00f3wkami na zielono. To ju\u017c przesada \u2013 ojciec skwitowa\u0142 ironicznie ten akt \nwandalizmu. Nie by\u0142o mi jednak do \u015bmiechu, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce schn\u0105ce \nfragmenty farby plakat\u00f3wkowej wnika\u0142y do odbiornika cd, zanieczyszcza\u0142y go i \nuszkadza\u0142y. Musia\u0142am zanie\u015b\u0107 <\/span>magnetofon \ndo specjalist\u00f3w. Pocz\u0105tkowo wyruszy\u0142 tam w pe\u0142nym kolorze. Co to by\u0142 za wstyd! \nElektronik\u00f3w naprawiaczy ogarn\u0105\u0142 pusty \u015bmiech. Jak mo\u017cna pomalowa\u0107 radio na zielono? \nPlakat\u00f3wkami! Ano mo\u017cna. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n4<\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nW pewnym momencie zosta\u0142am eksmitowana z ca\u0142\u0105 \ntapczan-p\u00f3\u0142k\u0105 na d\u00f3\u0142, do pokoju dziadk\u00f3w. Do salonu, gdzie zawsze odbywa\u0142y si\u0119 \nwszelkie posiedzenia przy stole, gdzie zasiadali\u015bmy ca\u0142\u0105 rodzin\u0105, w czterna\u015bcie \nos\u00f3b, do \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u. Dla mnie jednak to pomieszczenie by\u0142o przede \nwszystkim pracowni\u0105 dziadka krawca. Sta\u0142y tam niezb\u0119dne meble. Sta\u0142 wielki, \ndrewniany st\u00f3\u0142 krawiecki, na kt\u00f3ry lubi\u0142am si\u0119 wdrapywa\u0107 i przygl\u0105da\u0107 dziadkowi \njak szy\u0142. <\/p>\nUsun\u0119li\u015bmy dzi\u015b i st\u00f3\u0142 i maszyn\u0119 do szycia. Starego \nczarnego \u0142ucznika, na peda\u0142, z klas\u0105. \u017ba\u0142uje, \u017ce jej ju\u017c nie ma. Nigdy nie \nlubi\u0142am pozbywania si\u0119 starych sprz\u0119t\u00f3w. To tak, jakby \u017cywcem grzeba\u0107 \nwspomnienia. Pozosta\u0142y jednak wisz\u0105ce na \u015bcianach obrazy dziadk\u00f3w. Kiepskiej \njako\u015bci reprodukcje mistrz\u00f3w, jak cho\u0107by Ostatnia \nwieczerza<\/i> Da Vinci oraz portret dziadka rysowany za m\u0142odu z jego zdj\u0119cia. \nManiera lat czterdziestych. Dziadek wygl\u0105da na tym portrecie super przystojnie. \nLubi\u0142am r\u00f3wnie\u017c \u015blubne zdj\u0119cie dziadka i babci, r\u00f3wnie\u017c, wedle \u00f3wczesnej mody, \npodretuszowane. Babcia nigdy nie powiesi\u0142a u siebie tego portretu. Fizjonomia \ndziadka wygl\u0105da nie\u017ale, babcia jest do siebie niepodobna. \u017ba\u0142osny obrazek stoi \nzakurzony na strychu. Czeka na odnalezienie go przez prawnuk\u00f3w. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pokoje na g\u00f3rze by\u0142y \nodnawiane. Pocz\u0105tkowo malowane na \u017c\u00f3\u0142to i kremowo, w pewnym momencie przybra\u0142y \nradykalnie nowy wygl\u0105d dzi\u0119ki tapetom. To by\u0142y wakacje. To by\u0142a zabawa i \nniecodzienno\u015b\u0107. Meble przesuni\u0119te wszystkie na \u015brodek, a st\u00f3\u0142 – w przedpokoju. \nNa nim mama z tat\u0105 rozk\u0142adali ka\u017cd\u0105 tapet\u0119, smarowali klejem i uwa\u017cnie \nprzyklejali do \u015bcian. A potem trzeba by\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 spa\u0107 i wsta\u0107 rano i sprawdzi\u0107 \nczy \u017cadna tapeta nie zwin\u0119\u0142a si\u0119 \u017ca\u0142o\u015bnie i nie le\u017ca\u0142a na pod\u0142odze. Czy nie \ntrzeba by\u0142o rozpoczyna\u0107 ca\u0142ej akcji przyklejania od nowa. Je\u015bli nie – to \nsukces. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Uwielbia\u0142am, gdy dzia\u0142o si\u0119 \nw domu nowe<\/i>. Kto\u015b si\u0119 przeprowadza\u0142, \nkupowano co\u015b, przenoszone stare w inne miejsce. Odnawiano przestrze\u0144, \nprzestawiano, przemeblowywano. Lubi\u0142am ruch w przestrzeni. Uwielbia\u0142am, gdy \npojawiali si\u0119 nowi ludzie. A pojawiali si\u0119 cz\u0119sto na pocz\u0105tku mojego \ndzieci\u0144stwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy mia\u0142am siedem lat \nurodzi\u0142y si\u0119 bli\u017aniaczki mojej ciotki i wuja, brata mojego ojca. C\u00f3rki nazwano \nIza i Ola. Dla odr\u00f3\u017cnienia ubierano je w odmienne kolory. Iza mia\u0142a niebieskie \n\u015bpiochy, Ola – czerwone. A mo\u017ce by\u0142o odwrotnie. Ogromnym wyczynem, w czasach, \ngdy wszystko trzeba by\u0142o zdobywa\u0107 spod \nlady<\/i>, by\u0142o zakupienie w\u00f3zka dla bli\u017aniaczek. Uda\u0142o si\u0119. I wkr\u00f3tce \npodziwiali\u015bmy wielki, g\u0142\u0119boki, granatowy pojazd z daszkiem, w kt\u00f3rym le\u017ca\u0142y \nobok siebie dwie opatulone w bety dziewczynki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po roku pojawi\u0142a si\u0119, ku \nzmartwieniu wuja Stefana, kolejna dziewczynka. Nazwano j\u0105 Jola. Trzy \ndziewczynki, trzy potencjalne towarzyszki zabawy. Byli\u015bmy z bratem szcz\u0119\u015bliwi. \nNareszcie prawdziwa banda. Mogli\u015bmy gra\u0107 w pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105. Niech\u017ce tylko dziewczynki \npodrosn\u0105. Cho\u0107 troch\u0119. Tymczasem dom i podw\u00f3rko wype\u0142nia\u0142y ich p\u0142acz i krzyki, \na my z zainteresowaniem podgl\u0105dali\u015bmy zabiegan\u0105 cioci\u0119. By\u0142o weso\u0142o i gwarno. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wkr\u00f3tce na podw\u00f3rku pojawi\u0142a \nsi\u0119 nowa atrakcja, metalowe hu\u015btawki, malowane na zielono. Zrobi\u0142o si\u0119 \nogrodowo. Hu\u015btawki robi\u0142y furor\u0119. Mia\u0142y trzy siedzenia, w sam raz dla trzech \nma\u0142ych dziewczynek, cho\u0107 i my z bratem korzystali\u015bmy z nich do upad\u0142ego. \nOstro\u017cno\u015bci nigdy za wiele. To ja w\u0142a\u015bnie jako jedna z pierwszych dosta\u0142am \nsiedzeniem rozbujanej hu\u015btawki w g\u0142ow\u0119 w pobli\u017cu oka. Wstrz\u0105s m\u00f3zgu? Nie. \nJednak nauczka dla rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 nieco bardziej ostro\u017cni i \nprzewiduj\u0105cy. Wci\u0105\u017c jednak hu\u015btali\u015bmy si\u0119 z rozmachem, a\u017c do zawrotu g\u0142owy. Z \nszyj\u0105 odchylon\u0105 do ty\u0142u, nogami w powietrzu. A ca\u0142e hu\u015btanie z entuzjazmem \nko\u0144czyli\u015bmy dalekim skokiem z rozp\u0119dzonej hu\u015btawki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pewnego dnia pojawi\u0142a si\u0119 \nte\u017c hu\u015btawka dla starszych. Zawis\u0142a pomi\u0119dzy sosnami. By\u0142a wspania\u0142a. Dawa\u0142a \nrozmach. Hu\u015btanie sta\u0142o si\u0119 frajd\u0105 nie do opisania. Zapomnia\u0142am o trzepaku, \nkt\u00f3ry i tak by\u0142 ju\u017c dla mnie za ma\u0142y. A nie potrafi\u0142am wspi\u0105\u0107 si\u0119 na dr\u0105\u017cek <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>dla doros\u0142ych<\/i>. Ten stary, pomi\u0119dzy \nsosnami, kt\u00f3ry tkwi tam od tylu lat do dzi\u015b i wydaje charakterystyczne \npo\u015bwistywania, gdy wiatr si\u0119 zerwie. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Na tym dr\u0105\u017cku wszyscy wysportowani m\u0119\u017cczy\u017ani w mojej \nrodzinie robili klasyczny wymyk,<\/i> \nczyli obr\u00f3t, przerzut n\u00f3g i przeniesienie ich ponad dr\u0105\u017ckiem, tak by ca\u0142e cia\u0142o \nznalaz\u0142o si\u0119 w g\u00f3rze. Wymaga\u0142o to wielkiej sprawno\u015bci mi\u0119\u015bni. Ojciec i wuj \nStefan byli mistrzami wymyku<\/i>. W \nczasach, kt\u00f3rych nie pami\u0119tam, tata mia\u0142 zwyczaj bra\u0107 mnie na kolana, tam, na \nwysoko\u015bci dwu metr\u00f3w, na dr\u0105\u017cku. Nie ba\u0142am si\u0119. Niby czego? Tacie po prostu si\u0119 \nufa\u0142o. Z nim by\u0142o bezpiecznie i okej. By\u0142am w nim zakochana. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Z nim uprawiali\u015bmy sporty, je\u017adzili\u015bmy na \u0142y\u017cwach, gdy \nzamarz\u0142a kr\u0119ta rzeka Zakolin. Wyprawiali\u015bmy si\u0119 nad \u0141ach\u0119, lokalne jezioro. \nZim\u0105 na \u0142y\u017cwy i sanki. Na kuligi. Je\u017adzili\u015bmy bez strachu rz\u0119dem sanek \nprzywi\u0105zanych jedne za drugimi do samochodu, kt\u00f3ry ci\u0105gn\u0105\u0142 wszystkich z \npr\u0119dko\u015bci\u0105 dziesi\u0119\u0107 do dwudziestu na godzin\u0119. Pr\u0119dko\u015b\u0107 na ma\u0142ych dzieci\u0119cych \nsankach \u2013 zawrotna. To dziewicze uczucie podniecenia, jakiego dzi\u015b nic ju\u017c nie \nwskrzesi. Beztroska i zach\u0142ystywanie si\u0119 zabaw\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Lato to by\u0142a rado\u015b\u0107 \np\u0142ywania. Rzeka by\u0142a dla nas wyzwaniem jedynie w pierwszych latach dzieci\u0144stwa. \nZ biegiem lat jest coraz p\u0142ytsza. Dawniej nad Zakolin \u015bci\u0105ga\u0142y t\u0142umy. By\u0142o \ngwarnie. Najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105 by\u0142o p\u0142ywanie pod mostem. Pomi\u0119dzy kamieniami, w \nfalach wodospadu. Przednia zabawa. Nie mia\u0142am jednak odwagi skaka\u0107 do wody z \nmostu kolejowego. Mateusz robi\u0142 to zapewne nie raz. Ja by\u0142am strachliwa i \nnie\u015bmia\u0142a. I uparta. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chodzili\u015bmy na basen. Nie \nmog\u0142am nauczy\u0107 si\u0119 p\u0142ywa\u0107. Nie lubi\u0142am uczucia rozczarowania. Jak to? Ja nie \nmog\u0119 si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107? Czego\u015b osi\u0105gn\u0105\u0107? Perfekcjonizm. \nI kapry\u015bno\u015b\u0107. Bo cz\u0119sto rezygnowa\u0142am ca\u0142kowicie, obra\u017cona na ca\u0142y \u015bwiat, \nzamiast zacisn\u0105\u0107 z\u0119by i dopi\u0105\u0107 swego. Potrzebowa\u0142am dopingu. Jedynie ojciec \nmia\u0142 do\u015b\u0107 cierpliwo\u015bci dla ma\u0142ej z\u0142o\u015bnicy i to on nauczy\u0142 mnie \u015bmiga\u0107 \u017cabk\u0105. \nMia\u0142am wtedy dziewi\u0119\u0107 lat. Ojciec jest dumny do dzi\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sporty uprawiali\u015bmy \nrodzinnie. Trzy kuzynki podros\u0142y. I zacz\u0119\u0142o si\u0119. Pi\u0142ka, badminton, siatka, ping \npong i bilard. St\u00f3\u0142 pingpongowy pojawi\u0142 si\u0119 nagle. Sk\u0105d\u015b przytaska\u0142 go wuj \nStefan i zosta\u0142. Lubi\u0142am pingponga. By\u0142am dobrym graczem. Potem fascynacja min\u0119\u0142a. \nCzy potrafi\u0142abym dzi\u015b poprawnie odbi\u0107 pi\u0142k\u0119 paletk\u0105? W\u0105tpliwe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do zabaw zbiorowych \nzalicza\u0142am r\u00f3wnie\u017c t\u0119, w kt\u00f3rej jedynie ja i brat byli\u015bmy aktywnymi \nuczestnikami. Pozostali z rozdziawionymi ustami obserwowali spektakl. \nUrz\u0105dzali\u015bmy pokazy teatru lalek. Powsta\u0142y dwie marionetki, kt\u00f3re uszy\u0142am sama \ni powi\u0105za\u0142am nitkami. Mia\u0142y podpisany kontrakt na wieczno\u015b\u0107 i wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 w \ndziedzinie obsady aktorskiej. Wyj\u0105tkiem by\u0142 stru\u015b marionetka, kt\u00f3ry potem \nbezpowrotnie zagin\u0105\u0142. Tak jak kot i kotka – chwilowi domownicy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie przywi\u0105zywa\u0142am si\u0119 do \nzwierz\u0105t. Nie lubi\u0142am ich. Koty i papu\u017cka to znaleziska. Same si\u0119 pojawi\u0142y i \nr\u00f3wnie tajemniczo znikn\u0119\u0142y. By\u0142am zdecydowanie bardziej przyjacielska dla \nkwiat\u00f3w, lalek. I dla rodze\u0144stwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>rodzice<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/span>Mamie \ndano na imi\u0119 Eugenia. Gdzie\u015b tam, w Tylwicy. Dziwnie arystokratyczne \ni powa\u017cne imi\u0119 dla dziewczynki z za-bia\u0142ostockiej wsi. Nie wiem, jak wo\u0142ano na \nni\u0105 w dzieci\u0144stwie. Nigdy nam o tym nie m\u00f3wi\u0142a. Bo i czemu mia\u0142aby wspomina\u0107 \nform\u0119 Gienia lub Genia, kt\u00f3rych serdecznie nie znosi\u0142a. Tata m\u00f3wi\u0142 czule do \n\u017cony z pomini\u0119ciem pierwszej litery \u2013 Enia. Nie pami\u0119tam, jak zwraca\u0142a si\u0119 do \nniej jej matka. Nie uda mi si\u0119 ju\u017c nigdy zapyta\u0107 o to babci\u0119 Danut\u0119, o ile nie \nzajm\u0119 si\u0119 seansami spirytualnymi. O ile nie uwierz\u0119 w ich prawomocno\u015b\u0107 i \nskuteczno\u015b\u0107, Bo\u017ce uchowaj.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Enia pozna\u0142a przystojnego, m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119 w 1970. \nSpodoba\u0142 jej si\u0119, wi\u0119c po\u015blubi\u0142a go. Na pewno od razu przedstawi\u0142 si\u0119, u\u017cywaj\u0105c \ndrugiego imienia, Jan. \nW rzeczywisto\u015bci jego pierwsze imi\u0119 brzmia\u0142o – Eugeniusz. Zabawny zbieg \nokoliczno\u015bci. Do dzi\u015b wszyscy si\u0119 \u015bmiej\u0105 \u2013 jak to mo\u017cliwe, by spotka\u0142y si\u0119 i \npobra\u0142y osoby o imionach takich samych, a tak rzadkich. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Tata pracowa\u0142 jako technik-mechanik. To po\u0142\u0105czenie \nzawodowca po zawod\u00f3wce z umys\u0142owym po technikum. Obie szko\u0142y ko\u0144czy\u0142 \nsukcesywnie. Mama dosta\u0142a dyplom liceum piel\u0119gniarskiego i znalaz\u0142a prac\u0119 w \nszpitalu w Stasinie. Ach, te opowie\u015bci o ostrych zimach i wyprawach na piechot\u0119 \ndo znacznie oddalonego od domu szpitala. Na nocn\u0105 zmian\u0119. Codzienne spacery \nprzez las nie nale\u017ca\u0142y do najbezpieczniejszych. Stasin do dzi\u015b pozosta\u0142 \nmiejscowo\u015bci\u0105 po\u0142o\u017con\u0105 urokliwie w lesie sosnowym. Kiedy\u015b okolica by\u0142a jednak \nbardziej dzika i zaro\u015bni\u0119ta. Dzi\u015b sosny si\u0119 wycina. Legalnie. I bez pozwolenia \nr\u00f3wnie\u017c. Co roku pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe domy jednorodzinne i ich nowobogaccy \nw\u0142a\u015bciciele z Warszawki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Pami\u0119tam r\u00f3wnie\u017c opowiadania mamy o nied\u0142ugim, ale \nistotnym do\u015bwiadczeniu pracy z dzie\u0107mi upo\u015bledzonymi. Prawdopodobnie w szpitalu \nimienia Dzier\u017cy\u0144skiego. To tamte czasy. Wiemy. Ale, niestety, ten szpital <span\nstyle='mso-bidi-font-style:italic'>Dzier\u017cy\u0144skim<\/span> nazywany jest do dzi\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>\u201eNawet piel\u0119gniarka musi mie\u0107 predyspozycje i \npowo\u0142anie do tego typu pracy\u201d \u2013 m\u00f3wili matce jej prze\u0142o\u017ceni. Nie ka\u017cdy jest \nzdolny patrze\u0107 na kalekie dzieci bez zbola\u0142ej i wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cej miny. Nie ka\u017cdy \npotrafi zachowywa\u0107 si\u0119 normalnie wobec ma\u0142ych, chorych szkrab\u00f3w. Pani Enia ze \nszpitala uciek\u0142a. A wkr\u00f3tce uda\u0142o jej si\u0119 dosta\u0107 prac\u0119 w \u017c\u0142obku tygodniowym w \nStasinie, niedaleko domu. Czy kto\u015b dzi\u015b mo\u017ce wyobrazi\u0107 sobie istnienie \ninstytucji \u017c\u0142obk\u00f3w tygodniowych? A mo\u017ce wci\u0105\u017c istniej\u0105, o zgrozo. W przypadku \nniekt\u00f3rych dzieci to miejsce przypomina\u0142o dom dziecka. Rodzic pojawia\u0142 si\u0119 w \nponiedzia\u0142ek nad ranem, z dzieckiem i znika\u0142 czym pr\u0119dzej, zostawiaj\u0105c biedaka, \naby wr\u00f3ci\u0107 dopiero po tygodniu lub dwu. Przynaglany telefonicznymi pro\u015bbami i \ngro\u017abami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;font-style:normal'>Matka dosta\u0142a posad\u0119 piel\u0119gniarki i \npozosta\u0142a tam przez szereg lat. A\u017c do momentu, gdy pan\u00f3w na w\u0142o\u015bciach, pa\u0144stwo \nkomunistyczne, wyw\u0142aszczono. I przywr\u00f3cono teren pierwotnym<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>w\u0142a\u015bcicielom \u2013 zakonowi katolickiemu si\u00f3str \nfranciszkanek. \u017b\u0142obek, do kt\u00f3rego chodzili\u015bmy razem z bratem, zburzono i \npowsta\u0142 wysoki i nudny budynek mieszkalny si\u00f3str. Szkoda. Czuli\u015bmy si\u0119 tam \nprzecie\u017c jak w domu, bo obok by\u0142a zawsze mama, piel\u0119gniarka, z kt\u00f3rej byli\u015bmy \ndumni i kt\u00f3r\u0105 chwalili\u015bmy si\u0119 przed maluchami \u017c\u0142obkowymi.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Po likwidacji instytucji matka straci\u0142a prac\u0119. Do dzi\u015b \nchowa uraz\u0119 do si\u00f3str i do kogo\u015b, kogo chcia\u0142aby wini\u0107 za to co si\u0119 sta\u0142o. Nie \ndo ko\u0144ca jednak wiadomo, kto jest koz\u0142em ofiarnym. Strata pracy zaowocowa\u0142a w latach \nprze\u0142omowych. Upada\u0142 komunizm, by\u0142 rok 1989. Pojawi\u0142y si\u0119 nowe pomys\u0142y na \n\u017cycie. Biznes. Dlaczego nie? –<\/span> \nZa\u0142\u00f3\u017cmy firm\u0119. <\/span>Decyzja zapad\u0142a \ni w pewnym momencie zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce moi rodzice wykonuj\u0105 zaw\u00f3d \ncha\u0142upniczy, kt\u00f3ry do z\u0142udzenia przypomina\u0142 to, czym zajmowa\u0142 si\u0119 jeszcze kilka \nlat wcze\u015bniej dziadek Albin. Krawiectwo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Nie wiem jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce \nzaj\u0119li si\u0119 produkcj\u0105 wyrob\u00f3w z ortalionu. Ojciec do niedawna jeszcze pracowa\u0142 w \nZwarze. Do niedawna w sp\u00f3\u0142dzielni ogrodniczej, jako dyspozytor. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTymczasem \nz dnia na dzie\u0144 rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 rozpruwanie modeli zakupionych gdzie\u015b w <span\nstyle='mso-bidi-font-style:italic'>dobrych<\/span> sklepach i zszywanie na nowo \nma\u0142ych, zabawnych, kolorowych plecak\u00f3w ortalionowych, saszetek i bezr\u0119kawnik\u00f3w \ndzieci\u0119cych. Zako\u0144czona procedura odgadywania, projektowania, prucia, szycia, \nkombinowania pozwala\u0142a chwyci\u0107 wydie\u0142any produkt i zawie\u015b\u0107 do jednej z kilku \nnaj\u0119tych szwaczek. One w spos\u00f3b cha\u0142upniczy, czyli w zaciszu albo w ha\u0142asie i \npo\u015br\u00f3d zawirowa\u0144 domowych, szy\u0142y szy\u0142y szy\u0142y. Na tak zwany <span\nstyle='mso-bidi-font-style:italic'>akord<\/span>. Na czas. Aby szybciej, aby \nwi\u0119cej. Szybciej uszy\u0107. Wi\u0119cej sprzeda\u0107. Wi\u0119cej zarobi\u0107. Bo nie obowi\u0105zywa\u0142 ju\u017c \ndawny system pracy spowolnionej i oboj\u0119tnej. Pracy bez wp\u0142ywu na efekt owej \npracy i na ostateczny poziom wynagrodzenia. Obowi\u0105zywa\u0142 system nowy i nowoczesny. \nKapitalistyczny. Im wi\u0119cej pracujesz, tym wi\u0119cej zarobisz. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nA \nplecaki uszyte w pocie czo\u0142a, cz\u0119sto przygotowywane nocami, sprzedawali rodzice \nz pomoc\u0105 mojego brata, kt\u00f3ry sprawy biznesu przyswaja\u0142 znacznie szybciej i \nmniej bole\u015bnie ni\u017c ja. Centrum wymiany handlowej by\u0142 Stadion Dziesi\u0119ciolecia w \nWarszawie, kt\u00f3ry do dzi\u015b nosi szumn\u0105 nazw\u0119 Jarmark Europejski. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nRodzice \nsprzedawali dzie\u0144 w dzie\u0144. Zarabiali dzie\u0144 w dzie\u0144. Wi\u0119cej ni\u017c mama w \u017c\u0142obku, \nwi\u0119cej ni\u017c tata w sp\u00f3\u0142dzielni ogrodniczej. Pracowali przecie\u017c szybciej i \nlepiej. I pojawi\u0142y si\u0119 w domu pomara\u0144cze i banany. I mandarynki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W zakamarkach m\u00f3zgu \npozostaj\u0105 dziwne obrazy, kt\u00f3re trudno powi\u0105za\u0107 z dat\u0105 \ni sytuacj\u0105. Widz\u0119 siebie na schodkach werandy naszego domu. Naszej werandy. Bo \nby\u0142o to w czasach, gdy wujostwo, nazywani pieszczotliwie Dzidolami<\/i> (\u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w niepewny, Dzidolem zwano wuja Stefana, \nzapewne od \u201eDziecka\u201d, \u201eDzidka\u201d. Tak nazywa\u0142a go w dzieci\u0144stwie jego siostra) \nwyprowadzili si\u0119 ju\u017c na swoje, do Kortynia, do blok\u00f3w. A nasz du\u017cy dom ze \nsko\u015bnym, czerwonym dachem opustosza\u0142 w spos\u00f3b gwa\u0142towny, cho\u0107 oczekiwany. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Siedzia\u0142am na szarych, \nbetonowych, nagrzanych s\u0142o\u0144cem schodach. Wci\u0105ga\u0142am w nozdrza zapach sosnowych \nszpilek, kt\u00f3rych nieopisana ilo\u015b\u0107 zalega\u0142a podw\u00f3rze. Z kt\u00f3rymi mama dzielnie \nwalczy\u0142a. I walczy do dzi\u015b. Zawsze mia\u0142a nieodparty poci\u0105g do syzyfowych prac. \nPorz\u0105dki wiosenne, jesienne, zimowe, letnie, przedwiosenne.. I nie\u015bmiertelne \nmycie okien, kt\u00f3re i tak stawa\u0142y si\u0119 szybko brudne od zacinaj\u0105cego wiatru z \ndeszczem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To nie by\u0142a moja \nspecjalno\u015b\u0107. Nie by\u0142am czy\u015bcioszk\u0105 i mama gor\u0105co nad tym ubolewa\u0142a, cho\u0107 \nwiedzia\u0142a, \u017ce nie wychowa\u0142a mnie r\u00f3wnie\u017c na brudasa. A tata tylko \nporozumiewawczo do mnie mruga\u0142 i milcz\u0105co przypomina\u0142, \u017ce to i tak wi\u0119ksze jego \nzmartwienie ni\u017c moje. On najcz\u0119\u015bciej dostaje po g\u0142owie za sprz\u0105tanie – \nniesprz\u0105tanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W naszych pokojach na \npi\u0119terku matka rzadziej przeprowadza\u0142a inspekcje. A w pewnym momencie, gdy brat \nsi\u0119 wyprowadzi\u0142, gdy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 m\u00f3j okres w\u0119dr\u00f3wek, podr\u00f3\u017cy i przeprowadzek, \nca\u0142kowicie przesta\u0142a m\u00f3wi\u0107 o sprz\u0105taniu. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce pucuje <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>g\u00f3rne<\/i> pokoje potajemnie, podczas naszej \nnieobecno\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mama mia\u0142a zwyczaj \nodpytywania ojca z zadanej pracy domowej. \u2013 Janku, czy posprz\u0105ta\u0142e\u015b, jak \nprosi\u0142am? Czy odkurza\u0142e\u015b? \u2013 Wszyscy wiedzieli\u015bmy oczywi\u015bcie, \u017ce chodzi\u0142o o sam \nfakt sprz\u0105tania. Zaistnia\u0142y lub nie. Mama zawsze pyta\u0142a w ten sam \ncharakterystyczny spos\u00f3b, a Tata odpowiada\u0142 jak zwykle: <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 A jak ci si\u0119 wydaje? \nCzysto jest?<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 No\u2026 Czysto. Rozumiem, \u017ce \nodkurza\u0142e\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Nie odkurza\u0142em, te\u017c \nstwierdzi\u0142em, \u017ce jest czysto. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Daj mi odkurzacz, sama \nodkurz\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Przecie\u017c jest czysto! <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Powr\u00f3t. Do omiecionych z igie\u0142 sosnowych schodk\u00f3w. Do siedzenia. I \nobierania rozkosznie-upierdliwego dojrza\u0142ej brzoskwini, ze sk\u00f3rki. (W j\u0119zyku \nPakista\u0144czyk\u00f3w, urdu, sk\u00f3rka to \u201echilka\u201d, czyli czilka. Zabawne s\u0142owo.) To \njedne z pierwszych brzoskwi\u0144, jakie uda\u0142o si\u0119 rodzicom kupi\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142am ma\u0142a, mog\u0142am mie\u0107 \nosiem, czy dziesi\u0119\u0107 lat, ale wyra\u017anie czuj\u0119 do dzi\u015b przyjemno\u015b\u0107 leniwego \nsiedzenia na rozgrzanych schodkach i zlizywania soku z brzoskwini, kt\u00f3ry \nsp\u0142ywa\u0142 mi po r\u0119kach i kapa\u0142 na sukienk\u0119 i na go\u0142e nogi. Rozkosz lata. \nMandarynki. Takie dojrza\u0142e, s\u0142odkie, u kt\u00f3rych sk\u00f3ra odchodzi\u0142a \u0142atwo od \nzczepionych tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w owocu \ni pozwala\u0142a na obieranie palcami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mandarynki by\u0142y nieodmiennie \nzwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia. Kupowali je rodzice tu\u017c przed Wigili\u0105. \nDostawali\u015bmy je tak\u017ce w paczkach z pracy od rodzic\u00f3w. \nW czasach, gdy oboje pracowali na cudzy, czyli nasz<\/i>, czyli pa\u0144stwowy, komunistyczny rachunek. Mandarynki czeka\u0142y \nr\u00f3wnie\u017c pod choink\u0105 u babci Danusi, w Wyszkowie. Obok podrabianej czekolady, \nkt\u00f3ra posiada\u0142a ten charakterystyczny, ma\u0142o czekoladowy, kartoflany smak. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142y r\u00f3wnie\u017c delicje. Te \npierwsze i jedyne w swoim rodzaju. Z owocow\u0105 galaretk\u0105 w \u015brodku. I ptasie mleczko, \n\u015bmietankowe, kt\u00f3re uwielbia\u0142am. Kt\u00f3re wydawa\u0142o mi si\u0119 ju\u017c w\u00f3wczas synonimem \npolsko\u015bci i esencj\u0105 polskiego przemys\u0142u cukierniczego tamtych czas\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDo dzi\u015b mam do ptasiego mleczka nieskrywany \nsentyment. Z uporem osio\u0142ka wmawiam wszystkim znajomym obcokrajowcom, \u017ce <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>niebo w g\u0119bie<\/i>. \u017be nawet Francuzi i \nSzwajcarzy nie wyprodukowali nic smaczniejszego. Pr\u00f3buj\u0119 by\u0107 zabawna i t\u0142umacz\u0119 \nnazw\u0119 czekoladek w spos\u00f3b dos\u0142owny, wywo\u0142uj\u0105c ironiczne lub zdezorientowane \nu\u015bmiechy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span>Po \n\u201889 mandarynki, delicje i ptasie mleczko pojawia\u0142y si\u0119 w domu o wiele cz\u0119\u015bciej \ni nie by\u0142y ju\u017c tak wielkim rarytasem. Nie brakowa\u0142o niczego. Szynki nie trzeba \nby\u0142o ju\u017c zdobywa\u0107. Jedli\u015bmy mi\u0119so i w\u0119dliny, kt\u00f3rych nie trzeba by\u0142o zwozi\u0107 \nhurtowo ze wsi, od Dedziak\u00f3w. Pomin\u0119 t\u0119 kwesti\u0119, bo nigdy nie by\u0142am smakoszem <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>charcuterie<\/i> ani mi\u0119so\u017cerc\u0105. Dzi\u015b \ndodatkowo jeszcze nie tkn\u0119 wieprzowiny z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych opowiem nieco \np\u00f3\u017aniej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niezale\u017cnie od przyj\u0119tej \nideologii i przekona\u0144, w przyp\u0142ywie s\u0142abo\u015bci zdarza mi si\u0119 wspomina\u0107 smak \nkie\u0142basy, zwanej swojsk\u0105. Takiej, jak\u0105 robi\u0142a rodzina w Myszkowie, na granicy \npodw\u00f3rza i domu. W otwartych drzwiach gara\u017cu. Z wyhodowanego, t\u0142ustego \n\u015bwiniaka. Ta kie\u0142basa najlepiej smakowa\u0142a oderwana z p\u0119ta, zagryzana \u015bwie\u017cym, \ngrubo krojonym chlebem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Trudno zapomnie\u0107 te\u017c \nspecyficzny i niecodzienny smak francuskiej kie\u0142basy z po\u0142udnia, z Langwedocji. \nKie\u0142basy twardej, suszonej, z kawa\u0142kami orzech\u00f3w laskowych \ni grudkami t\u0142uszczu po\u015br\u00f3d suchego, wo\u0142owego mi\u0119sa. Tym francuskim rarytasem, \nobok <\/span>kaszanki o smaku wi\u015bniowym i \nw\u0105tr\u00f3bki sma\u017conej ze s\u0142odkim sosem owocowym cz\u0119stowa\u0142 mnie Philippe w 1996 w \nNimes. Ale dla niego nie by\u0142 to rarytas, a codzienno\u015b\u0107. Ma\u0142a przyjemno\u015b\u0107 \nsmakosza, kt\u00f3rej niewielu Francuz\u00f3w potrafi sobie odm\u00f3wi\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ale nam, w Polsce, r\u00f3wnie\u017c \n\u017cy\u0142o si\u0119 dobrze. Przez kilka d\u0142ugich lat moi rodzice wychodzili z za\u0142o\u017cenia, \u017ce \nnie musz\u0105 ani sobie ani swoim dzieciom niczego odmawia\u0107. I nic nam nie \nbrakowa\u0142o. Mog\u0142am zapisa\u0107 si\u0119 na wymarzone lekcje gitary i angielskiego. \nWyje\u017cdza\u0107 na wakacje. M\u00f3j brat m\u00f3g\u0142 dorobi\u0107 u boku rodzic\u00f3w i uzbiera\u0107 na \nwymarzon\u0105 wie\u017c\u0119 produkcji japo\u0144skiej. Rodzice rozpocz\u0119li budow\u0119 nowego domu w \npodw\u00f3rzu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u017byli\u015bmy ponad stan. Dzi\u015b \nmy\u015bl\u0119, \u017ce ojciec i matka nie kontrolowali w pe\u0142ni wydatk\u00f3w. Przychody i \nrozchody, nawet pod nadzorem ciotki ksi\u0119gowej, mimo wszystko przychodzi\u0142y i \nrozchodzi\u0142y si\u0119 nie w pe\u0142ni kontrolowane. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po kilku latach odkryli\u015bmy, \n\u017ce rodzic\u00f3w nie sta\u0107 na utrzymanie wymarzonego statusu materialnego, ani na \nuko\u0144czenie budowy domu w podw\u00f3rzu i realizacj\u0119 wielu marze\u0144. \nZ przera\u017ceniem dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o zadawnionych d\u0142ugach, kt\u00f3rych sp\u0142acenie \nprzekracza\u0142o mo\u017cliwo\u015bci finansowe rodziny. Podj\u0119ta zosta\u0142a decyzja – \nsprzedajemy nowy dom. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom, kt\u00f3ry r\u00f3s\u0142 w oczach z \ndnia na dzie\u0144, zaczyna\u0142 zas\u0142ania\u0107 widoczno\u015b\u0107 z moich okien. I zaciemnia\u0142 \ndotychczas s\u0142oneczny pok\u00f3j, co martwi\u0142o mnie i moje kwiaty. Mog\u0142am jednak \nbeztrosko paradowa\u0107 w bieli\u017anie, przy odsuni\u0119tych zas\u0142onach. Wiedzia\u0142am \nprzecie\u017c, \u017ce nikt nie dostrze\u017ce mnie z ulicy, z podw\u00f3rza, ani z pustej polany. \nOkno zas\u0142oni\u0142a czerwono-ceglana \u015bciana, wyrastaj\u0105ca o kilka metr\u00f3w od brzegu \ntarasu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kilka wy\u017cszych sosen \ndotrzymywa\u0142o mi wci\u0105\u017c towarzystwa. Dotrzymywali mi go \ni panowie kuzyni, kt\u00f3rzy od czasu do czasu pojawiali si\u0119 po drugiej stronie \nokna, na rusztowaniach nowego budynku. W\u00f3wczas nie pozostawa\u0142o mi nic innego \njak w panice chowa\u0107 si\u0119 za zas\u0142onkami i w po\u015bpiechu wdziewa\u0107 na siebie co-b\u0105d\u017a. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom r\u00f3s\u0142, aczkolwiek r\u00f3s\u0142 \nnieco krzywo. Domoro\u015bli budowla\u0144cy i murarze, niestety spokrewnieni z \npracodawc\u0105, nie uzyskali stosownej kary obok zap\u0142aty i pozosta\u0142y jedynie \nniech\u0119\u0107, niesmak i \u017cal. I milczenie. Dobro wi\u0119zi rodzinnych jest przecie\u017c \nnajwa\u017cniejsze i nie warto ich psu\u0107 tak ma\u0142o wa\u017cnymi incydentami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dom r\u00f3s\u0142, ros\u0142y koszta, \nmala\u0142y fundusze. A na stadion trzeba by\u0142o je\u017adzi\u0107 codziennie \no pi\u0105tej rano. Wstawa\u0107 przed \u015bwitem. Wsiada\u0107 do za\u0142adowanego poprzedniego dnia \nsamochodu i rusza\u0107 w drog\u0119. P\u00f3\u0142 godziny i pojawia\u0142 si\u0119 przed oczami rodzic\u00f3w \nJarmark europejski, azjatycki, wielonarodowo\u015bciowy, ruski<\/i>. I otacza\u0142y ich mr\u00f3wcze t\u0142umy. O tej porze jedynie \nsprzedawc\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli stragan\u00f3w i tak zwanych szcz\u0119k<\/i>. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Rodzice pracowali \nniezale\u017cnie. W dwu grupach, z kt\u00f3rych ka\u017cda wybi\u0142a si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Atak \nna klienta od frontu i zza w\u0119g\u0142a. G\u0142\u00f3wne stoisko znajdowa\u0142o si\u0119 niedaleko \nparkingu, od strony Teatru Powszechnego, dworca autobus\u00f3w i gettowej cz\u0119\u015bci \nbazaru, zmonopolizowanej przez Wietnamczyk\u00f3w. \u017belazna przyczepa, w kt\u00f3rej \ngospodarzy\u0142a i handlowa\u0142a mama z jej koleg\u0105 stadionowym, niejakim panem J\u00f3ziem, \nmie\u015bci\u0142a tony ciuch\u00f3w i plecak\u00f3w, oraz male\u0144k\u0105 kuchenk\u0119-zaplecze. Ale brakowa\u0142o \ntoalety. Jej trzeba by\u0142o szuka\u0107 w plenerze. Ci, kt\u00f3rzy orientowali si\u0119 w \ntopografii bazarzyska nie mieli problem\u00f3w z odnalezieniem mikro-budek, \ngeometrycznych oznakowa\u0144 i charakterystycznych kolejek przy wej\u015bciu. Zw\u0142aszcza zim\u0105. \nZimno w szczeg\u00f3lnie moczop\u0119dny spos\u00f3b dzia\u0142a\u0142o na p\u0119cherz handlarzy i \nhandlarek. Przy tak wielkiej ilo\u015bci wypijanej na mrozie ciep\u0142ej herbaty, a w \nupale lata – piwa i oran\u017cad, kto \u015bmie wyra\u017ca\u0107 zdziwienie? Ja \u015bmia\u0142am. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Bywa\u0142am na bazarze \nniecodziennym go\u015bciem. Odwiedza\u0142am mam\u0119, tat\u0119. I brata, je\u015bli by\u0142 to jeden z \njego dni handlowych. Wizytowa\u0142am kolejno niezale\u017cne grupy sprzedaj\u0105cej rodziny. \nMateusz zwykle towarzyszy\u0142 ojcu na podje\u017adzie. Stali lub siedzieli, jak \npla\u017cowicze, na krzese\u0142kach turystycznych, w czapkach z daszkiem, a przed nimi \nna roz\u0142o\u017conej pol\u00f3wce wszelakiego dobra wbr\u00f3d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec z Mateuszem zawsze \nwynajmowali miejsce po prawej stronie szerokiej alei, \u015brodkiem kt\u00f3rej, rw\u0105c\u0105 \nrzek\u0105 ci\u0105gn\u0119li t\u0142umnie ku g\u00f3rze, mnodzy ludzie. Polacy. Cho\u0107 zdarza\u0142o mi si\u0119 \ns\u0142ysze\u0107 r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyki obce. M\u00f3wi\u0119 o narzeczach zdecydowanie obcych. J\u0119zyk \nrosyjski by\u0142 mow\u0105 jak najbardziej swojsk\u0105. To by\u0142 j\u0119zyk dyplomacji i biznesu. \nDrugi, oficjalny j\u0119zyk bazaru. Wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci wobec wy\u017cej wspomnianego \nfaktu rozwia\u0142a pewnego dnia mama, kt\u00f3r\u0105 us\u0142ysza\u0142am peroruj\u0105c\u0105 biegle po \nrosyjsku w stron\u0119 Pana Rosjanina, towarzysza interes\u00f3w. Mo\u017ce klienta, mo\u017ce \ndostawcy. Myli\u0142y mi si\u0119 strony handlowe i zasady ca\u0142ej tej zabawy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sfera dzia\u0142alno\u015bci handlowej \nby\u0142a dla mnie tajemnic\u0105, co dzi\u015b mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 zabawne. Bo ju\u017c od d\u0142u\u017cszego \nczasu, odrobin\u0119 wbrew sobie samej, upl\u0105tuj\u0119 si\u0119 w rozmaite uk\u0142ady biznesowe z \nobcokrajowcami. Sprawy firmowe, urz\u0119dowe, bankowe, podatkowe i w\u0142a\u015bnie handlowe \nnie s\u0105 ju\u017c tajemnic\u0105. S\u0105 klarowne, aczkolwiek m\u0119cz\u0105ce. Zmuszaj\u0105 do zadawania \nsobie, \u015brednio raz na dzie\u0144, zawsze rano w \u0142\u00f3\u017cku, po pierwszym otwarciu oczu, \npytania \u2013 co ja mianowicie z moim cennym \u017cyciem robi\u0119? Co ja wyrabiam? Zamiast \npisa\u0107, rodzi\u0107 dzieci, \u0142apa\u0107 m\u0119\u017ca (w perspektywie priorytet\u00f3w, logiczna wydaje \nmi si\u0119 ta w\u0142a\u015bnie kolejno\u015b\u0107). Zamiast chwyta\u0107 szcz\u0119\u015bcie, pisa\u0107 o szcz\u0119\u015bciu, \nkreowa\u0107 szcz\u0119\u015bcie, ja bawi\u0119 si\u0119 \nw biznes i wci\u0105\u017c, jak nie mia\u0142am, tak i nie mam grosza przy duszy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Oczywi\u015bcie, s\u0105 korzy\u015bci \nniewymierne, duchowe. S\u0105 znajomo\u015bci, wiedza, do\u015bwiadczenie. S\u0105 przyjaciele. \nPasjonuj\u0105ce rozmowy o niczym, o tym i o tamtym. Ale tak\u017ce o tym, co istotne. O \nkulturze i o religii. O tym, gdzie najtaniej kupi\u0107 ciuch i gdzie najtaniej \nnaprawi\u0107 samoch\u00f3d. Najtaniej kupi\u0107? Obcokrajowcowi? Pakista\u0144czykowi? Wymieniam \nmultum sklep\u00f3w markowych, angielskich. Bo wiem, \u017ce Brytyjczyk\u00f3w ceni\u0105 (i \nnienawidz\u0105) ju\u017c od czas\u00f3w kolonialnych. Tymczasem moi znajomi z pracy w \nambasadzie, dyplomaci, Pakista\u0144czycy zapytuj\u0105 z niewinnym u\u015bmiechem o stadion. \n– Where is the stadium?<\/i> – S\u0142yszeli, \n\u017ce to du\u017cy bazaar.<\/i> Kojarzy\u0142 im si\u0119 \nzapewne z bliskowschodnimi, mo\u017ce arabskimi, mo\u017ce ich w\u0142asnymi, hinduskimi \ntargowiskami. S\u0142yszeli, \u017ce du\u017cy wyb\u00f3r. \u017be tanio. Oczywi\u015bcie, tanio. T\u0142umacz\u0119 \nwi\u0119c jak dotrze\u0107, czego si\u0119 wystrzega\u0107, na kogo uwa\u017ca\u0107. Jakiego typu toreb i \ntorebek nie bra\u0107 na t\u0119 ekscytuj\u0105c\u0105 wypraw\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sama rzadko sk\u0142ada\u0142am wizyt\u0119 \nna stadionie. Ale je\u015bli ju\u017c znalaz\u0142am si\u0119 tam, po\u015br\u00f3d mrowiska ludzi, wci\u0105ga\u0142o. \nAkcja kupowania anga\u017cowa\u0142a i pasjonowa\u0142a. Chodzi\u0142o o to, by wypatrzy\u0107 po\u015br\u00f3d \nrzeczy byle-jakich, n\u0119dznej jako\u015bci, to co\u015b. Ten rodzynek, ten bardziej \noryginalny ciuch, te spodnie o odmiennym kroju, t\u0119 sukienk\u0119 o niecodziennym \nkolorze. I wraca\u0142am do domu ob\u0142adowana ton\u0105 ubra\u0144. Nigdy nie udawa\u0142o mi si\u0119 \npoprzesta\u0107 na jednym. Przecie\u017c tak tanio! <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Stadion we wczesnych \ngodzinach popo\u0142udniowych po prostu pustosza\u0142. Kilkugodzinny dzie\u0144 pracy tu \nzaczyna\u0142 si\u0119 i ko\u0144czy\u0142, wcze\u015bnie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprzedawc\u00f3w protekcjonalnie i \npob\u0142a\u017cliwie traktowa\u0142a klient\u00f3w detalicznych. Liczyli si\u0119 s\u0105siedzi, bracia i \ntowarzysze biznesu zza wschodniej granicy, kt\u00f3rzy popularyzowali znajomo\u015b\u0107 \nj\u0119zyka rosyjskiego \u2013 si\u0142\u0105 rzeczy. To oni hurtowo kupowali towar liczony w \ndziesi\u0105tkach i setkach sztuk zapakowany tak \u015bci\u015ble, \u017ce trudno by szpilk\u0119 \nwcisn\u0105\u0107, w przepastne, plastikowe, sznurkowe, tkane torby.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Matka wraca\u0142a do domu przygn\u0119biona i zm\u0119czona. Stawia\u0142a na gaz \nprzygotowan\u0105 wcze\u015bniej zup\u0119 \u2013 niech si\u0119 gotuje \u2013 i ucina\u0142a sobie nied\u0142ug\u0105 \ndrzemk\u0119. Jej zaj\u0119czy sen nie pozwala\u0142 na solidny odpoczynek. Najl\u017cejszy ha\u0142as \nbudzi\u0142 i przeszkadza\u0142. Pogaduchy babci, kt\u00f3ra przysz\u0142a, aby wys\u0142ucha\u0107 \ncodziennych wiadomo\u015bci z wielkiego \u015bwiata, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 poza granicami \nStasina. Moje niepotrzebne pytania. \u017barty taty. A rozdra\u017cnienie nie mija\u0142o. I \ntak bywa\u0142o przez wiele dni. Wiele miesi\u0119cy, zw\u0142aszcza gdy sytuacja pogarsza\u0142a \nsi\u0119 i wiadomo by\u0142o, \u017ce interesy nie id\u0105 najlepiej, a pieni\u0119dzy zawsze brak.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>S\u0142ysza\u0142am k\u0142\u00f3tnie rodzic\u00f3w. \nBywa\u0142o dobrze, bywa\u0142o \u017ale. Bywa\u0142o i tak, \u017ce ojciec przygotowywa\u0142 samodzielnie \nulubion\u0105 swoj\u0105 zup\u0119 pomidorow\u0105 wedle instrukcji mamy, z\u0142o\u017conej w \u0142\u00f3\u017cku chorob\u0105. \nInnym razem, zapewne latem, z\u0142y stan konta nie psu\u0142 humoru, s\u0142o\u0144ce rozgrzewa\u0142o, \na wi\u0119zy rodzinne zacie\u015bnia\u0142y si\u0119. I wychodzili wszyscy na podw\u00f3rze, do altanki. \nI przyje\u017cdzali Dzidole i Zdzi\u015bki, i zasiadali wszyscy przy stole altankowym \nprzykrytym poprawnie kocem, do tak zwanego beta. Albo do bryd\u017ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gra na pieni\u0105dze lub nie. \n\u015amiech i \u017carty. A wieczorem, gdy piek\u0105ce si\u0119 powoli na grillu kie\u0142baski by\u0142y \ngotowe – kolacja zakrapiana piwem albo w\u00f3dk\u0105. I \u201e\u0142akocie\u201d wuja, czyli p\u0119dzony \nna spos\u00f3b domowy wedle receptury wypracowanej przez lata, bimber, o smaku \n\u015bliwkowym. Nawet babcia pr\u00f3bowa\u0142a \u201e\u0142akoci\u201d. Jeden kieliszek, dla zdrowia \u2013 \n\u015bmia\u0142a si\u0119, jak zwykle robi\u0105c nie\u015bwiadomie zabawn\u0105 min\u0119 zawstydzonej panienki. \nObok bimbru pojawia\u0142o si\u0119 czasami wino ojca. Wi\u015bniowe, gdy ros\u0142y jeszcze i \nkar\u0142owacia\u0142y spokojnie drzewka w ogrodzie, potem zdecydowanie szlachetne, \nwinogronowe. Bez francuskoj\u0119zycznych nalepek \ni wspominania rocznika, wci\u0105\u017c smakowa\u0142o \u015bwietnie. Trudno by\u0142o si\u0119 oprze\u0107 kieliszkowi \nczerwonego, nawet maj\u0105c w \u015bwiadomo\u015bci oazow\u0105 obietnic\u0119 abstynencji (zgodn\u0105 z \nzasadami Krucjaty Wyzwolenia Cz\u0142owieka <\/i>Ojca Blachnickiego. Czy kto\u015b wie \njeszcze o czym m\u00f3wi\u0119? Laik\u00f3w odsy\u0142am do dalszych rozdzia\u0142\u00f3w.), a w okresie \np\u00f3\u017aniejszym zasady islamu i nade wszystko zawsze zasady w\u0142asne panny Anny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>Czy zasady nie s\u0105 po to, by je z przyjemno\u015bci\u0105 \u0142ama\u0107 od czasu do czasu, \nkochanie? <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>Ale\u017c nie, tato! – <\/span>Ten sam zawsze \ndialog z ojcem nieodmiennie mnie przygn\u0119bia\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec. Zawsze by\u0142 tym, z \nkt\u00f3rym lubi\u0142am si\u0119 przekomarza\u0107 i \u017cartowa\u0107. Prowadzi\u0107 dyskusje o \u017cyciu, o \npolityce, kt\u00f3rej nie lubi\u0142am, o kulturze i o religii. Z tat\u0105 najcz\u0119\u015bciej \ndochodzi\u0142o do k\u0142\u00f3tni. Traktowali\u015bmy siebie i swoje pogl\u0105dy serio. Od zawsze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ceni\u0142am te rozmowy. Ojciec \npotrafi\u0142 si\u0119 jednak zapala\u0107 i zacietrzewia\u0107. Unika\u0142am rozm\u00f3w, kt\u00f3re \nnieoczekiwanie przeradza\u0142y si\u0119 w ostr\u0105 dyskusj\u0119. Gdy sprawa wymyka\u0142a si\u0119 spod \nkontroli, gdy ja nie dawa\u0142am za wygran\u0105, on nie spuszcza\u0142 z tonu. Gdy temat by\u0142 \ndra\u017cliwy. Gdy zd\u0105\u017cy\u0142 wypi\u0107 kilka kieliszk\u00f3w mocniejszego alkoholu. \nZrezygnowana, ucina\u0142am temat, nie widz\u0105c sensu dyskutowania. On zaperza\u0142 si\u0119 i \ngniewa\u0142. Zarzuca\u0142 mi, \u017ce jestem tch\u00f3rzem i oportunistk\u0105. \u017be nie potrafi\u0119 \nudowodni\u0107 w\u0142asnych racji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To chyba prawda. By\u0142am i \njestem oportunistk\u0105. My\u015bla\u0142am po cichu \u2013 to dla dobra naszych wi\u0119zi. Przecie\u017c \nnajcenniejszych, rodzinnych. Dla dobra i jako\u015bci naszych wspomnie\u0144. Aby nie \nzapaskudzi\u0107 ich tak, \u017ce nie b\u0119dzie ju\u017c odwrotu i mo\u017cliwo\u015bci zamazania \nprzesz\u0142o\u015bci. I wybielenia plam. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWci\u0105\u017c, wystarczaj\u0105co g\u0142\u0119boko i silnie, tkwi\u0142y we \nmnie zadawnione urazy z pierwszych lat naszego wsp\u00f3lnego mieszkania na pi\u0119trze \ndomu rodzinnego. Te obrazy \ni wspomnienia ojca, kt\u00f3ry po powrocie z pracy podniesionym g\u0142osem perorowa\u0142 o \ntym, \u017ce \u201enic si\u0119 nie sta\u0142o.\u201d \u017be spotkanie z kolegami. \u017be musia\u0142 zosta\u0107 nieco \nd\u0142u\u017cej. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ten widok, troch\u0119 ju\u017c \nprzymglony, jego sylwetki chwiejnie poruszaj\u0105cej si\u0119 w stron\u0119<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>kuchni, podniesiony g\u0142os, k\u0142\u00f3tnie. I pro\u015bby \nkobiece o to, by spa\u0142. Uspokoi\u0142 si\u0119, \u015bpi\u0105c. By cicho by\u0142, bo dzieci.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Mama posiada\u0142a cierpliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra zbli\u017ca\u0142a \nsi\u0119 do anielskiej. By\u0107 mo\u017ce ta jej wrodzona cecha, wspomagaj\u0105ca uczucie do \nojca, pomog\u0142a przetrwa\u0107 tamte lata. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce widz\u0119 ich dzi\u015b wci\u0105\u017c razem. \nZawirowa\u0144 by\u0142o przecie\u017c wiele. Nie zawsze punktem zapalnym by\u0142o zachowanie \nojca. By\u0142y i tajemnice matki. Pomy\u0142ki, nadu\u017cycia zaufania. Uk\u0142ad mi\u0119dzy nimi \nzawsze by\u0142 specyficzny. Uzupe\u0142niali si\u0119. On wybuchowy, ona spokojna. On \u0142agodny \ni zgodliwy. Ona aktywna i kreatywna. Mo\u017ce zaufa\u0142a za bardzo swoim mo\u017cliwo\u015bciom, \nkompetencjom, znajomo\u015bciom. Do dzi\u015b nikt nie wie jak to si\u0119 sta\u0142o. Mo\u017ce ona \nsama nie wie. Tyle zawik\u0142a\u0144. Tyle problem\u00f3w. Tyle d\u0142ug\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie, ju\u017c po \nsprzeda\u017cy domu, ju\u017c po wp\u0142aceniu pieni\u0119dzy na konto \u2013 sprawa wysz\u0142a na jaw. Kto \ndowiedzia\u0142 si\u0119 pierwszy? Mo\u017ce m\u00f3j brat, kt\u00f3remu mama zawsze najbardziej ufa\u0142a, \nkt\u00f3rego zawsze wzywa\u0142a w tarapatach. Dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce konto gdzie spoczywa\u0142y \ntysi\u0105ce uzyskane ze sprzeda\u017cy domu, jest opr\u00f3\u017cnione, puste. Zero, ca\u0142kowity i \nzupe\u0142ny brak pieni\u0119dzy, co wi\u0119cej \u2013 debet. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec tymczasem prosi\u0142, aby \nprzela\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 funduszy i otworzy\u0107 konto w s\u0142awnym w\u00f3wczas i popularnym Mbanku. \nCo przela\u0107 <\/span>i jak? Jak z pr\u00f3\u017cnego nala\u0107? \nSytuacja, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 przez jaki\u015b czas utrzyma\u0107 w tajemnicy, wysz\u0142a na jaw. \nZ hukiem. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo rodzic\u00f3w po raz kolejny zawis\u0142o na w\u0142osku. K\u0142\u00f3tnie, \u017cale, \nrozwa\u017cania. Polemiki z dzie\u0107mi w charakterze rozjemc\u00f3w i mediator\u00f3w. Ile to lat \ntemu? Mo\u017ce cztery? Mo\u017ce trzy? Mo\u017ce wi\u0119cej. Mam wra\u017cenie, \u017ce wczoraj. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mog\u0119 przywo\u0142a\u0107 w pami\u0119ci \nconajmniej kilka konflikt\u00f3w tego typu. Do dzi\u015b tkwi\u0105 w pami\u0119ci urazy. Ujawniaj\u0105 \nsi\u0119 ka\u017cdej sprzeczce. Uciekam wtedy. Chowam si\u0119 do w\u0142asnej piaskownicy. – \nBawcie si\u0119 sami. Mam do\u015b\u0107 w\u0142asnych problem\u00f3w nie do rozwi\u0105zania. – Tak \negoistycznie. Czy nie dlatego od kilku lat nieustannie gdzie\u015b si\u0119 wyprowadzam ? \nNa pust\u0105 g\u00f3rk\u0119 w domu rodzinnym w Stasinie. Do Francji, do Stan\u00f3w. Na \nJelonki… Nie dlatego. A mo\u017ce i tak. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Ojciec stroi\u0142 \u017carty, jednak \nprzygn\u0119bia\u0142y go moje wyjazdy. Wiem, \u017ce jestem jego ukochan\u0105 c\u00f3reczk\u0105<\/i>. \nPotrzebuje mojej obecno\u015bci. Pami\u0119tam, jak rozczuli\u0142 mnie, w momencie, gdy \nwyje\u017cd\u017ca\u0142am do Stan\u00f3w, z zamiarem pozostania na d\u0142u\u017cej. Pozostawi\u0142am sw\u00f3j \nkomputer i sta\u0142e \u0142\u0105cze internetowe. Pozostawi\u0142am internetow\u0105 lini\u0119 \ntelefoniczn\u0105. Mogli si\u0119 w ka\u017cdej chwili ze mn\u0105 si\u0119 skontaktowa\u0107. Ojciec \nzaskoczy\u0142 mnie jednak, opanowuj\u0105c w super-szybkim tempie email, telefon \ninternetowy i komputerowe messengery. Nawet icq po angielsku nie by\u0142o wielk\u0105 \nprzeszkod\u0105. Cieszy\u0142am si\u0119, widz\u0105\u0107 go online, mimo, \u017ce zwykle s\u0142ysza\u0142am \nnarzekania. – Gdzie jestem? Gdzie si\u0119 ukrywam? – Wszystkiemu winna by\u0142a r\u00f3\u017cnica \nczasu. Siedmiogodzinna, jak na z\u0142o\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMama. Zwykle nie m\u00f3wi\u0142a nic. Zawsze skryta, \nrozumiej\u0105ca, spokojna. Od czasu do czasu \u017cal. Wys\u0142uchiwa\u0142am. Sama skar\u017cy\u0142am si\u0119 \nnie raz. W\u0142a\u015bnie jej. To ona by\u0142a kobiet\u0105. Mog\u0142a zrozumie\u0107 moje problemy. B\u00f3le \nserca i za\u0142amania nerwowe. To ona wys\u0142uchiwa\u0142a skarg na temat m\u0119\u017cczyzny, z \nkt\u00f3rym blisko dwa lata mieszka\u0142am na Florydzie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Gdy sko\u0144czy\u0142am dziewi\u0119tna\u015bcie lat, spojrza\u0142am na matk\u0119 jak na kobiet\u0119. \nMia\u0142am mo\u017ce trzyna\u015bcie, gdy pojawi\u0142a si\u0119 moja pierwsza krew. Dopiero po \nd\u0142u\u017cszym czasie zda\u0142y\u015bmy sobie spraw\u0119, \u017ce m\u00f3j cykl kobiecy szwankuje. Zacz\u0119\u0142y \nsi\u0119 wi\u0119c wizyty u ginekologa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142y czasy przychodni, z \nich ca\u0142kowitym niemal monopolem na leczenie gawiedzi. Czasy, gdy trzeba by\u0142o \nsi\u0119 stara\u0107 o numerki, a decyzja o wyborze lekarza nie nale\u017ca\u0142a do pacjenta. \nTrafi\u0142am w r\u0119ce doktora rodzaju m\u0119skiego. Przychodnia nie dysponowa\u0142a niestety \ninnym egzemplarzem. Starszy pan, staruch \u2013 m\u00f3wi\u0105c otwarcie, bo tak go do dzi\u015b w \nmy\u015blach wspominam – by\u0142 najgorsz\u0105 rzecz\u0105, jaka spotka\u0107 mog\u0142a m\u0142od\u0105, nie\u015bmia\u0142\u0105 \ndziewczyn\u0119 \nz problemami, przy pierwszej wizycie. Fotel ginekologiczny, kt\u00f3ry przera\u017ca\u0142 i \nszokowa\u0142, spojrzenie lekarza i konieczno\u015b\u0107 obna\u017cenia. Dzi\u015b, nie potrafi\u0119 przywo\u0142a\u0107 \nw szczeg\u00f3\u0142ach ca\u0142ego wydarzenia. Brak wspomnie\u0144. Mo\u017ce stara\u0142am si\u0119 je wyprze\u0107 z \npami\u0119ci, na mod\u0142\u0119 freudowsk\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie by\u0142am ju\u017c dzieckiem. Za \nkilka miesi\u0119cy mia\u0142am ko\u0144czy\u0107 osiemna\u015bcie lat i, wedle kalendarza, mo\u017cna by\u0142o \nmnie uzna\u0107 za doros\u0142\u0105. Mia\u0142am nied\u0142ugo otrzyma\u0107 sw\u00f3j pierwszy dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci, \nkt\u00f3ry potem zaginie gdzie\u015b w Meksyku. Ten dow\u00f3d z naj\u0142adniejszym zdj\u0119ciem, \njakie kiedykolwiek mi zrobiono. Jednak psychicznie i fizycznie wci\u0105\u017c czu\u0142am, \u017ce \nwszystko op\u00f3\u017ania si\u0119 we mnie o kilka lat. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Bardzo chcia\u0142am dorosn\u0105\u0107. \nWstydzi\u0142am si\u0119 momentu, gdy oficjalnie przyznano mi prawo wizyt u ginekologa \ndzieci\u0119cego w Centrum Zdrowia Dziecka. Dzi\u0119ki temu jednak \nw wieku osiemnastu lat powr\u00f3ci\u0142 przywilej krwi. Mog\u0142am poczu\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni \nkobiet\u0105. Nadal jednak odczuwa\u0142am wstydliwie nieustaj\u0105cy, op\u00f3\u017aniony tr\u0105dzik lat \ndojrzewania<\/i>. Narzeka\u0142am na konieczno\u015b\u0107 brania hormon\u00f3w, aby podtrzyma\u0107 t\u0119 \nfa\u0142szyw\u0105, sztucznie pobudzan\u0105 kobieco\u015b\u0107. Wci\u0105\u017c m\u0119czy\u0142a mnie chorobliwa \nnie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 i wstydliwo\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Powiem jedno, domowa \ntradycja \u201eopijania\u201d nowonarodzonych – na nic. Nic niewarta. Co to by\u0142y za bajki \nojcowskie o tym, jakobym ja, pierwsze dziecko, by\u0142a chroniona przez los przed \nwszelkimi chorobami i z\u0142em? A to dzi\u0119ki ogromnej, jak niesie wie\u015b\u0107 rodzinna, \nwylanej na cze\u015b\u0107 moich urodzin, ilo\u015bci alkoholu. Okres dzieci\u0119cy min\u0105\u0142 \nbezbole\u015bnie i spokojnie, (czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o moim chorowitym bracie), \njednak o tym, co dzia\u0142o si\u0119 w moim \u017cyciu p\u00f3\u017aniej, nikt nie wspomina. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mateusz za\u015b, braciszek, \npono\u0107 zakrapiany by\u0142 racjonalnie i delikatnie, w towarzystwie te\u015bciowej. Ojciec \nnie \u015bmia\u0142 zach\u0119ca\u0107 jej do m\u0119skiego typu \u201eopijania potomka\u201d. W wy\u017cej \nwspomnianych okoliczno\u015bciach, m\u00f3j brat sta\u0142 si\u0119 dzieckiem chorowitym. Chuchrem, \nkt\u00f3re cierpia\u0142o na astm\u0119, na zapalenie oskrzeli i p\u0142uc. Po\u0142ow\u0119 dzieci\u0144stwa \nsp\u0119dzi\u0142 w szpitalach i sanatoriach gru\u017aliczych. Wszyscy dr\u017celi o jego zdrowie. \nUchowa\u0142 si\u0119 jednak. I dzi\u015b nie m\u0119cz\u0105 go powa\u017cniejsze choroby, Alhamdulilah. \nOmijaj\u0105 wypadki przy pracy i zabawie, w jakie obfitowa\u0142o jego p\u00f3\u017ane \ndzieci\u0144stwo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mateusz by\u0142 ch\u0142opcem z \nrodzaju dobrze znanego \u2013 urwis\u00f3w. Nie potrafi\u0142 sta\u0107, siedzie\u0107, le\u017ce\u0107, bawi\u0107 si\u0119 \nspokojnie.Te zabawy musia\u0142y by\u0107 niecodzienne i ekscytuj\u0105ce. \nI niebezpieczne. Nic dziwnego wi\u0119c, \u017ce wiele z nich ko\u0144czy\u0142o si\u0119 rozci\u0119ciami, \nb\u0105blami, siniakami, guzami i bliznami. Dlaczego powiedzia\u0142am, \u017ce w \u017cyciu \ndoros\u0142ym omijaj\u0105 go wypadki? To nie tak. Miewa przecie\u017c wypadki drogowe, cho\u0107 \nje\u017adzi du\u017co ostro\u017cniej, ni\u017c kiedy\u015b. Nie pami\u0119tam, ile jego samochod\u00f3w mia\u0142o \nst\u0142uczki. Myli\u0142y mi si\u0119 zawsze kolejne jego pojazdy, kt\u00f3re<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>zmienia\u0142 jak r\u0119kawiczki. By\u0142y to zawsze stare \ncztery k\u00f3\u0142ka, cudem przywr\u00f3cone do \u017cycia. Albo bliskie sercu, wiekowe, du\u017ce \nmercedesy. Dwa ich wraki do dzi\u015b stoj\u0105 na podw\u00f3rzu u rodzic\u00f3w i s\u0105 co kilka \ntygodni powodem star\u0107 mi\u0119dzy ojcem a synem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Samochody, a mo\u017ce sama \nprzyjemno\u015b\u0107 prowadzenia, to ni\u0107 porozumienia mi\u0119dzy nimi. Obaj uwielbiaj\u0105, co \njaki\u015b czas, przynajmniej na kilkana\u015bcie godzin, zamienia\u0107 si\u0119 w kierowc\u00f3w. \nOjciec, w momencie utraty ostatniego zaj\u0119cia zarobkowego, uczyni\u0142 \nz umiej\u0119tno\u015bci prowadzenia istotne \u017ar\u00f3d\u0142o dochodu. Etap kuriera warszawskiego i \nkierowcy tira ma za sob\u0105. Zatrudni\u0142 si\u0119 jako instruktor w o\u015brodku nauki jazdy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ja zrozumia\u0142am jak przyjemne \nmo\u017ce by\u0107 prowadzenie samochodu dopiero w Stanach. Siada\u0142am za k\u00f3\u0142kiem w\u0142asnej, \nstarutkiej toyoty camry. Otwiera\u0142am wszystkie okna na o\u015bcie\u017c \u2013 nie \nfunkcjonowa\u0142a klimatyzacja \u2013 i mkn\u0119\u0142am 100 mil na godzin\u0119 autostradami upalnej \nFlorydy. Mostami, \u0142\u0105cz\u0105cymi wyspy Pensacoli i okolic. Z jednej pla\u017cy na drug\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dopiero w Stanach \nzrozumia\u0142am te\u017c, jak trudno jest opanowa\u0107 senno\u015b\u0107, kt\u00f3ra po wielu godzinach \njazdy i zm\u0119czenia przychodzi znienacka, zdradliwie. Sen spada na powieki i \u015bni \nsi\u0119 co\u015b przez kilka sekund. Tak, \u017ce na opanowanie kierownicy ju\u017c tylko mgnienie \npowieki. Na szcz\u0119\u015bcie jecha\u0142am w\u00f3wczas du\u017cym fordem zwanym van<\/i> – jak \nci\u0119\u017car\u00f3wka. Automatykiem, kt\u00f3ry znacznie \u0142atwiej by\u0142o kontrolowa\u0107.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Bo posiada\u0142 typowe, jak s\u0105dzi\u0142am – \nameryka\u0144skie, gad\u017cety: wspomaganie kierownicy, blokowanie jej w pewnej pozycji \ni stopowanie peda\u0142u gazu, tak by samoch\u00f3d utrzymywa\u0142 sta\u0142\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Floryda jednak nie \nzaskakiwa\u0142a nigdy nag\u0142ym mrozem i \u015bniegiem. Nie zmusza\u0142a niedzielnych i letnich \nkierowc\u00f3w do wycofania si\u0119 na dalsze, bezpieczne pozycje gara\u017cowe \ni przeczekania do wiosny. Na Florydzie nie zdarzy\u0142by si\u0119 wypadek, jaki \nprzytrafi\u0142 si\u0119 moim rodzicom. By\u0142 w\u00f3wczas rok \u201893. Zdradliwy pocz\u0105tek zimy i \nnie posypana sol\u0105 ani piaskiem, oblodzona jezdnia w okolicach Stasina. \nSko\u0144czy\u0142a si\u0119 wygodna i sucha jezdnia obszaru warszawskiego i, w momencie \nwchodzenia w stref\u0119 stasinowsk\u0105, maluch, stary ma\u0142y fiat, wpad\u0142 w po\u015blizg. \nOjciec zdo\u0142a\u0142 tylko skierowa\u0107 si\u0119 z dala od jezdni i pojazd\u00f3w \nz naprzeciwka. Spotkanie pierwszego stopnia z drzewem obok drogi. Uderzenie tak \nsilne, \u017ce mikrosamoch\u00f3d sta\u0142 si\u0119 w u\u0142amkach sekund sp\u0142aszczon\u0105 i pokiereszowan\u0105 \nkup\u0105 metalu, \nz przeznaczeniem do kasacji. Nic nie da\u0142o si\u0119 uratowa\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie Ten na \ng\u00f3rze pozwoli\u0142 uratowa\u0107 ich dwoje. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Cudem prze\u017cyli ten wypadek. \nTak twierdzili wszyscy. Taki wniosek mo\u017cna by\u0142o wysnu\u0107 po obejrzeniu szcz\u0105tk\u00f3w \nsamochodu. Ale prze\u017cyli. Z po\u0142amanymi \u017cebrami, odm\u0105 p\u0142uc i si\u0144cami, wyl\u0105dowali \noboje w szpitalu w Stasinie. Ojca odwieziono od razu do szpitala na ostry \ndy\u017cur. Mam\u0119 znajomi przywie\u017ali do domu. Pobie\u017cna obdukcja nie wykaza\u0142a \npowa\u017cniejszych obra\u017ce\u0144. Kilka dni p\u00f3\u017aniej odkryto, \u017ce ostry b\u00f3l w klatce \npiersiowej to efekt z\u0142amanych \u017ceber. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy matka pojawi\u0142a si\u0119 w \ndomu, <\/span>z jej bladej i przera\u017conej twarzy \nwyczyta\u0107 mo\u017cna by\u0142o najgorsze. Nie potrafi\u0142am o nic j\u0105 zapyta\u0107, czekaj\u0105c a\u017c \nsama wszystko opowie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u2013 Mieli\u015bmy wypadek. Tata \njest w szpitalu. \u2013 pad\u0142y tylko dwa zdania. Nie mog\u0142am powstrzyma\u0107 \u0142ez i \npodobnie by\u0142o w jej przypadku. Jednak szybko opanowa\u0142a si\u0119, aby trze\u017awo \nprzekaza\u0107 wiadomo\u015b\u0107 wchodz\u0105cej do pokoju babci, osobie jeszcze bardziej ni\u017c ja \nsk\u0142onnej do p\u0142aczu. Zazwyczaj potrafi\u0119 zachowa\u0107 siln\u0105 wol\u0119 i trze\u017awo\u015b\u0107. Ale \u0142zy \n– nie. W Rzymie nadawa\u0142abym si\u0119 na p\u0142aczk\u0119 pogrzebow\u0105.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Publiczny odruch p\u0142aczu \npojawia si\u0119 na szcz\u0119\u015bcie tylko w sytuacji cudzych nieszcz\u0119\u015b\u0107. Mog\u0119 t\u0142umaczy\u0107 \nsi\u0119 silnie rozwini\u0119t\u0105 empati\u0105. Moim w\u0142asnym perypetiom stawiam czo\u0142a spokojnie \ni z zimn\u0105 krwi\u0105. Ale w\u00f3wczas, w 2001, w Pensacola na Florydzie, w ulewie \ndeszczu tak szale\u0144czej, \u017ce wycieraczki nie nad\u0105\u017ca\u0142y z usuwaniem wody \nz szyb samochodu rzecz prezentowa\u0142a si\u0119 nieco inaczej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142o tu\u017c po k\u0142\u00f3tni z Nadirem. \nWsiad\u0142am do toyoty, z zamiarem przeja\u017cd\u017cki dla relaksu cia\u0142a i ducha. To zawsze \npomaga\u0142o. Tu\u017c za progiem z\u0142apa\u0142a mnie jednak niespodziewanie silna ulewa. \nWidoczno\u015b\u0107 bliska zerowej. A ja tymczasem – jakie\u015b zakupy. Jakie\u015b puste \nskrzy\u017cowania i ronda. Wyjazd z ciemnej uliczki na o\u015bwietlone, a jednak s\u0142abo \nwidoczne skrzy\u017cowanie. Z trudno\u015bci\u0105 mo\u017cna by\u0142o dostrzec zmieniaj\u0105ce si\u0119 \u015bwiat\u0142a \n \ni ich kolor, nie wspominaj\u0105c o liniach na jezdni wielopasmowej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wjecha\u0142am na z\u0142y pas. Kto\u015b \nzatr\u0105bi\u0142 obok. Nie by\u0142am w stanie sprawdzi\u0107 kto. Nie zorientowa\u0142am si\u0119, co \nuczyni\u0142am \u017ale. Spanikowa\u0142am. Zatrzyma\u0142am si\u0119, mimo, \u017ce \u015bwiat\u0142a w\u0142a\u015bnie zmieni\u0142y \nsi\u0119 na zielone. By\u0142am zdezorientowana. Wyda\u0142o mi si\u0119, \u017ce kto\u015b podchodzi do \ntoyoty od strony kierowcy. Poniewa\u017c jednak samoch\u00f3d za\u0142adowany by\u0142 po brzegi i \nnie pozwala\u0142 na dostrze\u017cenie czegokolwiek z boku i z ty\u0142u przez szyby (by\u0142am w \ntrakcie przeprowadzki naszego firmowego biura i nie zd\u0105\u017cy\u0142am rozpakowa\u0107 pude\u0142) \ndopiero tu\u017c przy moim oknie spostrzeg\u0142am posta\u0107 policjantki. Otworzy\u0142am szyb\u0119. \nWys\u0142ucha\u0142am mi\u0142ej uwagi, \u017ce je\u015bli ulewa zdaje mi si\u0119 zbyt wielka i nie jestem w \nstanie prowadzi\u0107, powinnam zatrzyma\u0107 si\u0119 gdzie\u015b i przeczeka\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Serce bi\u0142o jak op\u0119tane. Nie \npad\u0142o jednak ani jedno pytanie o dokumenty. Ani jeden komentarz co do pude\u0142, \nzas\u0142aniaj\u0105cych mi widoczno\u015b\u0107. Policjantka prawdopodobnie sama szybko chcia\u0142a \nsi\u0119 schroni\u0107 w samochodzie i uciec przed deszczem, przed kt\u00f3rym nie m\u00f3g\u0142 jej \nchroni\u0107 do\u015b\u0107 dobrze cienki p\u0142aszcz przeciwdeszczowy. Odetchn\u0119\u0142am g\u0142\u0119boko i \nruszy\u0142am do domu. To by\u0142a niedziela. 12 marca. Co za wspania\u0142y dzie\u0144 moich \nurodzin! Mandat nie by\u0142 mi pisany. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– To taki podarunek \nurodzinowy od Ciebie, Bo\u017ce? \u2013 u\u015bmiechn\u0119\u0142am si\u0119 w duchu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\ndziadkowie<\/span><\/b><b\nstyle='mso-bidi-font-weight:normal'><o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>W\u0142a\u015bciwie nie zna\u0142am dziadka ze strony matki. Widzia\u0142am jego zdj\u0119cia i \ngdzie\u015b tam mgli\u015bcie wyobra\u017ania odtwarza niejasne obrazy i wra\u017cenia jego \nobecno\u015bci. Podobno mnie uwielbia\u0142. Podobno rozpieszcza\u0142 i psu\u0142 nosz\u0105c wci\u0105\u017c na \nr\u0119kach. Jedno z babcinych zdj\u0119\u0107 \nw albumie, przedstawia portret dziadk\u00f3w w charakterze matki i ojca chrzestnego \njakiego\u015b zawini\u0119tego w bet nieznanego mi berbecia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dziadek \u2013 postawny, wysoki \nm\u0119\u017cczyzna, lekko ju\u017c \u0142ysiej\u0105cy – ile mia\u0142 w\u00f3wczas lat, mo\u017ce 40? – spogl\u0105da\u0142 \npustym wzrokiem w dal, gdzie\u015b przed siebie, ponad g\u0142ow\u0105 fotografa. Gdzie\u015b na \nwskro\u015b, na przestrza\u0142, gdzie\u015b w pustk\u0119 wpatrywa\u0142 si\u0119 poza obiektywem. Ciemne \nobramowanie oczu, ciemne brwi i w\u0142osy. By\u0142 chyba brunetem. Nie wszystko \nprzecie\u017c mo\u017ce mi powiedzie\u0107 czarno bia\u0142e zdj\u0119cie. Najbardziej uderzaj\u0105cy, poza \njego nieobecnym, jakby nie z tego \u015bwiata spojrzeniem, by\u0142 wizerunek jego \ntwarzy. Rysy ostre, wyd\u0142u\u017cona fizjonomia, wystaj\u0105ce ko\u015bci policzkowe. Te, kt\u00f3re \nodziedziczy\u0142a po nim matka, kt\u00f3re odziedziczy\u0142am ja. I ta przera\u017caj\u0105ca blado\u015b\u0107 \ntwarzy, zgo\u0142a trupia. Tak, ta posta\u0107 wydawa\u0142a mi si\u0119 w swoim wygl\u0105dzie \nca\u0142kowicie nieziemska, tam, na tym zdj\u0119ciu. Nieobecna, poza\u015bwiatowa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mo\u017ce by\u0142 ju\u017c wtedy chory. \nJak wie\u015b\u0107 rodzinna niesie, dziadek zmar\u0142 na marsko\u015b\u0107 w\u0105troby. Z w\u0142asnej winy. \nPi\u0142. Du\u017co i bez umiaru. Co\u015b, czego nie toleruj\u0119 i nie rozumiem. Co staram si\u0119 \njednak zrozumie\u0107. Ostatecznie jest to uzale\u017cnienie, jak ka\u017cde inne. Ja jestem \nuzale\u017cniona od komputera, od pisania. To s\u0105 moje uzale\u017cnienia o ograniczonym \nstopniu szkodliwo\u015bci. \u015amiertelno\u015b\u0107 zerowa. Nie jestem wi\u0119c nieodrodn\u0105 wnuczk\u0105 \nswojego dziadka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kto powiedzia\u0142, \u017ce \nuzale\u017cnienia i nawyki s\u0105 dziedziczne? Ja trzymam si\u0119 pewnych, \u017cyciowych zasad. \nJe\u015bli nie pali\u0142am nigdy papieros\u00f3w – nie zaczynam ich pali\u0107 – z ciekawo\u015bci. \nJe\u015bli nie pali\u0142am nigdy trawki, nie b\u0119d\u0119 pr\u00f3bowa\u0107 amatorsko si\u0119 sztachn\u0105\u0107 i oczekiwa\u0107 \nnieoczekiwanych wra\u017ce\u0144. Wiadomo, \u017ce wobec braku wprawy palacza nie uda mi si\u0119 \nnawet poprawnie wci\u0105gn\u0105\u0107 odurzaj\u0105cego dymu do p\u0142uc. Trzymajmy si\u0119 zasad. \nTrzymajmy si\u0119 tematu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tematu jednak niejako nie \nma. Tematem jestem ja i to co wiruje lub wirowa\u0142o kiedy\u015b wok\u00f3\u0142 mnie. Ludzie, \nwydarzenia i uczucia. Pisanie jest aktem codziennym, prostym. Prozaicznym. \nZgadzam si\u0119 ze s\u0142owami Julii Cameron, kt\u00f3rej ksi\u0105\u017ck\u0119 poch\u0142aniam dzi\u015b od rana \npr\u00f3buj\u0105c zabi\u0107 \u017cmudne godziny oczekiwania na chwil\u0119 uwagi ze strony pewnego \njegomo\u015bcia, w\u0142a\u015bciciela ksi\u0119garni w Dubaju. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gentleman ten obieca\u0142 \nwczoraj rozpatrzy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zainwestowania w polish bookstore<\/i>. Nie zna \njednak jeszcze wizji misses Ann, kt\u00f3ra nie chcia\u0142aby, aby jej k\u0105t \nksi\u0105\u017ckowo-internetowo-kafejkowy sta\u0142 si\u0119 miejscem tak niezorganizowanym i \nba\u0142aganiarskim jak ksi\u0119garnia w Dubaju. Ksi\u0119garnia, w kt\u00f3rej pracuj\u0105 szalenie \nmili ludzie, w kt\u00f3rej wysy\u0142am faks do Polski za darmo. W kt\u00f3rej dostaj\u0119 lunch \ngratis. W kt\u00f3rej od czasu do czasu pracownicy ponawiaj\u0105 propozycj\u0119 podania kawy \nalbo herbaty. Gdzie w internetowej kafejce surfuj\u0119 ca\u0142kowicie bezp\u0142atnie. \nJestem przecie\u017c przyjacielem i \u017con\u0105 przyjaciela w\u0142a\u015bciciela. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zgubi\u0142 mi si\u0119 gdzie\u015b \ndziadek. Odnajduje go zn\u00f3w we wspomnieniach mamy. Tych, kt\u00f3re mieszaj\u0105 mi si\u0119 \nteraz i pl\u0105cz\u0105. Pozwol\u0119 sobie na przerw\u0119, kt\u00f3rej nikt z was nie zauwa\u017cy. A \nprzerwa dla matki. Niech to b\u0119dzie rozmowa z ni\u0105. Weryfikacja danych \nrodzinnych. Nazwijmy to zbieraniem materia\u0142\u00f3w dowodowych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie jestem w nastroju do \npisania. Taki bezowocny dzie\u0144. W Dubaju. Takie nudne wakacje, \u017ce pisa\u0107 trudno i \npi\u00f3ro ci\u0119\u017ckie. Klawisze klawiatury oporne, tak ze naciska\u0107 trzeba \nniedelikatnie, z energia, kt\u00f3rej nie mam. Do zobaczenia po przerwie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Drrrrr. Dzwonek starej \npodstaw\u00f3wki zawsze wywo\u0142ywa\u0142 u mnie efekt g\u0119siej sk\u00f3rki. Ciarki przechodzi\u0142y po \nplecach. To by\u0142 skuteczny dzwonek. G\u0142osz\u0105cy koniec przerwy. Ten zawiadamiaj\u0105cy \no jej pocz\u0105tku brzmia\u0142 zupe\u0142nie zupe\u0142nie inaczej. Koniec przerwy. Koniec \nleniuchowania, czytania, przysypiania, wylegiwania si\u0119 na niewygodnym krze\u015ble \nksi\u0119garni w Dubaju. Kolejne dwie godziny min\u0119\u0142y. Ja wci\u0105\u017c tutaj. Ju\u017c si\u00f3dma i \nzmierzch, a uwi\u0119ziona w wie\u017cy d\u0142ugow\u0142osa ksi\u0119\u017cniczka zaczyna w\u0105tpi\u0107 w szybkie \npojawienie si\u0119 ksi\u0119cia. W\u0142a\u015bciwie nigdzie nikt mnie nie zamkn\u0105\u0142. Mia\u0142am \nprzyjemno\u015b\u0107 pozna\u0107 idee i opinie pani Cameron. Czyta\u0142am z przyjemno\u015bci\u0105, – \nwci\u0105\u017c jednak tkwi\u0142o we mnie niem\u0105dre poczucie uwi\u0119zienia. Brak klucza do \nmieszkania, brak transportu, znaczne oddalenie i nieobecno\u015b\u0107 m\u0119\u017ca, kt\u00f3rego \nspotkania poza miastem przed\u0142u\u017ca\u0142y si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Czu\u0142am si\u0119 paradoksalnie. \nJak dziecko zamkni\u0119te w domu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przypominaj\u0105 mi si\u0119 rodzinne \nopowie\u015bci o tym jak to zostawiono w domu u babci Danuty ma\u0142\u0105 Ani\u0119, \u015bpi\u0105c\u0105. O \ntym jak Ania obudzi\u0142a si\u0119. Zobaczy\u0142a, \u017ce nikogo nie ma w domu. Znudzona sama \nsob\u0105 i samotno\u015bci\u0105, otworzy\u0142a w ko\u0144cu okno ma\u0142ego domku jednorodzinnego, dwa \nmetry ponad ogrodem pe\u0142nym malw, z widokiem na piaszczysta, wiejsk\u0105, ruchliw\u0105 \ndrog\u0119 – i usiad\u0142a na parapecie. Zacz\u0119\u0142a obserwowa\u0107 i czeka\u0107. Na rozw\u00f3j \nwydarze\u0144. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mia\u0142am nie wi\u0119cej ni\u017c 3 \nlata. Dziadka Tadeusza ju\u017c nie by\u0142o. Zmar\u0142 gdy sko\u0144czy\u0142am rok. Wkr\u00f3tce potem \npojawi\u0142 si\u0119 drugi m\u0105\u017c babci, kt\u00f3rego zacz\u0119\u0142am nazywa\u0107 wujem Sta\u015bkiem. By\u0142 \nspokrewniony z babci\u0105. Nigdy nie zrozumia\u0142am zawi\u0142ej siatki powi\u0105za\u0144 rodzinnych \nze strony mojej matki.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wujek Stasiek zwyk\u0142 \u015bmia\u0107 \nsi\u0119 du\u017co i jowialnie, zwyk\u0142 \u017cartowa\u0107. Mia\u0142 twarde, grube rysy twarzy, dobrze \nzbudowane cia\u0142o, zwinn\u0105 i sprawn\u0105 sylwetk\u0119. Pracowa\u0142 w fabryce mebli, kt\u00f3ra \nzatrudnia\u0142a wielu mieszka\u0144c\u00f3w Wyszkowa i okolic. Jednocze\u015bnie, wraz z bratem, \nco tydzie\u0144 \u201ebi\u0142 \u015bwiniaka\u201d i produkowa\u0142 domowym sposobem domowe w\u0119dliny. \nKie\u0142basa i kaszanka, kt\u00f3rej dzi\u015b nie zjem. (Jak \u015bwietnie smakuj\u0105 w\u0119dliny \nprodukowane na Bliskim Wschodzie – bez wieprzowiny. Mojej matce wydaje si\u0119 to \nniewiarygodne. – Przecie\u017c nic nie mo\u017ce dor\u00f3wna\u0107 domowej roboty w\u0119dlinie, \npolskiej kie\u0142basie!) <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Stasiek by\u0142 osob\u0105 kreatywn\u0105 \ni aktywn\u0105. Zamkni\u0119to pa\u0144stwow\u0105 fabryk\u0119 mebli. Wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w. Na kilka lat. \nWr\u00f3ci\u0142. I zn\u00f3w na kilka. Do Chicago. Tam, znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka angielskiego by\u0142a \nniemal zb\u0119dna. A dzi\u015b, nawet je\u015bli Chicago w kilku dzielnicach jest polskim \ngettem, pomy\u015blne przekroczenie granicy i przetrwanie odprawy celnej i \nprzes\u0142ucha\u0144 bez znajomo\u015bci j\u0119zyka, wsparcia ziomk\u00f3w w USA w postaci list\u00f3w, \nzaprosze\u0144, pieni\u0119dzy mo\u017ce by\u0107 problemem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czasy wujko-Sta\u015bkowe to \nodlegle czasy. Sprzed 11 wrze\u015bnia 2001. Wuj wysy\u0142a\u0142 w\u00f3wczas prezenty w \npaczkach. Babcia mog\u0142a ustroi\u0107 choink\u0119 w jedyne w swoim rodzaju, a dzi\u015b \npopularne, kolorowe koraliki i oryginalne wielkie bombki. Ja dosta\u0142am \u017c\u00f3\u0142tego \nkr\u00f3lika i jaskrawo-r\u00f3\u017cow\u0105 we\u0142n\u0119, z kt\u00f3rej matka zrobi\u0142a mi na drutach sweter. \nBy\u0142 niepowtarzalny. Wzbudza\u0142 zachwyty wychowanych w komunistycznej szaro\u015bci \nr\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W tej chwili wysy\u0142am paczki \nsamej sobie r\u0119kami mojej przyjaci\u00f3\u0142ki na Florydzie. Po kilku latach \npomieszkiwania w USA zebra\u0142a si\u0119 znaczna ilo\u015b\u0107 dobytku, kt\u00f3rego nie zabra\u0142am ze \nsob\u0105 do Polski. Nie przypuszcza\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce anulowana b\u0119dzie moja wiza \nturystyczna. \u017be niemo\u017cliwe stanie si\u0119 uzyskanie wizy B1, pracowniczej. \u017be \npodr\u00f3\u017c powrotna z Meksyku do Stan\u00f3w b\u0119dzie niemo\u017cliwa. Historia paczek powtarza \nmi si\u0119 jak przekle\u0144stwo. Przeprowadzka do Francji i ucieczka stamt\u0105d \u2013 paczki z \nFrancji. <\/span>Wyjazd z USA i nie-przyjazd do \n\u2013 paczki z USA. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nStasiek wr\u00f3ci\u0142 do Polski w dniu mojej rocznicy \nkomunii, kt\u00f3ra odbywa\u0142a si\u0119 wedle zasad ko\u015bcio\u0142a katolickiego, uroczy\u015bcie i na \nwz\u00f3r pierwszej komunii \u015bwi\u0119tej. Szczeg\u00f3\u0142y? Zapewne jakie\u015b recytacje, bia\u0142e \nsukienki, psalmy, hymny, kazania, przyj\u0119cie op\u0142atka – przy o\u0142tarzu na j\u0119zyk, \ntradycyjnie. Dzi\u015b zdaje mi si\u0119 to nie lada sztuk\u0105 i nie lada udziwnieniem. \nZwyczajem ma\u0142o estetycznym i niehigienicznym. Popieram protestanckie \nprzyjmowanie komunii \u201ena r\u0119k\u0119\u201d. Dotkni\u0119cie sakramentu d\u0142oni\u0105 jest \n\u015bwi\u0119tokractwem? By\u0107 mo\u017ce, ale nie znajduj\u0119 alternatywy dla chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy \nwierz\u0105 w \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie Chrystusa. W czym problem ? Czy \u015bwi\u0119ty \nTomasz niedowiarek nie wk\u0142ada\u0142 palc\u00f3w w rany Jezusa? Czy nie dotyka\u0142a jego st\u00f3p \nMagdalena i jego twarzy Weronika? Nie zauwa\u017cy\u0142am, aby Chrystus m\u00f3wi\u0142 \ngdziekolwiek o swojej nietykalno\u015bci. Przeciwnie. By\u0142 bliski i zawsze obecny.<\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tu\u017c po powt\u00f3rnym, uroczystym \nprzyj\u0119ciu komunii, wyznaniu wiary w Boga i ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w nowozbudowanym, \nnie\u0142adnym ko\u015bciele w Stasinie, jecha\u0142y\u015bmy z matk\u0105 same do Wyszkowa. Maluszkiem \n126p. Matka by\u0142a w\u00f3wczas nowo ochrzczonym kierowc\u0105. Jej pierwsza daleka trasa. \nOjciec do dzi\u015b opowiada przy imieninowych okazjach jak dr\u017ca\u0142 o to, czy \u017cona \nporadzi sobie w drodze. Aparaty kom\u00f3rkowe nie by\u0142y jeszcze tak powszechne, cho\u0107 \nsprzedawano ju\u017c wielkie, niepor\u0119czne kom\u00f3ry, fatalnie drogie. A \u017cona poradzi\u0142a sobie \njak najlepiej. Dotar\u0142y z c\u00f3rk\u0105 do Wyszkowa ca\u0142e i zdrowe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Wyszk\u00f3w by\u0142 synonimem wakacji. To by\u0142o leniuchowanie i zabawy nad \nstawami za domem babci. Na \u0142\u0105kach, na wa\u0142ach przeciwpowodziowych, w wiklinie \nnad rzek\u0105, nad samym Bugiem. Lata by\u0142y tam zawsze pi\u0119kne. G\u0119sta, \nsoczystozielona trwawa porasta\u0142a \u0142\u0105ki, bardzo wysoko. Zbiera\u0142am kwiaty, robi\u0142am \nwianki. Spacerowa\u0142am godzinami. Po k\u0105pieli, przed k\u0105piel\u0105. Ale najpierw \nbudzili\u015bmy si\u0119 rano, ja i Mateusz, wybiegali\u015bmy na zewn\u0105trz, aby poczu\u0107 ch\u0142\u00f3d \nbetonu chodnika. Odnale\u017a\u0107 babci\u0119, kt\u00f3ra na nogach by\u0142a ju\u017c od \u015bwitu. Bieg\u0142o si\u0119 \ndo niej, a <\/span>potem ju\u017c do furtki przy \n\u015bcianie zas\u0142oni\u0119tej pn\u0105cym, zielonym winogronem, o drobnych kulkach, tu\u017c przy \nczworok\u0105cie ogrodu pe\u0142nego malw, s\u0142onecznik\u00f3w i lilii z zadartym nosem. I dalej \nrusza\u0142o si\u0119 susami od furtki przez piaszczyst\u0105 drog\u0119 na \u0142\u0105ki, z \u0142\u0105k na wa\u0142 i \nwiklinami wprost nad rzek\u0119. St\u0105d ju\u017c rzut kamieniem. Trawa ros\u0142a daleko, a\u017c tam \nnad rzek\u0105. Dotyka\u0142a piaszczystego skrawka pla\u017cy, zagarnia\u0142a jej teren i zn\u00f3w cofa\u0142a \nsi\u0119. Piach by\u0142 ciep\u0142y. Woda, poza obszarami p\u0142ycizn, lodowata, rw\u0105ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niebezpieczna rzeka \u2013 m\u00f3wili \nstarsi i opowiadali rozmaite historie o tym kto, kiedy, \nw kt\u00f3rym roku i jak uton\u0105\u0142. Ka\u017cdego lata zdarza\u0142y si\u0119 wypadki, a zw\u0142aszcza \u2013 \nm\u00f3wili \u2013 trzeba uwa\u017ca\u0107, gdy kto dobrze umie p\u0142ywa\u0107. Bo za du\u017co hardo\u015bci i \npewno\u015bci siebie. A rzeka jest zdradliwa, kryje wiry w miejscach, w kt\u00f3rych nie \nspodziewamy si\u0119 ich napotka\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ojciec zn\u00f3w opowiada\u0142 \nhistori\u0119 o tym jak pewnego wieczoru, po wypiciu znacznej ilo\u015bci trunk\u00f3w uda\u0142 \nsi\u0119 z kolegami nad rzek\u0119. I ot, zapragn\u0119li pop\u0142ywa\u0107. Kto\u015b rzuci\u0142 wyzwanie \u2013 \nprzep\u0142yn\u0105\u0107 rzek\u0119 wp\u0142aw. I zgodzili si\u0119 wszyscy niewiele my\u015bl\u0105c. Wszyscy \u015bwietni \np\u0142ywacy, pewni siebie. Ci\u0119\u017cko p\u0142yn\u0105\u0107 w poprzek rzeki. Nurt Bugu by\u0142 niezwykle \nsilny. Znosi\u0142o. P\u0142yn\u0119li w okolicy mostu na Zim\u00f3wku. Nie wszyscy jednak \ndop\u0142yn\u0119li. Jeden z przyjaci\u00f3\u0142 nie da\u0142 rady, nazbyt zaufa\u0142 swoim si\u0142om. Uton\u0105\u0142. \nW tej chwili ten m\u0142ody cz\u0142owiek jest tylko wspomnieniem dla mnie, u\u0142amkiem \nhistorii ojcowskiej. Nie by\u0142o tak jednak w przypadku \u015bmierci jednego z moich \nwuj\u00f3w, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zgin\u0105\u0142 w Bugu. Po kilku dniach wy\u0142owiono jego cia\u0142o. \nZniekszta\u0142cone, nabrzmia\u0142a fizjonomia, odra\u017caj\u0105ca sino\u015b\u0107 sk\u00f3ry topielca. \nOkrutna i nieestetyczna \u015bmier\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Historie topielc\u00f3w nie \nzmniejszy\u0142y jednak nigdy naszej dzieci\u0119cej ochoty na k\u0105piel \nw rzece. By\u0142am zawsze ostro\u017cn\u0105 dziewczynk\u0105, nie porywa\u0142am si\u0119 na wyczyny takie \njak przep\u0142yni\u0119cie rzeki wp\u0142aw, a cho\u0107by i tylko do pierwszego czy drugiego \nprzes\u0142a mostu. Ba\u0142am si\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Inaczej by\u0142o jednak podczas \nwyprawy pontonem z nurtem rzeki. By\u0142 ojciec. Matka zdecydowanie odm\u00f3wi\u0142a \nudzia\u0142u w wyprawie, wi\u0119c jedynie nas troje stanowi\u0142o za\u0142og\u0119 pontonu. Ojciec, \nbrat i ja. To by\u0142 \u015bwietny uk\u0142ad. Po kilku godzinach w\u0142a\u015bnie mama czeka\u0142a na nas \nna brzegu rzeki, gdzie zako\u0144czyli\u015bmy sp\u0142yw. Nasz\u0105 star\u0105, wielk\u0105, czarn\u0105 wo\u0142g\u0105, \nkt\u00f3r\u0105 podarowa\u0142 nam wuj Stasiek po wyje\u017adzie do Stan\u00f3w, wr\u00f3cili\u015bmy do Wyszkowa. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Na Zim\u00f3wek wje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 z \nka\u017cdej strony z g\u00f3rki. To by\u0142o osiedle po\u0142o\u017cone bardzo nisko. Co roku \nniekt\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w podmywa\u0142o, gdy wiosn\u0105 Bug wylewa\u0142, gdy woda przerwa\u0142a \nwa\u0142y. Dom babci, cz\u0119\u015b\u0107 bli\u017aniaka, sta\u0142 przy piaszczystej drodze. Po jej drugiej \nstronie ju\u017c tylko jak okiem si\u0119gn\u0105\u0107 \u0142\u0105ki i wa\u0142y. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przed domem ma\u0142y ogr\u00f3d \nkwiat\u00f3w, w\u0105ski wjazd na podw\u00f3rko, niemal zbyt w\u0105ski dla samochodu tak wielkiego \njak stara, rosyjska wo\u0142ga. Podw\u00f3rze do\u015b\u0107 obszerne, dzielone \nz s\u0105siadami z drugiej po\u0142owy bli\u017aniaka, z kt\u00f3rymi, poniewa\u017c by\u0142a to cz\u0119\u015b\u0107 \nsk\u0142\u00f3conej rodziny, nie zamienia\u0142o si\u0119 nigdy ani s\u0142owa. Nie utrzymywa\u0142o si\u0119 \nkontakt\u00f3w. Sytuacja groteskowa \ni paradoksalna, kt\u00f3ra trwa\u0142a przez wiele lat. Pani ciocia zza \u015bciany by\u0142a \neks-\u017con\u0105 wuja Sta\u015bka. Babcia serdecznie jej nie znosi\u0142a. By\u0142 te\u017c inny jaki\u015b \npow\u00f3d zatargu, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142o dzi\u015b ju\u017c trudno zrozumie\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ka\u017cda z kobiet chodzi\u0142a \nuwa\u017cnie po w\u0142asnym w\u0105ziutkim chodniku. Po stronie babcinej prowadzi\u0142 on od \nschod\u00f3w szaroburych, betonowych, z barierk\u0105, zawsze ch\u0142odnych pod dotykiem \nbosych st\u00f3p, w stron\u0119 parkanu i zacienionego przez wysok\u0105 wi\u015bni\u0119 ma\u0142ego kawa\u0142ka \nprzestrzeni, gdzie sta\u0142 st\u00f3\u0142 i kilka krzese\u0142. Potem wzd\u0142u\u017c \u201eletniaka\u201d. Tak \nnazywali\u015bmy szereg pomieszcze\u0144 w podw\u00f3rzu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsza z brzegu letnia \nkuchnia. Dalej pokoje, w kt\u00f3rych pewnego zimnego dnia wybuch\u0142 po\u017car. Kto\u015b \npozostawi\u0142 na noc samotn\u0105, w\u0142\u0105czon\u0105 \u201efarelk\u0119\u201d, czyli ma\u0142y grzejnik elektryczny. \nNie wiadomo, jak dok\u0142adnie dosz\u0142o do po\u017caru. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chodnik betonowy prowadzi\u0142 \ndo ogrodu, do kt\u00f3rego przylega\u0142 staw zaro\u015bni\u0119ty pa\u0142k\u0105 wodn\u0105, kacze\u0144cami i \ntrzcin\u0105. Babcia uprawia\u0142a grz\u0105dki pe\u0142ne truskawek, pomidory na tyczkach, \nrzodkiewki, marchewk\u0119, kartofle. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ogr\u00f3d przypomina\u0142 ten w \nStasinie, u babci Mani, zlikwidowany tu\u017c przed pojawieniem si\u0119 szklarni. W niej \nrodzice produkowali w pocie czo\u0142a asparagus, potem pomidory. Nast\u0119pnie \nrozsiad\u0142y si\u0119 wielkopa\u0144sko na ca\u0142ej przestrzeni chwasty r\u00f3\u017cnej ma\u015bci. Szklana \nskrzynka sta\u0142a si\u0119 z\u0142omowiskiem i sk\u0142adem rzeczy niepotrzebnych, kt\u00f3re \u201eszkoda \nwyrzuci\u0107\u201d. A\u017c do momentu rozebrania kawa\u0142ka po kawa\u0142ku. Trzeba nam by\u0142o \nprzestrzeni w Stasinie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce po\u0142owa terenu podw\u00f3rza przestaje \nnale\u017ce\u0107 do naszej rodziny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span>W \nWyszkowie produkowano zielenin\u0119 jedynie na w\u0142asny u\u017cytek. Ogr\u00f3d nie by\u0142 \nma\u0142y, <\/span>ale babcia, nie-inwalidka, ale \nca\u0142kowicie sprawna, do\u015b\u0107 pot\u0119\u017cna, zwinna kobieta potrafi\u0142a si\u0119 \u201eobrobi\u0107\u201d \nca\u0142kowicie samodzielnie. Musia\u0142y jej wystarczy\u0107 popo\u0142udnia i soboto-niedziele, \nbo, w przeciwie\u0144stwie do drugiej babci, by\u0142a kobiet\u0105 pracuj\u0105c\u0105. A pracowa\u0142a w \nszpitalu, jako salowa. Czasami nawet zabiera\u0142a mnie ze sob\u0105. Gdy rodzice w \ndalekim Stasinie, a wuj w Ameryce. Najciekawsze by\u0142y nocne zmiany. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do szpitala sz\u0142o si\u0119 na \npiechot\u0119, na prze\u0142aj, przez most. D\u0142ugi i pe\u0142en dziur, most kolejowy. Nie ba\u0142am \nsi\u0119. Babcia sz\u0142a obok, pewnie trzymaj\u0105c mnie za r\u0119k\u0119. Oddzia\u0142 po\u0142o\u017cniczy, gdzie \npracowa\u0142a babcia by\u0142 zawsze bardzo ruchliwy. Mnie jednak kazano siedzie\u0107 w \nma\u0142ej salce dla personelu. Inne salowe, kole\u017canki babci zagadywa\u0142y mnie i \nroz\u015bmiesza\u0142y. Nie nudzi\u0142am si\u0119. Szpital by\u0142 miejscem niecodziennym. \nZastanawia\u0142am si\u0119, co dzieje si\u0119 tam za drzwiami, spoza kt\u00f3rych dociera\u0142y \nst\u0142umione krzyki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podoba\u0142y mi si\u0119 zielone \nstroje lekarzy. Lubi\u0142am chodzi\u0107 z babci\u0105 i ogl\u0105da\u0107 spoza szyby male\u0144kie, \nzawini\u0119te w bety noworodki. Le\u017ca\u0142y w \u0142\u00f3\u017ceczkach na wysokich nogach. By\u0142y troch\u0119 \ndo siebie podobne, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych, kt\u00f3re ogl\u0105da\u0142am nie mia\u0142a w\u0142os\u00f3w. Czu\u0142am si\u0119 \nbardzo dumna, bo ja mia\u0142am w\u0142osy przy urodzeniu. Nale\u017ca\u0142am do tych odmiennych. \nTo by\u0142y moje pierwsze przejawy indywidualizmu.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W drodze powrotnej ze \nszpitala, z mostu kolejowego niedaleko by\u0142o ju\u017c na Kazinowo. Wa\u0142em sz\u0142y tory \nkolejowe, kt\u00f3re wiod\u0142y a\u017c stacji, na przeciwko kt\u00f3rej mieszkali kuzyni. Synowie \nbrata wuja Sta\u015bka. By\u0142o ich trzech. Lubi\u0142am najm\u0142odszego, kt\u00f3ry by\u0142 moim \nr\u00f3wie\u015bnikiem i najwi\u0119kszym na \u015bwiecie urwisem i zawadiak\u0105. Mia\u0142 jednak r\u00f3wnie\u017c \ndu\u017co uroku. Czarowa\u0142, zaczepia\u0142, i flirtowa\u0142. Bardzo mi si\u0119 podoba\u0142 \u2013 jego \nblond czupryna \ni szczup\u0142a sylwetka. By\u0142am w nim zakochana. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie nasza \nrozmowa na trzepaku na podw\u00f3rzu rodziny Dedziak\u00f3w uzmys\u0142owi\u0142a mi, \u017ce moje \nuczucia s\u0105 odwzajemnione <\/span>(a mo\u017ce po \nprostu jeszcze raz da\u0142am si\u0119 zwie\u015b\u0107 naiwno\u015bci, kt\u00f3ra do dzi\u015b p\u0142ata mi figle) i \npytanie Jacka \u2013 Czy kuzyni mog\u0105 si\u0119 \u017ceni\u0107? \u2013 przyj\u0119\u0142am jak swego rodzaju \ndeklaracj\u0119 i powa\u017cnie rozwa\u017cane zagadnienie. Figlarz. Dzieci\u0119ce mrzonki.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDzi\u015b najdro\u017cszy m\u00f3j kuzyn zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ju\u017c i \no\u017ceni\u0107 i wnie\u015b\u0107 pozew o rozw\u00f3d z \u015bliczn\u0105 brunetk\u0105 z Mazur. A ja nawet jednego \nzwi\u0105zku nie jestem w stanie sprowadzi\u0107 na solidne tory, tak abym mog\u0142a by\u0107 \npewna, \u017ce mnie i mojemu Pakista\u0144czykowi pisana jest wsp\u00f3lna, \u015bwietlana \nprzysz\u0142o\u015b\u0107. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Z trzepaka u Dedziak\u00f3w \nwidoczna by\u0142a, z jednej strony, piaszczysta droga, za ni\u0105 wa\u0142 i stacja \nkolejowa, z drugiej za\u015b wzg\u00f3rze i drewniany dom s\u0105siad\u00f3w \u2013 kuzyn\u00f3w. To by\u0142a \nrodzina dziwak\u00f3w. Ich mieszkanie to obszar niezagospodarowanej, zagraconej \nprzestrzeni. Niesprz\u0105tni\u0119te zabawki, niepozmywane statki, niebosi\u0119\u017cna g\u00f3ra \nnieuprasowanej bielizny \nw pokoju, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 za graciarnio-pralni\u0119, i w innych, kt\u00f3re mia\u0142y sobie \nwiadome przeznaczenie. Chaos. I tylko wie\u015bci dotar\u0142y do mnie du\u017co p\u00f3\u017aniej, o \ntym, \u017ce wuj, g\u0142owa rodziny, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. JAK to? – Powiesi\u0142 si\u0119. Tak \npo prostu. Nikt do ko\u0144ca nie wie – dlaczego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u015amier\u0107 w rodzinie, je\u015bli \noddalona, je\u015bli by\u0142a to \u015bmier\u0107 osoby niezbyt bliskiej, do kt\u00f3rej obecno\u015bci nie \nzd\u0105\u017cy\u0142am przywykn\u0105\u0107, nie wywiera\u0142a na mnie wi\u0119kszego wra\u017cenia. Kto\u015b by\u0142 \ni znikn\u0105\u0142. M\u00f3wiono jeszcze chwil\u0119 o nim, potem m\u00f3wiono mniej. Te historie \nciekawi\u0142y \ni s\u0142uchanie ich, jak s\u0142uchanie plotek \u2013 wci\u0105ga\u0142o i pasjonowa\u0142o. To by\u0142a jedyna \ninteresuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 odwiedzin u rodziny. A wi\u0119c – ten i tamten mieszkali w tym i \ntamtym domu, zwykli robi\u0107 to i owo, byli szcz\u0119\u015bliwi, nie byli szcz\u0119\u015bliwi, nie \nznosili si\u0119 nawzajem, mieli problemy, mieli dzieci, nie mieli dzieci, a\u017c tu \nnagle pewnego roku dnia miesi\u0105ca przydarzy\u0142o im si\u0119 to i owo, i ot pomarli. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nJu\u017c jednak \u015bmier\u0107 tej kobiety, o tak \nmatczynych zachowaniach, tej kt\u00f3ra nazywa\u0142a mnie pestk\u0105 i bra\u0142a do siebie \nwieczorem pod pierzyn\u0119, i pozwala\u0142a ogrza\u0107 ma\u0142e stopy obok jej ciep\u0142ego \nkobiecego cia\u0142a, to by\u0142o wydarzenie zupe\u0142nie inne. Istotne, trudne, \nniezrozumia\u0142e. \nW wieku pi\u0119tnastu lat odczuwa\u0142am chorob\u0119 i \u015bmier\u0107 babci Danusi jako co\u015b \ngwa\u0142townie niesprawiedliwego i niezrozumia\u0142ego. Chorowa\u0142a kilka lat. Lekka \npoprawa, potem zn\u00f3w pogorszenie zdrowia. Bardzo p\u00f3\u017ano zdecydowa\u0142a si\u0119 na \noperacj\u0119 woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego. Operacja by\u0142a kosztowna, leczenie r\u00f3wnie\u017c. \nLekarze jeszcze po jej \u015bmierci upominali si\u0119 o pieni\u0105dze. Nigdy nie powiedzieli \nnikomu, co by\u0142o rzeczywist\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci. Oczywi\u015bcie rak. Kiedy si\u0119 to \njednak zacz\u0119\u0142o? Jak post\u0119powa\u0142a choroba i czy mo\u017cna by\u0142o j\u0105 zatrzyma\u0107, uchroni\u0107 \nbabci\u0119 od \u015bmierci? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZawsze b\u0119d\u0119 mia\u0142a przed oczami ostatnie tygodnie \njej \u017cycia. Schud\u0142a, by\u0142a cieniem samej siebie, nie mia\u0142a si\u0142y si\u0119 porusza\u0107, \nwsta\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka. Widz\u0119 moj\u0105 matk\u0119 pochylaj\u0105c\u0105 si\u0119 nad ni\u0105. Widz\u0119, \u017ce nie potrafi \npowstrzyma\u0107 \u0142ez, spogl\u0105daj\u0105c na swoj\u0105 matk\u0119, kt\u00f3ra nie ma ju\u017c nawet si\u0142y na \nu\u015bmiech i rozmow\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Od \u015bmierci babci Danuty \nprzestali\u015bmy je\u017adzi\u0107 do Wyszkowa. Moje wspomnienia powoli zamazuj\u0105 si\u0119. \nZacieraj\u0105 si\u0119 kontury obrazu ma\u0142ego osiedla, jakim by\u0142 Zim\u00f3wek. Nie wiem jak \nwygl\u0105da teraz, nie wiem, co si\u0119 zmieni\u0142o. Kto zbudowa\u0142 dom, kto umar\u0142 i kto si\u0119 \nnarodzi\u0142. Dawno nie ma ju\u017c babci Danuty. Zapewne nie ma ju\u017c \u017cadnych \u015blad\u00f3w jej \nobecno\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wuj Stasiek przeprowadzi\u0142 \nsi\u0119, o\u017ceni\u0142 i zbudowa\u0142 nowy dom. Wiedzie nowe \u017cycie. Chcia\u0142abym go zn\u00f3w \nzobaczy\u0107, mimo \u017ce rodzice nie utrzymuj\u0105 z nim kontakt\u00f3w. Pewne nie mieliby\u015bmy \nsobie wiele do powiedzenia. Przesz\u0142o\u015b\u0107 zamyka si\u0119 nieraz tak szczelnie, \u017ce nie \nspos\u00f3b do niej wr\u00f3ci\u0107. Zbyt trudno wzbudzi\u0107 w sobie ch\u0119\u0107 rozmowy i spotkania. \nPrzekona\u0107, \u017ce warto. To, co przesz\u0142e, nigdy w pe\u0142ni nie przemija. Zmru\u017cenie \noczu niew\u0105tpliwie pomaga. Jakimowski i Zamachowski maj\u0105 racj\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Takie wra\u017cenie towarzyszy mi \nw domu w Stasinie. Dziadek Albin, kt\u00f3ry odszed\u0142 trzy lata temu wci\u0105\u017c jest \nobecny. Usun\u0119li\u015bmy z pokoju jego wielki st\u00f3\u0142 krawiecki i starego \u0142ucznika. \nWci\u0105\u017c wisi jednak wielkie, krawieckie lustro. Stoi w przedpokoju starodawny, \nwysoki wieszak z wywini\u0119tymi ku g\u00f3rze, jak rogi bawole, ramionami. Wisi portret \ndziadka \nw du\u017cym pokoju, stoi w babcinej sypialni jego \u0142\u00f3\u017cko. A w moim pokoju – jego \nstare radio na lamp\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3remu z uchem przy g\u0142o\u015bniku s\u0142ucha\u0142 niegdy\u015b \nWolnej Europy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Trudno jest mi dzi\u015b przywo\u0142a\u0107 posta\u0107 tego cz\u0142owieka z lat, gdy u\u015bmiecha\u0142 \nsi\u0119 tak cz\u0119sto, z czas\u00f3w, gdy jeszcze szy\u0142, siedz\u0105c bokiem na swoim wielkim, \ndrewnianym, krawieckim stole. Coraz trudniej odtworzy\u0107 w pami\u0119ci jego ruchy \nwprawnego krawca, gdy fastrygowa\u0142 p\u0142aszcz, podk\u0142ada\u0142 podszewk\u0119, ale najpierw \nmierzy\u0142, zaznacza\u0142 myd\u0142em krawieckim, kroi\u0142 i poprawia\u0142, i prasowa\u0142. Wszystko \nna miar\u0119. Wszystko doprowadzone do perfekcji. Ci sami zawsze klienci od lat. \nWierni starym fasonom i dawnej metodzie krawieckiej. Trudno przypomnie\u0107 sobie \ng\u0142ow\u0119 dziadka pochylon\u0105 nad \u201erobot\u0105\u201d inaczej jak pokryt\u0105 siwymi w\u0142osami, z \ndu\u017cymi zakolami po bokach. Nie wiem, jaki by\u0142 pierwotny kolor jego w\u0142os\u00f3w. \nLubi\u0142am my\u015ble\u0107, \u017ce by\u0142 blondynem \u2013 w ko\u0144cu na imi\u0119 dano mu Albin, czyli z \n\u0142aci\u0144ska \u201eBia\u0142y\u201d. W moich wspomnieniach ten cz\u0142owiek na zawsze pozostanie \nszczup\u0142ym, bia\u0142ow\u0142osym, \u015bredniego wzrostu staruszkiem, o \u017cylastych ramionach i \nsprawnych nogach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do dzi\u015b roz\u015bmiesza mnie to, \nw jaki spos\u00f3b przygotowywa\u0142 si\u0119 do jazdy rowerem, spinaj\u0105c szerokie nogawki \nspodni spinaczami do bielizny. Drewnianymi spinaczami starej daty. Dziadek \nwsz\u0119dzie je\u017adzi\u0142 rowerem. To by\u0142 jedyny pojazd, jaki zdo\u0142a\u0142 ujarzmi\u0107. Nigdy nie \nnauczy\u0142 si\u0119 je\u017adzi\u0107 ani motorowerem ani samochodem. Pami\u0119tam histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 \nopowiada\u0142 ojciec \u2013 jak to dziadek, wybieraj\u0105c si\u0119 do pobliskiego Otwocka \nmotorkiem, dzielnie jecha\u0142 praw\u0105 stron\u0105 drogi, pewny siebie. Przy najbli\u017cszym \njednak skrzy\u017cowaniu zsiada\u0142 z motoroweru i na piechotk\u0119 przeprowadza\u0142 pojazd na \ndrug\u0105 stron\u0119, po przej\u015bciu dla pieszych. Rower towarzyszy\u0142 mu wsz\u0119dzie. Je\u017adzi\u0142 \nnim po prowiant dla kolonist\u00f3w w Stasinie, po materia\u0142, na targ do Otwocka, do \nko\u015bcio\u0142a na plac budowy. W wieku blisko 70 lat nie by\u0142 jeszcze zbyt stary i \nniedo\u0142\u0119\u017cny, aby chodzi\u0107 po rusztowaniach nowego ko\u015bcio\u0142a i pracowa\u0107 \u201ena \nwysoko\u015bci\u201d.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie ba\u0142 si\u0119. Zawsze \nstarcza\u0142o mu si\u0142 i energii. Dopiero choroba powstrzyma\u0142a go w biegu. Odebra\u0142a \nenergi\u0119 i sprawno\u015b\u0107 cia\u0142a, a ostatecznie \u015bwiadomo\u015b\u0107. Alzheimer. Tak si\u0119 \nnazywa\u0142a dolegliwo\u015b\u0107, na kt\u00f3r\u0105 cierpia\u0142 na pewno od wielu lat. Nazywa\u0142 to \nskleroz\u0105. Zaniki pami\u0119ci stawa\u0142y si\u0119 jednak niebezpiecznie du\u017ce z up\u0142ywem \nczasu. Dopiero na kilka lat przed \u015bmierci\u0105 lekarze podali diagnoz\u0119. W Polsce \nnie by\u0142a to jeszcze bardzo znana choroba. Nie istnieje do dzi\u015b jedyne i \nskuteczne na ni\u0105 lekarstwo. Po ustaleniu diagnozy dziadek zacz\u0105\u0142 bra\u0107 leki, \nkt\u00f3re wtedy ju\u017c nie mog\u0142y zatrzyma\u0107 procesu utraty pami\u0119ci \ni zniedo\u0142\u0119\u017cnienia. \u0141agodzi\u0142y jednak objawy choroby, uspokaja\u0142y. Wprowadza\u0142y w \nstan bierno\u015bci i anemii. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Wielokrotnie zastanawia\u0142am si\u0119 \nw\u00f3wczas, dlaczego jeste\u015bmy tak bezradni. Dlaczego nie potrafimy si\u0119 uchroni\u0107 \nprzed wypadkami i chorobami. Nie kontrolujemy nic poza dat\u0105 swojej \u015bmierci. Gdy \ndecydujemy si\u0119 j\u0105 przyspieszy\u0107. O, jak to niereligijnie, jak to wiaro\u0142omczo! Co \nza ateistyczne, tolerancyjne podej\u015bcie do sprawy \u015bmierci. Samob\u00f3jstwo? \nEutanazja? Popieram, nie popieram, jestem za, jestem przeciw\u2026 <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNie popieram. Z zainteresowaniem obejrza\u0142am jednak \nniedawno \u201eNajazd barbarzy\u0144c\u00f3w\u201d, ci\u0105g ruchomych obraz\u00f3w produkcji kanadyjskiej, \nkt\u00f3ry zdoby\u0142 Oskara. \u015awiadomie, \u015bwiatopogl\u0105dowo nie akceptuj\u0119 aktu odbierania \nsobie \u017cycia. Jednak cierpi\u0119 patrz\u0105c na cudze cierpienie. Buntuj\u0119 si\u0119 przeciwko \nbezradnemu spogl\u0105daniu na osob\u0119, kt\u00f3rej b\u00f3l \u0142agodz\u0105 ju\u017c tylko silne \u015brodki \nodurzaj\u0105ce. Tej osoby, kt\u00f3ra cofa si\u0119 w rozwoju do stadium dziecka, kt\u00f3r\u0105 \nopuszcza \u015bwiadomo\u015b\u0107 samej siebie, cho\u0107 duch na pewno jeszcze nie opu\u015bci\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMimo moich do\u015b\u0107 radykalnych przekona\u0144, mimo decyzji, \nkt\u00f3re podj\u0119\u0142am kilka lat temu, co do wiary i sposobu \u017cycia, wci\u0105\u017c wierz\u0119 w \nzmiany. W ewolucj\u0119 przekona\u0144 i wahania. W nieustanne podejmowanie decyzji, \nci\u0105g\u0142e wybory, kt\u00f3re wiod\u0105 nas do celu, albo zwodz\u0105 nas na manowce. Wierz\u0119 \njednocze\u015bnie w czarne i bia\u0142e, w zasady nienaruszalne i w p\u00f3\u0142cienie zar\u00f3wno. W \nszaro\u015bci i mniejsze z\u0142o. W kompromisy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMo\u017ce babcia Marianna by\u0142aby szcz\u0119\u015bliwsza, gdyby nie \nmusia\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 m\u0119\u017cem jak dzieckiem w ostatnich latach jego \u017cycia. A mo\u017ce \nnigdy nie pozwoli\u0142aby, aby kto inny si\u0119 nim zajmowa\u0142. Tata do ko\u0144ca \u017cycia \nb\u0119dzie mia\u0142 wyrzuty sumienia, \u017ce ojciec jego zmar\u0142 w szpitalu. Sam. Pami\u0119tam \njak dzie\u0144 przed \u015bmierci\u0105 dziadka m\u00f3wi\u0142: <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n\u2013 Zabierzmy go stamt\u0105d. Powinni\u015bmy go zabra\u0107. – Kto\u015b \npowiedzia\u0142 wtedy, zaraz po tym, jak dotar\u0142a do nas wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci, \nnazajutrz \u2013 Dziadek sam wybra\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMo\u017ce by\u0142o w\u0142a\u015bnie tak. Mo\u017ce ju\u017c od kilku lat \ntowarzyszy\u0142 samemu sobie, swojemu cia\u0142u, jakby obok, jak cie\u0144, jak sobowt\u00f3r. \nMo\u017ce od dawna ju\u017c pragn\u0105\u0142 odej\u015b\u0107. Te niekontrolowane ataki histerii, ataki \ngniewu. On od dawna ju\u017c \u017cy\u0142 przesz\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a miejsce tera\u017aniejszo\u015bci. \nTo, co dawne by\u0142o realne i bliskie. To, co obecne \u2013 nieistniej\u0105ce. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNie poznawa\u0142 otoczenia i domownik\u00f3w. Jedynie do \nmojego ojca m\u00f3wi\u0142 jeszcze po imieniu \u2013 Jan. Tylko on i bacia m\u00f3gli si\u0119 nim opiekowa\u0107. \nNie wzbudzali gniewu i sprzeciwu. Ka\u017cdy z nas sta\u0142 si\u0119 ju\u017c dawno kim\u015b obcym, \npostaciami-cieniami z przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3re wskrzesza\u0142 i nadawa\u0142 im imiona, wedle \ndyktanda w\u0142asnej wyobra\u017ani i popl\u0105tanej paj\u0119czyny pami\u0119ci.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dziadek zmar\u0142 w 2001. Chc\u0119 \nmy\u015ble\u0107, \u017ce jest tam gdzie\u015b, w niebie, w za\u015bwiatach, kt\u00f3re wsp\u00f3lne s\u0105 dla \nrozmaicie wierz\u0105cych w Boga jednoosobowego. Chc\u0119 wierzy\u0107 w powt\u00f3rne spotkanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy s\u0142ucham s\u0142\u00f3w babci \nMarianny, jak nazywa\u0142 j\u0105 m\u0105\u017c, my\u015bl\u0119 mimo wszystko \no \u015bmierci. Gdy m\u00f3wi, z sobie w\u0142a\u015bciw\u0105, troch\u0119 przewrotn\u0105, troch\u0119 smutn\u0105 nut\u0105 \u2013 \nNo, ja to ju\u017c nied\u0142ugo na tym \u015bwiecie pob\u0119d\u0119. – Gdy wyje\u017cd\u017cam zn\u00f3w na d\u0142u\u017cej \nlub kr\u00f3cej, a ojciec stroi \u017carty i pr\u00f3buje j\u0105 oszuka\u0107 twierdz\u0105c, \u017ce po raz \nkolejny postanowi\u0142am si\u0119 wyprowadzi\u0107. Gdy nak\u0142ania babci\u0119, by mnie u\u015bciska\u0142a – \nprzecie\u017c nie wiadomo, kiedy wr\u00f3c\u0119. A ona niedowierzaj\u0105cym i zdezorientowanym \nwzrokiem spogl\u0105da na wszystkich obecnych. Ja zaprzeczam ze \u015bmiechem. A po kilku \ndniach dzwoni\u0119 z daleka i s\u0142ysz\u0119 t\u0119 rado\u015b\u0107 w jej g\u0142osie, bo mo\u017ce mi przekaza\u0107 \n\u017cyczenia, zapyta\u0107 o pogod\u0119 i odebra\u0107 \u017cyczenia zdrowia. I wprowadzi\u0107 mnie w stan \nzdumienia, przekazuj\u0105c uca\u0142owania dla mojego m\u0119\u017cczyzny. Jest taka jak dawniej. \nWeso\u0142a, a jednocze\u015bnie zrz\u0119dliwa. Beztroska i naiwna. Podejrzliwa i ciekawska. Nie \npami\u0119tam jej innej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Moje pierwsze wspomnienia \nzwi\u0105zane z babci\u0105 Mari\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z najwcze\u015bniejszymi latami dzieci\u0144stwa. \nDziadkowie prowadzili kolonie letnie, letnisko. Domowe warunki, domowe \njedzenie. Opieka domowej piel\u0119gniarki \u2013 mama, po \u015blubie z tat\u0105, wci\u0105\u017c pomaga\u0142a \nopiekowa\u0107 si\u0119 dzie\u0107mi z Warszawki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ca\u0142y dom zastawiony by\u0142 \n\u0142\u00f3\u017ckami z gatunku szpitalnych, z pr\u0119t\u00f3w metalowych malowanych na bia\u0142o. \nSpr\u0119\u017cyny przykrywa\u0142 siennik. W nocy s\u0142ycha\u0107 by\u0142o ka\u017cde poruszenie dzieci, kt\u00f3re \nwierci\u0142y si\u0119, wstawa\u0142y, przekr\u0119ca\u0142y na drugi bok. Nad ranem wylegali\u015bmy wszyscy \nna zewn\u0105trz. Myli\u015bmy si\u0119 w wielkich miedzianych miskach. Potem co\u015b na z\u0105b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>\u015aniadanie do dzi\u015b jest moim \nnajmilszym posi\u0142kiem. W\u00f3wczas by\u0142 to pierwszy \nz czterech, jedzony na podw\u00f3rzu. Za domem, w cieniu sosen, sta\u0142 bardzo d\u0142ugi \nw\u0105ski st\u00f3\u0142, zmontowany ze zbitych desek tworz\u0105cych blat i szeregu koby\u0142ek, \nczyli drewniane stojak\u00f3w zast\u0119puj\u0105cych nogi sto\u0142owe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jad\u0142ospis? Nie potrafi\u0119 go w \ntej chwili odtworzy\u0107. Niemo\u017cliwe jest jednak, abym zapomnia\u0142a kiedykolwiek smak \njag\u00f3d z cukrem i ze \u015bmietan\u0105 albo z mlekiem. Dostawa\u0142o si\u0119 zawsze du\u017cy kubek. \nProsi\u0142am o ten ciemnozielony, z wygodnym uchem, z wyt\u0142aczanym wzorem w kratk\u0119. \nDo dzi\u015b babcia zachowa\u0142a kilka takich kubk\u00f3w. Gdy cz\u0119stuje zup\u0105, wyjmuj\u0119 z \nkredensu zielony kubek, ignoruj\u0105c postawiony dla mnie obok talerz. Siadam \nz ni\u0105 przy stole i jemy, spogl\u0105daj\u0105c na siebie z przeciwnych kra\u0144c\u00f3w ma\u0142ego \nsto\u0142u kuchennego, przy oknie z widokiem na podw\u00f3rze. Ledwie sko\u0144cz\u0119, podsuwa \ndrugie danie. Nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tak musia\u0142o by\u0107 zawsze – \nmy\u015bl\u0119. Kolonie, nie kolonie. Swoje dzieci, czy nie swoje. Babcia i babcine \nnawyki pozosta\u0142y niezmienne. Zawsze zwi\u0105zane z kuchni\u0105 i z tym domem. Nie umiem \nwyobrazi\u0107 jej sobie z dala od niego. Nigdy nie pracowa\u0142a. Dom, ko\u015bci\u00f3\u0142, sklep, \ntarg w Otwocku (z rzadka, nawet o zakup but\u00f3w prosi\u0142a synow\u0105 albo syna), \ns\u0105siadki i kole\u017canki to ca\u0142y jej \u015bwiat. Prowadzenie kolonii z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o \nnajwi\u0119ksz\u0105 w jej \u017cyciu ekstrawagancj\u0105. \n<\/span>Wyzwaniem i po\u015bwi\u0119ceniem.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>szko\u0142a<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-bidi-font-weight:bold'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dziesi\u0119\u0107 minut na piechot\u0119 drobnym \nkrokiem pierwszoklasisty. Taka odleg\u0142o\u015b\u0107 dzieli\u0142a m\u00f3j dom od szko\u0142y. \nPrzemierza\u0142am t\u0119 tras\u0119 pocz\u0105tkowo z matk\u0105, potem sama. Paskudne fartuszki \nzak\u0142ada\u0142o si\u0119 ju\u017c w domu, zim\u0105 przykrywa\u0142o je wierzchnie okrycie, latem by\u0142o \nwstyd. Nylonowe, nieprzepuszczaj\u0105ce powietrza odzienie z d\u0142ugim r\u0119kawem, \ngrzecznym bia\u0142ym ko\u0142nierzykiem typu bebe, po kolana, koniecznie zapinane \nszczelnie na guziki, by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em ci\u0105g\u0142ego utrapienia. Tak bardzo chcia\u0142am \nnosi\u0107 krzy\u017cak \u2013 fartuszek, z plisowank\u0105 na obrze\u017cu, z zapinanymi na krzy\u017c na \nplecach szelkami. R\u00f3wnie\u017c szyty z nylonu, w kolorze podobnym \u2013 granatowym lub \nczarnym \u2013 by\u0142 mimo wszystko obiektem po\u017c\u0105dania. Zgrabny, dziewcz\u0119cy, latem \nprzewiewny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Krzy\u017caczek otrzyma\u0142am do\u015b\u0107 \np\u00f3\u017ano. Ilekro\u0107 przypominam sobie szko\u0142\u0119 \u2013 pierwsze klasy podstaw\u00f3wki \u2013 widz\u0119 \nsiebie w dziwnym, ponurym, zgrzebnym fartuchu, w otoczeniu kole\u017canek w \npodobnych mundurkach, i koleg\u00f3w w podobnych, jedynie kr\u00f3tszych, do pasa. Stroju \npierwszoklasisty dope\u0142nia\u0142 worek z kapciami zwanymi \u201ejuniorki\u201d i tornister z sztucznej \nsk\u00f3ry, prostok\u0105tny. Worek s\u0142u\u017cy\u0142 dziewcz\u0119tom do swobodnego machania nim w takt \nmarszowego albo tanecznego kroku w drodze do szko\u0142y. Ch\u0142opcy woleli bardziej \naktywne wykorzystanie swoich \u2013 na dziedzi\u0144cu szko\u0142y trwa\u0142y wojny i potyczki. \nBro\u0144 ostra \u2013 brudne worki na buty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwszego wrze\u015bnia \u201881 roku \nsta\u0142am grzecznie przed szko\u0142\u0105, w drugiej parze, jako jedno z wielu dzieci z \nklasy pierwszej C, oczekuj\u0105c na pojawienie si\u0119 wychowawczyni. Mama sta\u0142a tu\u017c \nobok. Jeszcze czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie. Ba\u0142am si\u0119 jednak, co b\u0119dzie w\u00f3wczas, gdy \nb\u0119dzie musia\u0142a odej\u015b\u0107 i zostan\u0119 sama, zdana sama na siebie. Co b\u0119dzie, je\u015bli \nwychowawczyni oka\u017ce si\u0119 osob\u0105 niemi\u0142\u0105, a dzieci b\u0119d\u0105 si\u0119 ze mnie \u015bmia\u0107? I w \nog\u00f3le nikt mnie nie polubi. Z nikim si\u0119 nie zaprzyja\u017ani\u0119. Tu\u017c obok sta\u0142a jednak \nprzyjaci\u00f3\u0142ka o tym samym imieniu, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142am jeszcze z przedszkola. Mieszka\u0142a \nniedaleko mnie, jedn\u0105 ulic\u0119 dalej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Spogl\u0105da\u0142am na szko\u0142\u0119. \nWysoki, pi\u0119trowy, szaro malowany czy te\u017c po prostu brudny, budynek w kszta\u0142cie \nsze\u015bcianu. Po kilku minutach, gdy weszli\u015bmy wszyscy do \u015brodka, gdy niska, mi\u0142a, \nenergiczna pani zaprowadzi\u0142a nas do podziemi budynku, gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 \nszatnia, oddzielna dla ka\u017cdej klasy, zakratowana i zamykana na k\u0142\u00f3dk\u0119 po ka\u017cdym \ndzwonku na lekcj\u0119. Gdy przedostali\u015bmy si\u0119 w ko\u0144cu z trudem po\u015br\u00f3d t\u0142umu \nstarszych dzieci na g\u00f3r\u0119, \ni dalej korytarzem do naszej w\u0142asnej sali, ca\u0142a szko\u0142a wyda\u0142a mi si\u0119 \nlabiryntem, miejscem obcym i wrogim. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nG\u0142os nauczycielki by\u0142 nieprzyjemny i ostry. \nUp\u0142yn\u0119\u0142o sporo czasu zanim zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce \u201emoja pani od wuefu\u201d jest \nosob\u0105 \u0142agodn\u0105 i ciep\u0142\u0105. Nigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 jednak polubi\u0107 lekcji sportu. \nPani Eliza towarzyszy\u0142a mi do ostatniej klasy podstaw\u00f3wki. Po pomy\u015blnym \nprzej\u015bciu trzech pierwszych klas straci\u0142a wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 jako nauczycielka. \nPojawi\u0142y si\u0119 nowe osoby. Niezapomniany matematyk i nudna historyczka. <\/p>\nNiska, wysportowana pani, o gromkim g\u0142osie, wci\u0105\u017c \ndwa razy w tygodniu prowadzi\u0142a nas latem na boisko za szko\u0142\u0105 i, w obliczu \nobibok\u00f3w na \u0142awkach pod p\u0142otem oraz oboj\u0119tnych widz\u00f3w, przechodni\u00f3w, od strony \nulicy Ja\u015bminowej, pr\u00f3bowa\u0142a nauczy\u0107 nas trudnej sztuki gry w pi\u0142k\u0119 r\u0119czn\u0105 i \nkoszyk\u00f3wk\u0119. <\/p>\nB\u0142ogos\u0142awi\u0142am te dni, gdy lekcje nie odbywa\u0142y si\u0119 \nkoedukacyjnie. Mog\u0142am spokojnie spogl\u0105da\u0107 na niepowodzenia kole\u017canek, spo\u015br\u00f3d \nkt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie celowa\u0142a w rzucie ma\u0142\u0105 pi\u0142eczk\u0105, czy w skoku w dal. Ja \nnale\u017ca\u0142am do owej wi\u0119kszo\u015bci. Ka\u017cdy wyrzut by\u0142 ju\u017c od momentu ustawienia r\u0119ki \nfiaskiem. Nie potrafi\u0142am zrozumie\u0107 istoty techniki tego \u0107wiczenia ani jego \ncelu. Dla poprawienia humoru lubi\u0142am za to, oczekuj\u0105c na swoj\u0105 kolejno\u015b\u0107 na \n\u0142awkach przy p\u0142ocie, podpatrywa\u0107 \u015bwiat za p\u0142otem szko\u0142y. Szuka\u0107 znajomych \ntwarzy. Obserwowa\u0107 kolejk\u0119 pod sklepem mi\u0119snym, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w za\u0142amaniu \ndrogi, na zakr\u0119cie. <\/p>\nDzi\u015b mie\u015bci si\u0119 tam dom spotka\u0144 \u015awiadk\u00f3w Jehowy. \nOdnowiony i otynkowany, nie przyci\u0105ga ju\u017c niczyjej uwagi. Wtedy by\u0142 to budynek \nszarawy, zawsze w cieniu, ponury nieco, o niskim wej\u015bciu i drzwiach blaszanych, \nzamykanych szczelnie po po\u0142udniu za pomoc\u0105 sztab metalowych. \u017beby cho\u0107 by\u0142o \nczego strzec we wn\u0119trzu! N\u0119dza i rozpacz. Puste p\u00f3\u0142ki i sk\u0105pa \u201epodlada\u201d. Do \ntego sklepu mi\u0119snego jako ma\u0142a dziewczynka lubi\u0142am chodzi\u0107 z babci\u0105. <\/p>\nZajmowa\u0142am kolejk\u0119, siada\u0142am na murku, albo na \nsto\u0142eczku, albo na kraw\u0119\u017cniku, a babcia mog\u0142a sprawdzi\u0107 okoliczne sklepy. P\u00f3j\u015b\u0107 \n\u201eza tory\u201d albo \u201epo sprawunki\u201d. Gdy wraca\u0142a, kolejka wci\u0105\u017c d\u0142uga bez ko\u0144ca, a \nsklep wci\u0105\u017c zamkni\u0119ty. Gdy \u201erzucili\u201d cokolwiek, t\u0142um dostawa\u0142 drgawek i w\u00f3wczas \nnie by\u0142o bezpiecznie, aby dziecko pozostawa\u0142o w tym zam\u0119cie \ni k\u0142\u0119bowisku. By\u0142am wi\u0119c odsuwana na stron\u0119. Babcia za to sprawia\u0142a si\u0119 \ndzielnie. <\/p>\nTo by\u0142o oko\u0142o \u201982. W \u201886 wci\u0105\u017c siedzia\u0142am na \n\u0142awkach nieopodal boiska, czekaj\u0105c na swoj\u0105 kolejk\u0119 do rzutu pi\u0142eczk\u0105. \nSpogl\u0105daj\u0105c w lewo, mog\u0142abym, jedynie w czasie przerwy, dostrzec sylwetki \ndopalaj\u0105cych pety palaczy. Chowali si\u0119 zwykle w cieniu \u015bmietnik\u00f3w. Kub\u0142y \nchronione by\u0142y murowank\u0105 z bia\u0142ych cegie\u0142 z prze\u015bwitami, tak, \u017ce nikt nie m\u00f3g\u0142 \ntam si\u0119 schroni\u0107 i pozosta\u0107 w pe\u0142ni niezauwa\u017cony. Tu\u017c obok sta\u0142a jednak \u0142awka. \nStara, zielona, drewniana, wygodna \u0142awka ogrodowa. Ku niej przyci\u0105gni\u0119to dla \ntowarzystwa drug\u0105 bli\u017aniacz\u0105, odrapan\u0105 z farby. I ustawiono na wprost, tak, aby \nsiedz\u0105ce na \u0142awkach osoby mog\u0142y opiera\u0107 nogi na przeciwleg\u0142ym siedzeniu, \nu\u015bmiecha\u0107 si\u0119 do siebie g\u0142upkowato \ni wdmuchiwa\u0107 sobie w nos wzajemnie dymek szlug\u00f3w. <\/p>\nNieoczekiwanie wyrwa\u0142o mnie z zamy\u015blenia pojawienie \nsi\u0119 palaczy na \u0142awkach. Za wcze\u015bnie! Czy\u017cby przerwa? Po kilku sekundach \nzabrzmia\u0142 d\u017awi\u0119k dzwonka. Nauczycielka prawdopodobnie zwolni\u0142a klas\u0119 nieco \nwcze\u015bniej, w po\u015bpiechu pakuj\u0105c swoje tobo\u0142ki i licz\u0105c na wizyt\u0119 u lekarza, na \nkt\u00f3r\u0105 zapisa\u0142a si\u0119 pewnie dwa miesi\u0105ce wcze\u015bniej. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Szybko do\u0142\u0105czy\u0142am do \nschodz\u0105cej z boiska grupy dziewcz\u0105t prowadzonej przez nauczycielk\u0119 wuefu. Jak \nja nie lubi\u0142am, gdy ko\u0144czy\u0142a ona zaj\u0119cia z dzwonkiem! Bieg na ostatnie pi\u0119tro \ndo przebieralni, pobie\u017cne umycie d\u0142oni i twarzy \u2013 nikt nie \u015bni\u0142 o prysznicu, \ncho\u0107 szko\u0142a teoretycznie dawa\u0142a tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Zardzewia\u0142e prysznice \nnieu\u017cywane by\u0142y \u201eod zawsze\u201d, bo czasu na prysznic nie by\u0142o nigdy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wybiega\u0142y\u015bmy zgrzane z \nprzebieralni, ubranie klei\u0142o si\u0119 do cia\u0142a. Lato by\u0142o zwykle upalne. \u017badna z nas \nnie wiedzia\u0142a, czym jest dezodorant. Zw\u0142aszcza w m\u0142odszych klasach nikt nie \nu\u017cywa\u0142 kosmetyk\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y drogie i trudne do zdobycia. Potem bieg w d\u00f3\u0142 \nschod\u00f3w, do klasy geograficznej lub historycznej, gdy trzeba by\u0142o jeszcze \nprzepisa\u0107, a, w przypadku bardziej ambitnych, napisa\u0107 \u0107wiczenie, powt\u00f3rzy\u0107 \nmateria\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tak zwana d\u0142uga przerwa, nam \nzdawa\u0142a si\u0119 zawsze zbyt kr\u00f3tka w starszych klasach. Rzeczywi\u015bcie d\u0142u\u017cy\u0142a mi si\u0119 \nona jedynie w pocz\u0105tkowych latach podstaw\u00f3wki, gdy ubrana w niezno\u015bny \nfartuszek, kr\u0105\u017cy\u0142am wedle zalece\u0144 dyrektora i pilnuj\u0105cych nauczycielek w kr\u0105g \nspacerowy po korytarzu. Nie mo\u017cna by\u0142o usi\u0105\u015b\u0107 ani rozmawia\u0107. Nale\u017ca\u0142o sp\u0119dza\u0107 \nwolny czas przerwy, kr\u0105\u017c\u0105c w ko\u0142o. A\u017c do znudzenia, a\u017c do dzwonka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zbawieniem by\u0142y dni ciep\u0142e, \ngdy mo\u017cna by\u0142o si\u0119 wyrwa\u0107 z zakl\u0119tego kr\u0119gu \ni odetchn\u0105\u0107 \u015bwie\u017cym powietrzem na wybiegu przed szko\u0142\u0105. Po\u015br\u00f3d wysokich sosen, \nkt\u00f3re dodawa\u0142y uroku tej ponurej sk\u0105din\u0105d szkole. Niez\u0142ym wyj\u015bciem z sytuacji \nby\u0142o r\u00f3wnie\u017c odwiedzenie sto\u0142\u00f3wki, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 na parterze i \nprzylega\u0142a bezpo\u015brednio do \u015bwietlicy szkolnej. Tu, ci, kt\u00f3rzy posiadali \nwykupione roczne obiady mogli sto\u0142owa\u0107 si\u0119 codziennie. Mo\u017cna by\u0142o jednak po \nprostu przemkn\u0105\u0107 si\u0119 do stolika kole\u017canek czy koleg\u00f3w i dosi\u0105\u015b\u0107, pogada\u0107, \nposiedzie\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZawsze jad\u0142am obiady w sto\u0142\u00f3wce szkolnej. \nNieszczeg\u00f3lnie dobre, zape\u0142nia\u0142y jednak \u017co\u0142\u0105dek o odpowiedniej, \u201ezdrowej\u201d, \npo\u0142udniowej porze dnia. M\u00f3j \u017co\u0142\u0105dek tolerowa\u0142 \u017cylaste mi\u0119so wo\u0142owe w sosie \nszarym, jajko na twardo i listek sa\u0142aty pod beszamelem lub polany sosem \nmusztardowym. Kluski leniwe, pierogi i nale\u015bniki by\u0142y daniami wy\u015bmienitymi. \nDostawa\u0142am jednak g\u0119siej sk\u00f3rki na widok \u017cylastego i ko\u015bcistego kotleta \nschabowego oraz niewyra\u017anej papki ciemnozielonego szpinaku. Tego ostatniego \nsmako\u0142yku dotkn\u0119\u0142am na sto\u0142\u00f3wce szkolnej tylko raz. Organizm zareagowa\u0142 \ngwa\u0142town\u0105 negacj\u0105 i ca\u0142a zawarto\u015b\u0107 \u017co\u0142\u0105dka zwr\u00f3cona zosta\u0142a na talerz. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPrzez wiele lat nie chcia\u0142am spogl\u0105da\u0107 \u017cyczliwie na \nto zdrowe warzywo. Nie dalej jak dwa lata temu ca\u0142kiem nowe jego objawienie w \npostaci do\u015b\u0107 ostrego pakista\u0144skiego dania \nz dodatkiem kartofli dokona\u0142o przemiany moich gust\u00f3w kulinarnych. Nawet \nw\u0105tr\u00f3bka i m\u00f3\u017cd\u017cek, na kt\u00f3re spogl\u0105da\u0142am z odraz\u0105, sta\u0142y si\u0119 potrawami do \nzaakceptowania przyprawione odpowiednio, wedle zasad kuchni azjatyckiej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po obiedzie biegli\u015bmy na \nwy\u017csze pi\u0119tra do sal chemii, geografii albo muzyki. Szko\u0142a podstawowa ceni\u0142a \nmuzyk\u0119 i plastyk\u0119, kt\u00f3re znik\u0142y z planu lekcji w szkole \u015bredniej. Elementy \nhistorii sztuki realizowa\u0142a anemicznie historia i zaj\u0119cia j\u0119zyka polskiego. \nMuzyka by\u0142a jednak nieobecna. Pozostawa\u0142y wi\u0119c ju\u017c tylko wspomnienia z zaj\u0119\u0107 \npani Joni\u0144skiej czyli Jo\u0144skiej, jak wymawiali\u015bmy wszyscy jej nazwisko. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ekscentryczna m\u0142oda kobieta \nw epoce komunizmu potrafi\u0142a da\u0107 upust fantazji \ni poczuciu humoru, ubieraj\u0105c si\u0119 zawsze w, przyci\u0105gaj\u0105ce wzrok, barwne, \nniebanalne ciuszki. Getry t\u0119czowo-kolorowe, falbaniasta zielona czy \u017c\u00f3\u0142ta \nsp\u00f3dnica, koszule i kamizelki, narzutki i chustki, nastroszona tapirowana \nfryzura w kolorach rudym i ciemno rudym, wszystko to deklarowa\u0142o zgodnie zasady \nniepodleg\u0142o\u015bci szaro\u015bciom komunizmu. Prost\u0105 rado\u015b\u0107 \u017cycia, swobod\u0119 i artystyczne \ngusta. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Lubi\u0142am nasz\u0105 muzyczk\u0119 i jej \ndziwne zaj\u0119cia. Uczy\u0142a gry na flecie \u2013 obowi\u0105zkowej. Uczy\u0142a taktu i rytmu, \nrozdawa\u0142a b\u0119bny, tamburyny, cymba\u0142y i tr\u00f3jk\u0105ty. Akompaniowa\u0142a nam na pianinie i \ngitarze. \u015amiertelnie obrazi\u0142am si\u0119 na ni\u0105 jednak w momencie, gdy odm\u00f3wi\u0142a mi \nudzia\u0142u w wyst\u0119pach ch\u00f3ru szkolnego. \u201eZbyt s\u0142aby g\u0142os\u201d \u2013 brzmia\u0142 werdykt. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jak to? Tak lubi\u0142am \u015bpiewa\u0107 \ni tak wielkie wi\u0105za\u0142am z ch\u00f3rem nadzieje. Wkr\u00f3tce jednak pojawi\u0142 si\u0119 ko\u015bcielny \nruch oazowy i mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyj\u0119cia do scholi. Zapomnia\u0142am \no ekscentrycznej muzyczce. By\u0142 to ju\u017c ostatni m\u00f3j rok w szkole podstawowej. \nNerw\u00f3wka egzamin\u00f3w do szko\u0142y \u015bredniej. Olimpiada z j\u0119zyka polskiego. Zdecydowa\u0142am, \n\u017ce moim faworytem powinny si\u0119 sta\u0107 lekcje j\u0119zyka polskiego i umiej\u0119tno\u015bci \npisarskie. Chcia\u0142am pisa\u0107. Co\u015b tam wcze\u015bnie ju\u017c bazgroli\u0142am. Wiersze powstawa\u0142y \nw ci\u0105gu kilku lat podstaw\u00f3wki. Te wiersze, zapisane w zielonym zeszycie, \nkt\u00f3rego nie potrafi\u0119 dzi\u015b odnale\u017a\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPisanie stawa\u0142o si\u0119 przyjemno\u015bci\u0105, cho\u0107 wobec braku \nodwagi i inwencji, ogranicza\u0142am je do d\u0142ugich i fantazyjnych wypracowa\u0144 \nszkolnych. Nie potrafi\u0142am si\u0119gn\u0105\u0107 po pi\u00f3ro i co\u015b, ot tak, dla przyjemno\u015bci, na \npapierze, stworzy\u0107. A jednak humanistyczne zdolno\u015bci by\u0142y \u2013 twierdzili \ncz\u0142onkowie rodziny. – powinnam zdawa\u0107 do liceum, do klasy humanistycznej. To \nmiejsce dla dziewcz\u0105t. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTak si\u0119 sta\u0142o. Dzi\u015b jednak \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce na marne \nposz\u0142o moje zami\u0142owanie do \u0142amig\u0142\u00f3wek matematycznych i fizycznych, kt\u00f3re z pasj\u0105 \nrozwi\u0105zywa\u0142am w podstaw\u00f3wce, pod okiem ulubionego matematyka z brzuszkiem, \n\u0142ysin\u0105 i rudym w\u0105sikiem. Moje kilka \u201eluf\u201d w trzeciej klasie zmotywowa\u0142o mnie do \nwysi\u0142ku do tego stopnia, \u017ce nie pozwoli\u0142am sobie p\u00f3\u017aniej ani na chwil\u0119 na \nutrat\u0119 miana \u201e\u015bwietnej uczennicy\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nFizyka, cho\u0107 pasjonowa\u0142a przez pierwszy rok nauki, \nprzede wszystkim dzi\u0119ki osobie szalonego i roztargnionego nauczyciela, sta\u0142a \nsi\u0119 nudnym i niezno\u015bnym przedmiotem w ci\u0105gu lat p\u00f3\u017aniejszych. A sta\u0142o si\u0119 tak \nza spraw\u0105 belfra po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce i dyrektora szko\u0142y w jednej osobie. Ten sam \npan o czarnej, g\u0119stej czuprynie, ma\u0142ym brzuszku i zawsze surowym spojrzeniu bez \ncienia u\u015bmiechu, by\u0142 onegdaj nauczycielem matematyki mojego ojca. Odleg\u0142e to \nczasy \u2013 lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te zapewne i ostatnie ojcowskie lata podstaw\u00f3wki. \nSurowe zasady tego nauczyciela formowa\u0142y si\u0119 prawdopodobnie z up\u0142ywem lat, tak, \n\u017ce moje wspomnienia niezupe\u0142nie pokrywaj\u0105 si\u0119 z tymi, kt\u00f3re przywo\u0142ywa\u0142 ojciec. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZaj\u0119cia fizyki r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od zaj\u0119\u0107 matematyki \nobecno\u015bci\u0105 do\u015bwiadcze\u0144. Demonstracje dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnorakich substancji, \nprzyci\u0105gania i odpychania element\u00f3w magnetycznych, obiegi zamkni\u0119te i otwarte, \npr\u0105d przemienny, wszystkie te elementy my\u015blenia \u015bcis\u0142ego \ni pojmowania \u015bwiata metod\u0105 naukow\u0105, sta\u0142y si\u0119 dla mnie dzi\u015b szalenie i smutno \nodleg\u0142e. Humanistyczne zaj\u0119cia w klasie licealnej zag\u0142uszy\u0142y poci\u0105g do nauki. I \ndzi\u015b liczby wywo\u0142uj\u0105 u mnie zam\u0119t i zmieszanie. Dlatego sta\u0142e moje motto \n\u017cyciowe – Nie mam pami\u0119ci do cyfr – towarzyszy mi ju\u017c niestety od wielu lat. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nCyfry niezapisane przestaj\u0105 istnie\u0107. Pami\u0119ci do dat \ni dni urodzin nie posiadam. Ani nie stara\u0142am si\u0119 jej efektywnie wy\u0107wiczy\u0107. Moje \nwspomnienia z zaj\u0119\u0107 matematyki przywo\u0142uj\u0105 t\u0119 trudn\u0105 do opisania przyjemno\u015b\u0107, t\u0119 \nczyst\u0105 satysfakcj\u0119 w momencie odnalezienia prawid\u0142owej odpowiedzi w zadaniu. \nZa\u015b my\u015bl o zaj\u0119ciach fizyki stawia mi przed oczami obraz wielkiego sto\u0142u, tu\u017c \nprzed dwucz\u0119\u015bciow\u0105, zielon\u0105, suwan\u0105 tablic\u0105, oraz gestykulacj\u0119 nauczyciela i \njego skomplikowane eksplikacje, o tym jak to ebonitowe laski zyskuj\u0105 \nw\u0142a\u015bciwo\u015bci elektryzuj\u0105ce. \u201ePocieramy futerkiem lask\u0119 ebonitow\u0105\u201d \u2013 to formu\u0142a \ns\u0142owna, z kt\u00f3r\u0105 kojarzono fizyka. \nZ kt\u00f3rej wy\u015bmiewano si\u0119 bez ko\u0144ca. Przywo\u0142ywa\u0142a przecie\u017c w nastoletnich wtedy \nju\u017c g\u0142owach jednoznaczne skojarzenia ze sfer\u0105 seksualn\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nFizyki nie by\u0142o na egzaminach do szko\u0142y \u015bredniej. \nBy\u0142a jednak matematyka, z kt\u00f3rej dosta\u0142am tr\u00f3jk\u0119, i jedynie moja pi\u0105tka z \npolskiego uratowa\u0142a sytuacj\u0119. I pozwoli\u0142a mi dosta\u0107 si\u0119 do klasy \nhumanistycznej, gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142y dziewcz\u0119ta, a pi\u0119ciu ch\u0142opc\u00f3w zawsze \nzdawa\u0142o mi si\u0119 odrobin\u0119 zbyt zniewie\u015bcia\u0142ych. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jedyn\u0105 bli\u017csz\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105, \ns\u0105siadk\u0105 z \u0142awki by\u0142a Ada. Wiele lat p\u00f3\u017aniej utrzymywa\u0142y\u015bmy jeszcze znajomo\u015b\u0107. \nDzieli\u0142y nas tylko tory kolejowe w Stasinie. \nGdy wysz\u0142a za m\u0105\u017c i wyprowadzi\u0142a si\u0119 do Mi\u0144ska, nasz kontakt urwa\u0142 si\u0119 \nca\u0142kowicie. Miewam wyrzuty sumienia. Tak \u017cal tych przyja\u017ani, kt\u00f3re po latach \ntrac\u0105 znaczenie. Nigdy nie udawa\u0142o mi si\u0119 ich utrzyma\u0107. Pojawia\u0142y si\u0119 wci\u0105\u017c \nnowe znajomo\u015bci, nowe kontakty. Nie potrafi\u0142am jednak nigdy utrzyma\u0107 i \npiel\u0119gnowa\u0107 najstarszych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wiele z nich nie przetrwa\u0142o \npr\u00f3by czasu. Tracili\u015bmy p\u0142aszczyzn\u0119 porozumienia, \nw miar\u0119 jak zmienia\u0142y si\u0119 nasze pogl\u0105dy i tryb \u017cycia. Oddalenie r\u00f3wnie\u017c mia\u0142o \nznaczenie – od dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego sz\u00f3stego roku, z niewielkimi przerwami, \nnieustannie podr\u00f3\u017cuj\u0119. Wiele przyja\u017ani zgubi\u0142am p\u0119dz\u0105c do przodu, ku \nprzysz\u0142o\u015bci. Niekt\u00f3re z nich w zabawny, dziwaczny spos\u00f3b odnalaz\u0142y si\u0119 po \nlatach i nabra\u0142y znaczenia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tak by\u0142o w przypadku Eli. \nKole\u017canki z jednego miasteczka, z jednej podstaw\u00f3wki. Zawsze szalenie doro\u015ble i \npowa\u017cnie wygl\u0105da\u0142a, niezale\u017cnie od swojego m\u0142odego wieku. Wysoka brunetka o \nkr\u00f3tkich w\u0142osach, kt\u00f3re szybko zacz\u0119\u0142a farbowa\u0107. Nasze drogi schodzi\u0142y si\u0119 i \nrozchodzi\u0142y w momencie przynale\u017cno\u015bci do organizacji m\u0142odzie\u017cowych i ruch\u00f3w \nko\u015bcio\u0142a katolickiego. Znik\u0142a na kilka lat z oczu. Pojawi\u0142a si\u0119 po moim \npowrocie \nz Francji i sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z wierniejszych czytelniczek moich powie\u015bci dziwnej \ntre\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ela mia\u0142a swoj\u0105 histori\u0119. \nLosy jej zwi\u0105zku z \u017conatym m\u0119\u017cczyzn\u0105, jego rozw\u00f3d \ni ich obecne ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142y dla mnie rewelacj\u0105 i inspiracj\u0105. Jej historia by\u0142a \ntroch\u0119 podobna do mojej. Dobrze rozumia\u0142y\u015bmy si\u0119 w\u00f3wczas, gdy opowiada\u0142am jej o \nswojej konwersji, \no islamie i o tym, \u017ce rozw\u00f3d jest spraw\u0105 dozwolon\u0105 i mo\u017cliw\u0105 w religii, kt\u00f3r\u0105 \nprzyj\u0119\u0142am. Chwilami zazdroszcz\u0119 jej pouk\u0142adanego \u017cycia, spokoju, dziecka, m\u0119\u017ca \ni pewnej pracy. Tak jak ona zapewne z westchnieniem my\u015bli o moich wyjazdach, \npodr\u00f3\u017cach i \u201eciekawym \u017cyciu\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wszystko ma swoj\u0105 cen\u0119. Zn\u00f3w \nwr\u00f3ci\u0142am. M\u00f3j zwi\u0105zek zn\u00f3w stan\u0105\u0142 pod znakiem zapytania i straci\u0142am kolejn\u0105 \nprac\u0119. I zaczyna\u0107 trzeba od pocz\u0105tku, od dna. O ile \u0142atwiej by\u0142o by\u0107 dzieckiem, \nkt\u00f3re nie martwi si\u0119 o przysz\u0142o\u015b\u0107, a raczej wygl\u0105da jej z niecierpliwo\u015bci\u0105. Jak \nwielkie nadzieje wi\u0105za\u0142am z pomy\u015blnie zdan\u0105 matur\u0105, egzaminami na studia, potem \n \nz magisterk\u0105. Egzaminy, kt\u00f3re w czasie studi\u00f3w by\u0142y zmor\u0105, sta\u0142y si\u0119 obecnie \nswojego rodzaju nami\u0119tno\u015bci\u0105. Wpad\u0142am w wir test\u00f3w j\u0119zykowych, kurs\u00f3w i studi\u00f3w \npodyplomowych. Czy\u017cbym pragn\u0119\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do szko\u0142y po pi\u0119ciu niechcianych \nlatach studi\u00f3w na Polonistyce? Och, jeszcze jak. Ch\u0119ci i rzeczywisto\u015b\u0107 nie id\u0105 \njednak w parze. Zda\u0142am niedawno pomy\u015blnie egzamin na Romanistyk\u0119, ale szybko \nokaza\u0142o si\u0119, \u017ce braknie mi zapa\u0142u. \u017be strach przed biedowaniem i niech\u0119\u0107 do \n\u017cycia byle jakiego, pi\u0119cioletniego, do trud\u00f3w \u201e\u0142\u0105czenia ko\u0144ca z ko\u0144cem\u201d wobec \nbraku sta\u0142ej pracy, by\u0142y zbyt wielkie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wkr\u00f3tce po otrzymaniu \nindeksu zorientowa\u0142am si\u0119 jak lekkomy\u015blna by\u0142a moja decyzja. Moje marzenie o \ndyplomie romanistki i mo\u017cliwo\u015bciach pracy legalnego, dyplomowanego t\u0142umacza by\u0107 \nmo\u017ce nigdy si\u0119 nie ziszcz\u0105. Nigdy nie starcza mi zapa\u0142u, by doprowadzi\u0107 rzeczy \ndo ko\u0144ca, by zrealizowa\u0107 rozpocz\u0119te plany, pomys\u0142y, w po\u0142owie drogi do celu. \nNie starcza odwagi i wiary w siebie. Czyje\u015b gorzkie ostre s\u0142owo, czyj\u015b \nnegatywny komentarz sprawia, \u017ce osiadam na laurach, w depresji. Jak dot\u0105d \njedynie pisanie jest pasj\u0105 najsilniejsz\u0105 i realizowan\u0105 najwytrwalej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisz\u0105cy potrzebuj\u0105 \nakceptacji. Trywializm. By\u0107 mo\u017ce jednak wielu milczy tylko dlatego, \u017ce brak im \nodwagi, aby otworzy\u0107 usta, brak determinacji, aby przekaza\u0107 dalej to, co od lat \nsk\u0142adaj\u0105 do szuflady. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podobno ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re \nwidzimy w ksi\u0119garniach, filmy kt\u00f3re ogl\u0105damy nie s\u0105 dowodem, \u017ce najbardziej \nutalentowani arty\u015bci zdo\u0142ali zachwyci\u0107 publiczno\u015b\u0107 i przebi\u0107 si\u0119, wyj\u015b\u0107 na \nswoje, zainteresowa\u0107 sob\u0105 i swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105. To oznacza jedynie, \u017ce im si\u0119 \nuda\u0142o. Mieli szcz\u0119\u015bcie, kto\u015b im pom\u00f3g\u0142, mieli do\u015b\u0107 determinacji i silne \nwsparcie przyjaznych ludzi. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mo\u017ce ci, kt\u00f3rzy publikuj\u0105 s\u0105 \ntymi, kt\u00f3rzy najwi\u0119cej maj\u0105 wiary w siebie. Co \nz pozosta\u0142ymi? Zapewne odkryjemy ich dzie\u0142a po ich \u015bmierci. Je\u015bli nie ulegn\u0105 \nwcze\u015bniej zniszczeniu. Inni \u2013 w og\u00f3le nic nie napisz\u0105 i nie stworz\u0105. A mo\u017ce \ninna interpretacja jest prawid\u0142owa \u2013 ci kt\u00f3rzy z powodu niesprzyjaj\u0105cych \nokoliczno\u015bci nic nie zdo\u0142ali napisa\u0107 \ni wyda\u0107, najwidoczniej nie mieli nic ciekawego do powiedzenia. Bo pisania uczy\u0107 \ntrzeba si\u0119 samodzielnie. Bo warsztaty pisarskie to bzdura \u2013 jak swobodnie \ninterpretowa\u0107 mo\u017cna wypowied\u017a polskiej poetki noblistki…<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\nwiara<span\nstyle='mso-bidi-font-weight:bold'><o:p><\/o:p><\/span><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 w ruch \noazowy w ostatniej klasie podstaw\u00f3wki. Kto\u015b wspomnia\u0142 \no ko\u015bciele, spotkaniach, mi\u0142ej atmosferze i piosenkach przy akompaniamencie \ngitary. Rzeczywi\u015bcie. W ko\u015bciele odbywa\u0142y si\u0119 spotkania. W ka\u017cdy pi\u0105tek. \nPojawi\u0142am si\u0119 tam pewnego tygodnia, wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi. By\u0142o rado\u015bnie. G\u0142o\u015bno. \nMale\u0144ka sala w pomieszczeniach ko\u015bcielnych. Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 w trakcie budowy, \ntymczasem msze odbywa\u0142y si\u0119 jeszcze w starej, drewnianej, zielonej kaplicy. W \nSali nie starcza\u0142o miejsca dla wszystkich, niekt\u00f3rzy siedzieli na sto\u0142ach, inni \nstali. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy nasta\u0142a cisza dowiedzieli\u015bmy \nsi\u0119, co oznacza sformu\u0142owanie \u201e\u015bwiat\u0142o i \u017cycie\u201d. Na ma\u0142ych znaczkach-nalepkach \nwidnia\u0142y greckie litery u\u0142o\u017cone w posta\u0107 krzy\u017ca. \u201e\u015bwiat\u0142o\u201d w pionie i \u201e\u017cycie\u201d w \npoziomie. Chrystus by\u0142 \u015bwiat\u0142em. Chrystus by\u0142 \u017cyciem. To by\u0142 grecki krzy\u017c \nr\u00f3wnoramienny. Po powrocie do domu naklei\u0142am znaczek na nowiute\u0144k\u0105 gitar\u0119 \nklasyczn\u0105 i z dum\u0105 pokazywa\u0142am przyjacio\u0142om. Nale\u017ca\u0142am do ruchu \u015awiat\u0142o-\u017bycie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWkr\u00f3tce wszystko przyj\u0119\u0142o bardziej zorganizowany \nkszta\u0142t. Podzielono nas na grupy, oddzielne dla ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t. Spotkania \nodbywa\u0142y si\u0119 co tydzie\u0144, w grupach. Ka\u017cdy zobowi\u0105zywa\u0142 si\u0119 przyj\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c w \npi\u0105tek, na wsp\u00f3ln\u0105 dla wszystkich, modlitw\u0119. <\/p>\nPodoba\u0142o mi si\u0119. Wszyscy moi przyjaciele byli \nzaciekawieni dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ruchu. Co tydzie\u0144 pojawia\u0142o si\u0119 wiele nowych os\u00f3b. \nR\u00f3wnie wiele si\u0119 jednak wykrusza\u0142o. Znikali. Pytano, dlaczego. Potem \nzapominano. Ludzie przychodzili i po kilku tygodniach stwierdzali, \u017ce tego typu \norganizacje i ich idea\u0142y zdecydowanie nie odpowiadaj\u0105 ich stylowi \u017cycia \ni \u015bwiatopogl\u0105dowi. Mnie jednak fascynowa\u0142a energia i dynamika tego ruchu. <\/p>\nBy\u0142am nie\u015bmia\u0142\u0105, naiwn\u0105 dziewczyn\u0105. Lubi\u0142am \norganizacje i stowarzyszenia. Pewniej czu\u0142am si\u0119 w grupie. Nie chcia\u0142am nigdy \nprzodowa\u0107, wybija\u0107 si\u0119 czy ujawnia\u0107. Ten ruch ukszta\u0142towa\u0142, w pewnym stopniu, \nmoj\u0105 osobowo\u015b\u0107. Wci\u0105\u017c jeszcze jestem t\u0105 nie\u015bmia\u0142\u0105 dziewczyn\u0105 sprzed lat, mimo \nwielu do\u015bwiadcze\u0144, podro\u017cy, zdobytej wiedzy \ni \u015bwiatopogl\u0105du, kt\u00f3ry wielu uwa\u017ca za dziwny i niecodzienny. By\u0142am szar\u0105 myszk\u0105 \ntam, w oazie, cho\u0107 z up\u0142ywem lat wst\u0119powa\u0142am na kolejne stopnie wtajemniczenia.\n<\/p>\nZaproponowano mi prowadzenie grupy. Przekazywanie \nwiedzy religijnej by\u0142o dla mnie szczeg\u00f3lnie mozolne. Tak trudno by\u0142o \nprzyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 niesfornych dziewcz\u0105t. Trudno odpowiada\u0107 na ich pytania, na \nkt\u00f3re sama wci\u0105\u017c jeszcze poszukiwa\u0142am odpowiedzi.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/p>\n– W Biblii napisane jest! \nAle dlaczego? Dlaczego Maria by\u0142a niepokalanie pocz\u0119ta? Dlaczego Tr\u00f3jca \u015bwi\u0119ta \njest tajemnic\u0105? Prosz\u0119 wyt\u0142umacz. Dlaczego nie? Dlaczego tak? <\/p>\nPo kilku latach wci\u0105\u017c powraca\u0142y do mnie te same \npytania. Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 przeszkadza\u0142a mi w pracy animatorki. Nie umia\u0142am \nwypowiada\u0107 w\u0142asnych, ci\u0119\u017cko wypracowanych pogl\u0105d\u00f3w z odpowiedni\u0105 doz\u0105 pewno\u015bci \nsiebie. To, w co wierzy\u0142am, zdawa\u0142o si\u0119 w\u0105tpliwe. Dlaczego? Wierzy\u0142am przecie\u017c \nw tr\u00f3jc\u0119 ca\u0142\u0105 dusz\u0105 i umys\u0142em. A jednak samej sobie nigdy nie mog\u0142am jej \nlogicznie wyt\u0142umaczy\u0107. Wci\u0105\u017c jednak je\u017adzi\u0142am na spotkania oazowe, zbywa\u0142am \nbyle czym siebie i swoje w\u0105tpliwo\u015bci. Przeprasza\u0142am Boga w modlitwie. <\/p>\nZda\u0142am \u201eegzamin oazowy\u201d. Sprawdzi\u0142am si\u0119. By\u0142am \nwci\u0105\u017c szar\u0105 myszk\u0105, tak\u0105 jednak, kt\u00f3r\u0105 wszyscy znali i lubili. By\u0142am t\u0105 \u0142adn\u0105, \nmi\u0142\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra tak \u0142adnie gra na gitarze, tak \u0142adnie \u015bpiewa, tak oryginalnie \nsi\u0119 ubiera. Kto nie lubi s\u0142ucha\u0107 komplement\u00f3w na w\u0142asny temat? To prawda, \u017ce \nzasady tego ruchu by\u0142y zgodne w\u00f3wczas z moimi nawykami, natur\u0105 \ni charakterem. Zaakceptowa\u0142am mod\u0119 na wyci\u0105gni\u0119te, d\u0142ugie swetry i sp\u00f3dnice do \nkostek. Ten styl, kt\u00f3ry wielu myli\u0142o z hipisowskim. Rezygnacja z picia i \npalenia r\u00f3wnie\u017c by\u0142a drobiazgiem. Sama zrezygnowa\u0142am dodatkowo z mi\u0119sa. Ot, \njedno wyrzeczenie wi\u0119cej. \nA wegetarianizm by\u0142 przecie\u017c tak modny. <\/p>\nRuch oazowy by\u0142 dla mnie odryciem. Jednocze\u015bnie, \njedynie etapem w rozwoju. To nie by\u0142 koniec drogi, lecz jej pocz\u0105tek. Wielu \nrzeczy, z kt\u00f3rymi zetkn\u0119\u0142am si\u0119 w ko\u015bciele katolickim, nie akceptowa\u0142am. \nPrzymyka\u0142am oczy. Udawa\u0142am, \u017ce wszystko jest do przyj\u0119cia. I Tr\u00f3jca, kt\u00f3ra \njednocze\u015bnie jest Bogiem Jedynym i hostia i spowied\u017a. Pojawia\u0142o si\u0119 jednak zbyt \nwiele natr\u0119tnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Du\u017co czyta\u0142am. By\u0142a to \njednak literatura katolicka. Wielu ludzi spotyka\u0142am, byli to jednak Polacy i \nkatolicy. Nie interesowa\u0142o mnie to, co g\u0142osz\u0105 inne religie. Nie chcia\u0142am czyta\u0107 \nksi\u0105\u017cek pisanych przez nie-katolik\u00f3w. Wystarcza\u0142 mi kontakt z przyjaci\u00f3\u0142mi \nz ko\u015bcio\u0142a. Moje wyjazdy na letnie rekolekcje, moja grupa, moja schola, m\u00f3j \n\u015bpiew podczas mszy i gra na gitarze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dopiero wyjazd do Francji \nsprawi\u0142, \u017ce nie musia\u0142am czyta\u0107 ksi\u0105\u017cek o innych religiach. S\u0142owa pojawi\u0142y si\u0119 \nsame. Pojawili si\u0119 przyjaciele protestanci, kalwini i luteranie, pojawi\u0142 si\u0119 \nm\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3rego pokocha\u0142am, protestant. Pojawili si\u0119 muzu\u0142manie \u2013 \nMaroka\u0144czycy. \nI liberalni Francuzi. I dylematy mi\u0142o\u015bci. Pigu\u0142ka antykoncepcyjna nied\u0142ugo po \npierwszym zbli\u017ceniu z m\u0119\u017cczyzn\u0105. Rzadsze odwiedziny w ko\u015bciele, bo \nprotestantyzm szturmowa\u0142 moje szare kom\u00f3rki i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma odwrotu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Katolicyzm przesta\u0142 by\u0107 \njedynym znanym mi \u015bwiatopogl\u0105dem. Idea\u0142y ojca Blachnickiego, w kt\u00f3re wci\u0105\u017c \nwierzy\u0142am, okaza\u0142y si\u0119 trudne do zrealizowane w \u015bwiecie liberalizmu, kt\u00f3ry \npozna\u0142am i kt\u00f3remu nie potrafi\u0142am si\u0119 oprze\u0107. Porzuci\u0142am zobowi\u0105zanie do ca\u0142kowitej \nabstynencji od alkoholu, czysto\u015b\u0107, msze cotygodniowe, spowied\u017a. Ta ostania nie \nby\u0142a ju\u017c \u0142atwa i prosta, rutynowa. Je\u015bli zdoby\u0142am si\u0119 na odwag\u0119, by do niej \nprzyst\u0105pi\u0107, do\u015bwiadczenie to by\u0142o m\u0119k\u0105 nie do opisania, ze wzgl\u0119du na \ntowarzysz\u0105ce jej uczucia wstydu i w\u0105tpliwo\u015bci. I tak mia\u0142o pozosta\u0107 przez d\u0142ugi \nczas.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W oazie, jak nazywali\u015bmy \nruch \u015awiat\u0142o-\u017bycie, z biegiem lat coraz bardziej dra\u017cni\u0142a mnie uczuciowo\u015b\u0107 i \nnadwra\u017cliwo\u015b\u0107. Denerwowa\u0142o sentymentalne podej\u015bcie do spraw wiary. Rozedrgane \nmodlitwy i wezwania do Ducha \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry zdawa\u0142 mi si\u0119 najbardziej \nnieprawdziw\u0105 i abstrakcyjn\u0105 z postaci Tr\u00f3jcy. Gdzie by\u0142 w ca\u0142ym tym \nrozgardiaszu jeden B\u00f3g? Ten gro\u017any i surowy, B\u00f3g ojciec. B\u00f3g, kt\u00f3rego \njedynow\u0142adztwa nie poddawano \nw w\u0105tpliwo\u015b\u0107. Kt\u00f3ry nie potrzebowa\u0142 naszej chwa\u0142y i p\u0142aczliwych piosenek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Do kogo zreszt\u0105 skierowane \nby\u0142y te pie\u015bni? Nie chodzi\u0142o przecie\u017c o to, aby ich wykonanie mnie wbija\u0142o w \npych\u0119, mi sprawia\u0142o przyjemno\u015b\u0107, mnie wprowadza\u0142o w stan euforii i ekstazy? Na \ntym etapie rozwa\u017ca\u0144 zna\u0142am ju\u017c zasady filozofii realistycznej Tomasza \nz Akwinu. Zna\u0142am r\u00f3wnie\u017c twierdzenia i idee \u015bw. Augustyna i mistyk\u00f3w takich, \njak Jan od Krzy\u017ca i \u015bw. Teresa z Avilla. Nieobce by\u0142y mi ich tezy o mo\u017cliwo\u015bci \nzbli\u017cenia si\u0119 do Boga przez ekstaz\u0119 i d\u0142ugotrwa\u0142\u0105, pe\u0142n\u0105 zaanga\u017cowania, \nmodlitw\u0119. Przez posty i wyrzeczenia. (Ich idee w tej chwili przywodz\u0105 na my\u015bl \nza\u0142o\u017cenia sufizmu w islamie.) <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niezale\u017cnie jednak od tego \njak poci\u0105gaj\u0105ce zdawa\u0142y mi si\u0119 rozwa\u017cania \u015bw. Teresy \ni \u015bw. Jana od Krzy\u017ca, niezale\u017cnie od tego jak dobrze potrafi\u0142am si\u0119 modli\u0107 \nprzez \u015bpiew \ni g\u0142o\u015bn\u0105, spontaniczn\u0105 modliw\u0119, ja szuka\u0107 chcia\u0142am w\u0142asnej drogi. Wierzy\u0142am, \u017ce \nzaprowadzi mnie do Boga prawdziwego, nie na obraz i podobie\u0144stwo ludzi. \nChcia\u0142am zrozumie\u0107, kim by\u0142, zanim namalowano pierwsze jego wizerunki. Zanim \nzacz\u0119to przypisywa\u0107 mu r\u00f3\u017cnorakie formy, zachowania, w\u0142a\u015bciwo\u015bci i cechy, \nkt\u00f3rych, jak s\u0105dzi\u0142am, posiada\u0107 nie m\u00f3g\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W mi\u0119dzyczasie pojawi\u0142 si\u0119 \ncz\u0142owiek, ksi\u0105dz, kt\u00f3rego wiedza pozwoli\u0142a mi niemal uwierzy\u0107, \u017ce moim \nprzeznaczeniem mo\u017ce by\u0107, mimo wszystko, oaza. On naucza\u0142 m\u0105drze, jego kazania \nwychodzi\u0142y poza nud\u0119 i rutyn\u0119. Jego s\u0142owa by\u0142y przekonuj\u0105ce i uczciwe. M\u00f3wi\u0142 \no swojej wierze bez uniesienia i ekstazy. M\u00f3wi\u0142 o Bogu z czci\u0105, ale i \nkonkretnie, jasno. Kilkakrotnie prowadzi\u0142 rekolekcje, czyli letnie wyjazdy \noazowe. Po dw\u00f3ch latach jednak znik\u0142 z naszej parafii, przeniesiony do jednej z \nwarszawskich. Straci\u0142am z nim kontakt i zn\u00f3w sta\u0142am si\u0119 bezradna w swoich \nposzukiwaniach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zdecydowa\u0142am si\u0119 na ostatni \nju\u017c wyjazd na letni\u0105 oaz\u0119. Do miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conej niedaleko Puszczy \nKampinoskiej, w zalesionej okolicy. Wyjazd ten organizowa\u0142 pewien ksi\u0105dz z \nWarszawy, kt\u00f3rego nie zna\u0142am. Z \u0142atwo\u015bci\u0105 udawa\u0142o mu si\u0119 nawi\u0105zywa\u0107 kontakty \nz m\u0142odzie\u017c\u0105. Wzbudza\u0142 zaufanie. Podoba\u0142 mi si\u0119 jego styl \u017cycia, spos\u00f3b, w jaki \nm\u00f3wi\u0142 o wierze i do\u015bwiadczeniu poszukiwania Boga. Jego wypowiedzi by\u0142y twarde i \nstanowcze. Wiara wymaga\u0142a po\u015bwi\u0119ce\u0144 \u2013 m\u00f3wi\u0142. To prawda. Nieco p\u00f3\u017aniej jednak, w \nzupe\u0142nie innym kontek\u015bcie spojrza\u0142am na t\u0119 wypowied\u017a. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nKsi\u0105dz lubi\u0142 wyprawy po okolicy. Odwiedzili\u015bmy \nwszyscy le\u015bnicz\u00f3wk\u0119, odprawi\u0142 msz\u0119 polow\u0105. Wspania\u0142e do\u015bwiadczenie, \nfranciszka\u0144skie. Nadszed\u0142 dzie\u0144, gdy odwa\u017cy\u0142am si\u0119 powa\u017cnie z nim porozmawia\u0107. \nO sobie, swoich problemach z wiar\u0105. O pragnieniu odej\u015bcia \nz oazy, poszukiwaniach i w\u0105tpliwo\u015bciach. Zabra\u0142 mnie w\u00f3wczas na spacer. By\u0142 \nwiecz\u00f3r. Jechali\u015bmy nieo\u015bwietlon\u0105 drog\u0105 po\u015br\u00f3d lasu. W pewnym momencie \nwyskoczy\u0142o pod ko\u0142a male\u0144kie zwierz\u0119. \u015awist opon i nasze przera\u017cenie. Ksi\u0119dzu \nuda\u0142o si\u0119 jednak opanowa\u0107 kierownic\u0119 i unikn\u0105\u0107 zderzenia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zatrzymali\u015bmy si\u0119 przy \ndrodze, aby och\u0142on\u0105\u0107. Rozmawiali\u015bmy dalej. On wci\u0105\u017c powraca\u0142 do tematu \npo\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Bogu. – B\u00f3g by\u0142 wi\u0119c istot\u0105 szalenie wymagaj\u0105c\u0105 – my\u015bla\u0142am, \nspogl\u0105daj\u0105c jednocze\u015bnie na siedz\u0105cego obok ksi\u0119dza. By\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0105, jak ka\u017cdy \ninny, wydawa\u0142 mi si\u0119 jedynie bardziej samotny i emocjonalnie ubo\u017cszy. Czy nie \nmia\u0142 tych samych potrzeb, co inni m\u0119\u017cczy\u017ani? Czy rzeczywi\u015bcie by\u0142 powo\u0142any do \n\u017cycia w samotno\u015bci \ni celibacie? Sprawia\u0142 wra\u017cenie osoby delikatnej i zagubionej, niezale\u017cnie od \ntego, jak surowe by\u0142y jego s\u0142owa, jak pewnie wypowiada\u0142 si\u0119 o swoich wyborach i \nprzekonaniach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dlaczego B\u00f3g chcia\u0142, aby \nludzie wybierali \u017cycie przeciwne naturze? Przywo\u0142a\u0142am w\u00f3wczas uczucie jakie \nmnie ogarn\u0119\u0142o, gdy tu\u017c przed nasz\u0105 nocn\u0105 wypraw\u0105 przytuli\u0142 mnie na chwil\u0119 do \nsiebie, przyjacielsko. Odczu\u0142am wtedy zmieszanie i co\u015b jeszcze. Mo\u017ce by\u0142o to \npodniecenie, do kt\u00f3rego nie chcia\u0142am si\u0119 przyzna\u0107 nawet przed sob\u0105 sam\u0105. By\u0142am \nprzecie\u017c wci\u0105\u017c jeszcze niewinn\u0105 i naiwn\u0105 dziewczyn\u0105. Nie jestem pewna jak \nzareagowa\u0142 jego organizm na ten akt czu\u0142o\u015bci czy przyja\u017ani. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wierz\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy, \nkt\u00f3rych zna\u0142am, by\u0142o uczciwych. \u017be rzeczywi\u015bcie starali si\u0119 realizowa\u0107 zasady \nustalone przez ko\u015bci\u00f3\u0142. Jedn\u0105 z istotniejszych by\u0142 czysto\u015b\u0107 i celibat. A jednak \nmoje odczucia nienaturalnego zmieszania po incydencie na drodze w\u015br\u00f3d lasu \nsprawi\u0142y, \u017ce jeszcze cz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 w mojej g\u0142owie w\u0105tpliwo\u015bci. Jeszcze \nszybciej postanowi\u0142am odej\u015b\u0107 z oazy, w og\u00f3le wyjecha\u0107 z Polski, spojrze\u0107 na ni\u0105 \nz dala, z perspektywy kraju laickiego, kraju, kt\u00f3ry nie deklarowa\u0142 \nprzynale\u017cno\u015bci nijakiej. Nie zobowi\u0105zywa\u0142 i nie obligowa\u0142. Jednocze\u015bnie wi\u0119c \nnie zmusza\u0142 do hipokryzji, kt\u00f3ra w\u0105sk\u0105 jedynie lini\u0105 oddziela si\u0119 od gorliwo\u015bci \ni prawdziwego zaanga\u017cowania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWraz z wyjazdem urwa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kontakt z \nprzyjaci\u00f3\u0142mi, kt\u00f3rych pozna\u0142am w oazie, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3lnie prze\u017cywa\u0142am wzloty i \nupadki wiary. Wielu z nich odesz\u0142o z ruchu na podobnym etapie. By\u0142a w\u015br\u00f3d tych, \nkt\u00f3rzy odeszli bliska przyjaci\u00f3\u0142ka, kt\u00f3ra do dzi\u015b jest praktykuj\u0105c\u0105 katoliczk\u0105 \ni twardo broni swoich przekona\u0144. Od kilku lat jest m\u0119\u017catk\u0105, on wyznaje te same \nprzekonania, s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi. Nie potrafimy ju\u017c jednak pozosta\u0107 na tym samym \npoziomie porozumienia. Znik\u0142a \u0142atwo\u015b\u0107 konwersacji, tkwi\u0105 mi\u0119dzy nami \nniedom\u00f3wienia i \u017cale. Unikamy si\u0119. A mo\u017ce to ja ich unikam. Przyjaci\u00f3\u0142ka za \nwszelk\u0105 cen\u0119 stara si\u0119 utrzyma\u0107 nasze kontakty. Temperuje zap\u0119dy m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry \nsypie \u017cartami, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce mog\u0105 mnie one razi\u0107. Nie. Nie \npotrafi\u0119 zachowa\u0107 istotnej wi\u0119zi z tymi, kt\u00f3rzy nie odbieraj\u0105 na tej samej \nfali. Nasze drogi zbyt gwa\u0142townie si\u0119 rozmijaj\u0105. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jedn\u0105 z os\u00f3b, kt\u00f3re \nca\u0142kowicie znikn\u0119\u0142y z mojego \u017cycia by\u0142 ch\u0142opak, kt\u00f3ry sprawi\u0142, \u017ce czerwieni\u0142am \nsi\u0119 bez powodu, a serce bi\u0142o mi mocniej. On, podobnie jak ja, w lipcu \nprzeznacza\u0142 czas na wyjazdy oazowe, w sierpniu wyrusza\u0142 na pielgrzymk\u0119, zim\u0105 \nza\u015b je\u017adzi\u0142 na spotkania Taize. Zanim go jednak pozna\u0142am, przez kilka lat na \npielgrzymki chodzi\u0142am w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142ek. Ich matki nazywa\u0142am \nciociami. To by\u0142y \u201eciocie przyszywane\u201d, kole\u017canki mamine, o kt\u00f3rych \nniesprawiedliwie nie napisa\u0142am ani s\u0142owa w jednym \nz pocz\u0105tkowych rozdzia\u0142\u00f3w tej ksi\u0105\u017cki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ciocia Krysia, kt\u00f3r\u0105 lubi\u0142am \nnajbardziej, mia\u0142a c\u00f3rk\u0119 Jul\u0119. Zna\u0142y\u015bmy si\u0119 od dzieci\u0144stwa. Pojawia si\u0119 na \nwielu moich czarno-bia\u0142ych fotkach, robionych r\u0119k\u0105 taty. Julka w\u0142a\u015bnie towarzyszy\u0142a \nmi w pierwszej pielgrzymce. Nasi rodzice odprowadzili swoje pociechy do \nnajbli\u017cszej wioski, gdzie zatrzymywa\u0142 si\u0119 po raz pierwszy korow\u00f3d \npielgrzymkowicz\u00f3w. Z niewiadomych powod\u00f3w rodzice stwierdzili, \u017ce znacznie \n\u0142atwiej b\u0119dzie nam rozpocz\u0105\u0107 pielgrzymowanie od wsi Babice, zamiast od ko\u015bcio\u0142a \n\u015bw. Anny w centrum Warszawy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Julka nie towarzyszy\u0142a mi \nzbyt d\u0142ugo. Os\u0142ab\u0142a i wycofa\u0142a si\u0119 z pielgrzymowania. Ja jednak postanowi\u0142am za \nwszelk\u0105 cen\u0119 dotrze\u0107 do Cz\u0119stochowy, niezale\u017cnie od kurzu, brudu, zm\u0119czenia, \nupa\u0142u i niezliczonej ilo\u015bci zropia\u0142ych, bol\u0105cych b\u0105bli na stopach. Nie by\u0142o \n\u201enajlepszych\u201d i \u201enajwygodniejszych\u201d but\u00f3w. Ka\u017cdy but sprawia\u0142 b\u00f3l po kilku \ngodzinach marszu. Nawet najstarsze, sprawdzone zawodzi\u0142y w\u0142a\u015bciciela. Zwieszona \nze zm\u0119czenia i unikaj\u0105ca s\u0142o\u0144ca g\u0142owa dostrzega\u0142a stopy obute w sanda\u0142y obok \ntych wiernych trampkom, adidasom, bucikom w stylu piel\u0119gniarek i salowych, \njakie nosi\u0142y niegdy\u015b moja babcia \ni matka. Oczy dostrzega\u0142y nawet ci\u0119\u017ckie, czarne, sk\u00f3rzane buty zwane pospolicie \n\u201eglanami\u201d. Ich w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 w\u0142a\u015bnie Antek, kt\u00f3ry po kilku dniach postanowi\u0142 \nsi\u0119 z nimi jednak po\u017cegna\u0107 i wdzia\u0107 l\u017cejsze, zdarte adidasy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142 o rok starszy. \nWiedzia\u0142am, \u017ce mieszka w Stasinie, niedaleko tor\u00f3w, \nw okolicy jeszcze bardziej zalesionej ni\u017c moja. Widywali\u015bmy si\u0119 podczas spotka\u0144 \noazowych, jednak zar\u00f3wno moja jak i jego nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 nie pozwoli\u0142a nam \nwcze\u015bniej na zawarcie znajomo\u015bci. Dopiero, gdy sko\u0144czy\u0142am osiemna\u015bcie lat \nponownie zbli\u017cyli\u015bmy si\u0119 do siebie \ni zdecydowali\u015bmy pozosta\u0107 razem. Nie by\u0142o b\u0142yskawic, nie by\u0142o sztucznych ogni, \na jednak by\u0142a mi\u0119dzy nami ni\u0107 porozumienia bardzo dla nas obojga cenna. By\u0142o \niskrzenie. Te wspomnienia s\u0105 dla mnie dzi\u015b wa\u017cne. Pami\u0119tam w\u0119drowanie do \nCz\u0119stochowy podczas kolejnej pielgrzymki, kt\u00f3re odbyli\u015bmy trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce. \nNa tyle, na ile by\u0142o to mo\u017cliwe \nw upale, gdy cia\u0142o p\u0142yn\u0119\u0142o potem i ka\u017cdy dotyk bli\u017aniego zdawa\u0142 si\u0119 niezno\u015bny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W\u0119drowali\u015bmy razem, a \nwieczorami, gdy dochodzili\u015bmy do kolejnej wioski, w kt\u00f3rej przeznaczano nam \nmiejsca na nocleg, lubi\u0142am zamyka\u0107 ze zm\u0119czenia oczy i i\u015b\u0107 przed siebie ufnie \ntrzymaj\u0105c za r\u0119k\u0119 mojego przewodnika. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jest takie zdj\u0119cie, kt\u00f3re \nprzywo\u0142uje tamte pielgrzymkowe wspomnienia szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie. Post\u00f3j gdzie\u015b \nniedaleko Cz\u0119stochowy. Ogromne zm\u0119czenie \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszej grupy bezsilnie \nrozk\u0142ada si\u0119 na trawie tu\u017c po doj\u015bciu do miejsca odpoczynku. Widz\u0119 siebie, \nbardzo chud\u0105, nisk\u0105 panienk\u0119, w czarnym zbyt d\u0142ugim, wyci\u0105gni\u0119tym t-shircie i \nprzykr\u00f3tkich spodniach, upolowanych na darach z ko\u015bcio\u0142a. Widz\u0119 Antka w \nd\u017cinsach do kolan i kraciastej flanelowej koszuli bez ramion. Ca\u0142uje mnie, \npochylaj\u0105c si\u0119 tak, \u017ce zas\u0142ania moj\u0105 twarz w obiektywie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ostatniego dnia pielgrzymki, \nna ostatnim postoju, zawsze mia\u0142a miejsce gor\u0105czkowa przebieranka i \nzamieszanie. Dziewcz\u0119ta wdziewa\u0142y d\u0142ugie sp\u00f3dnice na kr\u00f3tkie spodenki, ch\u0142opcy \nwci\u0105gali d\u0142ugie spodnie, ksi\u0119\u017ca zak\u0142adali grube, \u201enormalne\u201d sutanny i zapinali \nje poprawnie od do\u0142u do g\u00f3ry. By\u0142o od\u015bwi\u0119tnie. Atmosfera uroczysto\u015bci \ndelikatniejszym wyciska\u0142a \u0142zy z oczu. Dopiero jednak wej\u015bcie do miasta i \nruszenie do \u015bwi\u0105tyni by\u0142o chwil\u0105 prawdziwie podnios\u0142\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kt\u00f3rego\u015b roku \npielgrzymowanie odrobin\u0119 nam si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0142o. Chcia\u0142am zosta\u0107 kilka dni w \nCz\u0119stochowie, rozbi\u0107 wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi namioty na terenie jednego z \nprzyjaznych nam klasztor\u00f3w. Stamt\u0105d ruszyli\u015bmy ca\u0142\u0105 paczk\u0105 nad jezioro, gdzie\u015b \nw Polsk\u0119, do rodziny mojego, jak go ju\u017c w\u00f3wczas nazywa\u0142am dumnie, ch\u0142opaka. \nNamioty, lato, wakacje i s\u0142o\u0144ce. Spa\u0142am w namiocie z dziewcz\u0119tami. \nRomansowali\u015bmy w dzie\u0144. W nocy grzecznie ka\u017cdy udawa\u0142 si\u0119 do w\u0142asnego lokum. \nJedyn\u0105 par\u0105, kt\u00f3ra w\u00f3wczas by\u0142a na tyle odwa\u017cna \ni \u201edojrza\u0142a\u201d, aby mieszka\u0107 w jednym namiocie, by\u0142 przyjaciel Antka i jego \ndziewczyna. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zastanawia\u0142am si\u0119 w\u00f3wczas, \nco mog\u0105 robi\u0107 tak d\u0142ugo sami, w namiocie \u2013 zamykali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ci\u0105gu dnia. \n\u015amia\u0142e przypuszczenie, \u017ce chodzi\u0142o o pieszczoty i seks, nie chcia\u0142o doj\u015b\u0107 do \ng\u0142osu. Je\u015bli dochodzi\u0142o, odsuwa\u0142am je szybko z niech\u0119ci\u0105. Czysto\u015b\u0107 \nprzedma\u0142\u017ce\u0144ska i dziewictwo by\u0142o spraw\u0105 oczywist\u0105 i nie do podwa\u017cenia. \nWiedzia\u0142am, \u017ce m\u00f3j ch\u0142opak my\u015bli podobnie, skoro nigdy nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na \nnic wi\u0119cej, poza poca\u0142unkiem. A mo\u017ce by\u0142a to nasza wzajemna nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Zmys\u0142y \njednak budzi\u0142y si\u0119 powoli. Po rozstaniu z Antkiem nie mog\u0142am spotka\u0107 nikogo, \nkto do\u015b\u0107 skutecznie zawr\u00f3ci\u0142by mi w g\u0142owie. Niewielu ch\u0142opc\u00f3w interesowa\u0142o si\u0119 \nzreszt\u0105 nie\u015bmia\u0142\u0105 panienk\u0105, kt\u00f3ra nieoczekiwanie z chudzielca zamieni\u0142a si\u0119 w \nnieco za t\u0142usty p\u0105czek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pojawi\u0142 si\u0119 jednak ten, \nkt\u00f3remu podoba\u0142 si\u0119 m\u00f3j t\u0142usty podbr\u00f3dek i obfite kszta\u0142ty. Poznali\u015bmy si\u0119 na \nMazurach. Pochodzi\u0142 z Mi\u0144ska, mia\u0142 samoch\u00f3d, by\u0142 mi\u0142y i zdolny do wielkich \npo\u015bwi\u0119ce\u0144, jak my\u015bla\u0142am po cichu \u2013 z mi\u0142o\u015bci. Jednak ma\u0142omiasteczkowa kultura, \nni\u017csze od mojego wykszta\u0142cenie i bezpo\u015brednie zachowanie dra\u017cni\u0142y mnie. Nie \nkocha\u0142am go. Nie potrafi\u0142am jednak zrozumie\u0107, dlaczego wci\u0105\u017c jeste\u015bmy razem. \nBrak\u0142o mi odwagi i determinacji, aby zerwa\u0107. A mo\u017ce pochlebia\u0142 fakt, \u017ce jest \nm\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3remu mog\u0119 si\u0119 podoba\u0107, kt\u00f3ry p\u00f3jdzie z panienk\u0105 na bardzo drogi \nkoncert jazzowy, cho\u0107 jazzu nie lubi. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Istotnym elementem tej gry \nby\u0142 r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce zmys\u0142y moje obudzi\u0142y si\u0119 ju\u017c dawno \ni dawa\u0142y o sobie zna\u0107. A ch\u0142opak z Mi\u0144ska liczy\u0142 na moj\u0105 otwarto\u015b\u0107 i szybki \nseks. Nigdy nie spe\u0142ni\u0142y si\u0119 jego marzenia. Uparcie postanowi\u0142am pozosta\u0107 \ndziewic\u0105, a\u017c do momentu poznania osoby \u201ew\u0142a\u015bciwej\u201d. A\u017c do wyjazdu do Francji. \nTam dziewic\u0105 by\u0107 przesta\u0142am. Stosunkowo szybko. Jednocze\u015bnie zapominaj\u0105c o \nkonieczno\u015bci wsp\u00f3\u0142\u017cycia i zwi\u0105zku z osob\u0105 \u201ew\u0142a\u015bciw\u0105\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPierwszy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3rego pozna\u0142am dok\u0142adniej od \nstrony cielesnej, by\u0142 obcokrajowcem. Co wi\u0119cej \u2013 nie by\u0142 katolikiem. \nPrzekroczenie jednej granicy z \u0142atwo\u015bci\u0105 pozwala przekroczy\u0107 kolejne, ze \nznacznie mniejszym ju\u017c baga\u017cem wyrzut\u00f3w sumienia. By\u0142am wci\u0105\u017c na etapie \nposzukiwa\u0144 wiary. Spotka\u0142am wyznawc\u00f3w nie tylko innych odmian chrze\u015bcija\u0144stwa, \npozna\u0142am r\u00f3wnie\u017c muzu\u0142man\u00f3w i wyznawc\u00f3w judaizmu. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z wyznawcami \nislamu bardzo wcze\u015bnie, najpierw we Francji w \u201996, kilka lat p\u00f3\u017aniej w Turcji. \nNie znaczy to jednak, \u017ce zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z islamem. Mog\u0142abym zaryzykowa\u0107 \nprzypuszczenie, \u017ce liczni m\u0142odzi francuscy imigranci z kraj\u00f3w Magrebu, jak \ni ze\u015bwiecczeni Turcy, nie s\u0105 gorliwymi wyznawcami swojej religii, je\u015bli ocenia\u0107 \npo jej zewn\u0119trznych przejawach. Ukrywaj\u0105 j\u0105 tak dalece, \u017ce dopiero dzi\u015b \nzastanawiam si\u0119 i pr\u00f3buj\u0119 przypomnie\u0107, czy zauwa\u017cy\u0142am w\u00f3wczas jakiekolwiek \noznaki wiary, cho\u0107by kulturowe elementy przywi\u0105zania do niej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dopiero poznanie w 2001 \nNadira sprawi\u0142o, \u017ce moje spojrzenie na t\u0119 religi\u0119 zmieni\u0142o si\u0119. Czy powinnam \njednak m\u00f3wi\u0107 o 2001? Te pierwsze chwile naszej znajomo\u015bci nie naprowadzi\u0142y mnie \nr\u00f3wnie\u017c na \u015blad islamu. Muzu\u0142manie na obcej ziemi skrz\u0119tnie kryj\u0105 swoj\u0105 wiar\u0119, \nmetod\u0105 Europejczyk\u00f3w. Sacrum oddzielaj\u0105 od profanum. Muzu\u0142manie, czyli \nm\u0119\u017cczy\u017ani, wyznaj\u0105ce bowiem ortodoksyjn\u0105 wersj\u0119 islamu kobiety nie mog\u0105 ukry\u0107 \nsi\u0119 w t\u0142umie. Chustka przyci\u0105ga wzrok, budzi ciekawo\u015b\u0107. Jest manifestacj\u0105, jest \nmanifestem. Wywo\u0142uje niech\u0119\u0107. Tak jak sta\u0142o si\u0119 w moim przypadku, po powrocie z \nAmeryki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Konserwatyzm i ortodoksja, \njak\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142am zastosowa\u0107, nie wskaza\u0142y mi najlepszej drogi \nporozumienia z rodzin\u0105, kt\u00f3ra pozostawa\u0142a katolicka, podczas gdy ja wybra\u0142am \nju\u017c islam. Allah z pewnej perspektywy by\u0142 takim samym Bogiem, jak Ten czczony \nprzez chrze\u015bcijan. By\u0142 jedyny. Odrzuca\u0142am jednak obecno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144skich \n\u201eos\u00f3b boskich\u201d. Sprawy r\u00f3\u017cnic dogmatycznych by\u0142y cierpliwie i delikatnie dyskutowane \nw gronie mojej rodziny. Jednak chustka by\u0142a barier\u0105 nie do przekroczenia. Zbyt \nszybko i bez zastanowienia, \nz zapa\u0142em neofity j\u0105 w USA za\u0142o\u017cy\u0142am, dumna z siebie. Nietrudno by\u0107 bohaterem \ndaleko od domu. A prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce nie potrafi\u0142am w pe\u0142ni \nzaakceptowa\u0107 dowod\u00f3w istniej\u0105cych w Koranie, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142y o stroju kobiety. Jak \nmog\u0142am wi\u0119c przekona\u0107 rodzic\u00f3w do czego\u015b, w co sama pow\u0105tpiewa\u0142am? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy nie chodzi\u0142o przede \nwszystkim o kobiec\u0105 skromno\u015b\u0107? \u2013 my\u015bla\u0142am – Zak\u0142adaj\u0105c chustk\u0119 jeszcze wi\u0119ksze \nwzbudza\u0142am na ulicy zainteresowanie. Zdj\u0119\u0142am j\u0105 wi\u0119c szybko i wdziewa\u0142am \njedynie tam, gdzie moje tch\u00f3rzostwo nie by\u0142o obna\u017cane, moja odwaga i si\u0142a woli \nnie by\u0142a poddawana pr\u00f3bie \u2013 z dala od Polski, w krajach muzu\u0142ma\u0144skich, kt\u00f3re \nodwiedza\u0142am. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zakrywa\u0142am si\u0119 tym \nskrz\u0119tniej, gdy stwierdza\u0142am, \u017ce moja bia\u0142a twarz i blond w\u0142osy wzbudzaj\u0105 \nwielkie poruszenie. Gdy stawa\u0142am si\u0119 o\u015brodkiem niepotrzebnego zainteresowania. \nDzi\u0119ki temu sprytnemu, jak mi si\u0119 zdawa\u0142o, posuni\u0119ciu, dzi\u0119ki temu, jak \npowiedz\u0105 \nz dezaprobat\u0105 moi przyjaciele muzu\u0142manie, kompromisowi, by\u0142am w stanie \nspokojnie dyskutowa\u0107 kwestie wiary z moj\u0105 przychylniej nastawion\u0105 do dyskusji \nrodzin\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czasami te nocne i dzienne \nPolak\u00f3w rozmowy przywo\u0142ywa\u0142y na my\u015bl dawne dyskusje, w szerszym gronie, kt\u00f3rych \nwodzirejem by\u0142 wuj Zdzisiek. Ja by\u0142am za\u015b m\u0142od\u0105 \ni grzeczn\u0105 s\u0142uchaczk\u0105, kt\u00f3ra obrusza\u0142a si\u0119 jedynie w duszy, s\u0142ysz\u0105c \nateistyczne, g\u0142oszone twardo i z dum\u0105, przekonania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zdzis\u0142aw by\u0142 erudyt\u0105. Lubi\u0142 \nog\u0142asza\u0107 wszem i wobec swoje zdanie i ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 \nw ton swojego g\u0142osu. Nie m\u00f3wi\u0142 od rzeczy, a jednak wiele teorii wydawa\u0142o mi si\u0119 \nszalenie p\u0142ytkich i pustych. S\u0142owa s\u0142owa s\u0142owa. Te s\u0142owa nas jednak \u0142\u0105czy\u0142y. To \nmy oboje w naszej rodzinie wiedzieli\u015bmy \u201etroch\u0119 wi\u0119cej\u201d o literaturze i sztuce. \nTo nas poci\u0105ga\u0142y dyskusje abstrakcyjne i filozoficzne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nZdzis\u0142aw nie wierzy\u0142 w Boga. By\u0142 ateist\u0105, jak jego \nrodzice, komuni\u015bci z przekonania. Dzi\u015b dopiero, po w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach \nodmiennych wiar w zwi\u0105zkach mi\u0119dzy dwojgiem rozumiem cioci\u0119 Antosi\u0119 i to, co \nkiedy\u015b zdawa\u0142o mi si\u0119 trudne do zrozumienia. To, \u017ce zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cczyzn\u0105, \nkt\u00f3ry mia\u0142 inne, ni\u017c ona pogl\u0105dy. Kt\u00f3ry by\u0142 niewierz\u0105cy, podczas gdy ona sama \nby\u0142a silnie zwi\u0105zana z wiar\u0105 katolick\u0105. Tak wychowa\u0142a syna. Oboje chodzili do \nko\u015bcio\u0142a. Zdzis\u0142aw zwyczaj ten bojkotowa\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW ci\u0105gu ostatnich lat \u017cycia, ju\u017c po separacji z \u017con\u0105 \ni \u015bmierci ich syna, pojawia\u0142 si\u0119 \nz okazji \u015bwi\u0105t w Stasinie. Ciotka kupi\u0142a drugie mieszkanie, pozostawiaj\u0105c \nm\u0119\u017cowi to na Jelonkach i pewnego dnia po prostu wyprowadzi\u0142a si\u0119. Zagl\u0105da\u0142a \nczasem do m\u0119\u017ca. Byli wci\u0105\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Odczuwa\u0142a wyrzuty sumienia? Sprz\u0105ta\u0142a \nczasami, nic jednak nie by\u0142o w stanie zmniejszy\u0107 ogromnej tony kurzu, zasta\u0142ego \nbrudu i osadu z papieros\u00f3w. Mg\u0142a zasnu\u0142a firanki, brudne naczynia ca\u0142ymi dniami \ntkwi\u0142y w zlewie. Niedotykane \u015bcierk\u0105 i szczotk\u0105 pod\u0142ogi, szafki, urz\u0105dzenia \nsanitarne spokojnie zapada\u0142y w senno\u015b\u0107. Przykrywa\u0142y si\u0119 kolejnymi warstwami \nciemnego osadu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNajlepiej by\u0142o przecie\u017c nie wychodzi\u0107 z jednego \npokoju. Przebywa\u0107 dziennie jedynie przestrze\u0144 pomi\u0119dzy \u0142azienk\u0105, pokojem \nkomputerowym-sypialni\u0105 i kuchni\u0105. Po \u015bmierci Kamila, ich syna, nic go ju\u017c nie \nmog\u0142o go ju\u017c zainteresowa\u0107, wzruszy\u0107, pobudzi\u0107 do \u017cycia. Apatia, depresja. \nTrwa\u0142a kilka lat, jednak tylko on sam m\u00f3g\u0142 wr\u00f3ci\u0107 z tego stanu do pe\u0142ni \u017cycia. \nWyj\u015b\u0107 poza drzwi mieszkania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPo co mia\u0142 jednak wychodzi\u0107 skoro nikt nie czeka\u0142 na \nniego w pracy, kt\u00f3r\u0105 dawno straci\u0142. Nie potrafi\u0142 znale\u017a\u0107 nowej. Zapewne nie \nchcia\u0142. Bezruch by\u0142 prostszy i mniej bolesny. By\u0107 mo\u017ce zastanawia\u0142 si\u0119 nad \nsensem \u017cycia. Mo\u017ce chcia\u0142 wierzy\u0107 w za\u015bwiaty i ponowne spotkanie z synem, na \nkt\u00f3rego katolickim pogrzebie by\u0142 obecny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Siedz\u0119 w tej chwili przed \nkomputerem, w mieszkaniu wuja na Jelonkach. Stukam pilnie w klawisze i \nspogl\u0105dam od czasu do czasu w stron\u0119 okna. Zas\u0142ane jest \u015bwiat\u0142em i nie widz\u0119 \nnic poza nim. Otwarte drzwi balkonowe. Nie tak wygl\u0105da\u0142o to mieszkanie zanim \nsi\u0119 tu wprowadzi\u0142am. Przemeblowa\u0142am je i odnowi\u0142am. A jednak wiem, \u017ce gdzie\u015b tu \ns\u0105 wci\u0105\u017c jeszcze \u015blady obecno\u015bci wuja ateisty, w kt\u00f3rego ateizm uwierzy\u0107 nigdy \nnie mog\u0142am. Taki inteligentny cz\u0142owiek mo\u017ce Boga ignorowa\u0107, mo\u017ce mu On \nprzeszkadza\u0107, nie s\u0105dz\u0119 jednak, by w g\u0142\u0119bi serca nie przyznawa\u0142 mu racji bytu. \nI mam nadziej\u0119, \u017ce w momencie swojej \u015bmierci \nw szpitalu, w chwili, gdy zbli\u017ca\u0142a si\u0119, (a musia\u0142 sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce \npodej\u015b\u0107 i chwyci\u0107 za gard\u0142o mog\u0142a w ka\u017cdej chwili – sercu ju\u017c od dawna ci\u0119\u017cko \nby\u0142o wykonywa\u0107 regularne \ni spokojne skurcze), by\u0142 w pe\u0142ni \u015bwiadomy i gotowy na odej\u015bcie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-ansi-language:FR'>obczyzna<\/span><\/b><span\nstyle='mso-bidi-font-size:9.0pt'><o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nlang=\"FR\" style='mso-bidi-font-size:9.0pt;mso-ansi-language:FR'><o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n1.<\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nPostanowi\u0142am \nwyjecha\u0107 do Francji. Nagle. Realizacja tego pomys\u0142u w po\u0142owie roku \nakademickiego, w drugim miesi\u0105cu roku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego sz\u00f3stego okaza\u0142a si\u0119 \nniekoniecznie prosta, a jednak prostsza ni\u017c oczekiwa\u0142am. I znacznie szybsza. <\/p>\nKto \npami\u0119ta teraz jak i gdzie us\u0142ysza\u0142am o biurze Anya, kt\u00f3re organizowa\u0142o wyjazdy \ndo Francji zwane \u2013 au pair \u2013 wyjazdy opiekunek dla dzieci? Propozycja pracy \nobejmowa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamieszkania wraz z rodzin\u0105, bezp\u0142atne utrzymanie i \nmieszkanie. Ponadto kandydatka otrzymywa\u0107 mia\u0142a pensj\u0119 niewielk\u0105, lecz \nwystarczaj\u0105c\u0105 na podstawowe potrzeby. Zwykle po sze\u015bciu miesi\u0105cach mia\u0142a prawo \ndo urlopu i wyjazdu dziesi\u0119ciodniowego, niezale\u017cnie od cotygodniowego \nodpoczynku w postaci dwu wolnych dni. Uk\u0142ad wydawa\u0142 mi si\u0119 uczciwy. Nie \nzastanawiaj\u0105c si\u0119 zbyt d\u0142ugo, kupi\u0142am bilet do Krakowa, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 \nbiuro Anya i um\u00f3wi\u0142am si\u0119 na podpisanie cyrografu. <\/p>\nBy\u0142 \nto jednak \u015brodek roku i wiele rodzin zaanga\u017cowa\u0142o ju\u017c swoje filles au pair<\/i> \nsze\u015b\u0107 miesi\u0119cy wcze\u015bniej. Dopiero po kilku tygodniach otrzyma\u0142am pierwsz\u0105 \npropozycj\u0119 wyjazdu i pracy \u2013 rodzina w Troyes, troje dzieci. Dwoje male\u0144kich. \nOdm\u00f3wi\u0142am, przera\u017cona, trac\u0105c wiar\u0119 w moje umiej\u0119tno\u015bci opiekunki, kt\u00f3rych \nprzecie\u017c nigdy do tej pory nie mia\u0142am okazji sprawdzi\u0107. Dora\u017ana opieka domowa \nnad m\u0142odszymi kuzynkami nie by\u0142a przecie\u017c <\/i>prac\u0105 na powa\u017cnie<\/i>. \nAgentka firmy Anya nie wiedzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce moje referencje opiekunki by\u0142y \nfikcyjne, spreparowane przez \u017cyczliwych s\u0105siad\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142. <\/p>\nPo \nodrzuceniu oferty rodziny w Troyes, nasta\u0142a d\u0142uga cisza. Dopiero w marcu \npojawi\u0142a si\u0119 kolejna propozycja. Tym razem postanowi\u0142am j\u0105 zaakceptowa\u0107, \nniezale\u017cnie od warunk\u00f3w, jakby by\u0142a to sprawa \u017cycia i \u015bmierci, wyzwanie, \nkt\u00f3rego zlekcewa\u017cenie na zawsze doprowadzi\u0142oby do utrwalenia w moim charakterze \ntego rysu, kt\u00f3rego nie znosi\u0142am \u2013 nie\u015bmia\u0142o\u015bci. <\/p>\nSzcz\u0119\u015bcie \nmi sprzyja\u0142o i uk\u0142ad gwiazd r\u00f3wnie\u017c zdawa\u0142 si\u0119 by\u0107 prawid\u0142owy, us\u0142ysza\u0142am \nbowiem, \u017ce rodzina, poszukuj\u0105ca fille au pair mieszka\u0142a na po\u0142udniu Francji i \nmia\u0142a dwoje dzieci \u2013 dwu ch\u0142opc\u00f3w w wieku, kt\u00f3rego si\u0119 ju\u017c nie obawia\u0142am \u2013 dwu \ni pi\u0119ciu lat. Podano mi numer telefonu. Mia\u0142am zadzwoni\u0107 i porozumie\u0107 si\u0119 z \nmoimi pracodawcami to be<\/i>, co do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w mojej pracy i mojego \nprzyjazdu. <\/p>\nTa \nrozmowa by\u0142a prawdziwym sprawdzianem moich umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych. Pami\u0119tam \ndr\u017cenie d\u0142oni i g\u0142osu w momencie pierwszego Bonjour<\/i>. Po drugiej stronie \ns\u0142uchawki zasta\u0142am pani\u0105 domu \u2013 Sophie. Rozmowa potoczy\u0142a si\u0119 sprawnie i \nnaturalnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce Francuzka stara\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107 wyra\u017anie i wolno, i \nby\u0142am jej za to wdzi\u0119czna. Moja trzyletnia nauka francuskiego w Instytucie \nFrancuskim nie mia\u0142a w programie studi\u00f3w nad akcentem rdzennych Francuz\u00f3w z \npo\u0142udnia. <\/p>\nPo \ntygodniu mia\u0142am ju\u017c w kieszeni bilet autobusowy do Nimes. Podr\u00f3\u017c mia\u0142a trwa\u0107 \nczterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 godzin. Taka perspektywa nie przerazi\u0142a mnie. Cieszy\u0142am si\u0119, \n\u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142a okazj\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107 w odleg\u0142e rejony Europy. Spakowanie si\u0119 w jedn\u0105 \nwalizk\u0119 na roczny pobyt za granic\u0105 by\u0142o nie lada wyczynem. Stan\u0119\u0142o ostatecznie \nna dwu wielkich torbach, kt\u00f3rych ci\u0119\u017car i obj\u0119to\u015b\u0107 przeklina\u0142am w czasie \npodr\u00f3\u017cy, gdy stan\u0119\u0142am przed konieczno\u015bci\u0105 trzykrotnej zmiany autobusu, a za \nprzeniesienie baga\u017cy by\u0142 w pe\u0142ni odpowiedzialny jedynie pasa\u017cer. Co tam si\u0119 \ndzia\u0142o! Zamieszanie, krzyk i t\u0142ok. Nienumerowane miejsca i panika, w momencie, \ngdy okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce walizka zagubiona. \u017be zmieni\u0142a miejsce, \u017ce ma\u0142a \ndwudziestotrzyletnia kobietka nie by\u0142a w stanie samodzielnie przenie\u015b\u0107 do \ndrugiego autobusu pozbawionych nowoczesnych k\u00f3\u0142ek, wielkich toreb. Nadesz\u0142a \njednak chwila, gdy mo\u017cna by\u0142o opu\u015bci\u0107 znienawidzony autobus, rozprostowa\u0107 ko\u015bci \ni rozejrze\u0107 si\u0119 za Francuzk\u0105 Sophie, kt\u00f3ra obieca\u0142a przyj\u015b\u0107 na dworzec \nautobusowy w Nimes. Nie wiedzia\u0142am jak wygl\u0105da. Ona zna\u0142a mnie ze zdj\u0119cia, \nkt\u00f3re przekaza\u0142am agencji Anya. <\/p>\nZaj\u0119\u0142am \nsi\u0119 zbieraniem tobo\u0142k\u00f3w z siedzenia i wyci\u0105ganiem baga\u017cy z czelu\u015bci w brzuchu \nautobusu, gdy podesz\u0142a do mnie szczup\u0142a, \u015bredniego wzrostu, \u0142adna blondynka o \njasnych oczach S\u0142owianki, i zagadn\u0119\u0142a o moje imi\u0119. Widzia\u0142am j\u0105 ju\u017c w momencie \nwysiadania. Macha\u0142a energicznie d\u0142oni\u0105. Wydawa\u0142o mi si\u0119 jednak, \u017ce ten gest \npowitalny nie by\u0142 przeznaczony dla mnie. Sophie. Wygl\u0105da\u0142a na sympatyczn\u0105 \nkobiet\u0119 \u2013 by\u0142am dobrej my\u015bli. <\/p>\n– \nChod\u017amy, pomog\u0119 ci wzi\u0105\u0107 jeden baga\u017c. Samoch\u00f3d stoi na parkingu na zewn\u0105trz. Tu \nnie mo\u017cna wje\u017cd\u017ca\u0107 \u2013 szczebiota\u0142a. Uderzy\u0142 mnie fakt, jak \u0142atwo by\u0142o mi j\u0105 \nzrozumie\u0107. O ile\u017c prostszy wydawa\u0142 si\u0119 kontakt bezpo\u015bredni, w por\u00f3wnaniu do \nrozmowy telefonicznej. <\/p>\n\u2013 \nJe\u015bli czegokolwiek nie zrozumiesz, m\u00f3w, krzycz. Na pewno sobie poradzimy. Tw\u00f3j \nfrancuski jest dobry \u2013 u\u015bmiechn\u0119\u0142a si\u0119. Odpowiedzia\u0142am niepewnym u\u015bmiechem i \nzda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie zaczyna\u0142a si\u0119 moja wielka, zagraniczna \nprzygoda. Przede mn\u0105 sta\u0142a prawdziwa Francuzka, kt\u00f3ra, jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o, \nprzodk\u00f3w pozostawi\u0142a w Chorwacji. Dla m\u0119\u017ca porzuci\u0142a Pary\u017c i zjecha\u0142a do Nimes, \naby osiedli\u0107 si\u0119, wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c, urodzi\u0107 dzieci \ni zbudowa\u0107 du\u017cy, nowoczesny dom z basenem w pi\u0119knym regionie Langwedocji. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n2. <\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nNie \ntylko Sophie, r\u00f3wnie\u017c to miasto, ten region i kraj przywita\u0142y mnie ciep\u0142o \ni \u017cyczliwie. Czu\u0142am podekscytowanie w ci\u0105gu pi\u0119tnastu minut podr\u00f3\u017cy samochodem \nz centrum na przedmie\u015bcia, gdzie mieszkali pa\u0144stwo Trenet. Podniecenie jednak \nznik\u0142o, a jego miejsce zaj\u0105\u0142 strach, w momencie, gdy przekroczy\u0142y\u015bmy pr\u00f3g domu \ni ujrza\u0142am dw\u00f3ch ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy bawili si\u0119 w upiornie ha\u0142a\u015bliw\u0105 zabaw\u0119, kt\u00f3ra \npolega\u0142a na bieganiu tam i z powrotem z domu na podw\u00f3rze i z podw\u00f3rza do domu. <\/p>\n– \nKochanie jeste\u015bmy \u2013 zakomunikowa\u0142a Sophie i pojawi\u0142 si\u0119 m\u0105\u017c Philippe \u2013 \nm\u0119\u017cczyzna s\u0142usznego wzrostu i wagi, zapewne wiekiem zbli\u017cony do Sophie. \nTrzydziestopi\u0119ciolatek. Krucze, zbyt d\u0142ugie, proste w\u0142osy i ciemne oczy, \nokr\u0105g\u0142y brzuszek i silne, du\u017ce d\u0142onie i stopy, zacz\u0105tki podw\u00f3jnego podbr\u00f3dka i \nmi\u0142e rysy twarzy ze zmarszczkami od u\u015bmiechu, ujawnia\u0142y osob\u0119 przyja\u017anie \nnastawion\u0105 do \u015bwiata i \u017cyczliw\u0105. Wiedzia\u0142am, \u017ce z jego strony nie pojawi\u0105 si\u0119 \nk\u0142opoty. Czy\u017cby mia\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 z przeciwnej flanki, kt\u00f3rej broni\u0142a pani \ndomu? Dlaczego tworzy\u0142am w g\u0142owie wizj\u0119 zagro\u017ce\u0144 i problem\u00f3w? Ja, urodzona \npesymistka, nie potrafi\u0142am wyobrazi\u0107 sobie sytuacji, gdzie wszystko sz\u0142o \ng\u0142adko, bez zawi\u0142o\u015bci i komplikacji. <\/p>\nRzeczywi\u015bcie. \nSta\u0142o si\u0119 wedle moich oczekiwa\u0144 \u2013 problemy pojawi\u0142y si\u0119 szybko. Od strony \npokoju dzieci\u0119cego Davida i Lucasa. Dzi\u015b nie pami\u0119tam ju\u017c, jak poradzi\u0142am sobie \nz ich zadziorno\u015bci\u0105 i uporem. Jak przekona\u0142am m\u0142odszego, kt\u00f3rego nazywa\u0142am \nczasem \u0141ukaszem, aby cho\u0107 troch\u0119 mnie polubi\u0142. Cho\u0107 tak\u0105 odrobin\u0119, kt\u00f3ra \npozwoli\u0142aby nam doprowadzi\u0107 do pomy\u015blnej zmiany pieluchy czy zako\u0144czenia z \nsukcesem pe\u0142nej zasadzek i podst\u0119p\u00f3w operacji k\u0105pieli. \u0141azienka, mimo \u017ce \nznajdowa\u0142a si\u0119 o dwa kroki od pokoju ch\u0142opc\u00f3w, by\u0142a odleg\u0142ym sza\u0144cem. \nOpuszczaj\u0105c j\u0105 po godzinie, by\u0142am tak bardzo zm\u0119czona, \u017ce dotarcie z dzieckiem \nna r\u0119ku do drzwi jego pokoju, a potem do dzieci\u0119cego \u0142\u00f3\u017ceczka, by\u0142o niemal \nponad moje si\u0142y. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce je\u015bli pozwol\u0119 ch\u0142opcom na swobod\u0119 i \nsamodzielne dotarcie do pokoju, b\u0119d\u0119 ich szuka\u0107 jeszcze przez godzin\u0119 po ca\u0142ym \npodw\u00f3rzu, a w najlepszym przypadku gania\u0107 za nimi po rozleg\u0142ej przestrzeni \ndomu. <\/p>\nDom \nby\u0142 parterowy, o koncepcji modernistycznej, gdzie centrum \u017cycia rodziny skupia\u0142 \ndu\u017cy salon. Zawsze by\u0142 pe\u0142en \u015bwiat\u0142a, dzi\u0119ki okienkom w suficie, przeszklonym \ndrzwiom wej\u015bciowym oraz wielkim od sufitu do pod\u0142ogi suwanym drzwiom \ndwu-sk\u0142adowym, kt\u00f3re prowadzi\u0142y na taras i basen. Ogr\u00f3d, kt\u00f3ry rozpo\u015bciera\u0142 si\u0119 \npoza nimi, by\u0142 jeszcze pust\u0105, nieokie\u0142zan\u0105 przestrzeni\u0105, obj\u0119t\u0105 w posiadanie \nprzez chwasty. <\/p>\nDo \nmoich obowi\u0105zk\u00f3w au-perki nale\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c codzienne porz\u0105dki. Nienawidzi\u0142am \nich. Szklane drzwi na taras by\u0142y szczeg\u00f3ln\u0105 zmor\u0105. Aparatura myj\u0105ca, sk\u0142adaj\u0105ca \nsi\u0119 ze szczotek i d\u0142ugich rur, nie sprawdzi\u0142a si\u0119. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na myciu \nr\u0119cznym. Wkr\u00f3tce jednak <\/span>przyzwyczai\u0142am \nsi\u0119 do procedur zachowywania czysto\u015bci i sprawa przesta\u0142a by\u0107 problemem. \nZnikn\u0105\u0142 stres, a zast\u0105pi\u0142 go luz i spok\u00f3j. Coraz bardziej lubi\u0142am swoj\u0105 \nfrancusk\u0105 rodzin\u0119 i nic nie by\u0142o w stanie zmieni\u0107 moich ciep\u0142ych uczu\u0107 dla \nnich, ani nu\u017c\u0105ce mycie okien i pod\u0142\u00f3g, ani prasowanie ogromnym, \npseudo-nowoczesnym \u017celazkiem na par\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a produkowana w oddzielnym \nurz\u0105dzeniu, \u0142\u0105czonym za pomoc\u0105 kabli i rurek. <\/p>\nW\u00f3wczas \nmia\u0142am ju\u017c za sob\u0105 pewne wstydliwe, a mo\u017ce po prostu groteskowe wydarzenie, \nkt\u00f3re nabawi\u0142o mnie tony kompleks\u00f3w i wp\u0119dzi\u0142o w depresj\u0119 na kolejne kilka dni. \nPojazd czteroko\u0142owy. Tak, posiada\u0142am prawdo jazdy – w ten spos\u00f3b odpowiedzia\u0142am \nna pytanie rodziny francuskiej jeszcze w Polsce, w formularzu oraz w rozmowie \ntelefonicznej. Prawo jazdy mia\u0142am od kilku lat, moje umiej\u0119tno\u015bci by\u0142y jednak \nniewielkie, a znajomo\u015b\u0107 pojazdu bierna. Rzadko je\u017adzi\u0142am w Polsce samochodem, a \nw\u0142asnego nie posiada\u0142am. Wiedzia\u0142am jednak, \u017ce odpowiadaj\u0105c "Nie" na \npytanie o umiej\u0119tno\u015bci kierowcy pozbawiam si\u0119 by\u0107 mo\u017ce oferty pracy i wyjazdu. \nW Nimes, ju\u017c drugiego dnia mojego pobytu stan\u0119\u0142am przed wielkim wyzwaniem \u2013 \nmia\u0142am sta\u0107 si\u0119 rodzinnym kierowc\u0105 zdezelowanego gracika, starego Renault. \nNajpierw nale\u017ca\u0142o jednak odebra\u0107 pojazd z warsztatu, gdzie przezorny Philippe \nzostawi\u0142 wehiku\u0142, aby mechanicy doprowadzili go do stanu u\u017cywalno\u015bci. Miesi\u0105c \nwcze\u015bniej auto mia\u0142o lekki wypadek w towarzystwie Sophie, kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej \nkorzysta\u0142a z samochodu. Jako umiej\u0119tny kierowca, \u015bwietnie radzi\u0142a sobie zawsze \nz jego kaprysami i problemami z rozrusznikiem i akumulatorem. Podj\u0119\u0142am \nwyzwanie. Tu\u017c przed warsztatem wsiad\u0142am zarumieniona ze strachu i wstydu do \nmojego nowego pojazdu. Przekr\u0119ci\u0142am kluczyk w stacyjce. Bez efektu. Nie zna\u0142am \ntrik\u00f3w wprawnego kierowcy. Nie do\u015b\u0107 d\u0142ugo trzyma\u0142am przekr\u0119cony kluczyk, nie \ndo\u015b\u0107 sprawnie naciska\u0142am sprz\u0119g\u0142o. Wszystko nie tak. Samoch\u00f3d odm\u00f3wi\u0142 \nwsp\u00f3\u0142pracy, a ja, na oczach widz\u00f3w \u2013 pracownik\u00f3w warsztatu, za\u0142amanej Sophie i \ndzieci \u2013 poleg\u0142am. Nie potrafi\u0142am uruchomi\u0107 maszyny. Silnik zapala\u0142 si\u0119 i gas\u0142, \na potem ju\u017c tylko milcza\u0142 ura\u017cony. By\u0142o mi wstyd i \u017ale. <\/p>\nBez \ns\u0142owa pozostawili\u015bmy Renault w warsztacie i wr\u00f3cili\u015bmy do domu drugim rodzinnym \nsamochodem, kt\u00f3ry prowadzi\u0142a wprawnie Sophie. Nie zda\u0142am testu na kierowc\u0119. Ale \nwyrozumia\u0142a rodzina nie zg\u0142osi\u0142a problemu agencji Au-pair<\/i><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/p>\n– Nic si\u0119 nie sta\u0142o \u2013 twierdzi\u0142a mi\u0142a \nS\u0142owianka, pani domu \u2013 Nic si\u0119 nie sta\u0142o, sama zawozi\u0107 b\u0119d\u0119 dzieci do szko\u0142y. \nTo ty w\u0142a\u015bciwie masz du\u017cy problem. Nasz dom jest znacznie oddalony od centrum \nNimes, a jedyny \u015brodek lokomocji to autobus. Kilometr st\u0105d mie\u015bci si\u0119 \nnajbli\u017cszy przystanek, kilka kilometr\u00f3w dalej drugi, na kt\u00f3rym autobusy \nzatrzymuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej. Jest jednak rower. \u2013 I on sta\u0142 si\u0119 moim \nnajwierniejszym \u015brodkiem transportu. Na nim nie raz wraca\u0142am w \u015brodku nocy, gdy \nnie kursowa\u0142 ju\u017c \u017caden autobus w stron\u0119 domu rodziny Trenet. <\/p>\nTaka \npodr\u00f3\u017c zajmowa\u0142a zwykle oko\u0142o czterdziestu minut, zale\u017cnie od poziomu mojego \nzm\u0119czenia i od kierunku jazdy. Du\u017co \u0142atwiej zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 z g\u00f3rki w drodze do \ncentrum Nimes, ni\u017c wspina\u0142o z mozo\u0142em pod g\u00f3r\u0119, w stron\u0119 domu. Autobus \nodchodz\u0105cy z bli\u017cszego przystanku, kursowa\u0142 jedynie pi\u0119\u0107 razy dziennie. Bywa\u0142y \ndni, gdy wysiadaj\u0105c na dalszym przystanku, musia\u0142am przeby\u0107 drog\u0119 na piechot\u0119. \nBy\u0142a to godzinna w\u0119dr\u00f3wka, ale w tamtym, pocz\u0105tkowym, wiosennym okresie by\u0142a \nona szczeg\u00f3lnie przyjemna. <\/p>\nSz\u0142am \nw otoczeniu p\u00f3l, \u0142\u0105k zwanych garrigues, poro\u015bni\u0119tych zasuszon\u0105 wysok\u0105 traw\u0105, \nkwiatami i zio\u0142ami. Ich zapach unosi\u0142 si\u0119 wysoko ponad przestrzeni\u0105 p\u0142askich \n\u0142\u0105k i pag\u00f3rk\u00f3w. Zagl\u0105da\u0142 do przydro\u017cnych dom\u00f3w, uderza\u0142 do g\u0142owy, osza\u0142amia\u0142. \nPachnia\u0142a bazylia, tymianek, kocanki czy sasanki (zawsze mi si\u0119 myli\u0142y), \nwrzosy, rozmaryn i lawenda, kt\u00f3ra rozsiewa\u0142a aromat najsilniej i \nnajskuteczniej, i uwodzi\u0142a przechodni\u00f3w w\u0119druj\u0105cych kr\u0119t\u0105 drog\u0105 w\u015br\u00f3d \u0142asz\u0105cych \nsi\u0119 do kolan zi\u00f3\u0142. Po obu stronach dystyngowanie, z zachowaniem przyzwoitych \nodst\u0119p\u00f3w, jak przysta\u0142o na rezydencje prowincjonalne Langwedocji, rozsiad\u0142y si\u0119 \nludzkie domostwa. <\/p>\nMija\u0142y \njednak dni i Nimes stawa\u0142o si\u0119 miejscem, kt\u00f3re przypomina\u0142o mi pustyni\u0119. S\u0142o\u0144ce \nod rana przypieka\u0142o ziemi\u0119 jak ro\u017cen. Trudno by\u0142o si\u0119 przed nim ukry\u0107. Moja \nsk\u00f3ra szybko pokry\u0142a si\u0119 opalenizn\u0105, w\u0142osy poja\u015bnia\u0142y. Pod wiecz\u00f3r cykady \nzbiera\u0142y si\u0119 w trawach, daj\u0105c monotonny, ale intryguj\u0105cy i hipnotyzuj\u0105cy \nkoncert. Aby wytra\u0107 w codziennych w\u0119dr\u00f3wkach do miasta, w s\u0142o\u0144cu i upale, kt\u00f3ry \nsilny by\u0142 nawet pod wiecz\u00f3r, lubi\u0142am odcina\u0107 si\u0119 elektroniczn\u0105 \u015bciank\u0105 od \ncykad, i s\u0142ucha\u0107 muzyki, kt\u00f3ra p\u0142yn\u0119\u0142a w s\u0142uchawkach walkmana. T\u0119 kaset\u0119 z \nnagraniem muzyki z film\u00f3w \u201ePulp fiction\u201d i \u201eDesperado\u201d, prezent od przyjaci\u00f3\u0142ki \nz Polski, mam do dzi\u015b. Wci\u0105\u017c jej s\u0142ucham. Dzi\u015b tej muzyce w mojej wyobra\u017ani \nwci\u0105\u017c towarzysz\u0105 wspomnienia z Francji, a szczeg\u00f3lnie widok tamtej kr\u0119tej drogi \npo\u015br\u00f3d \u0142\u0105k. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pocz\u0105tkowo moje wyprawy do \ncentrum Nimes ogranicza\u0142y si\u0119 do samotnego zwiedzania starych, w\u0105skich uliczek, \nsklepik\u00f3w pe\u0142nych francuskich rozmaito\u015bci \ni regionali\u00f3w spo\u017cywczych. By\u0142am go\u015bciem kilku muze\u00f3w, wielu galerii i ruin zabytk\u00f3w \nrzymskich. Co tydzie\u0144 sk\u0142ada\u0142am r\u00f3wnie\u017c wizyty szkole Alliance Francaise, kt\u00f3ra \nprowadzi\u0142a kursy j\u0119zyka francuskiego dla obcokrajowc\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Grupa, do kt\u00f3rej zapisa\u0142a \nmnie, zgodnie z wymogami kontraktu, moja pracodawczyni Sophie, by\u0142a to grupa \ndziewcz\u0105t w podobnej jak moja sytuacji. Z wielu stron \u015bwiata przyjecha\u0142y tutaj, \naby bawi\u0107 francuskie dzieci i uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka. To by\u0142o miejsce, gdzie pozna\u0142am \nmoich pierwszych przyjaci\u00f3\u0142. Z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 Niemek, Austriaczek i Polek \nzaznajomi\u0142am si\u0119 bardzo szybko. Wi\u0119cej czasu wymaga\u0142o porozumienie si\u0119 ze \nSzwedkami, Norwe\u017ckami i Finkami. Zwyczaje i mentalno\u015b\u0107 dziewcz\u0105t ze Skandynawii \nrazi\u0142y mnie odmienno\u015bci\u0105. Czy by\u0142 to m\u00f3j pierwszy, rzeczywisty szok kulturowy? \nBo Francja by\u0142a mi tak bliska jak Polska. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Drug\u0105 Francuzk\u0105, poza \nSophie, kt\u00f3r\u0105 szczerze polubi\u0142am, lecz wyra\u017anie bez wzajemno\u015bci, by\u0142a \nVeronique, nauczycielka francuskiego. Ta kobieta, szczup\u0142a i do\u015b\u0107 wysoka, o \nkr\u00f3tkich, prostych w\u0142osach, d\u0142ugim nosie i ostrym j\u0119zyku by\u0142a w moich oczach \ntypow\u0105 Francuzk\u0105. Podziwia\u0142am j\u0105, cho\u0107 jej zwi\u0105zek z du\u017co m\u0142odszym m\u0119\u017cczyzn\u0105 \nnie zyska\u0142 mojego szacunku i zrozumienia. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z w\u0142asnej \npruderii i za\u015bciankowych przekona\u0144, uzna\u0142am mimo wszystko, \u017ce jest on \nniezrozumia\u0142y i niestosowny. Istotny fakt \u2013 m\u0142odszy o kilkana\u015bcie lat ch\u0142opak, \nkt\u00f3ry towarzyszy\u0142 Veronique by\u0142 rzeczywi\u015bcie przystojny, rzeczywi\u015bcie m\u0142ody i \nrzeczywi\u015bcie mi si\u0119 podoba\u0142. Ale do tego nie przyznawa\u0142am si\u0119 nawet przed sam\u0105 \nsob\u0105. By\u0142am przecie\u017c ju\u017c od kilku miesi\u0119cy zwi\u0105zana uczuciowo z pewnym Maroka\u0144czykiem, \nmuzu\u0142maninem. To on co weekend zabiera\u0142 mnie na przeja\u017cd\u017cki w\u0142asnym samochodem \ni zabawia\u0142 opowie\u015bciami o swojej rodzinie i przyjacio\u0142ach, kt\u00f3rzy mieli zapewne \nr\u00f3wnie dziwaczny arabski akcent we francuskim. A to zakrawa\u0142o ju\u017c na \nblu\u017anierstwo i profanacj\u0119. Te my\u015bli zachowywa\u0142am jedynie dla siebie, Ahmedowi \nnie m\u00f3wi\u0105c ani s\u0142owa, nigdy nie krytykuj\u0105c jego manier, zachowania ani sposobu \nm\u00f3wienia. Dzi\u0119ki niemu porusza\u0142am si\u0119 po okolicy Nimes sprawnie i bez problemu, \ndzi\u0119ki niemu pozna\u0142am egzotyczn\u0105, prowincjonaln\u0105 Francj\u0119, Francj\u0119 imigrant\u00f3w i \nsezonowych robotnik\u00f3w, jakiej nie mia\u0142abym okazji pozna\u0107 jako zwyk\u0142a, samotna \nfille au pair. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ahmed pracowa\u0142 w jednym z \nwielu gospodarstw. Rwa\u0142 owoce. Tyle wiedzia\u0142am o jego \u017cyciu profesjonalnym, \nczyli bardzo niewiele. W\u0142a\u015bciwie niezbyt mnie to w\u00f3wczas interesowa\u0142o, nie \nchcia\u0142am prowadzi\u0107 studi\u00f3w socjologicznych zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecze\u0144stwa \nfrancuskiego. Interesowa\u0142a mnie jedynie literatura i j\u0119zyk francuski, kt\u00f3rym \nby\u0142am nieustannie i niezmiennie zauroczona. To pozosta\u0142o do dzi\u015b. Wtedy jednak \npotrafi\u0142am wzbudzi\u0107 w sobie szacunek dla Ahmeda. Wiedzia\u0142am, \u017ce jak wielu jego \nziomk\u00f3w, pracuje za granic\u0105, bo w Maroko o prac\u0119 trudno, a warto\u015b\u0107 franka po \nwymianie na rodzime pieni\u0105dze by\u0142a nie do pogardzenia. Z biegiem czasu \u0142\u0105czy\u0142o \nnas coraz wi\u0119cej. Ni\u0107 porozumienia prz\u0119d\u0142a si\u0119 sama. Oboje we Francji byli\u015bmy \nobcy. Nie do ko\u0144ca akceptowani, byli\u015bmy klas\u0105 ni\u017csz\u0105, intruzami o \u0142atwo \nwyczuwalnym akcencie. Czuli\u015bmy si\u0119 samotnie. Wiedzia\u0142am, \u017ce Ahmed, tak jak i \nja, poszukiwa\u0142 blisko\u015bci osoby, kt\u00f3ra ze zrozumieniem wys\u0142ucha\u0142aby jego \nproblem\u00f3w. Ten zwi\u0105zek od pocz\u0105tku by\u0142 samowystarczalny, samoistniej\u0105cy, \nsamokreuj\u0105cy si\u0119. Nie mogli\u015bmy \u017cy\u0107 bez siebie. A jednak po pewnym czasie, im \nbardziej on si\u0119 do mnie przywi\u0105zywa\u0142, ceni\u0142 mnie, im \u015bmielsze snu\u0142 plany o \nnaszej wsp\u00f3lnej przysz\u0142o\u015bci, ja tym ja\u015bniej widzia\u0142am istniej\u0105ce mi\u0119dzy nami \nr\u00f3\u017cnice i t\u0119 przepa\u015b\u0107, kt\u00f3rej niczym nie da\u0142o si\u0119 zape\u0142ni\u0107. Nie wystarcza\u0142a \njego mi\u0142o\u015b\u0107 i m\u00f3j dla niego szacunek. R\u00f3\u017cnili\u015bmy si\u0119. Mieli\u015bmy przed sob\u0105 inne \ncele. Poczu\u0142am ulg\u0119, gdy wreszcie zdoby\u0142am si\u0119 na odwag\u0119, aby zerwa\u0107. Utrzyma\u0107 \nraz powiedziane \u2013 \u201eNie. Koniec z nami.\u201d Nie ulec telefonicznym namowom, \nnagabywaniom na ulicy, gdy wiele tygodni p\u00f3\u017aniej pojawia\u0142 si\u0119 tam, na rogu, tam \ngdzie zwyk\u0142 na mnie zawsze czeka\u0107. Cierpliwy i wytrwa\u0142y. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A ja po prostu chcia\u0142am by\u0107 \nwolna. Nie planowa\u0142am innych zwi\u0105zk\u00f3w, ale one pojawi\u0142y si\u0119 miwolnie. I szybko. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zanim to nast\u0105pi\u0142o, \nspokojnie wyprawia\u0142am si\u0119 z Ahmedem na wycieczki w plener, sk\u0142ada\u0142am wizyty w \npobliskich miasteczkach, smutnych, wymar\u0142ych i pustych, kt\u00f3re zamieszkiwa\u0142o \nniewielu m\u0142odych ludzi i rzadko dawa\u0142 si\u0119 s\u0142ysze\u0107 \u015bmiech dzieci. Instalowano \ntam jednak weso\u0142e miasteczka dla doros\u0142ych. I zaczyna\u0142a si\u0119 feria \u2013 \u015bwi\u0105teczna \nzabawa. Zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 towarzystwo z ca\u0142ej okolicy. Nie pami\u0119tam z jakiej okazji \nodbywa\u0142a si\u0119 wielka feta w Nimes tamtego wieczoru. By\u0142a to by\u0107 mo\u017ce letnia \nferia czyli spektakle z uczestnictwem byk\u00f3w i wielka popijawa sangri\u0105, m\u0142odym \nwinem owocowym. By\u0142 sza\u0142, rado\u015b\u0107 i ha\u0142as, jaki tworzy\u0142a mieszanka ludzkich \ng\u0142os\u00f3w i d\u017awi\u0119k\u00f3w muzyki, ha\u0142a\u015bliwych pozytywek, starych karuzeli i brz\u0119ku \nsolidnych, niskich szklanek do wina. Ten alkohol nie uderza\u0142 do g\u0142owy z \npierwszym \u0142ykiem. Zdradliwie i powoli zaczyna\u0142 drapa\u0107 w prze\u0142yku i \u015bwiat stawa\u0142 \nsi\u0119 g\u0142o\u015bniejszy i pe\u0142en rozmazanych, faluj\u0105cych barw. Przybiera\u0142 kolor \nciemno\u015bci i czerwonej, po\u0142yskliwej w blasku nocy sangrii. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ahmed nie pi\u0142. Ja pi\u0142am. Nie \nwidzia\u0142am w\u00f3wczas powodu, dla kt\u00f3rego nie mia\u0142abym tego czyni\u0107. Czasy oazowej \nKrucjaty Wyzwolenia Cz\u0142owieka by\u0142y zako\u0144czone, a on nie stara\u0142 si\u0119 nigdy \nt\u0142umaczy\u0107 powod\u00f3w swojej abstynencji. Nie pyta\u0142am. A mo\u017ce raz zapytawszy, nie \nuzyska\u0142am odpowiedzi. I porzuci\u0142am wielkoduszn\u0105 ide\u0119 wnikania w psychik\u0119 i \numys\u0142owo\u015b\u0107 tego m\u0119\u017cczyzny z po\u0142udnia, kt\u00f3ry dla mnie przynale\u017ca\u0142 do kultury \nOrientu, dalekiej mi i obcej. Ahmed nie stara\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 swojego \npost\u0119powania tak\u017ce dlatego, \u017ce nie zawsze post\u0119powa\u0142 wedle obowi\u0105zuj\u0105cych w \njego religii regu\u0142. Ale o tym wiem dopiero dzi\u015b, gdy pozna\u0142am zasady islamu. \nW\u00f3wczas za\u015b, mimo \u017ce jego ataki na moj\u0105 naiwn\u0105 jeszcze kobieco\u015b\u0107 przyjmowa\u0142am z \nniech\u0119ci\u0105, jednocze\u015bnie uznawa\u0142am je za naturalny przejaw m\u0119skich sk\u0142onno\u015bci do \nzaspokojenia pop\u0119du seksualnego. Tamtej nocy Ahmed po raz kolejny zacz\u0105\u0142 mnie \n\u0142agodnie uwodzi\u0107. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce tym razem by\u0107 mo\u017ce nie uda mi si\u0119 unikn\u0105\u0107 \nzbli\u017cenia. Na ulicach wrzawa. Ju\u017c po zmroku, a zabawa trwa\u0142a w najlepsze. \nRoz\u015bwietlone ulice i place. Muzyka i taniec. Pija\u0144stwo i szale\u0144cze ta\u0144ce w \nw\u0105skich uliczkach i na ma\u0142ych placach Nimes. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chcia\u0142 wraca\u0107 do samochodu. \nBy\u0142o p\u00f3\u017ano i sama mia\u0142am ochot\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 ju\u017c w swoim \u0142\u00f3\u017cku, w ma\u0142ym pokoju z \nwielkim oknem-drzwiami na podw\u00f3rze, u rodziny Trenet. On mia\u0142 jednak inne plany \ni przekona\u0142am si\u0119 o tym szybko w momencie, gdy wsiedli\u015bmy do samochodu i \nzapad\u0142a cisza. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o jedynie gwar g\u0142os\u00f3w z dalekiego placu pe\u0142nego \nstragan\u00f3w i przeno\u015bnych bar\u00f3w. Parking by\u0142 pusty, a samoch\u00f3d Ahmeda sta\u0142 na \nuboczu, pod drzewami. Samotnie. W okolicy ani \u017cywej duszy. Wr\u00f3cili do domu ci, \nkt\u00f3rzy chcieli wr\u00f3ci\u0107 wcze\u015bnie. Pozostali ci, kt\u00f3rzy chcieli powr\u00f3ci\u0107 bladym \n\u015bwitem. Byli\u015bmy sami. Poczu\u0142am dotyk jego ust, gdy zbli\u017cy\u0142 swoj\u0105 twarz do mojej \ni przytuli\u0142 policzek. Zaproponowa\u0142 wsp\u00f3ln\u0105 noc w samochodzie. Do \u015bwitu \npozosta\u0142o jedynie kilka godzin, wi\u0119c zgodzi\u0142am si\u0119. Roz\u0142o\u017cyli\u015bmy fotele, tak \u017ce \nstworzy\u0142y wygodne \u0142\u00f3\u017cko samochodowe. Znalaz\u0142 si\u0119 i koc, kt\u00f3ry Ahmed zapewne \nzawsze ze sob\u0105 wozi\u0142. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przysun\u0105\u0142 si\u0119 blisko mnie i \nle\u017celi\u015bmy, cia\u0142o obok cia\u0142a. Uwielbia\u0142am si\u0119 przytula\u0107, lubi\u0142am dotyk jego r\u0105k. \nNikt nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 bardziej czu\u0142y i delikatny. Wiedzia\u0142am doskonale do czego \nzmierza\u0142, a jednak czu\u0142am si\u0119 bezpiecznie. Nie mia\u0142am ochoty nie seks. \nWierzy\u0142am, \u017ce zrozumie moje uczucia. Uwa\u017ca\u0142am ponadto, \u017ce samoch\u00f3d jest \nmiejscem nieromantycznym. W pewnym momencie poczu\u0142am jednak, \u017ce trac\u0119 kontrol\u0119 \nnad jego r\u0119kami i pieszczotami, a jednocze\u015bnie nie potrafi\u0142am si\u0119 broni\u0107. Czy \nnie by\u0142o mi dobrze? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A zbli\u017cenie by\u0142o cholernie \nbolesne. Zero delikatno\u015bci. Wpad\u0142am w z\u0142o\u015b\u0107 i za\u017c\u0105da\u0142am, aby jak najszybciej \nodwi\u00f3z\u0142 mnie do domu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ca\u0142y romantyzm leg\u0142 w \ngruzach i od tamtej pory, mimo \u017ce nie rozstali\u015bmy si\u0119 z Ahmedem tak szybko, bo \nmija\u0142y kolejne miesi\u0105ce, a my byli\u015bmy razem, nie mog\u0142am odnale\u017a\u0107 przyjemno\u015bci \nwe wsp\u00f3\u0142\u017cyciu z nim. Zako\u0144czenie tego zwi\u0105zku by\u0142o jedynie kwesti\u0105 czasu. A \njedno z ostatnich zdarze\u0144 przed naszym rozstaniem tylko umocni\u0142o mnie w moim \nprzekonaniu i pomog\u0142o podj\u0105\u0107 ostateczn\u0105 decyzj\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142o latem. Upa\u0142 \nniemi\u0142osierny, bo s\u0142o\u0144ce pra\u017cy\u0142o z wysoka i w godzinach po\u0142udniowych nie spos\u00f3b \nby\u0142o robi\u0107 cokolwiek innego, jak za\u017cywa\u0107 siesty w szczelnie zasnutym cieniem \npokoju, lub ch\u0142odzi\u0107 si\u0119 w basenie z g\u0142ow\u0105 okryt\u0105 czapk\u0105 dla ochrony przed \nudarem. W\u0142a\u015bnie te po\u0142udniowe godziny i moj\u0105 przerw\u0119 w pracy postanowi\u0142am \nwykorzysta\u0107 na przeja\u017cd\u017ck\u0119 z Ahmedem. Do miasta. Zam\u00f3wili\u015bmy fili\u017cank\u0119 ma\u0142ej \nczarnej w miejscowo\u015bci, kt\u00f3rej nazwy nie pami\u0119tam, w prowincjonalnej kawiarni, \nkt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 klienteli stanowili Arabowie. Do tego jednak zd\u0105\u017cy\u0142am si\u0119 ju\u017c, \npodczas zwi\u0105zku z moim Maroka\u0144czykiem, przyzwyczai\u0107 i k\u0142ad\u0142am to na karb jego \nnie\u015bmia\u0142o\u015bci wobec Francuz\u00f3w \ni francuskiej ksenofobii. Imigranci Maroka\u0144czycy i Algierczycy mieli w\u0142asne \nbary, a Francuzi – osobne. Nikt nikomu nie wchodzi\u0142 w drog\u0119. Co uczyni\u0107 jednak \nmia\u0142a bia\u0142a, m\u0142oda kobieta? Nie wchodzi\u0107 do restauracji i kawiarni, gdzie nie \nby\u0142o ani jednej damy? Optowa\u0107 za barami francuskimi? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Spotkanie przebiega\u0142o \nstandardowo – kawa, spacer po molo i ogl\u0105danie \u0142\u00f3dek. Nie by\u0142o to Nimes, ale \nArles lub Avignon albo jakie\u015b inne ma\u0142e miasteczko nad wod\u0105. Ahmed przedstawi\u0142 \nmi swojego rodaka, Mohameda. To by\u0142 cz\u0142owiek starszy od niego. Bodaj \nczterdziestoletni, postawny, z brzuszkiem. Lekarz po studiach w Maroko, z \npraktyk\u0105 we Francji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>U\u015bmiecha\u0142 si\u0119 ca\u0142y czas, \njakby rzeczywi\u015bcie nasze spotkanie by\u0142o dla niego wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 i \nzaszczytem. Po p\u00f3\u0142 godzinie zdoby\u0142 si\u0119 na odwag\u0119 i poprosi\u0142 mnie, abym zabawi\u0142a \nsi\u0119 w swatk\u0119 i znalaz\u0142a mu \u017con\u0119 Polk\u0119. Poczu\u0142am, \u017ce si\u0119 czerwieni\u0119. Nie bardzo \nwiedzia\u0142am jak zareagowa\u0107. Uzna\u0142am propozycj\u0119 za niestosown\u0105. Mia\u0142am ochot\u0119 \nuciec. Zachowa\u0142am si\u0119 jednak jak dama, obraz naiwno\u015bci i dobrego wychowania. \nPoczeka\u0142am do ko\u0144ca spotkania z Maroka\u0144czykami i do momentu naszego rozstania \npod bram\u0105 domu pa\u0144stwa Trenet, kt\u00f3rym ju\u017c za drzwiami powiedzia\u0142am, aby za \nwszelk\u0105 cen\u0119 nie \u0142\u0105czyli mnie telefonicznie z Ahmedem, bo jestem raz na zawsze \nnieobecna i zaj\u0119ta. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>M\u00f3wi\u0142am mu to wielokrotnie, \nnigdy jednak nie potraktowa\u0142 moich s\u0142\u00f3w powa\u017cnie. Ale czas p\u0142yn\u0105\u0142 i wszystko \npotoczy\u0142o si\u0119 tak, jak chcia\u0142am. Dzi\u015b czasami nie mog\u0119 pozby\u0107 si\u0119 jeszcze \nwyrzut\u00f3w sumienia, \u017ce go zrani\u0142am i przeszkodzi\u0142am w spe\u0142nieniu marze\u0144. Idiotka. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie zapomn\u0119 jednak jego \nwzroku opuszczonego zwierz\u0119cia, w momencie gdy spotkali\u015bmy si\u0119 przypadkowo na \nulicy w Nimes. Kilka miesi\u0119cy po rozstaniu. By\u0142 sam. Ja nie by\u0142am sama. Uda\u0142am, \n\u017ce si\u0119 nie znamy i on uczyni\u0142 to samo. Stch\u00f3rzy\u0142am. Mo\u017ce powinnam by\u0142a podej\u015b\u0107 \ni porozmawia\u0107? Uciek\u0142by. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A teraz, po kilku latach, \nchcia\u0142abym by\u0107 w posiadaniu magicznej kuli. Wiedzie\u0107 jak potoczy\u0142y si\u0119 jego \nlosy. Czy znalaz\u0142a si\u0119 inna m\u0142oda Europejka, kt\u00f3ra pokocha\u0142a prawdziwie tego \nszalenie przystojnego, nie\u015bmia\u0142ego i zakompleksionego m\u0119\u017cczyzn\u0119 o dobrym sercu \ni zwyczajach dalekich od gust\u00f3w europejskich. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A gdzie byli tymczasem moi \nopieku\u0144czy rodzice zast\u0119pczy, Sophie i Philippe, w momencie gdy ja upl\u0105tywa\u0142am \nsi\u0119 w zwi\u0105zek o tak powa\u017cnych konsekwencjach? Zwi\u0105zek tak ryzykowny, bior\u0105c po \nuwag\u0119 fakt, \u017ce jako panna i dziewica absolutnie nic nie wiedzia\u0142am o \nwsp\u00f3\u0142\u017cyciu, chorobach wenerycznych, AIDS i sposobach zabezpiecze\u0144 przed ci\u0105\u017c\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ahmed wyra\u017anie stara\u0142 si\u0119 \nunikn\u0105\u0107 zap\u0142odnienia m\u0142odej przyjaci\u00f3\u0142ki, stosuj\u0105c metod\u0119 stosunku przerwanego. \nNie by\u0142o jednak mowy o prezerwatywach. Wiadomo, s\u0105 niewygodne i pozbawiaj\u0105 \nkochank\u00f3w wielu wra\u017ce\u0144 w czasie aktu. A mo\u017ce moja ci\u0105\u017ca by\u0142aby dla niego \nnajmilsz\u0105 niespodziank\u0105? Czy nie prosi\u0142 mnie wielokrotnie o r\u0119k\u0119? Czy nie \nplanowa\u0142 skrupulatnie naszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa? Dzisiaj, aby nie wyj\u015b\u0107 na zupe\u0142n\u0105 \nidiotk\u0119, wol\u0119 my\u015ble\u0107, \u017ce liczy\u0142 si\u0119 z moim zdaniem, bra\u0142 pod uwag\u0119 m\u00f3j wiek, \nnarodowo\u015b\u0107, sytuacj\u0119 i moje nieuko\u0144czone studia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W ca\u0142ym tym rozgardiaszu \nSophie i Philippe byli jedynie biernymi \u015bwiadkami. Francuskiej mentalno\u015bci obce \nby\u0142o zachowanie interwencyjne – kontrola m\u0142odej, ale doros\u0142ej ju\u017c panny au \npair. Dopiero w momencie, gdy nabawi\u0142am si\u0119 jednej z ma\u0142o szkodliwych, ale \nm\u0119cz\u0105cych chor\u00f3b kobiecych, Sophie zorientowa\u0142a si\u0119 jak wygl\u0105da m\u00f3j zwi\u0105zek. \nNawet w\u00f3wczas jednak nie przyj\u0119\u0142a tonu ostrze\u017ce\u0144 i przestr\u00f3g, tonu matki. By\u0107 \nmo\u017ce nie potrafi\u0142a sobie wyobrazi\u0107, aby dwudziestotrzyletnia doros\u0142a kobieta \nnie wiedzia\u0142a nic o \u017cyciu seksualnym. Nie zapominajmy, \u017ce sprawa mia\u0142a miejsce \nw liberalnej Francji.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sophie. Zawsze by\u0142a raczej \nprzyjaci\u00f3\u0142k\u0105, starsz\u0105 siostr\u0105, nie stara\u0142a si\u0119 mi matkowa\u0107. Ka\u017cde polecenie \nby\u0142o przyjacielsk\u0105 propozycj\u0105, ka\u017cda pro\u015bba nie\u015bmia\u0142ym pytaniem. Mia\u0142a \ns\u0142owia\u0144sk\u0105 dusz\u0119 i s\u0142owia\u0144skie pochodzenie. Rozumia\u0142y\u015bmy si\u0119 \u015bwietnie dzi\u0119ki \nwsp\u00f3lnym zainteresowaniom z dziedziny kultury i sztuki. Z ni\u0105 chodzi\u0142am do \nkina, podczas gdy m\u0105\u017c zostawa\u0142 w domu z dzie\u0107mi. Z ni\u0105 i ch\u0142opcami zwiedza\u0142y\u015bmy \nwszystkie wystawy i muzea w okolicy. Chcia\u0142y\u015bmy by\u0107 zawsze tam, gdzie co\u015b si\u0119 \ndzia\u0142o, gdzie odbywa\u0142y si\u0119 festyny regionalne, koncerty ciekawej muzyki, od \netno po klasyczn\u0105, oraz festiwale, dla dzieci i doros\u0142ych. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tylko w jednej dziedzinie \nnie potrafi\u0142y\u015bmy nawi\u0105za\u0107 porozumienia. Ja by\u0142am zainteresowana religi\u0105. \nMartwi\u0142o mnie moje rozleniwienie i wzrastaj\u0105cy pod wp\u0142ywem Francuz\u00f3w \nliberalizm, za\u015b Sophie nigdy nie wnika\u0142a w jakiekolwiek zagadnienia natury \nfilozoficznej czy duchowej. Interesowa\u0142y j\u0105 jedynie kulturowe aspekty religii, \njej odwzorowanie w sztuce. Zagl\u0105da\u0142a do ko\u015bcio\u0142a tylko w poszukiwaniu \noryginalnych dzie\u0142 sztuki, ciekawych rozwi\u0105za\u0144 architektonicznych, ciszy i \nskupienia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, by\u0142a to \ntypowa Francuzka, liberalna, inteligentna, wra\u017cliwa, elokwentna i dowcipna, \nciekawa \u015bwiata, a jednocze\u015bnie przekonana o wy\u017cszo\u015bci kultury europejskiej nad \nkulturami obcymi. To nie umniejsza\u0142o zupe\u0142nie jej fascynacji tym, co obce i \nniezrozumia\u0142e. Do dzi\u015b pami\u0119tam jej opowie\u015bci o podr\u00f3\u017cy po\u015blubnej, w kt\u00f3r\u0105 \nudali si\u0119 z Philippem do Indii. Ca\u0142a Europa ju\u017c od dawna by\u0142a zafascynowana \nOrientem, kultur\u0105 arabsk\u0105 i azjatyck\u0105. Te zachodnie fascynacje troch\u0119 p\u00f3\u017aniej \npojawi\u0142y si\u0119 w Polsce, popularyzowane cho\u0107by dzi\u0119ki m\u0142odym dziennikarzom i \nprezenterom stacji radiowych, a jednocze\u015bnie zwolennikom u\u017cywek, kt\u00f3rzy na \nWschodzie szukali nowych dozna\u0144 i przyg\u00f3d. \n<\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sophie przywioz\u0142a z Indii \npomys\u0142y i inspiracje. Wiele jej akwareli by\u0142o przesyconych<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>atmosfer\u0105 Wschodu, duszn\u0105 od zapach\u00f3w \nprzypraw i kadzide\u0142ek, pe\u0142n\u0105 soczystych barw i przenikliwych d\u017awi\u0119k\u00f3w. Dzi\u0119ki \nSophie, Francji i m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3rego mia\u0142am wkr\u00f3tce pozna\u0107, moja wiedza \nmuzyczna poszerzy\u0142a si\u0119 o rejony, o kt\u00f3rych istnieniu wcze\u015bniej nie wiedzia\u0142am. \nWszyscy s\u0142uchaj\u0105 popularnej obecnie \u201emuzyki \u015bwiata\u201d. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce niewiele \nos\u00f3b zna muzyk\u0119 \u015bredniowiecza, starofrancuskie pie\u015bni trubadur\u00f3w, staroniemieckie \n– minnezinger\u00f3w, muzyk\u0119 klasyczn\u0105 od renesansu do baroku. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Bardziej wtajemniczeni ju\u017c \nw\u00f3wczas wiedzieli jak odnale\u017a\u0107 najbardziej niespotykany typ muzyki regionalnej \nna stronach internetowych, w postaci empetr\u00f3jek. Ja tego jeszcze nie \nwiedzia\u0142am. Francuskie funky, rap, rave i rai, czyli arabski pop pojawi\u0142y si\u0119 \ndopiero w trakcie moich licznych powrot\u00f3w do Francji. Podczas rutynowych \nprzeszukiwa\u0144 bezp\u0142atnych mediateques – pot\u0119\u017cnych zbior\u00f3w muzycznych, kt\u00f3re by\u0142y \ndost\u0119pne dla publiki obok lektur ksi\u0105\u017ckowych i no\u015bnik\u00f3w audiowizualnych. \nCa\u0142kowicie za darmo.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sk\u0105d jednak ta sztuka, \nmuzyka, ten kulturowy snobizm na co dzie\u0144? To specyfika Francji. Najmniejsze \nmiasto ma swoj\u0105 histori\u0119, muzea i festiwale. Nawet to, co Francuzi sami nazw\u0105 \nzapad\u0142\u0105 dziur\u0105, okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce miejscem, kt\u00f3rego urok zwali z n\u00f3g, bo mo\u017ce \nzachowa\u0142y si\u0119 tam stare budowle i w\u0105skie ulice o niepowtarzalnym klimacie, a \nmieszka\u0144cy z upodobaniem kultywuj\u0105 jaki\u015b dziwaczny zwyczaj. Do takich wniosk\u00f3w \ndosz\u0142am zwiedzaj\u0105c kilometr po kilometrze okolice Nimes, a potem ca\u0142\u0105 \nLangwedocj\u0119, Prowansj\u0119 i dalej, g\u00f3ry Cevennes, kt\u00f3re najbardziej malowniczo \nwygl\u0105daj\u0105 jesieni\u0105 i przypominaj\u0105 nasze Beskidy, a w ko\u0144cu rejony rzeki \nArdeche, kt\u00f3ra wije si\u0119 kr\u0119tym szlakiem, kapry\u015bnie, ukryta na dnie wielkiego \nkanionu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Francuzi maj\u0105 kultur\u0119 we \nkrwi, ona jest uwewn\u0119trznionym elementem tego terytorium i tej nacji. Snobizm \nte\u017c jest zapewne ich genetyczn\u0105 cech\u0105 narodow\u0105. Nie zdziwi\u0142y mnie wi\u0119c \numiej\u0119tno\u015bci malarskie Sophie, ani muzyczne Philippe\u2019a. Chwyci\u0142am bakcyla i \nzacz\u0119\u0142am rysowa\u0107, nie pr\u00f3bowa\u0142am jednak dotyka\u0107 pianina ani puzonu. Wystarczy\u0142a \nmi gitara, dzi\u0119ki kt\u00f3rej i tak mogli\u015bmy urz\u0105dzi\u0107 rodzinny koncert na cztery \nr\u0119ce i trzy g\u0142osy. Sophie zawodzi\u0142a g\u0142o\u015bno w atelier, dzieci ucieka\u0142y na basen \nlub chowa\u0142y si\u0119 w pokojach.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>W pierwszych tygodniach mojego pobytu Sophie \nnieustannie okupowa\u0142a pracowni\u0119 malarsk\u0105. Bardzo rzadko zagl\u0105da\u0142a do kuchni. To \nby\u0142y objawy depresji poporodowej. Nie wiedzia\u0142am, \u017ce znalaz\u0142am si\u0119 w Nimes ze \nwzgl\u0119du na ni\u0105. Jej skutki by\u0142y widoczne u Sophie jeszcze kilka lat po \nurodzeniu dzieci. Nie rozumia\u0142am tego. Jaka kobieta mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na \ndepresje w momencie, gdy dzieci potrzebuj\u0105 opieki? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sophie by\u0142a dziwaczk\u0105. Ale \ndzi\u0119ki niej realnie zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z macierzy\u0144stwem, bez jego pompatyczno\u015bci. To \nby\u0142o macierzy\u0144stwo pod g\u00f3rk\u0119, macierzy\u0144stwo, kt\u00f3re wcze\u015bniej nadmiernie \nidealizowane, okaza\u0142o si\u0119 prozaiczne i nudne. Codziennie s\u0142ysza\u0142am jej \u017cale i \nnarzekania, wybuchy gniewu i l\u0119ki. Rozumia\u0142am, \u017ce mam do czynienia z matk\u0105 \nemocjonalnie niedojrza\u0142\u0105 i nieprzygotowan\u0105 na pojawienie si\u0119 dzieci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce zajmuj\u0119 w tym \ndomu dziwaczn\u0105 rol\u0119 niani i kucharki dla dzieci, a przyjaci\u00f3\u0142ki i terapeutki \ndla matki. Bo nasze wsp\u00f3lne wypady w teren, nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dyskusje nad jakim\u015b \nma\u0142o istotnym francuskim zwrotem j\u0119zykowym, wycieczki i odkrycia plenerowe, to \nby\u0142o najlepsze lekarstwo dla sfrustrowanej Sophie. Tam, gdzie nie potrafi\u0142 \npom\u00f3c m\u0105\u017c, zakochany w \u017conie bez pami\u0119ci, tam pomog\u0142a m\u0142oda, nieopierzona i \nr\u00f3wnie niedojrza\u0142a kobieta. Mo\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105. Osob\u0105 o tym samym \npoziomie wra\u017cliwo\u015bci, ale z obcego \u015bwiata i kultury. Bez baga\u017cu oczekiwa\u0144, \n\u017c\u0105da\u0144 i \nwymaga\u0144, jakie stawia\u0142y przed Sophie Francuzki, kobiety w jej rodzinie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przy Sophie to ja by\u0142am \nobca. To ja by\u0142am S\u0142owiank\u0105 zza wielu granic. Jednocze\u015bnie ona wci\u0105\u017c nie by\u0142a \njeszcze tubylcem. Dumn\u0105 Pary\u017cank\u0105, idealistk\u0105, romantyczk\u0105 i artystk\u0105. \nWariatk\u0105. Oto kim by\u0142a.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Adaptacja w Nimes przera\u017ca\u0142a \nj\u0105. Rozumia\u0142am jej obawy. L\u0119k przed nowym \u017cyciem, przed pod\u015bwiadomie \nniechcianym intruzem, kt\u00f3ry przewr\u00f3ci do g\u00f3ry nogami ca\u0142e \u017cycie matki, odbierze \nchwile dla siebie, a z artystki i osoby wolnej uczyni neurotyczk\u0119 i niewolnic\u0119 \npieluszek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie jestem matk\u0105, ale czuj\u0119 \nsi\u0119 dojrza\u0142a emocjonalnie i wiem, \u017ce by\u0142abym w tym dobra. Jednak mam w g\u0142owie \nt\u0119 mieszank\u0119 kulturow\u0105. Mam to multum pomys\u0142\u00f3w na wychowanie dzieci, ten \nkonglomerat ideologiczny, kt\u00f3ry nie musi wyj\u015b\u0107 na zdrowie witaj\u0105cemu \u015bwiat z \nwrzaskiem maluchowi. Mam ochot\u0119 by\u0107 matk\u0105 najbardziej oryginaln\u0105 w \u015bwiecie, \nnajbardziej polsk\u0105 i najbardziej muzu\u0142ma\u0144sk\u0105. Nie wiem czy jest to mo\u017cliwe do \npo\u0142\u0105czenia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Chc\u0119, aby moje dzieci \nzachowa\u0142y bogactwo wielokulturowo\u015bci i mnogich j\u0119zyk\u00f3w. Chc\u0119, aby zna\u0142y i \nszanowa\u0142y religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Chc\u0119, aby by\u0142y muzu\u0142manami i zna\u0142y islam \nlepiej ni\u017c ktokolwiek inny. Od os\u00f3b na pograniczu kultur i religii wymaga si\u0119 \nzawsze o wiele wi\u0119cej i tym surowiej ocenia si\u0119 ich \u017cycie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>6<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pami\u0119tam, \u017ce ten aspekt \nrodzicielstwa – wychowanie w wierze w Boga – by\u0142 zawsze punktem zapalnym w \nmoich rozmowach z Pierrem, pierwszym Francuzem, w kt\u00f3rym zakocha\u0142am si\u0119 bez \npami\u0119ci. Stan odurzenia trwa\u0142 trzy lata. To wystarczaj\u0105co d\u0142ugi okres, aby \nzacz\u0105\u0107 planowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, wynaj\u0119cie wi\u0119kszego mieszkania i rodzicielstwo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierre nieustannie \nprzypomina\u0142 mi dziel\u0105ce nas jedena\u015bcie lat, dorzucaj\u0105c z sarkazmem \u2013 Pospieszmy \nsi\u0119! Chyba nie chcesz, aby koledzy naszego dziecka w przedszkolu mylili mnie z \njego dziadkiem – Nie chcia\u0142am. By\u0142o jednak wiele innych rzeczy, kt\u00f3re w \nosobowo\u015bci Pierre\u2019a tr\u0105ci\u0142y myszk\u0105, a kt\u00f3re uznawa\u0142am za poci\u0105gaj\u0105ce. Chcia\u0142am, \naby odziedziczy\u0142y je po nim nasze szkraby. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>M\u00f3j Francuz jedn\u0105 nog\u0105 \nzawsze tkwi\u0142 w przesz\u0142o\u015bci. Zna\u0142 histori\u0119 staro\u017cytn\u0105 i nowo\u017cytn\u0105 swojego \nukochanego miasta – Nimes, kt\u00f3re nosi\u0142o \u015blady panowania Rzymian. M\u00f3g\u0142 opowiada\u0107 \nbez ko\u0144ca historie z przesz\u0142o\u015bci, oprowadza\u0107 niestrudzenie po najmniejszych \nzau\u0142kach miasta, nigdy nie doprowadzaj\u0105c s\u0142uchaczy do znudzenia. By\u0142 przecie\u017c \nzawodowym przewodnikiem. Specjalizacja \u2013 grupy dzieci\u0119ce. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Obok staro\u017cytno\u015bci, kt\u00f3ra \nby\u0142a jego najwi\u0119ksz\u0105 fascynacj\u0105, istnia\u0142a ca\u0142a gromada innych zainteresowa\u0144: \nhistoria Francji, przesz\u0142o\u015b\u0107 Langwedocji i Prowansji, dzieje Europy, a w \nszczeg\u00f3lno\u015bci pierwsza wojna \u015bwiatowa. Dla tego cz\u0142owieka ka\u017cdy kamie\u0144 mia\u0142 \nznaczenie i przekaza\u0107 m\u00f3g\u0142 wyj\u0105tkowo ciekaw\u0105 opowie\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Uzupe\u0142niali\u015bmy si\u0119. \nCieszy\u0142am si\u0119, \u017ce znajduj\u0119 s\u0142uchacza dla moich opowie\u015bci o antycznych \ntragediach i ich p\u00f3\u017aniejszych literackich odwzorowaniach, o francuskim \nklasycyzmie i europejskim baroku, tak jak jego cieszy\u0142 fakt, \u017ce cho\u0107 jedna \nosoba na ziemi jest w stanie wys\u0142ucha\u0107, bez znudzenia, d\u0142ugiego wywodu o \nprzyczynach wybuchu pierwszej wojny \u015bwiatowej, a tak\u017ce zupe\u0142nie oryginalnej \nspiskowej teorii \u015bwiata. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W\u0142a\u015bnie t\u0119 teori\u0119 wyk\u0142ada\u0142 w \nkawiarni, w momencie, gdy pojawi\u0142am si\u0119 przy stoliku i zostali\u015bmy sobie \nprzedstawieni. Tam rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nasza znajomo\u015b\u0107, w Caf\u00e9 Carr\u00e9, kawiarence u \nst\u00f3p \u015bwi\u0105tyni Maison Carr\u00e9. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Rzymska budowla, otoczona \nwiankiem kolumn, ustawiona by\u0142a na cokole, kt\u00f3ry umo\u017cliwia\u0142 jej zachowanie \nwynios\u0142ej pozycji w\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cych j\u0105 na obrze\u017cu placu, kamienic. Maison \nCarr\u00e9 by\u0142a rzeczywi\u015bcie carr\u00e9, czyli kwadratowa, a raczej w kszta\u0142cie \nprostopad\u0142o\u015bcianu. Jej wn\u0119trze kusi\u0142o ch\u0142odem i pustk\u0105, bo zaj\u0119te by\u0142o jedynie \nprzez stare szkice i plany Nimes, pokazuj\u0105ce jak wygl\u0105da\u0142o kiedy\u015b miasto. \n\u015awi\u0105tynia, poza utrat\u0105 barw, zupe\u0142nie si\u0119 nie zmieni\u0142a. Zachowa\u0142a swoje \ncharakterystyczne rz\u0119dy kolumn i wysokie schody, kt\u00f3re by\u0142y doskona\u0142ym \nstanowiskiem pracy dla rysownik\u00f3w. Siadywa\u0142am tam nie raz, aby z wysoko\u015bci \nwykonywa\u0107 szkice architektury, przechodni\u00f3w i klienteli kafejek. Sze\u015b\u0107 kawiarni \nna placu nie przeszkadza\u0142o sobie zupe\u0142nie, usadowiwszy si\u0119, zwyczajem \n\u015br\u00f3dziemnomorskim, rami\u0119 w rami\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nasza ulubiona Cafe Carr\u00e9 \nznajdowa\u0142a si\u0119 na rogu placu, przy ulicy, obok Mediateki, kt\u00f3ra by\u0142a \nnowoczesnym odbiciem \u015bwiatyni. Architekci zast\u0105pili kamie\u0144 metalem i szk\u0142em. \nZawsze dowcipkuj\u0105cy kelner – Algierczyk – podawa\u0142 po znajomo\u015bci zamiast czarnej \nkawy une noisette, czyli orzeszek, expresso z kropl\u0105 mleka. Pierre unika\u0142 kawy, \nby\u0142 za to wierny piwu i sirop de soja, any\u017ckowej oran\u017cadzie o mleczno\u017c\u00f3\u0142tym \nkolorze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>S\u0142otne dni w Nimes by\u0142y \nrzadkie i zdarza\u0142y si\u0119 jedynie w porze zimowej. Zawsze siadywali\u015bmy w ogr\u00f3dku \nkawiarnianym, na terytorium zewn\u0119trznym kafejki, gdzie mie\u015bci\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie \nsto\u0142\u00f3w i odpowiednio wiele krzese\u0142. \u017badnych p\u0142otk\u00f3w, \u017cadnych barierek. Strefa \nkawiarni by\u0142a umowna. W ten spos\u00f3b funkcjonowa\u0142y lokale na ca\u0142ym terytorium \nfrancuskim. Kwit\u0142o \u017cycie towarzysko-kawiarniane i panoszy\u0142a si\u0119 atmosfera \nupalnego po\u0142udnia – luzu, leniwej rozmowy albo intelektualizmu, snobistycznych \nwypowiedzi i dyskusji o kulturze. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kawiarnie we Francji cz\u0119sto \nstawa\u0142y si\u0119 przestrzeni\u0105 pracy. Spotyka\u0142am pisarzy, dramaturg\u00f3w, edytor\u00f3w, \nzapisuj\u0105cych wielkie notesy nieczytelnym pismem. Arty\u015bci dyskutowali o swojej \npracy, wystawach, filmach i spektaklach. Pojawiali si\u0119 biznesmeni \nz laptopami, teczkami i kontraktami. To by\u0142a przestrze\u0144 otwarta i kreatywna. \nBy\u0142 to jeden \nz powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych pokocha\u0142am Francj\u0119 mocno i nieodwo\u0142alnie. I dlatego te\u017c \ndzi\u015b za ni\u0105 t\u0119skni\u0119. Pod tym wzgl\u0119dem, \u017caden inny kraj nie mo\u017ce r\u00f3wna\u0107 si\u0119 z \nFrancj\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ta mieszanka kultury \nfraancuskiej ze staro\u017cytn\u0105, rzymsk\u0105 by\u0142a niezwykle poci\u0105gaj\u0105ca, podobnie jak \nm\u0119\u017cczyzna, reprezentant tej kultury – mieszanka genetyczna i kulturowa \nelement\u00f3w francuskich i w\u0142oskich. Ka\u017cda nasza wyprawa w teren by\u0142a magiczna. \nNigdy nie znudzi\u0142y mi si\u0119 liczone w setkach przechadzki po ogrodzie Jardin de \nLa Fontaine, spacery do \u015bwi\u0105tyni Diany i koloseum, kt\u00f3re obecni mieszka\u0144cy \nNimes nazywali les Arenes. Dawne miejsce walk gladiator\u00f3w to dzi\u015b plac, \notoczony murami, w kt\u00f3rych staro\u017cytni budowniczowie wykuli liczne schody, \nstopnie-siedziska i tunele. Odbywa\u0142y si\u0119 tam spektakle walk byk\u00f3w, la corrida. \nTo widowisko obejrza\u0142am zupe\u0142nie samotnie. Nie zna\u0142am wtedy jeszcze Pierre\u2019a. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tamtego pami\u0119tnego dnia \ncorrida odbywa\u0142a si\u0119 pod znakiem feminizmu. Na arenie pojawi\u0142a si\u0119 kobieta. <\/span><span\nlang=\"FR\" style='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-ansi-language:FR'>Torreador. Marie Sara. <\/span>Hiszpanka. Chyba. Obserwowa\u0142am z zapartym tchem ma\u0142\u0105 figurk\u0119 na \u015brodku \nareny. Z wysoko\u015bci najwy\u017cszych stopni – nie by\u0142o mnie sta\u0107 na dro\u017csze i bli\u017csze \nmiejsca – nie mog\u0142am dostrzec jej mimiki i rys\u00f3w twarzy. Siedzia\u0142am obok innych \nwidz\u00f3w na kamiennych siedzeniach, kt\u00f3re nie by\u0142y ani dzielone ani numerowane. \nPe\u0142na dowolno\u015b\u0107. Miejsca dla t\u0142umu spragnionego chleba i igrzysk. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ruch kobiety i byka by\u0142 \nmalowniczym ta\u0144cem \u015bmierci. Niebezpieczn\u0105 zabaw\u0105. Ich walka daleka by\u0142a od \nfikcji. Zda\u0142am sobie z tego spraw\u0119 w momencie, gdy Maria otrzyma\u0142a silne \nuderzenie rogiem byka, tak, \u017ce znalaz\u0142a si\u0119 o kilka metr\u00f3w dalej, bezbronna, na \nziemi. Dlaczego ci ludzie ryzykowali \u017cyciem? Dlaczego ryzykowa\u0142a je kobieta? Co \npr\u00f3bowa\u0142a udowodni\u0107? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy to by\u0142a ta r\u00f3\u017cnica \npomi\u0119dzy kobiec\u0105 osobowo\u015bci\u0105 orientaln\u0105 i okcydentaln\u0105? Pomi\u0119dzy osobowo\u015bci\u0105 \nsiln\u0105, pewn\u0105 siebie, kt\u00f3ra nie waha\u0142a si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107 do spe\u0142nienia, cz\u0119sto \nabsurdalnie wytkni\u0119tych, cel\u00f3w, a \u0142agodn\u0105 i oddan\u0105 macierzy\u0144stwu i domowi? \nKobiety francuskie wiedzia\u0142y, czego chc\u0105 i potrafi\u0142y by\u0107 silne. Feminizm, \nwsp\u00f3\u0142czesne prawo i rzeczywisto\u015b\u0107 pozwoli\u0142y im na spe\u0142nienie marze\u0144, kt\u00f3re nie \nby\u0142y zwi\u0105zane z gospodarstwem i zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Czy inaczej by\u0142o na Bliskim i \nDalekim Wschodzie, w Azji i Afryce? Nie. Arabki i Azjatki mia\u0142y wiele \nmo\u017cliwo\u015bci rozwoju. Tak by\u0142o tam od wiek\u00f3w. By\u0142y wykszta\u0142cone i inteligentne. \nNie mo\u017cna im r\u00f3wnie\u017c odm\u00f3wi\u0107 odwagi i otwarto\u015bci w dziedzinie polityki. \nSp\u00f3jrzmy cho\u0107by na karier\u0119 Benazir Butto w Pakistanie. Sk\u0105d wi\u0119c historie o \nuleg\u0142o\u015bci kobiet wschodu, a szczeg\u00f3lnie kobiet muzu\u0142ma\u0144skich? Sk\u0105d domniemania \no ich bierno\u015bci i braku aspiracji? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kultura i zwyczaje \nregionalne g\u0142\u0119bokiej prowincji, ludzi ubogich i niewykszta\u0142conych w krajach \ntrzeciego \u015bwiata s\u0105 odmienne od europejskich i odmienne od tamtejszych zasad \nwykszta\u0142conych i zamo\u017cnych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa. Panuje tam tradycja \npatriarchatu, niezwykle silnie zakorzeniona w spo\u0142ecze\u0144stwie, i tylko z biegiem \nczasu mo\u017ce si\u0119 to zmieni\u0107. Albo w og\u00f3le si\u0119 nie zmieni. Co z tego, \u017ce Allah \nm\u00f3wi w \u015awi\u0119tej Ksi\u0119dze Koranu, \u017ce kobieta mo\u017ce pracowa\u0107? Co z tego, \u017ce \nnajm\u0142odsza \u017cona Proroka, Ayesha by\u0142a powa\u017cana dla jej wiedzy i inteligencji, a \npierwsza \u017cona Proroka, Khadija by\u0142a niezale\u017cn\u0105 businesswoman? Co z tego, \u017ce kobieta \nma prawo do wykszta\u0142cenia r\u00f3wnego m\u0119\u017cczyznom i obowi\u0105zek nauki, podkre\u015blany \nprzez islam, je\u015bli regionalny, religijny kacyk lub autokratycznie rz\u0105dz\u0105cy \nojciec czy brat powie, \u017ce jest zupe\u0142nie inaczej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Najtrudniej jednak jest \nwyt\u0142umaczy\u0107 kobietom Zachodu, \u017ce jej przyjaci\u00f3\u0142ka ze Wschodu mo\u017ce po prostu nie \nchcie\u0107 pracowa\u0107. Bo i dlaczego mia\u0142aby to czyni\u0107, skoro w domu i tak czeka j\u0105 \nnie mniej pracy, od kt\u00f3rej zazwyczaj nie mo\u017ce wybawi\u0107 jej pralka, mikrofal\u00f3wka, \nsupermarkety i przedszkola. Chocia\u017c z drugiej strony powinni\u015bmy wyobrazi\u0107 sobie \nsytuacj\u0119 tak, jak ona wielokrotnie wygl\u0105da w Azji albo w krajach arabskich. \nWidzimy wi\u0119c zasobny, du\u017cy dom, pe\u0142en nianiek, s\u0142u\u017c\u0105cych, sprz\u0105taczek, kucharek \ni kierowc\u00f3w, \ni kobiet\u0119, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie dbaniem o w\u0142asny wygl\u0105d, wychowaniem \ndzieci, swoj\u0105 oraz ich edukacj\u0105 \u015bwieck\u0105 i religijn\u0105, i zarz\u0105dzaniem domem. \nDlaczego mia\u0142aby i\u015b\u0107 do pracy? Dlaczego mia\u0142aby si\u0119 poni\u017ca\u0107, pracuj\u0105c jako \nsekretarka i s\u0142u\u017c\u0105c swojemu szefowi m\u0119\u017cczy\u017anie? Je\u015bli decyduje si\u0119 podj\u0105\u0107 prac\u0119 \nzawsze wybiera zaw\u00f3d nauczycielki lub lekarki. Chodzi o godno\u015b\u0107 osobist\u0105. I \ndum\u0119. Czy to wizja muzu\u0142ma\u0144ska? Nie. To wizja naturalna, \nmieszcza\u0144sko-ziemia\u0144ska. To obrazek z \u017cycia klas zamo\u017cnych i \u015bredniozamo\u017cnych, \nna przyk\u0142ad w Europie, przed epok\u0105 industrializacji i r\u00f3wnouprawnienia. W \nniekt\u00f3rych krajach to wizja naturalna i obecna do dzi\u015b. Zajrzyjmy do ksi\u0105\u017cek \npisarzy po\u0142udniowoameryka\u0144skich i ameryka\u0144skich. W \u201eSwift as desire\u201d, ksi\u0105\u017cce, \nkt\u00f3ra ostatnio wpad\u0142a mi w r\u0119ce, Laura Esquivel (ta, od \u201ePrzepi\u00f3rek w p\u0142atkach \nr\u00f3\u017cy\u201d) opisuje czasy powojenne i wsp\u00f3\u0142czesne w Meksyku. Bohaterka decyduje si\u0119 \nna prac\u0119 zrobkow\u0105 tylko dlatego, \u017ce chce finansowo pom\u00f3c m\u0119\u017cowi. Ona, \narystokratka, dama z bogatej rodziny, schodzi do poziomu klas najni\u017cszych, \nubogich. Zatrudnia si\u0119 z mi\u0142o\u015bci do m\u0119\u017ca. Jej ma\u0142\u017conek z mi\u0142o\u015bci chce j\u0105 od tej \ndecyzji odwie\u015b\u0107. Ona stawia na swoim. Nara\u017ca si\u0119 na napastowanie seksualne ze \nstrony szefa. Historia nie ko\u0144czy si\u0119 happy endem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A muzu\u0142manki we Francji nie \nczuj\u0105 si\u0119 \u017ale. Wyj\u0105tkiem s\u0105 tradycjonali\u015bci, kt\u00f3rzy cierpie\u0107 b\u0119d\u0105 ze wzgl\u0119du na \nprzeg\u0142osowany ostatnio zakaz noszenia \u201ewidocznych oznak religijnych\u201d w \nszko\u0142ach. C\u00f3\u017c, powstanie wi\u0119cej szk\u00f3\u0142 typowo religijnych i ortodoksyjnych. \nJedne b\u0119d\u0105 chroni\u0107 idea\u0142y i tradycje muzu\u0142ma\u0144skie, inne b\u0119d\u0105 ich nadu\u017cywa\u0107 \npozwalaj\u0105c na fanatyzm, uniemo\u017cliwiaj\u0105c naturaln\u0105 integracj\u0119 ze \u015brodowiskiem \nfrancuskim. Mam nadziej\u0119, jednak, \u017ce Francja nie przestanie by\u0107 krajem \notwartym, kt\u00f3ry inspiruje i fascynuje. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tylko we Francji uda\u0142o mi \nsi\u0119 pozna\u0107 tak wielu ludzi, kt\u00f3rzy autentycznie byli w stanie \u017cy\u0107 dla idei. \nRealizowa\u0107 wizje \u017cyciowe i nie umrze\u0107 z g\u0142odu, nie sko\u0144czy\u0107 na marginesie. \nTylko tam pozna\u0142am tak wielu artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy utrzymywali si\u0119 ze sztuki: \nmalarzy, pie\u015bniarzy, rze\u017abiarzy, fotograf\u00f3w, cyrkowc\u00f3w cyrku francuskiego, \nkt\u00f3ry nie ma nic wsp\u00f3lnego z cyrkiem zwierz\u0119cym, a jego istot\u0105 s\u0105 popisy \nakrobat\u00f3w, klaun\u00f3w, bard\u00f3w i poet\u00f3w. Wszyscy zaliczali si\u0119 do grona przyjaci\u00f3\u0142 \nPierre\u2019a, kt\u00f3ry zna\u0142 osobi\u015bcie ka\u017cdego orygina\u0142a w mie\u015bcie Nimes i w okolicy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>7<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<![if !supportLineBreakNewLine]> \n<![endif]><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWszyscy spotykali\u015bmy si\u0119 co wiecz\u00f3r w \ns\u0142awetnej Caf\u00e9 des Beaux Arts, na wprost nimijskiej katedry. O jakie\u015b \npi\u0119tna\u015bcie metr\u00f3w od jej wysokich i pi\u0119knie rze\u017abionych drzwi. W Polsce by\u0142oby \nto nie do pomy\u015blenia. Ogr\u00f3dek kawiarniany nie by\u0142 jednak ha\u0142a\u015bliwy. Na male\u0144kim \nplacyku, kt\u00f3ry mia\u0142 mo\u017ce pi\u0119\u0107dziesi\u0105t metr\u00f3w kwadratowych, pod wielkimi \nparasolami mie\u015bci\u0142y si\u0119 jeszcze dwie inne kawiarnie oraz apteka i frontowa \ncz\u0119\u015b\u0107 terenu muzeum historycznego miasta Nimes. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTu pozna\u0142am Gerarda, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do \nPierre\u2019a w odwiedziny. Z Pary\u017ca. To by\u0142 pierwszy Hindus, jakiego pozna\u0142am. \nFrancuz z krwi i ko\u015bci, bez \u015bladu akcentu, do kt\u00f3rego jestem dzi\u015b tak \nprzyzwyczajona, ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 moich znajomo\u015bci z tamtego kr\u0119gu \nkulturowego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nGerard \u2013 nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107 \u201e\u017berar\u201d – bo \ntak wymawiano jego imi\u0119, by\u0142 przewodnikiem, tak jak Pierre. Mieli wsp\u00f3ln\u0105 \npasj\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a i moj\u0105. Kino. Tego samego dnia zajrzeli\u015bmy wi\u0119c jeszcze do \nulubionego kina wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Nimes, zwanego Cinematique. To by\u0142o kino \nsnobistyczne, ambitne. Kino, kt\u00f3re nie zbruka\u0142oby si\u0119 wy\u015bwietleniem \nkt\u00f3rejkolwiek z hollywoodzkich produkcji. Proponowa\u0142o za to nieznane nikomu \nfilmy europejskie i azjatyckie. Nowo\u015bci i starocie, rzeczy nagrodzone albo po \nprostu wybrane przez w\u0142a\u015bciciela kina. Obrazy na \u017cyczenie widz\u00f3w i na przek\u00f3r \nwidzom. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nGerard uwielbia\u0142 filmy japo\u0144skie, nie \nwiedzia\u0142 za\u015b nic o produkcjach Bollywoodu. By\u0142 dziwnym Hindusem. Poza twarz\u0105, \nkt\u00f3ra zdradza\u0142a jego pochodzenie, nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z Indiami. Szkoda. Ja \nnie chc\u0119, aby po latach by\u0142o mi \u017cal utraconych zwi\u0105zk\u00f3w z w\u0142asn\u0105 kultur\u0105. \nDlatego za wszelk\u0105 cen\u0119 postaram si\u0119 je zachowa\u0107, niezale\u017cnie od tego, gdzie \nprzyjdzie mi ostatecznie \u017cy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nA plan\u00f3w by\u0142o ju\u017c tak wiele. Pocz\u0105tkowo celem \nemigracji mia\u0142a by\u0107 Francja i Nimes. Potem Pary\u017c. Pary\u017c, kt\u00f3ry zwiedzali\u015bmy \noboje z Pierrem, kt\u00f3ry widzia\u0142am po \u201897 roku wielokrotnie, ale za ka\u017cdym razem \nodmiennie. Po raz pierwszy w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142ek z Polski, a ostatnio w \ntowarzystwie Nadira, Hindusa, m\u0119\u017ca. Francja by\u0142a mu obca, tak jak mi obcy by\u0142 \nPakistan. Nasza podr\u00f3\u017c by\u0142a zupe\u0142nie inna ni\u017c moje poprzednie wizyty. To by\u0142 \nnasz miodowy tydzie\u0144. Lenistwo i luz. Zero zm\u0119czenia i po\u015bpiechu. To by\u0142o \nca\u0142kowite przeciwie\u0144stwo mojej pierwszej, lipcowej wizyty w stolicy Francji, w \ntowarzystwie dwu przyjaci\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni chcia\u0142y zobaczy\u0107 \nabsolutnie wszystko. Ci\u0105gn\u0119\u0142y wi\u0119c wsz\u0119dzie oporn\u0105, zm\u0119czon\u0105 dziewczyn\u0119, z du\u017c\u0105 \nnadwag\u0105 po p\u00f3\u0142rocznym pobycie we Francji i nieodpowiednich dla niej francuskich \nnawykach \u017cywieniowych. Oj tak. By\u0142am oble\u015bnie gruba. Zbrzyd\u0142am. Kole\u017canki, \nkt\u00f3re przyjecha\u0142y do mnie w odwiedziny niemal mnie nie pozna\u0142y, i my\u015bl\u0119, \u017ce \ntroch\u0119 si\u0119 mnie wstydzi\u0142y. A jednak jako jedyna m\u00f3wi\u0105ca po francusku, by\u0142am \nniezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem tych wypraw. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nAle ja zn\u00f3w mieszam w\u0105tki. Mia\u0142o by\u0107 jeszcze \nkilka s\u0142\u00f3w o moim Piotrze Francuzie. Tamtego letniego dnia przybili\u015bmy z \nPierrem do paryskiego portu w sercu Montmartre \ni zamieszkali\u015bmy w tej malowniczej dzielnicy schodk\u00f3w, starych kamienic i \nplac\u00f3w, gdzie rozsiada\u0142y si\u0119 co rano stoliki kawiarniane i sztalugi artyst\u00f3w. \nNasze lokum mie\u015bci\u0142o si\u0119 na jedenastym pi\u0119trze wie\u017cowca, w mieszkaniu \nserdecznego przyjaciela Pierra, Jean-Michela. Tam powracali\u015bmy ka\u017cdego wieczoru \npo ca\u0142odziennych w\u0119dr\u00f3wkach. Tam, po dwudziestej, spotykali\u015bmy si\u0119 z Jean-Mi, gdy \ndociera\u0142 w ko\u0144cu zm\u0119czony i z impetem otwiera\u0142 lod\u00f3wk\u0119. Pustki. Dlatego \nnajcz\u0119\u015bciej zabiera\u0142 nas samochodem do jednej z wielu znanych mu w okolicy \nrestauracji. Najmilej wspominam do dzi\u015b tamten wiecz\u00f3r w prawdziwej w\u0142oskiej \npizzerii z najprawdziwszymi w\u0142oskimi kucharzami w dzielnicy Montmartre. Byli \nwszyscy nasi serdeczni przyjaciele. By\u0142 chudy Gerard o \u015bniadej twarzy, by\u0142a \nAnnette, male\u0144ka urocza piel\u0119gniarka, brunetka o postaci figurynki, by\u0142a wielka \nSteph, czyli Stephanie, czyli nauczycielka o ci\u0119tym j\u0119zyku, kt\u00f3ra strofowa\u0142a i \nwy\u015bmiewa\u0142a wszystkich, rzucaj\u0105c swoje nie\u015bmiertelne \u201eRelaxe-toi! <\/span><span\nlang=\"FR\" style='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt;mso-ansi-language:FR'>Ne sois pas si constip\u00e9!\u201d. <\/span>Co znaczy\u0142o mniej wi\u0119cej tyle, \u017ce nale\u017ca\u0142o si\u0119 wyluzowa\u0107 i by\u0107 sob\u0105. \nBy\u0142a siostra Jean-Mi, Elaine, chuda i wysoka, piel\u0119gniarka jak Annette, ale jej \nfizyczne przeciwie\u0144stwo. To ona ca\u0142y wiecz\u00f3r opowiada\u0142a o swoim do\u015bwiadczeniu \nwolontariuszki w afryka\u0144skim szpitalu w Kongo. Nieco p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142a si\u0119 \nr\u00f3wnie\u017c para z Nimes. Cathy, szczup\u0142a, kr\u00f3tko przystrzy\u017cona kobietka o d\u0142ugim \nnosie, artystka malarka i instalatorka oraz jej m\u0119\u017cczyzna, o dwadzie\u015bcia \ncentymetr\u00f3w od niej wy\u017cszy Philip, cyrkowiec, akrobata i muzyk. \u017badne z nas nie \nwiedzia\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to nasze ostatnie, tak radosne, wsp\u00f3lne spotkanie. Wraz z \nmoim wyjazdem z Francji m\u00f3j zwi\u0105zek z Pierrem zacz\u0105\u0142 prze\u017cywa\u0107 kryzys. \nRozk\u0142ada\u0142 si\u0119, tak jak my gnili\u015bmy z t\u0119sknoty. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nWierzy\u0142am, \u017ce wraz z uko\u0144czeniem studi\u00f3w uda \nmi si\u0119 wyjecha\u0107 na sta\u0142e i zamieszka\u0107 z Pierrem we Francji. Nie wiedzia\u0142am \njednak, jak wiele mia\u0142o si\u0119 jeszcze wydarzy\u0107 w \u201899 roku. Tam w Pary\u017cu jednak \nnasz magiczny wiecz\u00f3r wci\u0105\u017c trwa\u0142 i jego nastr\u00f3j nie gas\u0142, a\u017c do powrotu do \nmieszkania Jean-Mi, gdzie spali\u015bmy we tr\u00f3jk\u0119 na jednym szerokim \u0142\u00f3\u017cku, \npotwornie niewygodnym, bo twardym. By\u0142o to podobno typowe \u0142\u00f3\u017cko w stylu \njapo\u0144skim. Ostatni krzyk mody. Potworno\u015b\u0107. To by\u0142o ciekawe do\u015bwiadczenie \nniewinnego, a jednak tr\u00f3jk\u0105ta. Za\u015bmiewali\u015bmy si\u0119 do rozpuku przez p\u00f3\u0142 godziny, \ngdy zrozumieli\u015bmy, \u017ce Jean-Mi, zapraszaj\u0105c nas do siebie, zupe\u0142nie nie \nzaplanowa\u0142 drugiego pos\u0142ania. Nawet gdyby to jednak uczyni\u0142, typowo paryska \nsk\u0105po\u015b\u0107 powierzchni nie pozwoli\u0142aby mu na jego roz\u0142o\u017cenie. St\u00f3\u0142, jedno du\u017ce \n\u0142\u00f3\u017cko i ma\u0142y rega\u0142 zajmowa\u0142y przestrze\u0144 pod\u0142ogi optymalnie i zupe\u0142nie. Tak wi\u0119c \nzosta\u0142o. Na dobry pocz\u0105tek k\u0142otnia – kto obok kogo powinien tudzie\u017c nie powinien \nspa\u0107. A ostatecznie spali\u015bmy we troje w jednym \u0142\u00f3\u017cku w przer\u00f3\u017cnych \nkonfiguracjach, wierc\u0105c si\u0119 i kr\u0119c\u0105c, nie pozwalaj\u0105c zasn\u0105\u0107 Jean-Mi, co \nprzecie\u017c by\u0142o jak najbardziej w naszym interesie. Najcz\u0119\u015bciej jednak, nie \ndoczekawszy odpowiedniej chwili, rezygnowali\u015bmy z seksu na rzecz snu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDla Pierre\u2019a Francja by\u0142a miejscem pe\u0142nym \nprzyjaci\u00f3\u0142 i znajomych. Nigdy nie mia\u0142am okazji odwiedzi\u0107 z nim cho\u0107by jednego \nhotelu, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce nasze podr\u00f3\u017ce nie by\u0142y a\u017c tak liczne. Zaliczy\u0107 do \nnich mo\u017cna jednak wypraw\u0119 do Normandii, gdzie mieszkali\u015bmy na poddaszu domu, \nkt\u00f3ry przypomina\u0142 skromniejsz\u0105 wersj\u0119 chateau de famille \u2013 prowincjonaln\u0105,<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>tradycyjn\u0105 siedzib\u0119, francuski zameczek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nValerie, jej rodzice i stary dziadek. Wyprawy \nna rowerze w kr\u00f3tkiej sp\u00f3dniczce, kt\u00f3rej dzi\u015b bym ju\u017c nie w\u0142o\u017cy\u0142a. Confiture de \nlait, czyli konfitura z mleka, kt\u00f3ra w smaku przypomina nasze kr\u00f3wki i le \ncidre, co\u015b pomi\u0119dzy musuj\u0105cym winem jab\u0142kowym, a lemoniad\u0105. Zachowa\u0142am \nwszystkie te wspomnienia. Ale nie wszystkie s\u0105 ju\u017c dzi\u015b wyra\u017anie i jasne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nFrancja na zawsze pozostanie dla mnie krajem \nmarze\u0144 niespe\u0142nionych. Krajem, w kt\u00f3rym wszystko pachnie i smakuje \nniepowtarzalnie, jak nigdzie indziej na ziemi. Ka\u017cdy jednak powr\u00f3t do Francji \nprzynosi mi kolejne rozczarowania. Gorzkie \nspotkanie z Pierrem w dwa lata po rozstaniu, jak i wyprawa samochodowa z \nNadirem przez Pary\u017c do Calais, to rozczarowanie. To spojrzenie na Francj\u0119 okiem \nobcym i niech\u0119tnym. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPierwszy przypadek – Pierre by\u0142 wci\u0105\u017c we mnie \nzakochany, pe\u0142en \u017calu i wyrzut\u00f3w. A to by\u0142o dla mnie w\u00f3wczas nie do zniesienia. \nPragn\u0119\u0142am jak najszybciej uciec, najdalej od Francji, wr\u00f3ci\u0107 do domu. Do \nPolski. Drugi przypadek \u2013 Podczas gdy m\u00f3j m\u0105\u017c Nadir by\u0142 oczarowany Francj\u0105, a \nszczeg\u00f3lnie Pary\u017cem, ja doszukiwa\u0142am si\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w, pomy\u0142ek, dziury w ca\u0142ym. Krytykowa\u0142am \nhotele, maniery i jedzenie, kt\u00f3re nam serwowano, jak tubylec, kt\u00f3ry wstydzi si\u0119 \nza w\u0142asnych ziomk\u00f3w, chc\u0105c jednocze\u015bnie, aby obcokrajowiec i go\u015b\u0107 pozna\u0142 \njedynie to co najpi\u0119kniejsze we Francji. Zd\u0105\u017cy\u0142am zapomnie\u0107 ju\u017c o Steph i jej \nnie\u015bmiertelnym \u201eWyluzuj si\u0119! B\u0105d\u017a sob\u0105.\u201d Czy faktycznie stara\u0142am si\u0119 wcieli\u0107 w \nkogo\u015b innego? Nie. Ale w\u00f3wczas, w \u201899 roku by\u0142am ju\u017c zgo\u0142a inn\u0105 Ann\u0105, ni\u017c ta \nprzed rokiem i przed dwoma laty. Francuski okres mog\u0142am ju\u017c uzna\u0107 za zamkni\u0119ty, \ncho\u0107 niezapomniany.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:14.0pt'>pisanie<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> \n<\/span>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W 1997 Polsce wszystko \nwygl\u0105da\u0142o tak jak dawniej. Nie zmieni\u0142a si\u0119 stolica przez jeden rok mojego \npobytu we Francji. Nie zmieni\u0142 si\u0119 Uniwersytet, w\u00f3wczas zasypany \u015bniegiem. Zn\u00f3w \nby\u0142am na trzecim roku wydzia\u0142u Polonistyki. Czas d\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niemi\u0142osiernie. \nWiele zaj\u0119\u0107 trzeba by\u0142o nadrobi\u0107, powt\u00f3rzy\u0107, zda\u0107 wiele egzamin\u00f3w, aby dotrwa\u0107 \ndo pi\u0105tego roku. Uda\u0142o mi si\u0119 wykona\u0107 to wszystko w tempie przyspieszonym. \nNadrobi\u0142am p\u00f3\u0142 roku, zdaj\u0105c egzaminy z dwu lat w jednym roku, a potem pisz\u0105c \nprac\u0119 magistersk\u0105 w ci\u0105gu jednego lata. Studia nad \u201eAndromaque\u201d Racine\u2019a i \n\u201eAndromach\u0105\u201d Stanis\u0142awa Morsztyna to by\u0142 m\u00f3j konik przez dwa lata, m\u00f3j \nleitmotiw \u017cyciowy, temat, o kt\u00f3rym mog\u0142am m\u00f3wi\u0107 bez ko\u0144ca, do tego stopnia, \u017ce \nwielu sugerowa\u0142o mi kontynuacj\u0119 studi\u00f3w w katedrze staropolskiej literatury \nInstytutu Bada\u0144 Literackich i doktorat tam\u017ce. Jedn\u0105 z tych os\u00f3b by\u0142 m\u00f3j \npromotor. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ja mia\u0142am inne plany. \nChcia\u0142am zaraz po studiach robi\u0107 doktorat na uniwersytecie francuskim. Wys\u0142a\u0142am \nlisty do wielu uniwersytet\u00f3w w Prowansji, Langwedocji, w Pary\u017cu. Sprawa nie \nby\u0142a \u0142atwa. Nie traci\u0142am jednak nadziei i wierzy\u0142am, \u017ce wkr\u00f3tce uda mi si\u0119 \nwyjecha\u0107 i zamieszka\u0107 z Pierrem, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 doczeka\u0107 mojego przyjazdu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Koniec stycznia \u201899 roku to obrona mojej pracy magisterskiej. Zaraz \npotem propozycja wydania skr\u00f3conej wersji analizy t\u0142umaczenia staropolskiego \n\u201eAndromachy\u201d w \u201eBaroku\u201d, czasopi\u015bmie na naukowo-literackim. Wszyscy w \n\u015brodowisku uniwersyteckim znali \u201eBarok\u2019 \u2013 by\u0142am z siebie bardzo dumna. To moja \npierwsza publikacja. Mo\u017ce nie ostatnia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Organizowa\u0142am doktorat we \nFrancji drog\u0105 formaln\u0105, papierkow\u0105, a jednocze\u015bnie przez znajomo\u015bci \u2013 ciocia \nkole\u017canki pracowa\u0142a jako profesor na Sorbonie \u2013 \u015bwietnie. Doskona\u0142a okazja. \nCiocia ju\u017c na emeryturze, a jednak zdecydowa\u0142a si\u0119 przyj\u0105\u0107 jeszcze jedn\u0105 \ndoktorantk\u0119, wci\u0105\u017c przecie\u017c pojawia\u0142a si\u0119 na uniwersytecie, bez kt\u00f3rego nie \nmog\u0142a \u017cy\u0107. Wci\u0105\u017c prowadzi\u0142a wyk\u0142ady, organizowa\u0142a wyj\u0105tkowo ciekawe spotkania swojego \nSociete du Theatre, Opera et Balet, w kt\u00f3rych mog\u0142am uczestniczy\u0107 w Pary\u017cu, \ndzi\u0119ki jej zaproszeniom. Mieszanka j\u0119zykowa i kulturowa. Mieszanka dziedzin \nliterackich, epoka jednak pozostawa\u0142a zawsze ta sama \u2013 barok. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie by\u0142o pomys\u0142u, kt\u00f3rego \nnie zrealizowa\u0142abym, aby przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Francji. Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 czerwiec i \negzaminy na studia. Zdecydowa\u0142am si\u0119 w ostatniej chwili z\u0142o\u017cy\u0107 papiery na \nRomanistyk\u0119 w Warszawie \u2013 podobno naj\u0142atwiej jest przenie\u015b\u0107 si\u0119 na poziomie \nmi\u0119dzynarodowym z jednego uniwersytetu na drugi. Dosta\u0142am si\u0119 bez problem\u00f3w. \nRomanistyka, o kt\u00f3rej marzy\u0142am od kilku lat, sta\u0142a przede mn\u0105 otworem. Nigdy \nnie rozpocz\u0119\u0142am jednak tych studi\u00f3w.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTymczasem czerwiec mija\u0142. Wakacje i brak pieni\u0119dzy \ndawa\u0142y mi si\u0119 ostro we znaki. Postanowi\u0142am znale\u017a\u0107 ma\u0142o wymagaj\u0105c\u0105, ma\u0142o \nciekaw\u0105 prac\u0119, za grosze, kt\u00f3re potrzebne by\u0142y do przetrwania ostatnich \nmiesi\u0119cy w Polsce. Przyj\u0119to mnie w bibliotece uniwersyteckiej. Powstawa\u0142 tam \nw\u0142a\u015bnie katalog informatyczny, kt\u00f3ry wymaga\u0142 uzupe\u0142nie\u0144 i korekt. Robota \nmisterna i nudna, lingwistycznie drobiazgowa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nLingwistyki \nunika\u0142am jak ognia ju\u017c na studiach, uciekaj\u0105c z wyk\u0142ad\u00f3w, usypiaj\u0105c nad \nwywodami tekstowymi. Uwielbia\u0142am rozwa\u017cania o j\u0119zyku, jednak nie na poziomie \nteoretycznym. Zawsze interesowa\u0142a mnie jedynie praktyka w dziedzinie j\u0119zyk\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW \nCentrali, jak nazywa\u0142 si\u0119 o\u015brodek biblioteczno-informatyczny Uniwersytetu \nWarszawskiego, pozosta\u0142am przez okr\u0105g\u0142e sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. D\u0142u\u017cej ni\u017c to \nzaplanowa\u0142am. Nie chcia\u0142am rezygnowa\u0107 z pracy ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 sta\u0142ego \n\u0142\u0105cza i swobodny do niego dost\u0119p oraz du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 wolnego czasu. Zadanie, kt\u00f3re \nmi zlecano codziennie udawa\u0142o mi si\u0119 wykona\u0107 du\u017co szybciej ni\u017c by\u0142o to \nprzewidziane. M\u00f3j nawyk po\u015bpiechu by\u0142 zupe\u0142nie obcy stylowi pracy na \nuniwersytecie, gdzie nie istnia\u0142 stres, wsp\u00f3\u0142zawodnictwo, po\u015bpiech. Dopiero \ndzi\u015b jestem w stanie to doceni\u0107. Dopiero teraz potrafi\u0119 doceni\u0107 r\u00f3wnie\u017c uroki \nwolno\u015bci domowej, nie-pracowania na etacie, rado\u015b\u0107 ruchomych godzin pracy i \nniezale\u017cno\u015b\u0107. Wiem jednak, \u017ce ten komfort psychiczny zawdzi\u0119czam jedynie mojej sytuacji \nprzej\u015bciowej pomi\u0119dzy pracami, pomi\u0119dzy krajami. Potem trzeba b\u0119dzie wyjecha\u0107 i \nszuka\u0107 pracy za granic\u0105 albo nie wyjecha\u0107 i szuka\u0107 pracy w Polsce albo \nostatecznie przyj\u0105\u0107 rol\u0119 \u017cony na utrzymaniu, przed kt\u00f3r\u0105 wzdragam si\u0119 od kilku \nlat. I sama nie wiem, czemu. Takie jest przecie\u017c prawo islamu, edukacja \neuropejska jednak sprawia, \u017ce wol\u0119 dzia\u0142a\u0107 i zarabia\u0107 w\u0142asne pieni\u0105dze. I \ntraci\u0107 czas\u2026 zamiast pisa\u0107. Czy nie lepiej by\u0142oby wysypia\u0107 si\u0119, dba\u0107 o zdrowie \ni wygl\u0105d, chodzi\u0107 na zakupy, studiowa\u0107 ca\u0142e \u017cycie, robi\u0107, co dusza zapragnie, \npracowa\u0107 wedle w\u0142asnego grafiku, pracowa\u0107 za grosze, pracowa\u0107 za darmo, a w \nprzerwach rodzi\u0107 dzieci? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt'>Tak mog\u0142am uczyni\u0107 w \u201899, gdyby ksi\u0105\u017c\u0119 z bajki, kt\u00f3ry \nsi\u0119 pojawi\u0142, by\u0142 w stanie i chcia\u0142 mnie utrzymywa\u0107, a to jak wiemy, trudne albo \nnierealne. Tymczasem sytuacja rozwija\u0142a si\u0119 powoli i czas ods\u0142ony, w kt\u00f3rej \npojawi\u0107 si\u0119 mia\u0142 tajemniczy nieznajomy jeszcze nie nadszed\u0142. Nadchodzi\u0142a \nnatomiast nieuchronnie codzienna godzina wstawania i pracy.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nUniwersytet \nWarszawski to by\u0142o miejsce na z\u0142\u0105czu ulicy Nowego \u015awiatu i Krakowskiego \nPrzedmie\u015bcia. Mija\u0142am zwykle bram\u0119 wej\u015bciow\u0105 Uniwersytetu. Przechodzi\u0142am obok \nwydzia\u0142u geografii po schodkach w cieniu, dalej pod oknami dawnej biblioteki \nstarodruk\u00f3w, gdzie przesiadywa\u0142am d\u0142ugo na ostatnim roku studi\u00f3w<\/span> i tu\u017c \nza rogiem, obok ko\u015bcio\u0142a Wizytek – wej\u015bcie ma\u0142o ucz\u0119szczane na ma\u0142y \ndziedziniec. Tam po schodkach na pierwszym pi\u0119trze znajdowa\u0142a si\u0119 Centrala \u2013 \ndzi\u015b ju\u017c nieobecna, przeniesiona do nowej, zaro\u015bni\u0119tej zielskiem biblioteki na \nDobrej. <\/p>\nJa tego momentu ju\u017c nie doczeka\u0142am. Moje \nwspomnienia to czatowanie po kryjomu w k\u0105cie klitki \u2013 mojego miejsca pracy. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Internet to by\u0142o szcz\u0119\u015bcie \ncodziennej rozmowy, cz\u0119stego kontaktu. Umawiali\u015bmy si\u0119 z Pierrem w jednym z \nfrancuskich \u201esalon de discussion\u201d, na czacie, na stronach francuskich portali. \nMa\u0142o znanych, jak caramail. Godzina ustalona. Nazwa salonu zar\u00f3wno. Chodzi\u0142o o \nto, aby stworzy\u0107 prywatne miejsce rozmowy, do kt\u00f3rego wej\u015b\u0107 m\u00f3g\u0142 jedynie ten, \nkto zna\u0142 nazw\u0119 salonu lub ten, kto zna\u0142 internet do\u015b\u0107 dobrze, by poradzi\u0107 sobie \nz jego trikami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W jednym z takich miejsc \npewnego dnia w samo po\u0142udnie w porze lunchu oczekiwa\u0142am na Pierre\u2019a. I pojawi\u0142 \nsi\u0119. Pierre, Pierroche. Ku mojemu zdumieniu nie by\u0142 to jednak m\u0119\u017cczyzna, \nkt\u00f3rego zna\u0142am. By\u0142 intruzem, kt\u00f3ry zrozumiawszy, \u017ce czekam na osob\u0119 o tym \nsamym imieniu pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 pod ni\u0105 podszy\u0107. Skra\u015b\u0107 jej osobowo\u015b\u0107 i moje \nzaufanie. W tym momencie pojawi\u0142 si\u0119 rzeczywisty Pierre \u2013 Francuz z \nLangwedocji. I rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pojedynek \u2013 Francuz z Po\u0142udnia przeciwko Francuzowi \nz Alzacji, emigrantowi w Budapeszcie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Zachowa\u0142am si\u0119 jak \nrozz\u0142oszczona kwoka, jak rozjuszona samica. Kto \u015bmia\u0142 przerywa\u0107 prywatno\u015b\u0107 \nnaszej rozmowy? On \u015bmia\u0142, ten drugi Pierre, kt\u00f3ry \u2013 zabawne qui pro quo – \nprzypadkowo zgad\u0142 nazw\u0119 salonu i wszed\u0142 na pokoje nieproszony. M\u00f3j narzeczony \nza\u015b okaza\u0142 si\u0119 wielkim gentlemenem, co \u2013 ach, gdyby wiedzia\u0142 –<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>kosztowa\u0142o go bardzo drogo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Mi\u0142a pogaw\u0119dka we troje. \nGodzina min\u0119\u0142a szybko i m\u00f3j Francuz musia\u0142 ucieka\u0107. Czeka\u0142a praca, przechadzki \npo Camargue i Limes, i tabun rozkrzyczanych dzieci, dla kt\u00f3rych by\u0142 \nprzewodnikiem. Pozostawi\u0142 mnie na pastw\u0119 losu z Pierrem numer dwa. Tymczasem \nja, zamiast, jak przysta\u0142o grzecznej panience, wylogowa\u0107 si\u0119, po\u017cegna\u0107 ch\u0142odno \ngo\u015bcia i zapomnie\u0107, kontynuowa\u0142am rozmow\u0119 z wzrastaj\u0105c\u0105 ciekawo\u015bci\u0105. Pierre II \nby\u0142 ciekaw\u0105 osob\u0105, jego zainteresowania pokrywa\u0142y si\u0119 z moimi, jego lokalizacja \nterytorialna \u2013 Budapeszt \u2013 by\u0142a r\u00f3wnie poci\u0105gaj\u0105ca. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To, co zamierzam w tej \nchwili powiedzie\u0107 mie\u015bci si\u0119, by\u0107 mo\u017ce, jedynie w kategorii romansu natury \nharlequinowej. Nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105, tak\u0105 jak j\u0105 postrzegamy, \nz realizmem, przyczynowo\u015bci\u0105, rozs\u0105dkiem. Ci\u0105g wydarze\u0144, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w \nmoim \u017cyciu jeszcze dzi\u015b zdaje mi si\u0119 ma\u0142o prawdopodobny i dziwaczny. Jak oceni\u0107 \nmo\u017cna m\u0142od\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra folguj\u0105c mi\u0142o\u015bci wirtualnej, czy po prostu \npo\u017c\u0105daniu, jedzie do Budapesztu na spotkanie z m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3rego wygl\u0105du nie \nzna, bo \u017cadne z nich nie dysponowa\u0142o kamer\u0105 i nie pomy\u015bla\u0142o o zdj\u0119ciach? Ta \nkobieta wsiada w poci\u0105g nocny i dociera do stolicy w\u0119gierskiej, gdzie spotka\u0107 \nma si\u0119 z Francuzem, kt\u00f3ry zawr\u00f3ci\u0142 jej w g\u0142owie. Wirtualnie, ale skutecznie. \nKt\u00f3rego pokocha\u0142a jedynie na podstawie jego s\u0142\u00f3w, jego sposobu wypowiadania si\u0119 \ni delikatno\u015bci.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nTak. Zakocha\u0142am si\u0119 w jego s\u0142owach. Ca\u0142y by\u0142 \ndla mnie mow\u0105. W jego j\u0119zyku by\u0142 romantyzm, duchowo\u015b\u0107 i zmys\u0142owo\u015b\u0107. Du\u017co \nzmys\u0142owo\u015bci. I zwyk\u0142ej pornografii zapewne. Trudno by\u0142o mi jednak obudzi\u0107 w \nsobie krytycyzm. Nigdy nie by\u0142am tak bez pami\u0119ci zakochana. Nigdy nie \nprze\u017cywa\u0142am dozna\u0144 tak silnie, zw\u0142aszcza, \u017ce skumulowane by\u0142y w jednym \u015brodku \nprzekazu \u2013 wirtualnym czacie, w s\u0142owie pisanym. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nMoje dotychczasowe zwi\u0105zki wyda\u0142y mi si\u0119 \nwyrachowane i puste, pozbawione prawdziwego uczucia. Moje przywi\u0105zanie do \nPierra I zblad\u0142o, cho\u0107 czu\u0142am, \u017ce nie chc\u0119 go straci\u0107. Ca\u0142a budapeszta\u0144ska \nhistoria pocz\u0105tkowo rozgrywa\u0142a si\u0119 w tajemnicy przed moim narzeczonym, a w \nmojej g\u0142owie panowa\u0142 chaos, w rozmiarach trudnych do opisania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW miar\u0119 jak poddawa\u0142am si\u0119 nowemu uczuciu, \nczu\u0142am si\u0119 jak widz. Obserwowa\u0142am biernie swoje \u017cycie, jednocze\u015bnie trac\u0105c do \nsiebie szacunek. I mia\u0142am nadziej\u0119, \u017ce to chwilowa s\u0142abo\u015b\u0107 serca, bo moje \u017cycie \nmusi w przysz\u0142o\u015bci toczy\u0107 si\u0119 u boku Pierre\u2019a, na po\u0142udniu Francji. Tam by\u0142o \ndobrze. To by\u0142o, jasne, zrozumia\u0142e, przemy\u015blane. Rozs\u0105dne. Tymczasem jednak nie \nchcia\u0142am by\u0107 rozs\u0105dna. By\u0142am wariatk\u0105 i czu\u0142am si\u0119 cudownie. Pozna\u0142am kogo\u015b, \nkto by\u0142 po\u0142\u00f3wk\u0105 mojej duszy, kto pasowa\u0142 jak ula\u0142, przy kim czu\u0142am si\u0119 \nbezpiecznie i dobrze. Z kim dzieli\u0107 mog\u0142am moj\u0105 pasj\u0119 czytania i pisania. Kto \nby\u0142 wszystkim czego chwilowo potrzebowa\u0142am do \u017cycia.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Ten kilkumiesi\u0119czny zwi\u0105zek, tak intensywny i odkrywczy, do dzi\u015b uwa\u017cam \nza jedno z ciekawszych do\u015bwiadcze\u0144. To by\u0142a moja pierwsza i jedyna mi\u0142o\u015b\u0107, \nkt\u00f3ra r\u00f3wnie szybko narodzi\u0142a si\u0119 jak umar\u0142a. Niszcz\u0105cy uk\u0142ad, zmieniaj\u0105cy w \nmoim \u017cyciu wszystko, wywracaj\u0105cy je do g\u00f3ry nogami. Dla Pierre\u2019a II Kr\u00f3la, jak \nt\u0142umaczy\u0107 mo\u017cna by jego nazwisko Roy, porzuci\u0142am Pierre\u2019a I i marzenia o \nzamieszkaniu we Francji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Relacja z budapeszte\u0144czykiem \nby\u0142a specyficzna. Burzliwa i kreatywna. Nie mog\u0142a zako\u0144czy\u0107 si\u0119 happy endem. \nAle nie dostrzeg\u0142am tego do\u015b\u0107 wcze\u015bnie. Szkoda. Po tych kilku miesi\u0105cach, kt\u00f3re \nspali\u0142y wszystko do szcz\u0119tu, pojawi\u0142o si\u0119 wiele nowo\u015bci. Nowa anga\u017cuj\u0105ca praca \nwe francuskiej firmie. Jakby zast\u0119pcze spe\u0142nienie marze\u0144, nagroda pocieszenia \nza rezygnacj\u0119 z emigracji, francuskiego narzeczonego i studi\u00f3w ukochanego \nj\u0119zyka. I na nowo odkryta dziedzina aktywno\u015bci. Pisanie. Odkryta na nowo, bo \nju\u017c w dzieci\u0144stwie pisa\u0142am podobno wierszyki okazjonalne, kt\u00f3re zna\u0142a ca\u0142a \nrodzina. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Cofnijmy si\u0119 jednak do \nmementu, gdy stan\u0119\u0142am na peronie budapeszte\u0144skim porankiem \u201899 roku. Zaspana \nnieco i zdezorientowana po nocy w poci\u0105gu, oczekuj\u0105c na niego, czyli na \nnie-wiadomo-kogo. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wiedzia\u0142am, \u017ce jest wysoki, \ndobrze zbudowany i rudy. Rzeczywi\u015bcie nie trudno by\u0142o go rozpozna\u0107 w\u015br\u00f3d \nW\u0119gr\u00f3w, niskich brunet\u00f3w, jednak to on pierwszy mnie dostrzeg\u0142. Podszed\u0142, \nu\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 troch\u0119 krzywo i poda\u0142 mi kwiaty. I po raz pierwszy poca\u0142owa\u0142. \nW\u00f3wczas wydarzenia potoczy\u0142y si\u0119 z szybko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Weekend w Budapeszcie \nuderzy\u0142 do g\u0142owy du\u017c\u0105 dawk\u0105 zachwytu. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce tu\u017c za drzwiami \nmieszkania Pierre chwyci\u0142 mnie w ramiona, poca\u0142owa\u0142 i po chwili przedstawi\u0142 \nprzyjacielowi, kt\u00f3rego obecno\u015bci nie zauwa\u017cy\u0142am. Przyjaciel ulotni\u0142 si\u0119 w kilka \nchwil, zostali\u015bmy sami. Nareszcie. \u0141\u00f3\u017cko i on, niepowtarzalny, do\u015bwiadczony. \nKochanek jakiego nigdy nie mia\u0142am. Pierwszy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry potrafi\u0142 zmieni\u0107 \nmoje podej\u015bcie do seksualno\u015bci, sprawi\u0107, by to, co by\u0142o dotychczas \nprzyzwoleniem na przyjemno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny, \n<\/span>sta\u0142o si\u0119 przyjemno\u015bci\u0105 wzajemn\u0105. A potem by\u0142a ca\u0142a urokliwo\u015b\u0107 \nBudapesztu, z jego \u0142a\u017aniami tureckimi, mostami, pa\u0142acami i malowniczymi \ndeptakami, otoczonymi rz\u0119dami starych kamienic. Przyjazdy i powroty \nwielokrotne. Jego wizyty w Polsce, pr\u00f3ba znalezienia pracy i osiedlenia si\u0119. I \nostatecznie zerwanie i szale\u0144cza podr\u00f3\u017c do Budapesztu, aby powiedzie\u0107 <i\nstyle='mso-bidi-font-style:normal'>Nie<\/i>, do kt\u00f3rego nie da\u0142 mi prawa, \nwysy\u0142aj\u0105c po\u017cegnalny, egoistyczny email. Ale to wszystko mie\u015bci si\u0119 tam, gdzie \npowinno \u2013 na kartkach mojej pierwszej powie\u015bci, jak\u0105 kiedykolwiek napisa\u0142am. \nW\u00f3wczas to by\u0142 piek\u0105cy zaw\u00f3d mi\u0142osny. To, co wtedy napisa\u0142am jest dog\u0142\u0119bnie \nprawdziwe, cho\u0107 jak przysta\u0142o na pierwszy tekst, nieporadne i \nekshibicjonistyczne. \u017bycie toczy si\u0119 dalej. S\u0142owa pozostaj\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisanie by\u0142o jak narkotyk. \nZapisywa\u0142am codzienn\u0105 dawk\u0119. Do tego chcia\u0142abym dzi\u015b wr\u00f3ci\u0107. Ja, kt\u00f3ra nigdy \nnie mia\u0142am do\u015b\u0107 wytrwa\u0142o\u015bci, aby prowadzi\u0107 pami\u0119tnik, dla kt\u00f3rej najsilniejszym \nimpulsem do pisania by\u0142a niespe\u0142niona mi\u0142o\u015b\u0107 i pragnienie zapisywania kolejnych \nawantur, przyg\u00f3d, pomys\u0142\u00f3w i podr\u00f3\u017cy. Nie wiedzia\u0142am gdzie chc\u0119 dotrze\u0107. Kim \nsta\u0107 si\u0119, dzi\u0119ki pisaniu. Nie stara\u0142am si\u0119 dokonywa\u0107 kategoryzacji cel\u00f3w i \npotrzeb. Pisa\u0142am jak kto\u015b, kto ma wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0119 pisania, kontynuuj\u0105c \nnajciekawsze zabawy pisarskie z najlepszego okresu zwi\u0105zku z Pierrem II. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisa\u0142am w poci\u0105gu, w \noczekiwaniu na poci\u0105g, na dworcu, na przystanku, w domu i w pracy. A by\u0142a to \nw\u00f3wczas praca r\u00f3wnie wygodna jak na uniwersytecie, nieco bardziej wymagaj\u0105ca, \ndu\u017co lepiej p\u0142atna. By\u0142o to moje pierwsze powa\u017cne stanowisko \u2013 asystentki dyrektora \ninformatyki w du\u017cej firmie francuskiej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wszystko sta\u0142o si\u0119 bardzo \nszybko. Rozmowa z szefem by\u0142a niemal\u017ce formalno\u015bci\u0105. Nie uwierzy\u0142abym jednak, \n\u017ce tak b\u0119dzie, gdyby nie Pierre Roy, kt\u00f3ry uparcie powtarza\u0142, \u017ce wierzy, wie, \njest przekonany, ufa i nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mi si\u0119 powiedzie. By\u0142 moim \npromotorem i adoratorem. Wzbudza\u0142 we mnie to, czego istnienia w sobie nie \npodejrzewa\u0142am \u2013 umiej\u0119tno\u015b\u0107 podj\u0119cia wyzwania, \u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Przekona\u0142am si\u0119 o tym \njeszcze wielokrotnie, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 najsilniejszym motorem dzia\u0142ania i \nnajlepsz\u0105 motywacj\u0105. Z mi\u0142o\u015bci narodzi\u0142o si\u0119 moje zainteresowanie \u015bwiatem poza \nPolsk\u0105, moje pasje j\u0119zykowe, kulturowe i religijne. A to ostatecznie \ndoprowadzi\u0142o mnie do islamu i odkrycia wiary po raz wt\u00f3ry. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jednak w\u00f3wczas jeszcze, o \nBogu tym mniej by\u0142o mowy, im \u015bci\u015blej zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 nasze intymne stosunki z \nPierrem II, komunist\u0105 i libera\u0142em. Tym mniej, im wi\u0119cej i d\u0142u\u017cej pracowa\u0142am w \nfirmie francuskiej. Tym mniej w momencie, gdy nast\u0105pi\u0142o nasze zerwanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Sta\u0142am si\u0119 niechcianie wolna, \nwp\u0119dzi\u0142am si\u0119 w stan zagubienia i depresji. Rozpaczliwego poszukiwania ciep\u0142a i \nczu\u0142o\u015bci, kt\u00f3re prowadzi\u0142o do kr\u00f3tkotrwa\u0142ych romans\u00f3w. Codzienne jedena\u015bcie \ngodzin w pracy trzyma\u0142o w ryzach m\u00f3j niesforny charakter, podczas gdy wyjazdy \ndo Francji na szkolenia, spotkania profesjonalne, urlopy by\u0142y okazj\u0105 do \nnieograniczonej swobody, podr\u00f3\u017cy i przyg\u00f3d. W sierpniu 2000 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres \nkosmopolityzmu i w\u0142\u00f3cz\u0119gi po \u015bwiecie, kt\u00f3ry trwa w\u0142a\u015bciwie do dzi\u015b. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>M\u00f3j anga\u017c w firmie francuskiej ju\u017c na pocz\u0105tku pozwoli\u0142 mi na wyjazd do \nFrancji. <\/span>Lille na p\u00f3\u0142nocy kraju to \nmiesi\u0119czny okres samotno\u015bci i nudy. Szkolenie by\u0142o raczej okresem adaptacji do \ntrybu pracy informatyk\u00f3w francuskich. Czasem nawi\u0105zywania z nimi przyjacielskich \nkontakt\u00f3w, kt\u00f3re u\u0142atwi\u0107 mia\u0142y potem wsp\u00f3\u0142prac\u0119 na odleg\u0142o\u015b\u0107. Wywi\u0105zywa\u0142am si\u0119 \nz zadania bardzo dobrze. Umiej\u0119tno\u015bci wzbudzania zaufania pomaga\u0142y mi wybornie. \nZainteresowanie typowo polsk\u0105 urod\u0105 nie pozostawa\u0142o bez znaczenia. Co z tego, \n\u017ce nie do ko\u0144ca rozumia\u0142am tajniki informatyki? Co z tego, \u017ce nie wiedzia\u0142am \njak \u201estawia\u0107 makiet\u0119\u201d i usuwa\u0107 wirusy, jak aktualizowa\u0107 oprogramowanie? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>By\u0142am otwarta i uczy\u0142am si\u0119 \nszybko. Zyskiwa\u0142am przyjaci\u00f3\u0142. To by\u0142a kontynuacja fenomenu, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 \nsi\u0119 dla mnie ju\u017c podczas pierwszego pobytu we Francji \u2013 by\u0142am lubiana. By\u0107 mo\u017ce \nmoje oportunistyczne – jak zarzuca\u0142 mi ojciec – tendencje charakteru dochodzi\u0142y \ndo g\u0142osu. Chcia\u0142am by\u0107 lubiana. Chcia\u0142am, by mnie otoczenie akceptowa\u0142o. \nI rzeczywi\u015bcie by\u0142am osob\u0105, kt\u00f3rej si\u0119 ufa i zwierza. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Inna rzecz \u2013 schud\u0142am \nskutecznie po aferze Pierre II<\/i>. \nMi\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142a zawsze ten stresogenny efekt. Jednocze\u015bnie jednak sprawia\u0142a, \u017ce \nnie tylko chud\u0142am, ale i zdawa\u0142am si\u0119 by\u0107 \u0142adniejsza ni\u017c by\u0142am w istocie. \nUczuciowe i zmys\u0142owe zaanga\u017cowanie kryje defekty, wypi\u0119knia i wyszczupla. \nRado\u015b\u0107 promieniuje i przyci\u0105ga innych. Po prostu. Tak trywialnie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Z \u0142atwo\u015bci\u0105 zawiera\u0142am \nznajomo\u015bci. Przyjaciele. Kochankowie, kt\u00f3rych imion dzi\u015b ju\u017c nie pami\u0119tam. Tak \nwielu. Okres wolno\u015bci? Raczej dezorientacji i poszukiwania. Mi\u0142o\u015bci i sensu, \nkt\u00f3ry znalaz\u0142am dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej. Gdy stan\u0119\u0142am na nogi i odbudowa\u0142am \nsobie powoli nowy system warto\u015bci. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A tymczasem by\u0142a pustka, \nsamotne powroty z pracy i buszowanie po Internecie. Samotne wyjazdy za granic\u0119. \nI poci\u0105g do obcokrajowc\u00f3w. Zacz\u0119\u0142am zauwa\u017ca\u0107, \u017ce nie znajduj\u0119 zainteresowania \nw\u015br\u00f3d Polak\u00f3w m\u0119\u017cczyzn. Nie zwracali uwagi na typow\u0105 urod\u0119 Polki, wygl\u0105daj\u0105cej \ndziecinnie, niepowa\u017cnie, o dziesi\u0119\u0107 lat zawsze m\u0142odziej ni\u017c podawa\u0142a metryka. \nPrzyci\u0105ga\u0142am obcych, obcoj\u0119zycznych, kt\u00f3rym podoba\u0142a si\u0119 moja uroda \ndziewczynki.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Miesi\u0119czny pobyt w Lille \nzaowocowa\u0142 spotkaniem i kr\u00f3tkim zwi\u0105zkiem z Francuzem pochodzenia \nportugalskiego \u2013 znajomo\u015b\u0107 bez przysz\u0142o\u015bci. Oboje cierpieli\u015bmy z powodu \nsyndromu odrzucenia i samotno\u015bci os\u00f3b wci\u0105\u017c zakochanych. Od niego odesz\u0142a \nukochana kobieta, mnie porzuci\u0142 m\u00f3j Francuz z Budapesztu, za kt\u00f3rym jeszcze \nprzez wiele miesi\u0119cy t\u0119skni\u0142am. Na kt\u00f3rego powr\u00f3t liczy\u0142am. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Szukali\u015bmy w tym \nprzypadkowym zwi\u0105zku ciep\u0142a cia\u0142a os\u00f3b, kt\u00f3re odesz\u0142y. Szukali\u015bmy starych \ndozna\u0144 i odnowienia wspomnie\u0144. Ten motyw portugalski powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 potem po \npowrocie do Polski, gdy upl\u0105ta\u0142am si\u0119 w now\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 awantur\u0119 mi\u0142osn\u0105. \nBy\u0142y odwiedziny w Polsce, prezenty, obietnice, spotkania i nie-spotkania, \npomy\u0142ki. I koniec. I tak wiele razy, w r\u00f3\u017cnych uj\u0119ciach, scenografiach, \nkontekstach.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Ca\u0142y ten zgie\u0142k, ca\u0142y ten dziwaczny okres przej\u015bciowy \u2013 okres mi\u0142o\u015bci \nbez mi\u0142o\u015bci, okres poszukiwania bez \u015bwiadomo\u015bci celu poszukiwania \u2013 to ju\u017c \nmin\u0119\u0142o. Odeszli w przesz\u0142o\u015b\u0107 ch\u0142opcy r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, m\u0142odzie\u0144cy i panowie. \nNie. Nie zapomnia\u0142am. Nie stara\u0142am si\u0119 ich zapomnie\u0107. To cz\u0119\u015b\u0107 mojego \u017cycia. \n\u017byj\u0105 sobie g\u0142\u0119boko w moich wspomnieniach. \u017byj\u0105 te\u017c na kartkach wielu niedobrych \nopowiada\u0144 \u2013 anonimowo. Wielu pojawia\u0142o si\u0119 w wierszach, kt\u00f3re by\u0142y odbiciem \nchwili. Inni, na zawsze ju\u017c zwi\u0105zani s\u0105 z pewnymi inspiracjami \u2013 muzyka \ncyga\u0144ska, portugalskie fado, francuskie kino, j\u0119zyk i kuchnia, muzyka \nklasyczna, pianino i wiolonczela, ksi\u0105\u017cki, podr\u00f3\u017ce i komputery. Nade wszystko \njednak pisanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W epoce profesjonalnego \nasystentowania w du\u017cej firmie francuskiej zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 bardzo du\u017co. Zacz\u0119\u0142am \ntraktowa\u0107 spraw\u0119 coraz powa\u017cniej, do tego stopnia, \u017ce opr\u00f3cz wiernych friendly \nreaders, czyli przyjacielskich czytaczy, rodzinnych i poza-rodzinnych, \nposzukiwa\u0142am opinii specjalist\u00f3w. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsze teksty dotar\u0142y do \nprofesora w katedrze literatury polskiej w Instytucie Bada\u0144 Literackich. B\u0142\u0105d! \nI rozczarowanie. Do dzi\u015b przechowuj\u0119 gdzie\u015b na dnie szuflady, wstydliwie, w \nbiurku w domu rodzic\u00f3w, list od tego profesorskiego autorytetu, kt\u00f3ry moje \npisarstwo uzna\u0142 za mierne i pornograficzne. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Jednak jestem uparta. I \nwiem, \u017ce pisanie wymaga pisania. Cierpliwo\u015bci i pracy. \u017baden jednak komentarz \nnegatywny nie jest wart wiele bez pozytywnego. Potrzebowa\u0142am konstruktywnej \nkrytyki. Po t\u0119 zwr\u00f3ci\u0142am si\u0119 w kierunku \u017cyczliwych. I mia\u0142am racj\u0119. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A pornografia, grafomania \nniew\u0105tpliwie istnieje. P\u00f3ki jednak to, co chcemy powiedzie\u0107, jest dla nas \nsamych istotne, niebanalne, uczciwie przekazane, z odpowiednim do siebie \ndystansem \u2013 to ani do gatunku grafomanii ani pornografii nale\u017ce\u0107 nie b\u0119dzie. \nMo\u017ce by\u0107 nieudolne technicznie, stylistycznie, gramatycznie i, B\u00f3g wie jak \njeszcze, ale podstawowy warunek pisarstwa spe\u0142ni \u2013 b\u0119dzie ciekawe i istotne, \nwa\u017cne, ponadczasowe. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Dzi\u015b w pi\u0105tym roku mojego pisania do szuflady jestem wci\u0105\u017c u pocz\u0105tku \ndrogi, mimo \u017ce mam za sob\u0105 debiut poetycki w Autografie<\/i> (kt\u00f3rego nikt \nnie zauwa\u017cy\u0142, bo dlaczego mia\u0142by, ja sama go niemal nie zauwa\u017cy\u0142am \u2013 nie by\u0142o \nmnie akurat w Polsce). Mam pozytywn\u0105 opini\u0119 dawnego profesora z Polonistyki, \nkt\u00f3ry sam wiersze wydaje, a ostatnio nawet swoj\u0105 biografi\u0119, oraz uwie\u0144czone \ndwuznacznym sukcesem poszukiwania wydawnictwa dla moich wierszy \u2013 niestety \nserwis p\u0142atny. Mam kontakt z przychyln\u0105 edytork\u0105, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a si\u0119 rzeczy dla \nmnie wa\u017cnej \u2013 opiniowania mojego tekstu z czas\u00f3w ameryka\u0144skich. To wszystko. \nTak wiele i tak ma\u0142o. Mam satysfakcj\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c pisz\u0119, \u017ce posiadam t\u0119 \nniebezpieczn\u0105 lekko\u015b\u0107 pisania, kt\u00f3r\u0105 nazywam bezlito\u015bnie dla samej siebie wodolejstwem<\/i>. \nAle posiadam te\u017c zabobonny strach przed s\u0142owem powie\u015b\u0107<\/i> do tego stopnia, \n\u017ce wszystko powy\u017cej pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu stron nazywam tekstem<\/i>.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nma\u0142\u017ce\u0144stwo<\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>K\u0142\u00f3tnia jest nasz\u0105 codzienno\u015bci\u0105, naszym chlebem powszednim. R\u00f3\u017cnica \nkultur? By\u0107 mo\u017ce. Ale nie tylko to. R\u00f3wnie\u017c niedom\u00f3wienia, tajemnice i \nk\u0142amstwa. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Podobno milczenie prowadzi \ndo konfliktu i nienawi\u015bci, s\u0142owo i komunikacja do zgody i mi\u0142o\u015bci. Jak to si\u0119 \nwi\u0119c dzieje, \u017ce ju\u017c trzy lata trwamy oboje w tym stanie zawieszenia? W tej \nsytuacji, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 nie mie\u0107 wyj\u015bcia. Z mi\u0142o\u015bci i szacunku? Przez wiar\u0119 \nwe wsp\u00f3ln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107? Przez podobie\u0144stwo charakter\u00f3w o podobnych sk\u0142onno\u015bciach \ni celach? Czy wiara prowadzi nas ku oczekiwaniu na lepszy czas, gdy prawda \nwyjdzie na jaw? Gdy mi\u0142o\u015b\u0107 poza dotykiem i s\u0142owem na osobno\u015bci przejawia\u0107 b\u0119dzie \nsi\u0119 mog\u0142a otwarcie? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czy to pocz\u0105tek opowie\u015bci o \nromansie? Niezupe\u0142nie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Poznali\u015bmy si\u0119 z Nadirem w 2000. Podczas mojego urlopu wiosennego, \nprzypadkowo, w jednej z kawiarni internetowych w Holandii. Ponad rok trwa\u0142a \nnasza znajomo\u015b\u0107, utrzymywana dzi\u0119ki Internetowi i komunikacji VoIP, kt\u00f3r\u0105 on \npromowa\u0142 za po\u015brednictwem swojej firmy w USA. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W 2001 roku zdecydowa\u0142am, \u017ce \ndo\u015b\u0107. \u017be zbyt dotkliwie da\u0142a mi si\u0119 we znaki t\u0119sknota. Zdecydowa\u0142am, \u017ce chc\u0119 za \nniego wyj\u015b\u0107. Paradoksalnie, zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce najpierw musz\u0119 go lepiej \npozna\u0107. On, wyczuwaj\u0105c moje rozterki i frustracje, rzuci\u0142 lekko propozycj\u0119 \nprzyjazdu do Ameryki. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Stany \u2013 marzenie tak wielu \nludzi w Polsce, kt\u00f3re marzeniem moim nigdy nie by\u0142y, pogardzane, sta\u0142y si\u0119 moim \nudzia\u0142em. Potem pogo\u0144 za najta\u0144szym biletem, kolekcjonowanie waliz, ciuch\u00f3w, \nniezb\u0119dno\u015bci podr\u00f3\u017cnych, i w po\u0142owie lipca by\u0142am ju\u017c gotowa, aby wyruszy\u0107 w \nnieznane. M\u00f3j szef, nie by\u0142 na to jednak gotowy. Moja rezegnacja spotka\u0142a si\u0119 z \nwielkim \u017calem i zdziwieniem. Sama nie zdawa\u0142am sobie sprawy, jak bardzo z\u017cy\u0142am \nsi\u0119 z t\u0105 firm\u0105 francusk\u0105. Musia\u0142am jednak odej\u015b\u0107. Szcz\u0119\u015bliwa, \u017ce ju\u017c. \u017be bilet \ni samolot gdzie\u015b tam wirtualnie ju\u017c czeka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Alabama przywita\u0142a mnie upalnie. Ma\u0142y, drewniany, pi\u0119trowy domek, \nkt\u00f3rego jedn\u0105 czwart\u0105 zajmowa\u0142 Nadir, wyda\u0142 mi si\u0119 przytulnym miejscem, mimo \nwielkiego ba\u0142aganu na p\u00f3\u0142 biurowego na p\u00f3\u0142 Nadirowego, prywatnego. Ten ju\u017c \ndobrze zna\u0142am. <\/span>Nie zna\u0142am jednak w \nszczeg\u00f3\u0142ach ca\u0142ej delikatnej sytuacji, kt\u00f3r\u0105 zacz\u0105\u0142 mi opisywa\u0107 jeszcze w \nAmsterdamie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Kocha\u0142am Nadira mi\u0142o\u015bci\u0105 \nszczeg\u00f3ln\u0105 i siln\u0105. Walczy\u0142am o niego tyle razy w momentach zw\u0105tpienia i \ntrudno\u015bci. Po roku korespondencji z nim, dyskusji online i spotka\u0144 w realu, tak \nbliska by\u0142am ju\u017c szcz\u0119\u015bcia, \u017ce naturalne zdawa\u0142o mi si\u0119 zaakceptowanie \nwarunk\u00f3w, kt\u00f3re mi zaproponowa\u0142. Mia\u0142am pozosta\u0107 jego narzeczon\u0105 i kochank\u0105, \nskrz\u0119tnie skrywan\u0105 przed rodzicami, kt\u00f3rzy jak twierdzi\u0142, nie pochwaliliby \nzwi\u0105zku. Sk\u0105d mog\u0142am wiedzie\u0107 jaka jest prawda? Ufanie m\u0119\u017cczyznom by\u0142o \nluksusem, na kt\u00f3ry do tej pory nie mog\u0142am sobie pozwoli\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Byli\u015bmy partnerami z wyboru \n\u2013 tak przynajmniej ja chcia\u0142am my\u015ble\u0107, cho\u0107 w trakcie pobytu w USA zda\u0142am sobie \nspraw\u0119, gorzko, \u017ce pocz\u0105tkowo by\u0142am dla niego jedynie rozrywk\u0105, przelotnym \nromansem, kt\u00f3ry nie mia\u0142 trwa\u0107 zbyt d\u0142ugo. Mo\u017ce, gdyby moje przekonania \nreligijnie i determinacja nie by\u0142y tak silnie i na tak jasnych oparte \npodstawach \u2013 zaliczy\u0107 mog\u0142abym si\u0119 w poczet partnerek utajnionych, jakich \nhistorie czyta\u0107 mo\u017cna dzi\u0119ki w\u0105tpliwej warto\u015bci lekturom dla pa\u0144 i pan\u00f3w \nspragnionych sensacji. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tymczasem ja, po wielu \nperypetiach, przeprowadzkach i wyprowadzkach z dom\u00f3w na Florydzie, w Alabama, i \nw Nowym Jorku, zda\u0142am sobie spraw\u0119 jak bardzo uwiera mnie status kochanki nie \nnazywanej nawet wprost kochank\u0105. Kim by\u0142am? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W momencie naszej wsp\u00f3lnej \npracy w Atmore, Alabama, by\u0142am wsp\u00f3\u0142pracownic\u0105, sekretark\u0105 i administratork\u0105 \nbazy danych. By\u0142am nieodzown\u0105 uk\u0142adaczk\u0105 dokument\u00f3w, ksi\u0119gow\u0105 i sprz\u0105taczk\u0105 i \nkuchark\u0105. Ukochan\u0105 kobiet\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nadszed\u0142 jednak moment, gdy \nwyprowadzili\u015bmy si\u0119 z male\u0144kiego Atmore, w\u00f3wczas sta\u0142am si\u0119 pani\u0105 domu. \nWynaj\u0119li\u015bmy \u0142adny du\u017cy dom w bogatej dzielnicy na wybrze\u017cu oceanu. Powiew wody \norze\u017awia\u0142, szczeg\u00f3lnie wobec braku cienia drzew, z kt\u00f3rych jedno tylko osta\u0142o \nsi\u0119, od podw\u00f3rza, od strony ogrodu gdzie kr\u00f3lowa\u0142y niewysokie krzewy bananowe. \nDom by\u0142 drewniany, du\u017cy i pusty. Nadir nie godzi\u0142 si\u0119 na zakup mebli, my\u015bl\u0105c \nnieustannie o przeprowadzce do Nowego Jorku. Mieszkali\u015bmy wi\u0119c d\u0142ugo jak \nkoczownicy. Jedyne wa\u017cniejsze meble, takie jak st\u00f3\u0142 i \u0142\u00f3\u017cka, uda\u0142o nam si\u0119 \nkupi\u0107 dopiero w momencie, gdy pojawi\u0142a si\u0119 ona i popar\u0142a mnie. Ale o tym zd\u0105\u017c\u0119 \njeszcze opowiedzie\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tymczasem cieszy\u0142am si\u0119 \nurokiem du\u017cego domu, blisko\u015bci\u0105 miasta i blisko\u015bci\u0105 ukochanego m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry \ntak jak w Atmore mia\u0142 do biura kilka jedynie krok\u00f3w. Przez \u015bcian\u0119 w kuchni mog\u0142am \ns\u0142ysze\u0107 tocz\u0105ce si\u0119 w biurze rozmowy telefoniczne. Na szcz\u0119\u015bcie sypialnia by\u0142a \nna tyle daleko, \u017ce nic nie zak\u0142\u00f3ca\u0142o nam snu. O ile nie zawieruszy\u0142 si\u0119 gdzie\u015b \nw tamtych rejonach ma\u0142y bezprzewodowiec \u2013 s\u0142uchawka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nBy\u0142o nam dobrze. Czu\u0142am si\u0119 szcz\u0119\u015bliwa, czu\u0142am si\u0119 \nkochana, a jednak uwiera\u0142a ca\u0142a dziwaczna sytuacja konkubiny czy kochanki, im \nlepiej i dok\u0142adniej poznawa\u0142am islam. Ile kobiet \u017cy\u0142o obok mnie na koci\u0105 \u0142ap\u0119? \nIle z nich, mieszkaj\u0105c w Ameryce ze swoim drogim ukochanym, nie wiedzia\u0142o czy \nnie pozostawi\u0142 on przypadkiem gdzie\u015b tam za granic\u0105 ukochanej numer dwa? Jak \nwiele z nas nad tym si\u0119 zastanawia\u0142o? Niewiele, dop\u00f3ki nie zagra\u017ca\u0142o to \nnajbardziej intymnym relacjom. Wielokrotnie my\u015bla\u0142am, \u017ce przyjecha\u0142am do USA \nnie z mi\u0142o\u015bci, ale po to, by da\u0107 upust ciekawo\u015bci. Czy te\u017c mo\u017ce chodzi\u0142o mi o \nto, by jeszcze dalej w \u015bwiat? Aby by\u0142o jeszcze ciekawiej? Jeszcze bardziej \ninspiruj\u0105co? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW pewnym momencie stwierdzi\u0142am, \u017ce jest to \nniezdrowe. \u017be nie mog\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 i \u017cy\u0107 w sytuacji p\u00f3\u0142-tajemniczej tylko \ndlatego, \u017ce wydaje mi si\u0119, \u017ce go kocham. Albo dlatego, \u017ce chc\u0119 mie\u0107 materia\u0142 do \nksi\u0105\u017cki. Wszystko jedno. To tak, jak w tym niezbyt lotnym filmie, gdzie autor \nkrymina\u0142\u00f3w, wiedz\u0105c, \u017ce m\u0142oda dziewczyna jest oskar\u017cona o zab\u00f3jstwo, zaprasza \nj\u0105 do domu. Mieszka obok domniemanej morderczyni.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Jednocze\u015bnie zakochuje si\u0119 w niej i \u015bledzi \nj\u0105. Bo chce opisa\u0107 jej zachowanie w nowej ksi\u0105\u017cce, dla kt\u00f3rej ona by\u0142a \ninpiracj\u0105. Prowokuje los, czekaj\u0105c, a\u017c stanie si\u0119 sam kolejn\u0105 ofiar\u0105.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Nie. Przede wszystkim go \nkocha\u0142am. Zw\u0142aszcza w Nowym Jorku, gdy przysz\u0142o mi wyjecha\u0107, bo zbli\u017ca\u0142 si\u0119 \ntermin przyjazdu jego matki. T\u0119skni\u0142am za nim. Wiedzia\u0142am, \u017ce potrzebuj\u0119 go. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Islam za\u015b niezale\u017cnie \nkroczy\u0142 sobie drog\u0105 ma\u0142ych odkry\u0107 i ol\u015bnie\u0144. By\u0142am pewna, \u017ce ta idea jest \ndobra. I dla niej, nie dla niego, by\u0142am gotowa podj\u0105\u0107 pewne decyzje. By\u0142am \ngotowa sta\u0107 si\u0119 muzu\u0142mank\u0105, licz\u0105c si\u0119 z faktem, \u017ce pewnego dnia by\u0107 mo\u017ce Nadir \nostatecznie zniknie z mojego \u017cycia. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z ewentualnej \nsamotno\u015bci i trudno\u015bci \u017cycia bez m\u0119\u017cczyzny muzu\u0142manina u boku oraz trudno\u015bci z \nzachowaniem zasad islamu w kraju, kt\u00f3ry takiemu \u015bwiatopogl\u0105dowi nie by\u0142 \nprzychylny. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W Nowym Jorku jednak moj\u0105 \ng\u0142ow\u0119 nawiedzia\u0142y r\u00f3\u017cnego rodzaju my\u015bli. By\u0142am, z jednej strony, pod wp\u0142ywem \nprzyjaci\u00f3\u0142ki, dawnej studentki KUL-u, Basi, katoliczki, nami\u0119tnej czytelniczki \nx. Twardowskiego oraz moich grafoma\u0144skich i niegrafoma\u0144skich wierszy, a z \ndrugiej strony oddzia\u0142ywa\u0142a na mnie postawa kobiet, kt\u00f3re pozna\u0142am w meczecie \nna pi\u0119\u0107dziesi\u0105tej drugiej, muzu\u0142manek, imigrantek i Amerykanek po konwersji. \nWiele im zawdzi\u0119czam. To by\u0142y m\u0142ode kobiety, pracuj\u0105ce, niezale\u017cne, kt\u00f3re tak \njak ja boryka\u0142y si\u0119 z problemami \u015bwiatopogl\u0105dowymi w Ameryce laickiej i \nrasistowskiej. One, tak jak ja, wychodz\u0105c z meczetu zdejmowa\u0142y chustk\u0119, chc\u0105c \nunikn\u0105\u0107 napastowania po jedenastym wrze\u015bnia. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Gdy wraca\u0142am do mojego \nma\u0142ego lokum na Jackson Hills, wynaj\u0119tego po miesi\u0105cu pomieszkiwania k\u0105tem u \nBasi w Nowym Jorku, napotyka\u0142am kolejne dylematy. Materializowa\u0142y si\u0119 one w \nosobach m\u0142odych dziewczynek, c\u00f3rek w\u0142a\u015bciciela kamienicy, kt\u00f3ry podnajmowa\u0142 mi \npokoik dwa na dwa. Kt\u00f3ry otwarcie flirtowa\u0142 ze mn\u0105, pr\u00f3buj\u0105c pozyska\u0107 moj\u0105 \nprzychylno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie w momencie, gdy dostrzeg\u0142 moje inklinacje ku \nislamowi. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Widzia\u0142am jak jego c\u00f3rki \npo\u015bci\u0142y w czasie ramadanu, jak codziennie zamyka\u0142y si\u0119 w pokoju, aby si\u0119 \nmodli\u0107, mimo \u017ce ich ojciec tego nie czyni\u0142, ani od nich tego nie wymaga\u0142. \nWidzia\u0142am je rano, jak wychodzi\u0142y z domu odziane w chustki. To r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142a \nojcowska inicjatywa, lecz ich w\u0142asna. Ojciec, obywatel Bangladeszu, obywatel Ameryki, \nza wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3bowa\u0142 sta\u0107 si\u0119 Amerykaninem z krwi i ko\u015bci. W swojej \n\u015bmiesznej, ale wygodnej sp\u00f3dnicy zwanej lungi, pragn\u0105\u0142 wpasowa\u0107 si\u0119 w system.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nDzieci, drugie pokolenie imigrant\u00f3w, mia\u0142o nieco \ninne zdanie na temat to\u017csamo\u015bci kulturowej i religijnej. Nikt nie m\u00f3wi\u0142 o \nkalifacie, nikt nie m\u00f3wi\u0142 o pa\u0144stwie muzu\u0142ma\u0144skim. Muzu\u0142manie na ca\u0142ym \u015bwiecie \nprzestali o tym m\u00f3wi\u0107 i nasta\u0142a niepokoj\u0105ca cisza. I tylko s\u0142ycha\u0107 by\u0142o szept, \n\u017ce muzu\u0142manom dzi\u015b lepiej i \u201etolerancyjniej\u201d w krajach Ameryki \ni Europy, bowiem ich w\u0142asne pa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skie nie przynosz\u0105 pe\u0142nej \nmo\u017cliwo\u015bci praktykowania islamu, praktykuj\u0105c jedynie – ka\u017cdy w\u0142asn\u0105 \u2013 tradycj\u0119 \ni obyczaje dalekie niejednokrotnie od islamu. Czy istnieje dzi\u015b idealne pa\u0144stwo \nmuzu\u0142ma\u0144skie jak za czas\u00f3w kalifatu? Chyba nie. Czy zaistnieje? Nie wiadomo. \nIndonezja, ku zdumieniu wielu nie-muzu\u0142man\u00f3w jest idea\u0142owi<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>najbli\u017csza.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Tymczasem m\u00f3j pobyt w Nowym \nJorku mia\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce sko\u0144czy\u0107. Min\u0119\u0142y dwa miesi\u0105ce dezercji, samotno\u015bci i \nt\u0119sknoty. Utrzymywali\u015bmy z Nadirem kontakt internetowy i telefoniczny. On pisa\u0142 \ncodziennie i dzwoni\u0142. Nie mog\u0142am mu nic zarzuci\u0107. Podobno wielokrotnie ju\u017c \npr\u00f3bowa\u0142 wyzna\u0107 rodzicom prawd\u0119, ale nie by\u0142o to \u0142atwe. Nie mia\u0142am podstaw, aby \nw\u0105tpi\u0107 w jego szczero\u015b\u0107. Bywa\u0142y jednak chwile, gdy my\u015bla\u0142am jedynie o tym, by \nspakowa\u0107 walizk\u0119 i odej\u015b\u0107, jak najdalej. By kupi\u0107 bilet i uciec ze Stan\u00f3w, nie \ndaj\u0105c znaku \u017cycia. Da\u0107 mu nauczk\u0119. Przecie\u017c je\u015bli rzeczywi\u015bcie kocha\u0142, musia\u0142o \ngo takie posuni\u0119cie g\u0142\u0119boko zrani\u0107. Nie chcia\u0142am si\u0119 przekona\u0107 czy on kocha\u0142 a\u017c \ntak, ani jak wiele m\u00f3g\u0142 dla mnie po\u015bwi\u0119ci\u0107. W\u0119ze\u0142 gordyjski sam si\u0119 rozwi\u0105za\u0142, \npozostawiaj\u0105c nam do rozsup\u0142ania ma\u0142e w\u0119ze\u0142ki. Nie\u015bwiadomie sama przy\u0142o\u017cy\u0142am d \ntego r\u0119k\u0119. To ja zostawi\u0142am w Pensacola, w przepastnej pralce, w ciemnej \npralni, moj\u0105 bielizn\u0119. To m\u00f3j list do Nadira zawieruszy\u0142 si\u0119 gdzie\u015b w biurze i \nodnalaz\u0142 za spraw\u0105 jego matki. Nie w por\u0119? Czemu? Dla mnie by\u0142a to najlepsza \npora, cudowna chwila i cudowna wiadomo\u015b\u0107. Ju\u017c! Koniec w\u0142\u00f3cz\u0119gi. Ju\u017c mog\u0142am \nwr\u00f3ci\u0107 do domu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Napr\u0119dce pakowa\u0142am walizki w \nLas Vegas, do kt\u00f3rego on na um\u00f3wione spotkanie nie przyjecha\u0142, kupowa\u0142am bilet \ndo Nowego Jorku, aby tam spakowa\u0107 kolejne kilka walizek i wybra\u0107 si\u0119 wreszcie w \npodr\u00f3\u017c na po\u0142udnie, na Floryd\u0119. Nie mia\u0142 mnie spotka\u0107 zaszczyt podr\u00f3\u017cowania \nsamolotem, nie tym razem. Cieszy\u0142am si\u0119 zreszt\u0105, \u017ce uda mi si\u0119 cho\u0107 przez te \nkilka godzin doceni\u0107 urod\u0119 krajobraz\u00f3w prowincjonalnej Ameryki na przestrzeni \npomi\u0119dzy NY i Pensacola. Z\u0142udzenia laika. Autostrada oddzielona by\u0142a szczelnymi \nnieprzezroczystymi murami od p\u00f3l, \u0142\u0105k i domostw. Najciekawsze pejza\u017cowo tereny \nmijali\u015bmy noc\u0105. O takiej r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017anej porze dotar\u0142am do Atmore, sk\u0105d mieli \nmnie ju\u017c odebra\u0107 oni: Nadir i jego rodzice. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsze spojrzenie i \npierwszy u\u015bcisk d\u0142oni matki, delikatny. Ojciec przes\u0142a\u0142 mi tylko u\u015bmiech. U\u015bmiech \nnieco wymuszony, u\u015bmiech cz\u0142owieka, kt\u00f3rzy rzadko si\u0119 u\u015bmiecha i u\u015bmiecha\u0107 nie \nlubi. Matka jego by\u0142a to ni\u017csza ode mnie kobieta o \u015bniadej cerze i poci\u0105g\u0142ych \nregularnych rysach, ciemnych brwiach, rz\u0119sach i oczach. Typowa Pakistanka. \nMia\u0142a mi\u0142y u\u015bmiech. Te szerokie grube wargi by\u0142y wi\u0119c rodzinnym dziedzictwem \u2013 \nmy\u015bla\u0142am. Nie potrafi\u0142am okre\u015bli\u0107, jak w\u00f3wczas si\u0119 czu\u0142am. Nie spodziewa\u0142am \nsi\u0119, \u017ce Nadir zechce przyjecha\u0107 po mnie w pe\u0142nym sk\u0142adzie rodzinnym, mia\u0142am \nnadziej\u0119, \u017ce znajd\u0119 czas na rozmow\u0119 z nim sam na sam. Okaza\u0142o si\u0119 to \nniemo\u017cliwe. I tak by\u0142o przez ca\u0142y niemal okres ich pobytu w Stanach. Kocha\u0142am \nNadira, zaakceptowa\u0142am tych dwoje. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce oni nigdy nie pogodzili si\u0119 \nz moj\u0105 obecno\u015bci\u0105. Akceptacja wymuszona.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A jednak to jego matka by\u0142a \npierwsz\u0105 kobiec\u0105 nauczycielk\u0105 podstaw islamu, islamu codziennego w ca\u0142ej prozie \nmodlitw, obmy\u0107 rytualnych, posi\u0142k\u00f3w i \u017cycia intymnego. To ona, do momentu \nwyjazdu do Polski w 2002 by\u0142a najlepszym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy, ona, tak prosta w \nswojej umys\u0142owo\u015bci i zwyczajach, tak pokorna i cicha, kt\u00f3ra potrafi\u0142a sw\u00f3j \ntemperament ujawniaj\u0105cy si\u0119 w momentach naszych k\u0142\u00f3tni, pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 do \nmaksimum. Nie by\u0142am zazdrosna o ni\u0105, jak o ka\u017cd\u0105 inn\u0105 kobiet\u0119. By\u0142am zazdrosna \nprzede wszystkim o t\u0119 intymn\u0105 ni\u0107 porozumienia mi\u0119dzy matk\u0105 i synem. By\u0142am \nzazdrosna s\u0142ysz\u0105c niezrozumia\u0142y dla mnie dialog w ich rodzimym j\u0119zyku urdu. \nZastanawia\u0142am si\u0119 nieustannie jak dalece mnie ona aakceptowa\u0142a, na ile za\u015b by\u0142a \nto doskonale maskowana niech\u0119\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Rodzice pytali nas o dzieci. \nNie. Nie mieli\u015bmy dzieci. I nie dane im by\u0142o si\u0119 szybko narodzi\u0107. Bo on \u201enie \nby\u0142 gotowy\u201d. Ojciec nic nie m\u00f3wi\u0142. Matka by\u0142a rozczarowana i z\u0142a. Ja czu\u0142am si\u0119 \nwi\u0119c emocjonalnie zubo\u017cona. Mo\u017ce odrobin\u0119 oszukana, troch\u0119 rozczarowana. \nGubi\u0142am si\u0119 w rozwa\u017caniach nad Koranem i nad zasadami islamu. Studiowa\u0142am coraz \nwi\u0119cej. Mia\u0142am ju\u017c za sob\u0105 konwersj\u0119. By\u0142am ju\u017c muzu\u0142mank\u0105. Jako neofitka \nchcia\u0142am, aby wszystko by\u0142o poprawnie i \u201epo Bo\u017cemu\u201d, tymczasem on najprostsze \nprawdy upraszcza\u0142 i odmiennie t\u0142umaczy\u0142. Kocha\u0142am go. Ale oczywi\u015bcie, \u017ce ka\u017cdy \nby\u0142 odpowiedzialny za siebie, przed Tym w g\u00f3rze. Nasz zwi\u0105zek by\u0142 zwi\u0105zkiem \nnieformalnym. W Stanach nigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 przekona\u0107 Nadira do rejestracji \nnaszego zwi\u0105zku w urz\u0119dzie. \u017bycie na koci\u0105 \u0142ap\u0119 tak modne w Europie mnie \nwydawa\u0142o si\u0119 dziwaczne. Umowa jak\u0105 zawarli\u015bmy pomi\u0119dzy sob\u0105, po przyje\u017adzie do \nPensacola \u2013 umowa ma\u0142\u017ce\u0144ska jak on j\u0105 nazwa\u0142, by\u0142a dla mnie niewiele warta. \nRodzicom wm\u00f3wi\u0142, \u017ce dosz\u0142o do rzeczywistego muzu\u0142ma\u0144skiego \u015blubu. Ach tak? Hmm, \ndobrze, \u017ce nikt nigdy nie zapyta\u0142 mnie o szczeg\u00f3\u0142y i daty. Oto dylemat pierwszy \nz jakim zmaga si\u0119 wiele muzu\u0142ma\u0144skich kobiet, oszukiwanych przez ich m\u0119\u017c\u00f3w. Czy \nupiera\u0107 si\u0119 przy legalnym, ceremonialnym \u015blubie z kontraktem, czy te\u017c \nzasznurowa\u0107 usta i nie m\u00f3wi\u0107 nic \u2013 by\u0107 pos\u0142uszn\u0105 \u201em\u0119\u017cowi\u201d? Gdzie le\u017cy cnota? \nOt\u00f3\u017c tam, gdzie rozs\u0105dek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>A rozs\u0105dek przekonywa\u0142 mnie \ntylekro\u0107, aby po ka\u017cdym naszym \u201erozwodzie\u201d, po ka\u017cdej k\u0142\u00f3tni, po ka\u017cdym jego \nwys\u0142anym \u201eli\u015bcie rozwodowym\u201d do mnie, spakowa\u0107 walizki, wyjecha\u0107, nie ogl\u0105daj\u0105c \nsi\u0119 za ameryka\u0144sk\u0105 sielank\u0105, jak \u017cona Lota i zapomnie\u0107. Rozs\u0105dek jednak \npodpowiada\u0142 mi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce pozostanie w Stanach ma swoje dobre strony, serce \nza\u015b dorzuca\u0142o, \u017ce on rzeczywi\u015bcie jest do mnie szalenie przywi\u0105zany i nie \nzapomni \u0142atwo. Mog\u0142am wi\u0119c liczy\u0107 na to, \u017ce pewnego dnia postawi\u0119 na swoim i \nstaniemy si\u0119 legalnym ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Co chcia\u0142am udowodni\u0107? Mo\u017ce to, \u017ce nie warto \nby\u0142o rezygnowa\u0107? Mo\u017ce to, \u017ce nie chcia\u0142am by\u0107 kolejn\u0105 ofiar\u0105 m\u0119skiego \nszowinizmu? \u017be historia potoczy\u0107 si\u0119 mog\u0142a si\u0119 wedle mojej woli i pragnie\u0144? \u017be \nwarto by\u0142o by\u0107 cierpliw\u0105? A mo\u017ce nie chcia\u0142am przyj\u0105\u0107, \u017ce moja historia by\u0142aby \njeszcze jednym przyk\u0142adem niesprawiedliwo\u015bci m\u0119\u017cczyzn muzu\u0142man\u00f3w wobec kobiet \nmuzu\u0142manek. Dosy\u0107 naogl\u0105da\u0142am si\u0119, naczyta\u0142am stos\u00f3w ksi\u0105\u017cek o zgn\u0119bionych \nnieszcz\u0119\u015bliwych \u017conach muzu\u0142man\u00f3w. Dosy\u0107 nas\u0142ucha\u0142am si\u0119 historii o kobietach, \nkt\u00f3re z mg\u0142\u0105 mi\u0142o\u015bci… i g\u0142upoty, kt\u00f3ra przys\u0142ania\u0142a im \u017arenice wychodzi\u0142y za \nm\u0105\u017c za muzu\u0142man\u00f3w, za Arab\u00f3w, za Azjat\u00f3w, za Pakista\u0144czyk\u00f3w, i zapatrzone w \nczarne oczy ukochanego, uzale\u017cnione od jego powiedzmy otwarcie lepszych od \neuropejskich umiej\u0119tno\u015bci \u0142\u00f3\u017ckowych i pot\u0119\u017cnie zaznaczonej m\u0119sko\u015bci, nie by\u0142y w \nstanie zastanowi\u0107 si\u0119 nad swoj\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105. Prawda jest taka, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 \nhistorii ma\u0142\u017ce\u0144stw Europejek z muzu\u0142manami jest zafa\u0142szowana. Zawinili oboje. \nNie tylko on, kt\u00f3ry nie musia\u0142 si\u0119 \u017ceni\u0107 z Europejk\u0105 i liczy\u0107, \u017ce \u017cona, \nkatoliczka, urodziwszy dzieci, wychowa je w wierze muzu\u0142ma\u0144skiej, ale i ona, \nkt\u00f3ra wierzy\u0142a w to, \u017ce u jej boku m\u0105\u017c zapomni o w\u0142asnym kraju, o w\u0142asnej \nrodzinie i tradycjach religijnych i narodowych. Czy prawd\u0105 by\u0142y opowie\u015bci, \njakie serwowa\u0142 w telewizji pan Rutkowski? P\u0142aczliwe i naci\u0105gane sesje \nreporta\u017cowe. Porwania dzieci by\u0142y rzadko\u015bci\u0105. Rodziny muzu\u0142ma\u0144skie by\u0142y \nzazwyczaj przychylnie nastawione do Europejek. Mieszanka z ras\u0105 bia\u0142\u0105 \nnobilituje. Ponadto, nie mo\u017cna przecenia\u0107 pewnego charakterystycznego toku \nmy\u015blenia, do kt\u00f3rego niewielu muzu\u0142man\u00f3w otwarcie si\u0119 przyznaje \u2013 \u015blub z \nchrze\u015bcijank\u0105 lub ex-chrze\u015bcijank\u0105 to prawdopodobie\u0144stwo zmniejszenia populacji \nchrze\u015bcijan na korzy\u015b\u0107 muzu\u0142man\u00f3w, to mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamieszkania w Europie, \nrozprzestrzenienia islamu w Europie w\u0142a\u015bnie za po\u015brednictwem m\u0142odego pokolenia, \nkt\u00f3re silniejsze jest i bardziej odwa\u017cne, \u015bwiadome swojego dziedzictwa \nreligijnego i kulturowego ni\u017c ich ojcowie. Nie gn\u0119bi ich i nie wi\u0105\u017ce im r\u0105k \nkompleks imigranta. S\u0105 u siebie i tu chc\u0105 \u017cy\u0107 tak jak ka\u017c\u0105 im przekonania. Chc\u0105 \nby\u0107 muzu\u0142manami i maj\u0105 do tego prawo. Ale to wszystko przyd\u0142uga dygresja. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>4<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W naszym parterowym domu \nprzy Scenic Hwy dni mija\u0142y powoli. Mia\u0142am do dyspozycji sw\u00f3j dawny pok\u00f3j do \npracy, kt\u00f3ry by\u0142 moj\u0105 inspiruj\u0105c\u0105, s\u0142oneczn\u0105 bawialni\u0105 \ni miejscem gdzie sp\u0119dza\u0142am du\u017co czasu na pisaniu. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dzi\u015b, gdy przegl\u0105dam i \nkoryguj\u0119 tekst napisany w Ameryce, widz\u0119 jak bardzo roztargnione i poszarpane \nby\u0142y moje my\u015bli. W\u0105tki snu\u0142y si\u0119 jasno, a jednak tok my\u015bli – powik\u0142any. Wiele \nkoniecznych poprawek. Bo nie\u0142atwo by\u0142o tam pisa\u0107. Nie\u0142atwo by\u0142o wygospodarowa\u0107 \nczas po\u015br\u00f3d godzin sp\u0119dzanych w domowym biurze, za \u015bcian\u0105 kuchni. Co drugi \ndzie\u0144 stawa\u0142am si\u0119 te\u017c kuchark\u0105 i sprz\u0105taczk\u0105. Uczy\u0142am si\u0119, u boku matki \nNadira, tajnik\u00f3w kuchni pakista\u0144skiej. Te godziny sp\u0119dzane w kuchni by\u0142y r\u00f3wnie \nciekawe jak trudne. Chcia\u0142am doj\u015b\u0107 do perfekcji w gotowaniu, zupe\u0142nie jakby to \nby\u0142 etap w moim stawaniu si\u0119 pe\u0142noprawn\u0105 jego \u017con\u0105. Chcia\u0142am wykonywa\u0107 \nwszystkie funkcje typowej pani domu, mimo \u017ce nie czyni\u0142am tego wcze\u015bniej z tak \nwielkim zapa\u0142em. Praca w biurze, na kt\u00f3r\u0105 ju\u017c dawno si\u0119 zgodzi\u0142am, zajmowa\u0142a \nzbyt wiele czasu. A jednak w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki matce Nadira udawa\u0142o si\u0119 nam unikn\u0105\u0107 \nwielu konflikt\u00f3w. Dlatego, id\u0105c za jej rad\u0105, zrezygnowa\u0142am \ni wycofa\u0142am si\u0119 z kuchni. Nie mia\u0142o sensu spo\u017cywanie przypalonych da\u0144 i \ndzielenie czasu mi\u0119dzy biuro i dom. Pozwoli\u0142am, aby ona zaj\u0119\u0142a si\u0119 kuchni\u0105. \nZ\u0142o\u017cy\u0142am bro\u0144. Na kilka miesi\u0119cy jej pobytu w Stanach.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Moje i Nadira przebywanie \nrazem wype\u0142nione by\u0142o k\u0142\u00f3tniami, milczeniem i prac\u0105. By\u0142o jednak \nwsp\u00f3\u0142istnieniem, wsp\u00f3\u0142obecno\u015bci\u0105. Mimo depresji, rozpaczy mojej i jego, w \nmomentach utraty kontroli, wiary i optymizmu, wci\u0105\u017c byli\u015bmy razem. I \nprzetrwali\u015bmy burze, jakie przetoczy\u0142y si\u0119 nad naszymi g\u0142owami w ci\u0105gu dwu lat. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Najtrudniejsze by\u0142y chwile \npocz\u0105tkowe. Trudno by\u0142o mi st\u0142umi\u0107 k\u0142\u0119bi\u0105ce si\u0119 w g\u0142owie pytania. Wszystkie \nsprowadza\u0142y si\u0119 do jednego – Dlaczego nie mo\u017cemy mie\u0107 dzieci? Postawa Nadira \nby\u0142a podejrzana. Skoro zaakceptowa\u0142 moj\u0105 obecno\u015b\u0107 w swoim \u017cyciu i i \nzaakceptowali to, cho\u0107 niech\u0119tnie, jego rodzice, gdzie tkwi\u0142 problem? Czy\u017cby \npodejrzliwo\u015b\u0107 i nieufno\u015b\u0107 Pakista\u0144czyk\u00f3w wobec Europejek nie pozwa\u0142a mu \nuwierzy\u0107, \u017ce mog\u0119 by\u0107 dobr\u0105 \u017con\u0105, \u017ce pozostan\u0119 przy jego boku niezale\u017cnie od \nokoliczno\u015bci? Nie wierzy\u0142 w trwa\u0142o\u015b\u0107 naszego zwi\u0105zku i dopuszcza\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \nrozstania? Dlatego to rozstanie chcia\u0142 uczyni\u0107 jak naj\u0142atwiejszym? Nie \nrozumia\u0142am go. Rozw\u00f3d wedle islamu by\u0142 przecie\u017c legalny i mo\u017cliwy. By\u0107 mo\u017ce, \nNadir, kt\u00f3ry niejednokrotnie ucieka\u0142 si\u0119 do szanta\u017cu emocjonalnego, panicznie \nba\u0142 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci, jak\u0105 poci\u0105ga\u0142o za sob\u0105 uznanie mnie za \u017con\u0119 w pe\u0142ni \nlegaln\u0105, zarejestrowan\u0105, kontraktow\u0105. Tak\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142aby prawo do spadku po \nnim wedle prawa islamskiego, tak\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142a domaga\u0107 si\u0119 potomstwa na \npodstawie prawa islamskiego. Brak legalnego \u015blubu zmniejsza\u0142 te obawy do \nminimum. Brak dzieci podobnie.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W chwilach takich ponurych \nrefleksji nie potrafi\u0142am ju\u017c nic wi\u0119cej z siebie wykrzesa\u0107. Wpada\u0142am w \ndepresj\u0119. Siada\u0142am i milk\u0142am przed komputerem. Po co pisa\u0107. To te\u017c boli. Potem \nopu\u015bcili\u015bmy Stany Zjednoczone.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czas meksyka\u0144ski a nieco \np\u00f3\u017aniej polski, to by\u0142 dalszy ci\u0105g problem\u00f3w, w\u0105tpliwo\u015bci i depresji. A \nprzyczyn\u0105 by\u0142a nasza sytuacja przymusowych wygna\u0144c\u00f3w z Ameryki, dezerter\u00f3w. \nWin\u0119 za to ponosi\u0142 w moim mniemaniu on, Nadir. Z ka\u017cdym dniem trac\u0119 do niego \nzaufanie, jednocze\u015bnie czu\u0142am si\u0119 jak zdradzaj\u0105ca kochanka, cia\u0142em wci\u0105\u017c \npomocna, wci\u0105\u017c przy nim, duchem jednak oddalona. Stawa\u0142am si\u0119 letnia w miar\u0119 \njak zauwa\u017ca\u0142am, \u017ce moje pro\u015bby i \u017c\u0105dania \u017cony nie-\u017cony nie znajduj\u0105 odzewu. \nStawa\u0142am si\u0119 letnia! Oboj\u0119tna? By\u0107 mo\u017ce. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>To by\u0142 ten krytyczny czas, \ngdy oboje pr\u00f3bowali\u015bmy przed\u0142u\u017cy\u0107 sw\u00f3j status w USA, dzi\u0119ki kr\u00f3tkiej podr\u00f3\u017cy do \nMeksyku. Stary numer imigrant\u00f3w. Na granicy w momencie ponownego wjazdu do \nAmeryki celnicy wstawiali piecz\u0105tk\u0119 \u2013 nowy, terminowy okres pobytu, tak zwany \n\u201estatus\u201d. Zamierzali\u015bmy wyjecha\u0107 na kilka dni i wr\u00f3ci\u0107 t\u0105 sam\u0105 tras\u0105, id\u0105c za \nrad\u0105 oficera, prowadz\u0105cego rejestracj\u0119 Pakista\u0144czyk\u00f3w w USA. Ten cz\u0142owiek, na \nprzek\u00f3r wszelkim wypowiedziom prawnik\u00f3w, u kt\u00f3rych wcze\u015bniej zasi\u0119gali\u015bmy rady, \nstwierdzi\u0142, \u017ce mo\u017cemy swobodnie, legalnie przekroczy\u0107 granic\u0119, na podstawie \nnaszych dokument\u00f3w wizowych. A by\u0142a to wiza turystyczna, oboje dysponowali\u015bmy \ndziesi\u0119cioletni\u0105, oraz petycja o wiz\u0119 pracownicz\u0105, zaakceptowana prawnie przez \nurz\u0105d imigracyjny Stan\u00f3w Zjednoczonych (INS). <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Niestety, jak si\u0119 zbyt p\u00f3\u017ano \nzorientowali\u015bmy, zdanie pan\u00f3w na granicy by\u0142o inne. Celnicy ameryka\u0144scy \nzatrzymali nas. Przes\u0142uchanie trwa\u0142o bez ko\u0144ca, przerywane przes\u0142uchaniami innych \nos\u00f3b, kt\u00f3re jak my zasiada\u0142y sprawiedliwie-niesprawiedliwie na \u0142awie \noskar\u017conych o nielegalne przekroczenie granicy. To wszystko przerywane by\u0142o \nniepokoj\u0105cymi informacjami o bombie i nag\u0142\u0105 eksmisj\u0105 z budynku, pod stra\u017c\u0105. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Paradoksalna sytuacja. Nasze \ndokumenty uznano za prawomocne i legalne. Wci\u0105\u017c odmawiano nam jednak prawa \nprzekroczenia granicy ameryka\u0144skiej. Stali\u015bmy si\u0119 ofiar\u0105 braku porozumienia \njednostek granicznych i wewn\u0119trznych. Prawa, kt\u00f3re stosowali celnicy na \ngranicach oraz prawo, jakie obowi\u0105zywa\u0142o obcokrajowc\u00f3w wewn\u0105trz kraju \nustanowione przez INS by\u0142o inne. Ostatecznie kwestia zosta\u0142a rozwi\u0105zana \npolubownie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W istocie? Celnicy \nameryka\u0144scy po prostu pozbyli si\u0119 problemu przekazuj\u0105c nas celnikom \nmeksyka\u0144skim. Wbrew naszej woli, wbrew g\u0142o\u015bnym protestom Nadira, kt\u00f3ry \ndoskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce takie rozwi\u0105zanie wp\u0119dzi go w problemy \njeszcze powa\u017cniejsze. Nie posiada\u0142 przecie\u017c wizy meksyka\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 jako \nobywatel Pakistanu powinien by\u0142 otrzyma\u0107, zanim wkroczy\u0142 na terytorium Meksyku. \nInteresuj\u0105cy fakt – \nw momencie wje\u017cd\u017cania na teren Meksyku nikt posiadania wiz meksyka\u0144skich nie \nsprawdza\u0142.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ca\u0142e skomplikowane, \nnieszcz\u0119sne qui pro quo sko\u0144czy\u0142o si\u0119 moim oswobodzeniem kolejnego poranka w \nprzygranicznym Laredo – jako Polka otrzymywa\u0142am wiz\u0119 wjazdow\u0105 na granicy – a \njego uwi\u0119zieniem w przygranicznym o\u015brodku celnym. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po tygodniu Nadir znalaz\u0142 \nprzymusowe lokum w Detention Center w Mexico City. Ja, dzi\u0119ki jego \nznajomo\u015bciom, uzyska\u0142am azyl w domu \u017cyczliwej rodziny meksyka\u0144skiej Pedrosa, \njednego z pracownik\u00f3w naszej firmy w biurze regionalnym w Mexico City. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n <\/span><span\nstyle='mso-tab-count:1'> <\/span>Samotno\u015b\u0107 i desperacja. Odwiedziny u Nadira \nraz w tygodniu. Nieznajomo\u015b\u0107 hiszpa\u0144skiego i pomoc Pedro. Po miesi\u0105cu Nadir, \nnie uzyskawszy konstruktywnej pomocy od ambasadora Pakistanu, ani od ambasadora \nUSA w Meksyku, zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 wyrok \u2013 deportacj\u0119. Pobyt w detention \ncenter by\u0142 katorg\u0105. Nadir nie chcia\u0142 miesi\u0105cami bezczynnie czeka\u0107. Spogl\u0105da\u0107 \npustym wzrokiem w \u015bcian\u0119. Marzy\u0107 o wolno\u015bci. Przyj\u0119li\u015bmy kurs na wsch\u00f3d. Potem \nby\u0142y kupowane w po\u015bpiechu szalenie drogie bilety British airways i szcz\u0119\u015bcie \u2013 \nmo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnej podr\u00f3\u017cy a\u017c do Londynu. Stamt\u0105d ja mia\u0142am si\u0119 uda\u0107 do Polski, \non – do Pakistanu. Podr\u00f3\u017c do Polski, po konwersji, po dwuletnim pobycie w USA i \ndo\u015bwiadczeniach zwi\u0105zku by\u0142a pocz\u0105tkiem nowej ery.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>5<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Przyjecha\u0142am jedynie na \nkilka tygodni, tymczasem pobyt ten przed\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niewiarygodnie. Pozosta\u0142am w \nPolsce rok. Nie uda\u0142o mi si\u0119 uzyska\u0107 wizy pracowniczej do Stan\u00f3w. Ambasada \nameryka\u0144ska zarzuca\u0142a firmie, kt\u00f3ra chcia\u0142a mnie zatrudni\u0107, \u017ce nie sta\u0107 j\u0105 na \npracownika spoza granic USA. Co mog\u0142am powiedzie\u0107? Nie potrafi\u0142am przekona\u0107 \nkonsula, \u017ce jest inaczej, skoro w\u0142adze firmy ameryka\u0144skiej nie by\u0142y w stanie go \nprzekona\u0107 obfit\u0105 dokumentacj\u0105, listami i telefonami. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pozosta\u0142am wi\u0119c samotna. \nUwi\u0119ziona w Polsce. Nadir za\u015b w Pakistanie. Pr\u00f3bowa\u0142am uzyska\u0107 jego zgod\u0119 na \nsw\u00f3j przyjazd do Pakistanu. Brak odzewu. Zaproponowa\u0142am wizyt\u0119 w Polsce, \u015blub \nformalny i rozpocz\u0119cie stara\u0144 o sta\u0142y pobyt w Polsce. Zdawa\u0142o mi si\u0119 to \nnajdoskonalszym z mo\u017cliwych wariant\u00f3w wsp\u00f3lnego po\u017cycia. On by\u0142 innego zdania. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W pewnym momencie, nie \nrozumiej\u0105c motyw\u00f3w jego zachowania, zw\u0105tpi\u0142am w sens kontynuowania zwi\u0105zku na \nodleg\u0142o\u015b\u0107, zw\u0105tpi\u0142am w jego mi\u0142o\u015b\u0107 i dobre intencje. Nie rozumia\u0142am go. Gubi\u0142am \nsi\u0119 w domys\u0142ach. Moje dylematy powi\u0119ksza\u0142y si\u0119 w miar\u0119 jak zwi\u0119ksza\u0142o si\u0119 grono \nos\u00f3b zainteresowanych moj\u0105 sytuacj\u0105. Powierniczk\u0105 by\u0142a od dawna Fatima \u2013 jedna \nz pierwszych polskich aktywnych muzu\u0142manek w Warszawie. Jej rady by\u0142y cenne. \nJej obiektywny punkt widzenia na wag\u0119 z\u0142ota. Ona zaproponowa\u0142a rozwi\u0105zanie, \nkt\u00f3rego sama bym nie przyj\u0119\u0142a \u2013 rozstanie z Nadirem i \u015blub z muzu\u0142maninem w \nPolsce. Zgodzi\u0142am si\u0119 niech\u0119tnie na pr\u00f3bny rekonesans. Wiedzia\u0142am jednak ju\u017c \nwtedy, \u017ce moja mi\u0142o\u015b\u0107 do Nadira nie pozwoli mi tak \u0142atwo na zaakceptowanie \nmy\u015bli o rozstaniu. Kandydaci na m\u0119\u017ca, kt\u00f3rych poznawa\u0142am, zawsze zdawali mi si\u0119 \nnieodpowiedni. Nie w nich jednak tkwi\u0142 problem, ale we mnie samej. Nie mog\u0142am \nuwierzy\u0107, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017anie, o kt\u00f3rego walczy\u0142am od dwu lat teraz przesta\u0142o na mnie \nzale\u017ce\u0107 do tego stopnia, \u017ce nie by\u0142 w stanie zaproponowa\u0107 rozs\u0105dnego \nrozwi\u0105zania, kt\u00f3re pozwoli\u0142oby na nasze wsp\u00f3lne \u017cycie. Najgorsza by\u0142a jednak \nbezczynno\u015b\u0107. Natr\u0119ctwo my\u015bli. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po kilku miesi\u0105cach \nbezczynno\u015bci w Polsce, oczekiwania na decyzj\u0119 Nadira postanowi\u0142am znale\u017a\u0107 \nzaj\u0119cie dla umys\u0142u \u2013 prac\u0119 na etacie. W\u00f3wczas dostrzeg\u0142am sytuacj\u0119 kobiet \nmuzu\u0142manek w Polsce. Nie chustka, na kt\u00f3r\u0105 spogl\u0105dano podejrzliwie na ulicach \nby\u0142a problemem, lecz zachowanie zasad islamu w miejscu pracy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich \npolskich, muzu\u0142ma\u0144skich przyjaci\u00f3\u0142 otworzy\u0142a w\u0142asne \u201ema\u0142e biznesy\u201d i pracowa\u0142a \nna w\u0142asny rachunek. Kobiety nie pracowa\u0142y wcale albo prosi\u0142y warunki pracy \nzgodnie z wyznawanym \u015bwiatopogl\u0105dem. Jest kilka odosobnionych przypadk\u00f3w \nkobiet, znanych mi osobi\u015bcie, kt\u00f3rym pozwolono modli\u0107 si\u0119 w miejscu pracy oraz \nnosi\u0107 hijab (muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 chustk\u0119). <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak, tak jak \nja, zmuszona by\u0142a do rozwi\u0105za\u0144 kompromisowych. Miejsce takie jak ambasada \npa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skiego, powinno, jak s\u0105dzi\u0142am, powinno zachowywa\u0107 zasady \nislamu. Nic bardziej z\u0142udnego. Ambasada, w kt\u00f3rej rozpocz\u0119\u0142am prac\u0119 jako pani \nod wiz i sekretarka dzia\u0142u handlowego, wymaga\u0142a, abym ja, muzu\u0142manka id\u0105c w \n\u015blady zatrudnionych Polek chrze\u015bcijanek oraz pani ambasador, Pakistanki i \nmuzu\u0142manki, przyj\u0119\u0142a \u201estandardy europejskie\u201d. Abym pozby\u0142a si\u0119 chustki. \nZgodzi\u0142am si\u0119, chc\u0105c otrzyma\u0107 prac\u0119. Ponadto tam w\u0142a\u015bnie liczy\u0107 mog\u0142am na \nzrozumienie w godzinach modlitw oraz w okresie ramadanu. Tam pozna\u0142am ludzi \nwarto\u015bciowych, inteligentnych i oczytanych, znaj\u0105cych zasady islamu i stosuj\u0105cych \nje w spos\u00f3b \u015bwiadomy. Oni sprawili, \u017ce nie utraci\u0142am wiary. By\u0142am muzu\u0142mank\u0105. \nMoje \u017cycie wype\u0142ni\u0142a monotonia \u2013 praca, powroty do domu, komputer i rozmowy z \nNadirem, przejmuj\u0105ca samotno\u015b\u0107 i t\u0119sknota, i pisanie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pisanie to by\u0142a moja joga, \nmoja medytacja, to by\u0142 spos\u00f3b na utrzymanie r\u00f3wnowagi duchowej, koncentracji i \nzachowanie w pe\u0142ni sprawnych zmys\u0142\u00f3w. Pisa\u0142am do szuflady. Pisa\u0142am do \nprzyjaci\u00f3\u0142. W\u015br\u00f3d adresat\u00f3w by\u0142y muzu\u0142manki w Ameryce, w Niemczech, w Polsce, \nmuzu\u0142manie w Pakistanie. Szczeg\u00f3lnie silne przywi\u0105zanie okazywa\u0142am tym osobom, \nkt\u00f3re zna\u0142y moj\u0105 sytuacj\u0119 od podszewki, jednocze\u015bnie znaj\u0105c Nadira i ceni\u0105c \nsobie jego przyja\u017a\u0144. Pomocne by\u0142y ciep\u0142e listy od muzu\u0142man\u00f3w, kt\u00f3rych nigdy nie \npozna\u0142am osobi\u015bcie, od wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w firmowych Nadira, kt\u00f3rzy \u017cyczyli \nwytrwa\u0142o\u015bci i cierpliwo\u015bci. A jednak mia\u0142am do nich \u017cal, \u017ce zachowali si\u0119 tak, \njak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 unikali konfrontacji z Nadirem, uznaj\u0105c \u017ce nie jest to ich \nsprawa, lecz nasz wewn\u0105trzzwi\u0105zkowy problem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pozosta\u0142am wi\u0119c bezradna, w \npunkcie wyj\u015bcia a\u017c do momentu, gdy po roku podj\u0119\u0142am desperack\u0105 decyzj\u0119. \nPrzed\u0142o\u017cy\u0142am zwolnienie z pracy jednocze\u015bnie stawiaj\u0105c ultimatum Nadirowi<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>– oznajmi\u0142am mu sw\u00f3j przyjazd do Karachi dla \nwyja\u015bnienia sytuacji i podj\u0119cia decyzji o naszym \u201erazem albo oddzielnie\u201d. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPakistan mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 moim celem i przeznaczeniem, \nale trasa ku niemu bieg\u0142a przez Emiraty Arabskie.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>dom<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>1<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Dubaj przywita\u0142 mnie upa\u0142em. \nDwadzie\u015bcia stopni Celsjusza mimo wieczornej godziny. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 p\u00f3\u0142noc w \nmomencie l\u0105dowania. Nadir si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142. Po wyj\u015bciu z ogromnego lotniska na \nzaludnion\u0105 ulic\u0119 przed wyj\u015bciem g\u0142\u00f3wnym, nie mog\u0142am odnale\u017a\u0107 go wzrokiem w \npobli\u017cu. Ogarn\u0119\u0142a mnie panika. I z\u0142o\u015b\u0107. By\u0142am zm\u0119czona procedurami \nlotniskowymi, wizami, wynalazkami s\u0142u\u017cb imigracyjnych, zatruwaj\u0105cymi \u017cycie \nprzybyszom. Jednym z nich by\u0142a komputerowa kontrola \u017arenicy, co oznacza\u0142o \ngodziny oczekiwania w kolejce, bez wzgl\u0119du na typ paszportu i kolor sk\u00f3ry. \nWyj\u0105tkiem byli Anglicy i Amerykanie. Ich niezadowolenie wyg\u0142aszane podniesionym \ng\u0142osem z nienagannym british lub american accent zwabia\u0142o natychmiast \nfunkcjonariuszy lotniska w granatowych mundurkach. Pojawiali si\u0119 i szast prast \nwyci\u0105gali delikwent\u00f3w z kolejki, kieruj\u0105c ich bezpo\u015brednio ku schodom, do \nodprawy baga\u017cowej. Po kilku minutach niezno\u015bna wyda\u0142a mi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c upalna \naura. Moje buty i kurtka by\u0142y odpowiednie jedynie dla kraj\u00f3w p\u00f3\u0142nocnej Europy, \nkt\u00f3re w momencie, gdy rozpoczyna\u0142am swoj\u0105 podr\u00f3\u017c, zasypane by\u0142y \u015bniegiem. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Odnale\u017ali\u015bmy si\u0119 i wkr\u00f3tce siedzia\u0142am ju\u017c w luksusowym tracku<\/i>, \nkt\u00f3ry by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 jego ojca. Mkn\u0119li\u015bmy szos\u0105 z Dubaju w kierunku Sharjah, \ns\u0105siedniego emiratu. Tam, na trzynastym pi\u0119trze wielkiego, luksusowego wie\u017cowca \nwynajmowali mieszkanie rodzice Nadira. To by\u0142 zapewne jeden z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, \ndla kt\u00f3rych nie czu\u0142am si\u0119 tam swobodnie. Wci\u0105\u017c s\u0142ysza\u0142am jego, kt\u00f3ry \nobsesyjnie ba\u0142 si\u0119 konfrontacji z rodzicami, narzekania na ba\u0142agan i gubione w \nmieszkaniu moje d\u0142ugie jasne w\u0142osy. Jak mog\u0142am kontrolowa\u0107 wypadanie w\u0142os\u00f3w? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Czu\u0142am si\u0119 jak intruz. I z \nt\u0119sknot\u0105 ju\u017c po kilku dniach my\u015bla\u0142am o wyje\u017adzie do Polski albo o \nprzeprowadzce do hotelu. Ale to nie mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 wcze\u015bniej, jak po naszym \nprzyje\u017adzie do Karachi. Dopiero tam odnalaz\u0142am odrobin\u0119 spokoju, mimo \nnatr\u0119tnego ha\u0142asu klimatyzacji i niezno\u015bnej upalnej pogody. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Emiraty nie zachwyci\u0142y mnie. \nTo by\u0142 kraj na wp\u00f3\u0142 europejski, na wp\u00f3\u0142 arabski. Hybryda, kt\u00f3ra nie umia\u0142a si\u0119 \nzdecydowa\u0107 na przyj\u0119cie jednej lub drugiej to\u017csamo\u015bci. To by\u0142 kraj, gdzie \ndozwolony by\u0142 alkohol w barach, oraz prostytucja w hotelach i miejscach, kt\u00f3re \nwtajemniczeni znali. To by\u0142o miejsce, gdzie kobieta S\u0142owianka mog\u0142a si\u0119 \nobawia\u0107, \u017ce zostanie wzi\u0119ta za prostytutk\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie sta\u0142o si\u0119 w \nmoim przypadku, gdy odm\u00f3wiono mi przed\u0142u\u017cenia wizy turystycznej w Emiratach. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W tym kraju, kt\u00f3ry \nzaludniony by\u0142 tak wieloma Europejczykami, nie by\u0142o mo\u017cliwe pojawienie si\u0119 na \nulicy w emiracie takim jak Sharjah bez chustki. Przesadzam? Nie by\u0142o to w \nka\u017cdym razie mo\u017cliwe dla mnie. Jestem muzu\u0142mank\u0105. Wychodzi\u0142am si\u0119 w \ntowarzystwie m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry r\u00f3wnie dobrze jak za Pakista\u0144czyka, m\u00f3g\u0142 by\u0107 \nwzi\u0119ty za Araba. Budzili\u015bmy og\u00f3lne zainteresowanie. Czu\u0142am na sobie \nkontroluj\u0105cy i ciekawski wzrok tubylc\u00f3w. To mog\u0142a by\u0107 jedynie moja subiektywna \nperspektywa, stek uprzedze\u0144 i przeczu\u0107. Najprzyjemniejsze jednak chwile gas\u0142y w \nmomencie, gdy wybucha\u0142a mi\u0119dzy nami k\u0142\u00f3tnia o wyj\u015bcie na miasto, o chustk\u0119, o \nmieszkanie i moje… c\u00f3\u017c, wypadaj\u0105ce d\u0142ugie w\u0142osy. Co za nonsens \u2013 my\u015bla\u0142am i \nzaczyna\u0142am pakowa\u0107 walizki. Po godzinie jednak nie by\u0142am ju\u017c w stanie wyobrazi\u0107 \nsobie \u017cycia bez niego. Jak bardzo powa\u017cnie by\u0142am uzale\u017cniona od tego m\u0119\u017cczyzny! \nWiedzia\u0142am o tym. A mo\u017ce by\u0142am cyniczna? A mo\u017ce wykorzystywa\u0142am mojego m\u0119\u017ca \nPakista\u0144czyka, aby podr\u00f3\u017cowa\u0107 i korzysta\u0107 z \u017cycia, uciec od polskiej \ncodzienno\u015bci? Jednego by\u0142a pewna \u2013 przyjecha\u0142am do Emirat\u00f3w, aby odwiedzi\u0107 \nwreszcie \u201eprawdziwy kraj muzu\u0142manski\u201d, \u201enie-europejski\u201d, \u201enieze\u015bwiecczony na \npodobie\u0144stwo Turcji\u201d, kraj, kt\u00f3ry ostatecznie, o ironio!, poza obecno\u015bci\u0105 \nmeczet\u00f3w, poza g\u0142o\u015bnym wezwaniem na modlitw\u0119, wcale a\u017c tak muzu\u0142ma\u0144ski nie by\u0142. \n<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W rzeczywisto\u015bci marzy\u0142am \nprzede wszystkim o poznaniu kraju Nadira \u2013 Pakistanu. Emiraty by\u0142y wybrykiem \njego woli i umys\u0142u, nie moim. Ale pojawi\u0142y si\u0119. Dane by\u0142o mi prze\u017cy\u0107 tamtejsze \nsafari \u2013 cudown\u0105, zapieraj\u0105c\u0105 dech w piersiach przeja\u017cd\u017ck\u0119 po wysokich wydmach w \nsamochodzie terenowym, rajdy na ma\u0142ych zgrabnych motorkach na trzech ko\u0142ach, \nspacery na wielb\u0142\u0105dzie. Mia\u0142am okazj\u0119 p\u0142yn\u0105\u0107 zabytkowym statkiem, kosztowa\u0107 \ntradycyjnych potraw, patrze\u0107 ze zdziwnieniem na rosyjsk\u0105 tancerk\u0119 wykonuj\u0105c\u0105 \nsprawnie niczym Arabka taniec brzucha. Ogl\u0105da\u0107 d\u0142ugie aleje, zasiedlone \nsklepami pe\u0142nymi \u017c\u00f3\u0142tego z\u0142ota, szalenie drogiego, kt\u00f3re w Polsce nazwaliby\u015bmy \nz pewno\u015bci\u0105 odpustowym i niegustownym. Nadir ofiarowywa\u0142 mi drogie prezenty i \nzabiera\u0142 do egzotycznych restauracji. By\u0142am rozpieszczana. Wiedzia\u0142am, jednak, \n\u017ce d\u0142ugo nie zagrzejemy miejsca w Emiratach, a ostatecznie rozwi\u0105zanie \nprzyniesie Pakistan. M\u00f3j przysz\u0142y dom. Tam mia\u0142am poczu\u0107 si\u0119 spokojnie i \ndobrze, mimo brudu, chaosu i zgie\u0142ku wielkiego miasta. Tak obiecywa\u0142 Nadir. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Wiedzia\u0142am, \u017ce chc\u0119 mieszka\u0107 \nw\u0142a\u015bnie w Pakistanie. Tam odby\u0107 si\u0119 mia\u0142a nasza ceremonia \u015blubu, kt\u00f3r\u0105 \nplanowa\u0142am ju\u017c w my\u015blach ze szczeg\u00f3\u0142ami. Tymczasem jeszcze nas tam nie \nby\u0142o. <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nLotnisko w Dubaju i szybkie przej\u015bcie bramki. \nSzybkie, bo nie by\u0142o na nic czasu. Przybyli\u015bmy godzin\u0119 za p\u00f3\u017ano wedle regu\u0142 \nlinii PIA. Zamkni\u0119to stanowisko. Nie czekano na sp\u00f3\u017anialskich. B\u0142agali\u015bmy o \nlito\u015b\u0107 lotniskowego dy\u017curnego. W ko\u0144cu odprawiono nas i kilku za nami \nsp\u00f3\u017anialskich Pakista\u0144czyk\u00f3w. Walizki oddane. Musia\u0142y wa\u017cy\u0107 ze sto kilo. \nPaszport, wiza w porz\u0105dku – odetchn\u0119\u0142am z ulg\u0105 po raz pierwszy, widz\u0105c, \u017ce \nnikogo nie k\u0142uje w oczy moja dwukrotnie anulowana wiza pakista\u0144ska oraz trzecia \nz kolei \u2013 tym razem wa\u017cna, roczna, wielokrotna. Nikt nie zada\u0142 mi cho\u0107by \njednego pytania na temat celu mojej wizyty w Pakistanie. Nikt nie zapyta\u0142 o \nd\u0142ugo\u015b\u0107 pobytu. Surowa twarz zza wysokiego biurka nie dawa\u0142a \u017cadnych oznak \nnegacji ani akceptacji. Uprzejme skinienie g\u0142owy i odpowied\u017a pod nosem na moje \ndzi\u0119kuj\u0119. <\/p>\n\u201eBlond w\u0142osy s\u0105 czarodziejskim kluczem, kt\u00f3ry \notwiera w Pakistanie wszystkie drzwi\u201d \u2013 taki mniej wi\u0119cej mia\u0142y sens s\u0142owa \nNadira. Maksyma, kt\u00f3r\u0105 powtarza\u0142 mi kilka razy sprawdzi\u0142a si\u0119 \u2013 Gdy stajesz \nprzed oficerem imigracyjnym w Emiratach Arabskich \u2013 za\u0142\u00f3\u017c chustk\u0119. Gdy masz do \nczynienia z oficerem o podobnej funkcji w Pakistanie \u2013 pozw\u00f3l sobie na swobod\u0119, \nods\u0142o\u0144 bia\u0142e cia\u0142o, ods\u0142o\u0144 blond w\u0142osy, a nie b\u0119dziesz mia\u0142a \u017cadnych problem\u00f3w, \nnie postawione zostanie ci \u017cadne k\u0142opotliwe zapytanie. Nikt nie b\u0119dzie \nsprawdza\u0142, co przemycasz do Pakistanu w swoich wielkich walizach. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>2<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Lot z Dubaju do Karachi zda\u0142 mi si\u0119 kr\u00f3tki. By\u0142am zm\u0119czona, ponura i \n\u015bpi\u0105ca. A jednak g\u0142\u00f3d sprawi\u0142, \u017ce w kilka chwil opr\u00f3\u017cni\u0142am niezbyt dobry \npakista\u0144ski posi\u0142ek i w lepszym humorze zag\u0142\u0119bi\u0142am si\u0119 w lekturze pakista\u0144skiej, \nangielskoj\u0119zycznej gazety. Jedyne wiadomo\u015bci z Europy dotyczy\u0142y Hiszpanii, \nczyli terrorystycznych atak\u00f3w na dworcu kolejowym oraz domniema\u0144, co do \nsprawc\u00f3w zbrodni. Wersj\u0119 baskijsk\u0105 ju\u017c odrzucono, oskar\u017con\u0105 sta\u0142a si\u0119 Al Kaida \ni Bin Laden. M\u00f3j Bo\u017ce, atakuj\u0105 ju\u017c Europ\u0119! Co za r\u00f3\u017cnica wi\u0119c gdzie i po jakich \n\u015bcie\u017ckach cz\u0142owiek si\u0119 porusza. Co za r\u00f3\u017cnica, mamo, czy pozostaj\u0119 w Europie, \nwyje\u017cd\u017cam do Dubaju, czy po chwili do Karachi? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span>Z lotniska w Karachi wzi\u0119li\u015bmy \ntaks\u00f3wk\u0119 do hotelu Beach Luxury. T\u0119 noc chcieli\u015bmy sp\u0119dzi\u0107 samotnie, zdala od \njego rodzic\u00f3w. To by\u0142 oddalony od centrum hotel nad kana\u0142em, kt\u00f3ry kusi\u0142 \nturyst\u0119 z daleka. Z bliska zniech\u0119ca\u0142 jednak niezno\u015bnym zapachem brud\u00f3w \nunosz\u0105cych si\u0119 na powierzchni wody. Park nad wod\u0105 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c za\u015bmiecony. \nUdali\u015bmy si\u0119 mimo wszystko na kr\u00f3tki spacer, bo z wysoko\u015bci trzeciego pi\u0119tra \nwydawa\u0142 si\u0119 mi\u0142ym miejscem. By\u0142o ju\u017c p\u00f3\u017ano. Ostatni mieszka\u0144cy hotelu wyszli, \npozostawiaj\u0105c po sobie nieopisane mn\u00f3stwo \u015bmieci. P\u0142ywacy opuszczali powoli \nkusz\u0105cy ch\u0142odn\u0105 wod\u0105 basen. Pojawi\u0142y si\u0119 znik\u0105d spragnione krwi wampirkowate \nmale\u0144stwa. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 pora zmierzchu. S\u0142yszeli\u015bmy wezwanie z meczet\u00f3w po \ndrugiej stronie kana\u0142u na modlitw\u0119 o zmierzchu – maghrib. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPrzypomnia\u0142am sobie t\u0119 opowie\u015b\u0107, przes\u0105d, \nnie-przes\u0105d, o d\u017cinnach, kt\u00f3re o zmierzchu schodz\u0105 na ziemi\u0119. S\u0105 w\u00f3wczas \nnajbardziej niebezpieczne dla cz\u0142owieka. Nie by\u0142o sensu bezu\u017cytecznie w\u0142\u00f3czy\u0107 \nsi\u0119 po za\u015bmieconym parku. Zrezygnowani zajrzeli\u015bmy jeszcze raz poza ogrodzenie, \nkt\u00f3re otacza\u0142o basen i nie dostrzeg\u0142szy \u017cadnej kobiety, wycofali\u015bmy si\u0119 szybko. \nNadir nie potrafi\u0142 p\u0142ywa\u0107, a ja <\/span>nie \nwesz\u0142abym do wody. Raczej spali\u0142abym si\u0119 ze wstydu pod spojrzeniami kilku \nobecnych Pakista\u0144czyk\u00f3w, sprawiaj\u0105cych wra\u017cenie nienasyconych seksualnie \nsamc\u00f3w. W Pakistanie, podobny jak w Emiratach fenomen. Europejka o bia\u0142ej \nsk\u00f3rze i jasnej karnacji nie umknie spojrzeniom. To spojrzenie dotyka i zasysa, \nzniech\u0119ca i denerwuje. Wyposzczeni m\u0119\u017cczy\u017ani w Emiratach, Hindusi i \nPakista\u0144czycy, kt\u00f3rzy na d\u0142ugie miesi\u0105ce opuszczali swoje \u017cony, aby szuka\u0107 \nlepiej p\u0142atnego zaj\u0119cia poza granicami w\u0142asnego kraju, nie r\u00f3\u017cnili si\u0119 niczym \nod Hindus\u00f3w i Pakista\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostaj\u0105c we w\u0142asnym kraju, obok w\u0142asnych \n\u017con, byli r\u00f3wnie wyg\u0142odniali i nieprzywykli do widoku blondynki bia\u0142ej rasy. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nBy\u0142am odmie\u0144cem, by\u0142am kobiet\u0105, by\u0142am obiektem \npo\u017c\u0105dania w tej formie, jakiej \u017cadna z pa\u0144 nie toleruje, natr\u0119tnej i m\u0119cz\u0105cej. \nDlatego w\u00f3wczas, ju\u017c po kilku godzinach pobytu na ziemi pakista\u0144skiej, po \nopuszczeniu lotniska i spacerze w parku hotelowym zdecydowa\u0142am si\u0119 na za\u0142o\u017cenie \nchustki. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo islamu. W wersji p\u00f3\u0142-zakrytej a czasami nawet \nca\u0142kowicie zakrytej, z zas\u0142on\u0105 na twarz, czu\u0142am si\u0119 swobodniej. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nNie tylko m\u0119\u017cczy\u017ani byli ciekawi. Po\u017c\u0105danie innego \ntypu wyra\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c oczy kobiet \u017cebraczek. Pusty by\u0142 jedynie wzrok \ntranswestyty, kt\u00f3ry pozostawiaj\u0105c mnie w stanie szoku, przemkn\u0105\u0142 si\u0119 z gracj\u0105 w \nstroju kobiecym pomi\u0119dzy pojazdami uwi\u0119zionymi w korku. Jak to? W Pakistanie? \nKraju muzu\u0142ma\u0144skim, szczyc\u0105cym si\u0119 zasadami pa\u0144stwa islamskiego? Wszystko by\u0142o \nwi\u0119c tu fikcj\u0105, wielk\u0105 mistyfikacj\u0105 w tym pa\u0144stwie policyjnym, kt\u00f3re \npi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent wydatk\u00f3w przeznacza\u0142o na armi\u0119? Armia mia\u0142a by\u0107 te\u017c jedyn\u0105 \ngrup\u0105 ludno\u015bci chronion\u0105 w zamkni\u0119tych i szczelnie chronionych osiedlach. \nFikcj\u0105 by\u0142 wi\u0119c Pakistan, pa\u0144stwo islamu, skoro kwit\u0142a tam korupcja na \nniespotykan\u0105 gdzie indziej skal\u0119, a ka\u017cdy zdolny m\u0142ody cz\u0142owiek my\u015bla\u0142 tylko o \nemigracji. Nie dziwi\u0142am si\u0119 ju\u017c biadoleniu Nadira, kt\u00f3ry t\u0119skni\u0142 za Emiratami \nilekro\u0107 przysz\u0142o mu powraca\u0107 do Pakistanu. Emiraty to by\u0142a wybi\u00f3rcza, a jednak \nkonsekwentna realizacja islamskich zasad \u2013 w pewnych dziedzinach, takich jak \nbankowo\u015b\u0107 i podatki, pok\u00f3j, bezpiecze\u0144stwo i nienaganna czysto\u015b\u0107. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nW Pakistanie jedn\u0105 z wielu zasad, narzuconych przez \nislamski rz\u0105d, a nie do ko\u0144ca przestrzeganych, by\u0142a \u201egodzina policyjna\u201d. Gdy \nwybija\u0142a dziewi\u0105ta wiecz\u00f3r, kobietom zabraniano opuszczania domostw. Zabawne \nby\u0142o to, \u017ce tu\u017c przed jedenast\u0105 miasto wci\u0105\u017c jeszcze t\u0119tni\u0142o \u017cyciem. A na \nszerokich, zrujnowanych i zawalonych gruzami z okolicznych dom\u00f3w-ruin, pozbawionych \nchodnik\u00f3w ulicach, pojawia\u0142o si\u0119 wiele kobiet. Nie wszystkie by\u0142y w \ntowarzystwie m\u0119\u017cczyzn, cho\u0107 zwykle ta zasada by\u0142a w nocy przestrzegana. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nKarachi nie jest bezpiecznym miastem \u2013 m\u00f3wi\u0142 Nadir. \nRzeczywi\u015bcie. Kilka ulic w prawo, jedna w lewo i ruchliwy plac nagle znika\u0142. I \nznajdowali\u015bmy si\u0119 w ciemnej ulicy, kt\u00f3rej przemierzanie samotne, na piechot\u0119 \nnie wr\u00f3\u017cy\u0142o nic dobrego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>W hotelu czu\u0142am si\u0119 obco. To \nby\u0142 stary, klasyczny hotel z tradycjami. Skromne, ale porz\u0105dne umeblowanie w \njasnych kolorach, niebiesko-blade kapy na \u0142\u00f3\u017ckach i zas\u0142ony w kolorowe kwiaty. \nSzeroka toaletka po prawej i du\u017ce lustro. Telewizor w k\u0105cie z odpowiedni\u0105 \nilo\u015bci\u0105 angloj\u0119zycznych kana\u0142\u00f3w. \u0141azienka czysta, cho\u0107 daleka od luksusu. \nCzy\u017cby s\u0142owo \u201eluxury\u201d posiada\u0142o nieco odmienne znaczenie dla mieszka\u0144c\u00f3w tego \nkraju, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wielu \u017cy\u0142o w zrujnowanych domach bez wody?<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Pierwsza noc by\u0142a koszmarem. \nW kraju gdzie temperatura w marcu nie spada poni\u017cej 40 stopni Celsjusza, by\u0142o \nmi zimno. Bardzo zimno w tym pokoju hotelowym, gdzie A\/C czyli klimatyzacja \nnastawiona by\u0142a odpowiednio do potrzeb Pakista\u0144czyk\u00f3w \u2013 maksymalnie. Po \nd\u0142ugich, nocnych poszukiwaniach, stwierdzi\u0142am, \u017ce regulatora klimatyzacji w \npokoju nie ma. By\u0142o ju\u017c po p\u00f3\u0142nocy, gdy zdesperowana i zawstydzona zadzwoni\u0142am \nna recepcj\u0119. Zimno i niezno\u015bny ha\u0142as pracuj\u0105cego urz\u0105dzenia nie pozwala\u0142y mi \nspa\u0107 \u2013 skar\u017cy\u0142am si\u0119. Czy mo\u017cna przykr\u0119ci\u0107 nawiew? Uprzejme \u2013 tak. I nic si\u0119 \nnie zmieni\u0142o. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>3<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n \n<\/span>Klimatyzacji nie posiada\u0142y jednak restauracje w Karachi, w jednej ze \nstarych dzielnic, gdzie rozsiad\u0142y si\u0119 wci\u0105\u017c \u0142adne, cho\u0107 zrujnowane kamienice, z \npi\u0119knymi niegdy\u015b balkonami, wybrzuszeniami i kolumienkami. Szeroka asfaltowa \naleja, kt\u00f3ra nie posiada\u0142a chodnik\u00f3w, obros\u0142a barami bez grama alkoholu i \njadalniami o mikroskopowych rozmiarach. Wi\u0119ksze w\u015br\u00f3d nich posiada\u0142y dwa \npoziomy. Parter i pi\u0119tro czyli ma\u0142a mezzanine, przeznaczona dla rodzin z \ndzie\u0107mi lub dla kobiet. Ci\u0119\u017cki zaduch nocy rozwiewa\u0142y jedynie ustawione co \nkilka metr\u00f3w lub zawieszone na \u015bcianach pot\u0119\u017cne wiatraki. Rozdmuchiwa\u0142y ciep\u0142e \npowietrze, przynosz\u0105c z\u0142udzenie ch\u0142odu. Sprzedawcy pichcili na skraju ulicy. \nPomi\u0119dzy asfaltem a restauracj\u0105, po\u015br\u00f3d gruz\u00f3w, kt\u00f3re pochodzi\u0142y nie wiadomo \nsk\u0105d. Tony kamiennych odpadk\u00f3w, piachu i py\u0142u. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Ogromne patelnie o \u015brednicy \noko\u0142o p\u00f3\u0142tora metra, przywo\u0142ywa\u0142y moje wspomnienia z Francji, gdzie w podobny \nspos\u00f3b przyrz\u0105dza si\u0119 poell\u0119 \u2013 \u015br\u00f3dziemnomorskie danie z ry\u017cu i owoc\u00f3w morza. \nTu pieczono na ruszcie kurczaki i podsma\u017cano pakista\u0144skie kebaby, kt\u00f3re \nwygl\u0105da\u0142y jak szasz\u0142yki. Zamiast nadziewa\u0107 kawa\u0142kami mi\u0119sa, metalowe szpikulce \noblepiano tutaj mielon\u0105 mas\u0105 z przyprawami. Szisz kebab \u2013 m\u00f3wili. Wprost na \nskraju ulicy mie\u015bci\u0142y stanowiska obieraczy i krajaczy warzyw. Nie tkn\u0119\u0142am \nsurowizny, zgodnie z zaleceniem Nadira, a\u017c do momentu, gdy uda\u0142o si\u0119 j\u0105 obmy\u0107 zakupion\u0105 \nwod\u0105 z butelki. Zjedzenie brudnych, a nawet mytych w niegotowanej i \nniebutelkowanej wodzie warzyw, grozi\u0142o kilkudniow\u0105 chorob\u0105 \u017co\u0142\u0105dka, a\u017c do \nmomentu uzyskania odporno\u015bci na tutejsze bakterie. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nPodano trzy metalowe miski z pokrojon\u0105 w plastry \nfioletow\u0105 s\u0142odk\u0105 cebul\u0105 w ostrym, br\u0105zowym sosie z any\u017ckiem. Tak jak nasiona \nkopru, dodawano go do wielu potraw, a nawet jedzono suche nasiona. Podobno \npomaga\u0142y zwalczy\u0107 b\u00f3l \u017co\u0142\u0105dka. Mieszka\u0144cy Pakistanu wierzyli w lecznicze \ndzia\u0142anie zi\u00f3\u0142 i przypraw. <\/p>\nNa stole przed nami pojawi\u0142 si\u0119 zam\u00f3wiony kebab, \nowini\u0119ty cienk\u0105 nici\u0105. By\u0142 wy\u015bmienity. Ostry. Mi\u0119so rozp\u0142ywa\u0142 si\u0119 ustach. \nPozosta\u0142e metalowe talerze serwowa\u0142y udka kurczaka tikka, czyli mi\u0119so z grilla \nposmarowane ostrym sosem z przyprawami, tak zwan\u0105 masal\u0105. Nie podawano tu \nsztu\u0107c\u00f3w. Mo\u017ce znalaz\u0142yby si\u0119 \u2013 na specjalne \u017cyczenie, zapewne metalowe, jak \ntalerzyki, kubki i dzbanek. Takie, z jakich korzysta\u0142y linie pakista\u0144skie. \nWielokrotnego u\u017cytku. Si\u0119gn\u0119\u0142am po gor\u0105cy, wypieczony chleb pakista\u0144ski zwany \nnaan. Pulchny i mi\u0119kki. Wyborny. Z u\u0142amka chleba nale\u017ca\u0142o stworzy\u0107 \u0142y\u017ck\u0119. I ni\u0105 \nnabiera\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 mi\u0119sa i sosu. <\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Po p\u00f3\u0142 godzinie opu\u015bcili\u015bmy \nrestauracj\u0119 wraz z jej zaduchem i przesycon\u0105 zapachami kuchni atmosfer\u0105, i \nkontynuowali\u015bmy nocne zwiedzanie starej dzielnicy, kt\u00f3rej sercem by\u0142a Burns \nstreet. Co chwila odzywa\u0142y si\u0119 za nami natr\u0119tne d\u017awi\u0119ki klaksonu i \npokrzykiwania. O p\u00f3\u0142nocy ruch nieco mniejszy ni\u017c w dzie\u0144, mnie wci\u0105\u017c \nprzyprawia\u0142 o zawr\u00f3t g\u0142owy. Musia\u0142am by\u0107 czujna. Nie da\u0107 si\u0119 stratowa\u0107 \nsamochodom, w wielk\u0105 fantazj\u0105, kolorowo malowanym autobusom, dodatkowo \nustrojonym jak na odpust, motocyklom starej daty w stylu komara mojego dziadka \nAlbina, wielb\u0142\u0105dom, tragarzom, w\u00f3zkom i rykszom z motorkiem. A tymczasem uwag\u0119 \nprzyci\u0105ga\u0142y sklepy pe\u0142ne przypraw, ziaren r\u00f3\u017cnego rodzaju i cacek, kt\u00f3rych \nprzeznaczenia nie zna\u0142am, oraz wielkie metalowe wozy-patelnie z kucharzem \nprzykucni\u0119tym na ich brzegu. W ten spos\u00f3b przygotowywano i serwowano nie tylko \nmi\u0119so, ale i sma\u017cone orzechy, owoce i s\u0142odkie ciastka. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Inaczej wygl\u0105da\u0142o stanowisko \nsprzedawc\u00f3w s\u0142odyczy w postaci wodnistej lub wodnisto-zag\u0119stnionej. Lada \npodobna do sklepowej sta\u0142a na k\u00f3\u0142kach na granicy ulicy i ma\u0142ego wn\u0119trza \nwy\u0142o\u017conego kaflami. Dwie \u015bciany tworzy\u0142y zacisze oddzielone od ulicy. Dwu \npozosta\u0142ych \u015bcian nie by\u0142o. Kafle dawa\u0142y wra\u017cenie czysto\u015bci \u2013 twierdzi\u0142 Nadir. \nR\u00f3wnie\u017c w restauracjach Emirat\u00f3w Arabskich bardzo cz\u0119sto wykorzystywano ten \npomys\u0142. Na mnie jednak sprawia\u0142y wra\u017cenie zimne i niemi\u0142e \u2013 przywo\u0142ywa\u0142am w \nmy\u015blach mimo woli atmosfer\u0119 szpitalu i \u0142azienek. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\nS\u0142odkie desery sprzedawa\u0142y dwie osoby z trzech mis, \npe\u0142nych zastyg\u0142ej mazi w kolorze bia\u0142ym i be\u017cowym. A mazia by\u0142a smakowita i \nkusz\u0105ca. Deser w bia\u0142okremowym kolorze podawa\u0142 starszy pan z siw\u0105 brod\u0105, w \nokularach, w\u0142a\u015bciciel bystrego i inteligentnego spojrzenia. Jego tradycyjne \nubranie, shelvar kamiz czyli d\u0142uga koszula z rozci\u0119ciami po bokach i lu\u017ane \nbufiaste \u015bci\u0105ganie sznurkiem spodnie by\u0142o niesamowicie brudne od pracy przy \ns\u0142odyczach, od kurzu ulicy. <\/p>\nStarzec zyska\u0142 w ustach Nadira miano Pakista\u0144skiego \nmilionera. M\u00f3wimy o rupiach, wci\u0105\u017c o rupiach! By\u0142 on rupiowym milionerem, co \nmimo wszystko zyskiwa\u0142o mu uznanie w moich oczach. Podziwia\u0142am tego \nzapracowanego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry o pierwszej nad ranem wci\u0105\u017c dogl\u0105da\u0142 biznesu. \nSam w\u0142asnor\u0119cznie zajmowa\u0142 si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 swojego s\u0142odkiego produktu \u2013 papki ze \nsproszkowanego mleka oraz drugiej papki tak\u017ce z mleka, jednak o smaku migda\u0142\u00f3w \ni pistacji, g\u0119stszej i s\u0142odszej. <\/p>\nS\u0142odycze wyrabiane z mleka s\u0105 najpopularniejsze w \nPakistanie. Mleko jest niemal zawsze podstawowym ich sk\u0142adnikiem. Mleko. \nPrzewo\u017cone w ba\u0144kach, przypominaj\u0105cych polskie, stare, by\u0107 mo\u017ce u\u017cywane jeszcze \nna naszych wsiach. Mleko transportowane wozami zaprz\u0119\u017conymi w wielb\u0142\u0105dy, os\u0142y \nlub ludzi. Mleko \u015bwie\u017ce od krowy kozy lub wielb\u0142\u0105da, ka\u017cdego ranka dostarczane \nby\u0142o do sklepik\u00f3w, sprzedawane w kartonowych pude\u0142kach albo butelkach, \nbezpo\u015brednio pod drzwi domostw bogatszych obywateli. Mleko, z kt\u00f3rego zbierano \n\u015bmietank\u0119 i jedzono j\u0105 jak smakowite smarowid\u0142o zamiast mas\u0142a. Mleko, z kt\u00f3rego \nwyrabiano naturalny jogurt bez konserwant\u00f3w i \u017celatyny wieprzowej. <\/p>\nMn\u00f3stwo deser\u00f3w, ciastek, ciast i apetycznych papek \nwyczarowywano w Pakistanie z mleka z przyprawami, barwnikami, z dodatkiem \nbakalii. Nie tylko ten jeden staruszek biznesman dorobi\u0142 si\u0119 milion\u00f3w dzi\u0119ki \ns\u0142odko\u015bciom. To by\u0142a dzielnica milioner\u00f3w. Co kilka metr\u00f3w Nadir wskazywa\u0142 mi \ninnego zapracowanego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jedynie inteligencj\u0105 spojrzenia i \nszlachetno\u015bci\u0105 rys\u00f3w pozwala\u0142 uwierzy\u0107, \u017ce mo\u017ce by\u0107 on posiadaczem bogactw, o \njakich wielu \u015bni. Pracoholicy. A mo\u017ce ludzie oddani swojej pracy. Pro\u015bci i \nskromni. Zamiast budowa\u0107 domy, kupowa\u0107 samochody, zamiast opu\u015bci\u0107 pa\u0144stwo \nutrapienia, biedy i korupcji, oni wci\u0105\u017c stali w pyle przydro\u017cnym, ka\u017cdy przy \nw\u0142asnym straganie. O ich bogactwie \ni \u015bwietno\u015bci \u015bwiadczy\u0142y kamienice nieopodal, fantazyjne balkony i falbanki \nozdobne, by\u0142a to jednak \u015bwietno\u015b\u0107 miniona. W\u0142a\u015bciciele kamienic nie starali si\u0119 \nich odnawia\u0107. Nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 naprawia\u0107 i uprz\u0105ta\u0107 dr\u00f3g dojazdowych, ani \ng\u0142\u00f3wnej wielkiej ruchliwej alei handlowej, zwanej Burns Street. Nikt nie \nnaprawia\u0142 dzia\u0142aj\u0105cej przecie\u017c (jakim cudem?) popl\u0105tanej paj\u0119czyny kabli \nelektrycznych, zawieszonych jakby r\u0119k\u0105 artysty, fantazyjnie, na czubku s\u0142up\u00f3w \nbetonowych. Ci ludzi \u017cyli tak jak \u017cyli onegdaj. Pieni\u0105dze nie zmieni\u0142y ich \nstylu \u017cycia. Pytanie – dlaczego. Pakistan nie toleruje manager\u00f3w \u2013 odpowiada\u0142 \nNadir. Nie istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 powierzenia biznesu lojalnemu pracownikowi. \nMilionerzy-sprzedawcy w brudnym odzieniu nigdy nie brali urlopu. Nie ufali \nnikomu. Najlepszym odpoczynkiem i rozrywk\u0105 by\u0142a praca. Druga mo\u017cliwa odpowied\u017a \n\u2013 Pakistan, pa\u0144stwo policyjne i pa\u0144stwo pe\u0142ne niebezpiecze\u0144stw, korupcji, nie \npozwala\u0142o, aby bogaci ujawnili si\u0119 jako bogaci, bez ryzyka utraty d\u00f3br \nnabytych. Potwierdza\u0142 to przypadek rodziny Nadira, kt\u00f3ra posiada\u0142a znaczn\u0105 \nilo\u015b\u0107 pojazd\u00f3w czteroko\u0142owych, ale ka\u017cdy z nich by\u0142 stary i niepozorny. <span\nlang=\"EN-US\" style='mso-ansi-language:EN-US'>No show off. <\/span>Podobnie \nogromny, wygodny dom rodziny Nadir\u00f3w, mieszcz\u0105cy kilkupokoleniow\u0105 rodzin\u0119 \nchroniony by\u0142 w dzie\u0144 i w nocy przez czujniejszego ni\u017c system alarmowy stra\u017cnika, \no wygl\u0105dzie przywo\u0142uj\u0105cym na my\u015bl tak licznych w mie\u015bcie uzbrojonych \u017co\u0142nierzy \nw wojennych mundurach khaki. <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n4<\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/p>\nOpu\u015bcili\u015bmy cukierni\u0119, aby uda\u0107 si\u0119 na poszukiwanie \nkolejnego ciekawego straganu lub restauracyjki w miniaturze. Zn\u00f3w gruzy, kurz, \nomijanie autobus\u00f3w i rykszy. Po lewej stronie wyr\u00f3s\u0142 przed nami nieoczekiwanie \nw\u00f3z pe\u0142en glinianych, tradycyjnych naczy\u0144 \u2013 ruchomy stragan, przeno\u015bne miejsce \npracy. Sprzedawca, widz\u0105c nasze zainteresowanie, przesun\u0105\u0142 si\u0119 nieco w kierunku \nlatarni, i brzegu ulicy, tak aby stan\u0105\u0107 w kr\u0119gu \u015bwiat\u0142a. Dostrzegli\u015bmy pi\u0119knie \nmalowane misy, miseczki, dziwne skarbonki w kszta\u0142cie dzbanka, male\u0144kie do \nniczego nieprzydatne wi\u0105zane w paczki zestawy s\u0142oik\u00f3w i wazonik\u00f3w, ozdobione \nagresywnie kolorowymi, prostymi wzorami w paski. Nadir wr\u0119czy\u0142 mi du\u017c\u0105 r\u0119cznie \nmalowan\u0105 mis\u0119, skarbonk\u0119 i wazoniki. <\/p>\n– \nWszystko razem nie kosztowa\u0142o wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 z\u0142oty \u2013 zapewnia\u0142 mnie. \u2013 I \nsp\u00f3jrz, ta misa s\u0142u\u017cy do przygotowywania jogurtu. Kosztuje jedynie z\u0142ot\u00f3wk\u0119! \u2013 \nprzelicza\u0142 szybko nak\u0142aniaj\u0105c mnie jednocze\u015bnie do zrobienia kolejnego zakupu. \n\u2013 Pi\u0119kny prezent dla rodziny i znajomych \u2013 m\u00f3wi\u0142 jeszcze. <\/p>\nJa jednak odsuwa\u0142am jak najdalej osadzon\u0105 gdzie\u015b w \ndalekiej przysz\u0142o\u015bci perspektyw\u0119 podr\u00f3\u017cy do Polski. Te przedmioty by\u0142y zbyt \nkruche i delikatne, by wie\u017a\u0107 je tak daleko. Kupuj\u0105c je nie chcia\u0142am my\u015ble\u0107 o \nPolsce, wierz\u0105c, \u017ce Pakistan by\u0142 moj\u0105 ostateczn\u0105 przystani\u0105. Wierzy\u0142am \nzapewnieniom Nadira o wsp\u00f3lnym \u017cyciu, \u015blubie, stabilizacji i rozwi\u0105zaniu \nwszelkich dotychczasowych problem\u00f3w. Polska by\u0142a odleg\u0142a. Jedyny moment, \nparadoksalnie, w kt\u00f3rym przypomnia\u0142am sobie o niej, to by\u0142 gorzki smal paan \nczyli przysmaku hinduskiego. Przypomnia\u0142y mi si\u0119 opisy z ksi\u0105\u017cki Polaka, \npodr\u00f3\u017cnika i prezentera stacji radiowej, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w ambasadzie \nPakistanu w Warszawie, prosz\u0105c o wyrobienie wizy. To ja t\u0119 wiz\u0119 pakista\u0144sk\u0105 \nautorowi \u201eMasali\u201d pracowicie wypisywa\u0142am i wkleja\u0142am do paszportu. <\/p>\n\u201eMasala\u201d w\u0142a\u015bnie opisywa\u0142a jeden z rodzaj\u00f3w paan. \nCzym by\u0142 jednak ten smako\u0142yk Indus\u00f3w i Pakista\u0144czyk\u00f3w? Posiada\u0142 wiele \nwariant\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 zawarto\u015bci\u0105. Podstaw\u0105 by\u0142 zawsze li\u015b\u0107 \u2013 twardy \nsztywny listek drzew, jakie spotyka si\u0119 jedynie w krajach o ciep\u0142ym klimacie. \nTo by\u0142 li\u015b\u0107 ro\u015bliny zwanej betel, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwo\u015bciami przypomina tyto\u0144.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><\/p>\nNigdy nie uda\u0142o mi si\u0119 porozumie\u0107 co do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \ni zawarto\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a zmienna zale\u017cnie od dost\u0119pnych sk\u0142adnik\u00f3w i od \u017cycze\u0144 \nkupuj\u0105cego. W ma\u0142y zielony listek zapakowane by\u0142y zawsze przyprawy \u2013 ziele\u0144 \nposmarowana \u201eklejem ro\u015blinnym\u201d, jak nazwa\u0142am wyci\u0105g z kokosa, lepki i p\u0142ynny. \nT\u0119 bia\u0142\u0105 mazi\u0119 przysypywano nasionami kopru i any\u017cku. Zdarza\u0142y si\u0119 i go\u017adziki. \nNast\u0119pn\u0105 warstw\u0119 stanowi\u0142a jaka\u015b konfitura owocowa, kwa\u015bna. Zamiast niej \npojawia\u0142a si\u0119 czasem s\u0142odka konfitura z p\u0142atk\u00f3w r\u00f3\u017cy. Na koniec przysypywano \nmikstur\u0119 niezidentyfikowan\u0105 sypk\u0105 substancj\u0105, kt\u00f3ra przypomina\u0142a mi \nsproszkowan\u0105 kor\u0119 drzewa. Do dzi\u015b nie wiem co to by\u0142o. Trudno rozpozna\u0107, skoro \nzawsze po delikatnym i ostro\u017cnym nadgryzieniu paan, \u017co\u0142\u0105dek zmusza\u0142 mnie do \nwyplucia niepo\u0142kni\u0119tego kawa\u0142ka. Gorycz i s\u0142odycz jednocze\u015bnie w niespotykanym \nnat\u0119\u017ceniu by\u0142y dla mnie granic\u0105 smaku nie do przekroczenia. Mo\u017ce chodzi\u0142o o to, \n\u017ce by\u0142am na bakier z wszelkimi u\u017cywkami, od papieros\u00f3w do narkotyk\u00f3w. Nigdy nie \npr\u00f3bowa\u0142am wypali\u0107 cho\u0107by jedno cygaro. Moje do\u015bwiadczenia z paleniem trawki \nby\u0142y znikome i nieefektywne. Nie potrafi\u0142am si\u0119 zaci\u0105ga\u0107. W dziedzinie u\u017cywek \nby\u0142am wi\u0119c najwi\u0119kszym na \u015bwiecie laikiem. A betel zda\u0142 mi si\u0119 paskudztwem nie \ndo opisania, przeciwko kt\u00f3remu buntowa\u0142 si\u0119 \u017co\u0142\u0105dek. <\/p>\nA wi\u0119c c\u00f3\u017c, nie sta\u0142am si\u0119 rasowym podr\u00f3\u017cnikiem, \nkt\u00f3ry ka\u017cde do\u015bwiadczenie przyjmie i ka\u017cdej egzotycznej potrawy spr\u00f3buje. \nJedyny paan, jaki uda\u0142o mi si\u0119 w ca\u0142o\u015bci skonsumowa\u0107 to ten, jaki serwowano \nspecjalnie dla dzieci w restauracji \u0142a\u0144cuchowej<\/i>, zwanej Village. \nGorzko\u015b\u0107 li\u015bcia zabija\u0142y podw\u00f3jnej wielko\u015bci konfitury z wi\u015bni i p\u0142atk\u00f3w r\u00f3\u017cy, \nz dodatkiem nasion any\u017cku w otoczce cukierkowej\u2026 <\/p>\n \n<\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\nepilog<o:p><\/o:p><\/span><\/b><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'><o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>Poranek wsta\u0142 ospale w domu \nrodziny Nadir\u00f3w. P\u00f3\u017ane \u015bniadanie. Kawa i grzanki. Nasza rozmowa, sam na sam, w \npokoju go\u015bcinnym ze \u015blepym oknem. Pakowa\u0142am walizk\u0119. Za kilka godzin mieli\u015bmy \nsi\u0119 przenie\u015b\u0107 do nowego mieszkania. Naszego nowego mieszkania. Nadir usiad\u0142 na \nwprost mnie na fotelu. Spogl\u0105da\u0142 przez chwil\u0119 w milczeniu, czekaj\u0105c czy mo\u017ce \nodezw\u0119 si\u0119 pierwsza. Wygl\u0105da\u0142 na zm\u0119czonego. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Czy jeste\u015b szcz\u0119\u015bliwa? \u2013 \nus\u0142ysza\u0142am pytanie, kt\u00f3re wyda\u0142o mi si\u0119 \u015bmieszne <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– My\u015bl\u0119, \u017ce tak – zawaha\u0142am \nsi\u0119 <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Czy co\u015b ci\u0119 gn\u0119bi? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>Nie. Sk\u0105d? Wiesz, zacz\u0119\u0142am wyobra\u017ca\u0107 sobie, jak to b\u0119dzie, gdy \nzamieszkamy nareszcie razem, b\u0119dziemy mie\u0107 dziecko… <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<![if !supportLists]><span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>–<span\nstyle='font:7.0pt \"Times New Roman\"'> \n<\/span><\/span><\/span><![endif]>O czym ty m\u00f3wisz, Anno? B\u0119dziesz mia\u0142a dokument \u015blubu, kontrakt, \nmieszkanie, wszystko tak jak chcia\u0142a\u015b, ale ja nie chc\u0119 dzieci. Nie teraz. <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– M\u00f3wisz tak od dwu lat, \nNadir! <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Ja zdania nie zmieni\u0142em. \nUwa\u017cam, \u017ce jeszcze nie czas na dzieci. Za wcze\u015bnie. W og\u00f3le to nie jest dobry \npomys\u0142. Ile razy ci to ju\u017c m\u00f3wi\u0142em?<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– My\u015bla\u0142am, \u017ce zmieni\u0142e\u015b \nzdanie, \u017ce ten \u015blub jest dla ciebie tak samo wa\u017cny jak dla mnie, \u017ce zaczynamy \nnowy etap?<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Myli\u0142a\u015b si\u0119. Dla mnie nic \nsi\u0119 nie zmieni\u0142o.<o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Rozumiem. Przykro mi, ale \nuwa\u017cam, \u017ce je\u015bli nie chcesz mie\u0107 ze mn\u0105 dzieci, ten zwi\u0105zek jest pusty i nie ma \nsensu. Wracamy do punktu wyj\u015bcia. A wi\u0119c \n<\/span>nie! Nie czuj\u0119 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwa. Czuj\u0119 si\u0119 oszukana.<span\nstyle='mso-spacerun:yes'> <\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<span\nstyle='font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:10.0pt'>– Rozumiem. W takim razie \nnie mamy o czym m\u00f3wi\u0107. \u2013 podni\u00f3s\u0142 si\u0119 z fotela, jego spojrzenie by\u0142o zimne. \nWiedzia\u0142am, \u017ce ukrywa\u0142 pod nim ura\u017con\u0105 dum\u0119 i rozgoryczenie. Podszed\u0142 szybko do \ndrzwi i zatrzasn\u0105\u0142 je za sob\u0105 ha\u0142a\u015bliwie. Za kilka godzin by\u0107 mo\u017ce przemy\u015bli \nto, co si\u0119 mi\u0119dzy nami rozegra\u0142o, zmieni zdanie, na czas konieczny i okre\u015blony, \nna chwil\u0119. B\u0119dzie zapewnia\u0142 o mi\u0142o\u015bci. B\u0119dzie prosi\u0142 o czas, o kolejne dni, \nmiesi\u0105ce, lata cierpliwo\u015bci. Lata oczekiwania. Na co? <o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n<o:p> <\/o:p><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/body><\/p>\n<\/html><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mimo wszystko jednak wspania\u0142e wspomnienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym okresem w moim \u017cyciu, gdy przynale\u017ca\u0142am do ruchu oazowego dom […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-4781","page","type-page","status-publish","hentry"],"spectra_custom_meta":{"_edit_lock":["1729393892:2"],"_edit_last":["2"],"_wp_page_template":["default"],"_uag_page_assets":["a:9:{s:3:\"css\";s:0:\"\";s:2:\"js\";s:0:\"\";s:18:\"current_block_list\";a:0:{}s:8:\"uag_flag\";b:0;s:11:\"uag_version\";s:10:\"1776190721\";s:6:\"gfonts\";a:0:{}s:10:\"gfonts_url\";s:0:\"\";s:12:\"gfonts_files\";a:0:{}s:14:\"uag_faq_layout\";b:0;}"]},"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false,"illdy-blog-list":false,"illdy-widget-recent-posts":false,"illdy-blog-post-related-articles":false,"illdy-front-page-latest-news":false,"illdy-front-page-testimonials":false,"illdy-front-page-projects":false,"illdy-front-page-person":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Joanna Choluj","author_link":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/blog\/author\/joannacholuj\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Mimo wszystko jednak wspania\u0142e wspomnienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym okresem w moim \u017cyciu, gdy przynale\u017ca\u0142am do ruchu oazowego dom […]","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4781"}],"collection":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4781"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4782,"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4781\/revisions\/4782"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/joannacholuj.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}